Mäateo 5

1 TæiyÃ¦Ì näni pönäni adinque Itota ïñömö änanquidi æi tÃ¦Ì contayongä tömengä mÃ¯Ã±Ã¦Ì në godäni pönäni. 2 Ate tömengä Ã¯Ã±Ã¦Ì Ã¦Ì nete nanguï tedete ïïmaï ante odömonte apÃ¦Ì necä ëñengadänimpa. 3 â Waodäni, Botö waëmö ëwocabopa diyÃ¦Ì Ã¶Ã¶nædë Awënë weca go guiiquïmoo, ante në wædäni ïñömö tömënäni näni watapÃ¦Ì toquinque edæ öönædë Awënë Odeye nempo tömënäni quëwenguïnö do ëadänipa,â angantapa. 4 â Në wæwente quëwënäni ïñömö tömënäni näni watapÃ¦Ì toquinque wædänipa. Edæ Wængonguï tömënäni ïnänite waadete godö cæcä ate tömënäni wampo pönencædänimpa.â 5 â Në gänë pönente ædæmö cæte quëwënäni ïñömö tömënäni näni watapÃ¦Ì toquinque edæ inguipoga tömämæ Ã¦Ì ninque awënëidi baï bacædänimpa.â 6 â Wængonguï nö pönï nänö entawënö baï adobaï entawencæboimpa, ante æcänö cænguï cÃ¦Ì Ã¯nente baï wæda, æcänö tepÃ¦Ì gÃ¦Ì wænte baï wæda tömënäni ïñömö näni watapÃ¦Ì toquinque wædänipa. Edæ tömënäni tömo cænte baï Wængonguï nänö nö entawënö ænte ædæmö entawente tocædänimpa,â ante Itota apÃ¦Ì necantapa. 7 â Wadäni quëwencædänimpa, ante në godö waadete waa cædäni ïñömö tömënäni näni watapÃ¦Ì toquinque cædänipa. Edæ mänömaï në cædäni ïnänite wadäni wæætë, Quëwencæmïnimpa, ante näëmÃ¦Ì apÃ¦Ì nedinque godö waadete waa cæcædänimpa.â 8 â Mïmö ñäö baï në entawënäni ïñömö tömënäni näni watapÃ¦Ì toquinque edæ Wængonguï ingante do acædänimpa,â ante apÃ¦Ì necantapa. 9 â Guëadö guëa pïïnämaï ïedäni, ante në wææ wææ änäni ïñömö tömënäni näni watapÃ¦Ì toquinque edæ wææ änänipa. Tömënäni ïnänite wadäni edæ, Mïnitö Wængonguï wÃ«Ã±Ã¦Ì mïni ïmïnipa, ante do apÃ¦Ì nedäni ëñente tocædänimpa.â 10 â Nö cædäni beyænque wadäni pïinte pänäni në wæwënäni ïñömö edæ tömënäni näni watapÃ¦Ì toquinque wæwënänipa. Tömënäni öönædë Awënë Odeye nempo näni quëwenguïnö edæ do ëadänipa.â 11 â Wadäni botö beyÃ¦Ì pïïninque mïnitö ïmïnite babæ ante änänitawo. Mïnitö ïmïnite edæ togænte pänänitawo. à ninque edæ mïni watapÃ¦Ì toquinque impa. AyÃ¦Ì , Në wïwa cæmïni ïmïnipa, ante wadäni pïinte änewënäni wæmïni ïninque edæ mïni watapÃ¦Ì toquinque impa. 12 Edæ, à önædë mönö ænguïnö ante nanguï ongompa, ante pönëninque mïnitö ñöwo wadäni näni pïinte cæyedë incæ watapÃ¦Ì toedäni. Edæ mïnitö ïmïnite pïinte pänäni baï mïnitö ayÃ¦Ì dæ äñedë Wængonguï beyÃ¦Ì në apÃ¦Ì negaïnäni ïnänite adobaï pïinte pangadänimpa, ante toquënë wæwëmïnii,â ante Itota odömonte apÃ¦Ì negacäimpa. 13 Godömenque apÃ¦Ì nedinque Itota, â Mïnitö ïñömö inguipoga quëwënäni beyÃ¦Ì cati quïmonte cÃ¦Ì Ã¯ baï inte ongömïnipa. à ninque mïnitö cati baï yæpÃ¦Ì Ã«monte baï ïnömïni inte wæætë edæ nongÃ¦Ì monte baï badämaï ïedäni. Cati ïñömö yæpÃ¦Ì Ã«mönämaï nongÃ¦Ì monte ba adinque edæ æbänö cæte wæætë yæpÃ¦Ì waa ëmonguïï. Waa impa cænguïnänii anguënë. à ñæmpa wido cæte näni pïnä gäwate cægonguinque babaimpa,â ante odömonte apÃ¦Ì necantapa. 14 AyÃ¦Ì , â à äö baï ëmömïni inte mïnitö ïñömö edæ inguipoga quëwënäni beyÃ¦Ì tica ënente baï cædinque, Edonque acædänimpa, ante cæmïni ïmïnipa. à nanquidi tæiyÃ¦Ì näni mÃ¦Ì nonte quëwënäni ïninque edæ ædö cæte wë womonte inguïï. Edæ edonque abaimpa. 15 Waocä ædö cæte tï wodönote godö cængÃ¦Ì në boo cæcaquingää anguënë. Edæ, Mönö quëwencabo edonque acÃ¦Ì impa, ante cædinque waocä tï wodönodinque wÃ¦Ì nömënæcapaa cö cæcä ate edonque bæco aquïnäni. 16 Mïnitö guiquënë, Wadäni mönö waa cædïnö adinque mönö Mæmpo öönædë në quëwengä ñäö baï tömengä nänö ëmönö ante waa ate apÃ¦Ì necædänimpa, ante cædinque cöwë ñäö baï pönëninque waa cæte quëwëedäni,â ante Itota odömonte apÃ¦Ì necantapa. 17 AyÃ¦Ì Ã¯Ã¯maï ante godömenque odömonte apÃ¦Ì necantapa. â Wængonguï, à ïmaï cæedäni, ante Möitee wodi ingante angä ëñëninque tömengä nänö wææ yewÃ¦Ì mongaïnö ante ayÃ¦Ì Wængonguï beyÃ¦Ì në apÃ¦Ì nedäni näni yewÃ¦Ì mongaïnö ante mïnitö, Mänïnö ante Itota wido cæcæte ante pongampa, ante ædö cæte pönëmïnii. à ñæmpa wïï wido cæcæte ante pönïmo inte botö tömënäni näni angaïnö baï ïinque cæbo bacÃ¦Ì impa, ante pömo ïmopa. 18 Edæ näwangä ämopa. Inguipoga tönö öönæ ïinque baganca Wængonguï, à ïmaï cæedäni, ante nänö wææ angaïnö ïñonte adodeque pönï wë womonte badämaï ingÃ¦Ì impa. Edæ guiyä tÃ¦Ì noncaï incæ picÃ¦Ì yewÃ¦Ì mönï incæ adodeque cöwë wadæ cædämaï ïñonte tömengä nänö angaïnö baï tömänö adodö ïinque cæte bacÃ¦Ì impa. 19 à ninque Wængonguï nänö wææ angaïnö ante æcänö adodeque pönï ante ëñënämaï cæda ïñömö tömengä ïñömö edæ öönædë Awënë Odeye nempo quëwengä incæte önonganque pönï inguingänö anguënë. AyÃ¦Ì adobaï Wængonguï nänö wææ angaïnö adodeque pönï ante odömöninque, Mänïne ante ëñënämaï cæedäni, ante æcänö odömonte apÃ¦Ì neda tömengä ïñömö öönædë Awënë Odeye nempo quëwengä incæte önonganque inguingänö anguënë. Wæætë mänïnö Wængonguï nänö wææ angaïnö ante në ëñente cædinque æcänö adodö ante odömonte apÃ¦Ì neda guiquënë tömengä wæætë öönædë Awënë Odeye nempo quëwëninque Ã±Ã¦Ì nængä pönï inguingänö anguënë. 20 Incæte mïnitö ïmïnite ïïmaï ämopa. à ïmaï cæedäni, ante näni wææ yewÃ¦Ì mongaïnö ate në odömönäni näni cægancaque nö cæmïni incæte Paditeoidi näni cægancaque nö cæmïni incæte mïnitö wïï godömenque nö cæmïni ïninque mïnitö edæ öönædë Awënë Odeye nempo ædö cæte guiite quëwëmaïmïnii,â ante Itota odömonte apÃ¦Ì necantapa. 21 Mänömaïnö ante apÃ¦Ì nedinque Itota godömenque odömonte apÃ¦Ì necantapa. â Möitee wodi ïñömö, â Wacä ingante godö wÃ¦Ì nönämaï ïe. Në wÃ¦Ì nongä nänö apænte pante wæquinque impa,â ante dodäni ïnänite tömengä nänö wææ angaïnö ante mïnitö ïñömö do ëñëninque Ao ämïnitawo. 22 Botö ïñömö edæ godömenque ante nö ämopa. Näni caipÃ¦Ì Ã¯Ã±Ã¶näni æcänö tömengä tönïñacä ingante pïïna ïñömö tömengä nänö apænte pante wæquinque cæcampa. AyÃ¦Ì tömengä tönïñacä ingante æcänö, à ñënämaï ïmipa, äna edæ tömengä ingante në Apænte näni à incabo weca nänö panguinque ænte gönoncædänimpa. Edæ wacä ingante æcänö, Bitö mïmö ömædëmi inte wïï ëñencædö, ante në äna ïñömö tömengä tadömengadænguipo gonga bæcoyömö nänö wido cæquinque angampa töö,â ante Itota apÃ¦Ì negacäimpa. 23 AyÃ¦Ì , â Mänömaï beyÃ¦Ì bitö, Wængonguï quï, ante näni iya täïmoga godoncæte ante tæcæ cædinque, à , botö tönïñacä ingante edæ wënæ wënæ cæbo pïingampa, ante pönëmi ïninque, 24 bitö godonguincoo näni iya täïmoga gäänë ñönöninque bitö tönïñacä weca täno gote nö apÃ¦Ì neyömi mïnatö guëa piyÃ¦Ì në cæmïna ate bitö ïñömö adodö ponte godöe,â angantapa. 25 AyÃ¦Ì , â Bitö ïmite në pïinte cæcä ïñömö në apænte anguïnäni weca gönoncæte ante ænte idömæ goyongä bitö tömengä ingante waa apÃ¦Ì nebi ëñëninque tömengä wæætë piyÃ¦Ì në cædinque ee abaingampa. Edæ taadö godinque guëa waa apÃ¦Ì nedinque piyÃ¦Ì në cædämaï ïmïna ïninque tömengä ïñömö në awënë apænte anguingä weca ænte mäocä gobaïmipa. AyÃ¦Ì awënë në apænte angä ingante pædæ godongä Ã¦Ì ninque tömengä bitö ïmite wæætë wææ wänongä ingante angä ëñëninque tömengä wæætë bitö ïmite bæi ongonte do tee mönebaingampa. 26 Tee mönecä ïninque edæ bitö godonte Ã¦Ì inta tömanta pönï pædæ godonte tabaïmipa, ante ämo ëñëmaïmipa,â ante Itota apÃ¦Ì negacäimpa. 27 AyÃ¦Ì apÃ¦Ì nedinque, â Möitee wodi, â Bitö nänöogængä ïnämaï ïñongante bitö godö mönämaï incæbiimpa,â ante nänö wææ angaïnö ante ëñëninque mïnitö Ao ämïnitawo. 28 Botö godömenque apÃ¦Ì nedinque nö ämopa. Onquiyængä ingante wïwa toïnente adingä ïñömö tömengä nänöogængä ïnämaï ïñongante do godö monte baï mïmö dobæ wentamö entawengampa.â 29 AyÃ¦Ì , â Bitö tömëmö ïnö incæ adinque wënæ wënæ toïnente babi ïninque tömëmi adïmö incæ o togÃ¦Ì monte baï cædinque wënæ wënæ bitö cædïnö ante wido cæbi waa ïmaimpa. Wæætë bitö wënæ wënæ adïmö wido cædämaï ïninque bitö baö tömäo tadömengadænguipo wido cæte baquïnö anguënë. 30 Adobaï bitö önompoca tömëmÃ¦Ì Ã¯nö incæ wënæ wënæ cædïmi inte tömëmi cædimpo incæ aa wi æmpote baï cædinque bitö wënæ wënæ cædïnö ante wido cæbi waa ïmaimpa. Edæ a wi æmpote wido cædämaï ïmi ïninque bitö baö tömäo tadömengadænguipo wido cæte baquïnö anguënë,â ante Itota apÃ¦Ì negacäimpa. 31 Godömenque odömonte apÃ¦Ì nedinque Itota, â AyÃ¦Ì , â Onquiyængä ingante æcänö pämÃ¦Ì Ã¯nëna tömengä ïñömö yewÃ¦Ì möinta ænte yewÃ¦Ì möninque, Bitö ïmite Ã¦Ì mÃ¦Ì wo pämÃ¦Ì mopa, ante yewÃ¦Ì monte onquiyængä ingante godongä æncæcäimpa,â ante dodäni näni angaïnö ante do ëñëninque Ao ämïnitawo. 32 Botö edæ wadö ante ïïmaï ante nö ämopa. Onquiyængä awëmö todämaï ee quëwëñongante tömengä nänöogængä godö pämængä ïninque onquiyængä në towengä nänö baquinque wacä ingante godö möwengampa. AyÃ¦Ì onquiyængä pämænte goyongä wacä onguïñængä tömengä ingante godö möninque adobaï në towengä bacampa, ante apÃ¦Ì nebo ëñëmaïmïnipa,â ante Itota apÃ¦Ì negacäimpa. 33 â AyÃ¦Ì wæætë edæ, â Botö Wængonguï cöwë quëwengä baï botö änö cöwë baquïnö anguënë, ante ämi ïninque Wængonguï ëñengä beyænque bitö änïnö ante cöwë cædinque bitö wadö cædämaï incæbiimpa,â ante Möitee wodi dodäni ïnänite angacäimpa. Mïnitö ïñömö tömengä nänö wææ angaïnö ante ëñëninque Ao ämïnitawo. 34 Botö wadö ante nö ämo ëñëedäni. Edæ mänïnö, Botö änö nöingä baquïnö anguënë, ante änämaï ïedäni. AyÃ¦Ì mänïnö ancæte ante mïnitö Wængonguï ëmöwo ante apÃ¦Ì nedämaï ïmïni incæte mïnitö, à önæ tÃ¦Ì Ã¯ ongö baï impa, ante apÃ¦Ì nedämaï ïedäni. à ñæmpa, à önæ, ante ämïni ïninque mïnitö Wængonguï öönædë waa pönï nänö contayömö ante apÃ¦Ì nebaïmïni apa änewëmïnii. 35 AyÃ¦Ì Wængonguï ëmöwo ante änämaï ïninque mïnitö, à mæca cöwë ongö baï botö änö cöwë baquïnö anguënë, ante adobaï apÃ¦Ì nedämaï ïedäni. à ñæmpa, à mæca, ämïni ïninque mïnitö Wængonguï pï cæwate nänö ongöñömö ante apÃ¦Ì nebaïmïni apa änewëmïnii. AyÃ¦Ì , Eedotadëë cöwë ongö baï botö änö cöwë baquïnö anguënë, ante apÃ¦Ì nedämaï ïedäni. à ñæmpa Eedotadëë ïñömö mönö TæiyÃ¦Ì Awënë Odeye ongongä apa änewëmïnii. 36 AyÃ¦Ì adobaï, Botö änö nöingä baquïnö anguënë, ancæte ante bitö, Tömëmo ocabo tÃ¦Ì Ã¯ ongö baï impa, ante mïni änewënö ante änämaï ïe. à ñæmpa bitö ocaguï wentamö encabi ïninque bitö ædö cæte adoguinque pönï godö cæbi näämænta baquïï. AyÃ¦Ì näämænta encabi ïninque bitö ædö cæte adoguinque pönï godö cæbi wentamö baquïï anguënë. 37 à ninque mïnitö Ao äïnëmïni inte â Aoâ äninque mäninque äedäni. AyÃ¦Ì edæ Baa äïnente wædinque â Baaâ äninque edæ mäninque äedäni. Godömenque äninque mïnitö edæ në wïwa cædongä angä beyænque ämïnipa töö,â ante Itota odömonte apÃ¦Ì negacäimpa. 38 AyÃ¦Ì godömenque odömonte apÃ¦Ì nedinque Itota, â à ïmaï ante dodäni näni angaïnö ante ëñëninque Ao ämïnitawo. â Bitö godö cæbi beyÃ¦Ì wacä awinca tæigÃ¦Ì mongä bacä ïninque tömengä näëmÃ¦Ì cæcä beyænque bitö awinca adobaï tæigÃ¦Ì mömi bacæbiimpa. AyÃ¦Ì bitö godö cæbi beyÃ¦Ì wacä baga tä tobÃ¦Ì gogacä ïninque tömengä näëmÃ¦Ì cæcä beyænque bitö baga adobaï tä tobÃ¦Ì gogacæbiimpa.â 39 Botö wæætë wadö ante nö ämo ëñëedäni. Në wïwa pönö cæcä ingante näëmÃ¦Ì cædämaï ïedäni. Edæ wacä bitö tömempaga ïnö pönö tamongä wædïmi inte bitö wæætë Ã¦Ì mæmpaga ïnö dadi ëmÃ¦Ì monte ee ongömi wæætë tamongäe. 40 AyÃ¦Ì wacä, Bitö ïmite në apænte angä weca ænte godinque botö bitö weocoo æncæboimpa, ante cæyongä bitö mänincooque tömengä ingante pædæ godöninque wacoo bitö yabæ mongæncoo tönö ee abi ö æncæcäimpa. 41 AyÃ¦Ì wacä bitö ïmite, Bado, mäninganca mongænte mäobi goboe, angä ëñëninque bitö tömengä nänö äninganca mäobi goyongante ayÃ¦Ì adoganca godömenque mongænte mäobi gocäe. 42 AyÃ¦Ì në, Pönömi Ã¦Ì moe, angä ingante godömi ængäe. AyÃ¦Ì wacä, Bitö quinca pönömi ænte cæte ate wæætë pönömo Ã¦Ì e, ante në angä ingante bitö pæ gompodämaï incæbiimpa,â ante Itota apÃ¦Ì negacäimpa. 43 AyÃ¦Ì apÃ¦Ì nedinque Itota, â Mïnitö dodäni näni angaïnö ante do ëñëninque edæ Ao ämïnitawo. Tömënäni ïñömö, â Bitö guiidengä ingante waadete cæe,â äninque edæ, â Në pïingä ingante näëmÃ¦Ì pïinte cæe,â ante wææ änänitapa. 44 Botö ïñömö edæ wadö ante nö ämo ëñëedäni. Mïnitö ïmïnite në pïinte cædäni ïnänite mïnitö wæætë waadete cæedäni. AyÃ¦Ì mïnitö ïmïnite në togænte pänäni beyÃ¦Ì ante Wængonguï ingante apÃ¦Ì needäni. 45 Mänömaï cædinque mïnitö mönö Mæmpo öönædë në quëwengä wÃ«Ã±Ã¦Ì mïni bacæmïnimpa. Edæ në wïwa cædäni beyÃ¦Ì incæ në waa cædäni beyÃ¦Ì incæ Mæmpo Wængonguï angä nænque tamompa. AyÃ¦Ì në nö cædäni beyÃ¦Ì incæ në nö cædämaï ïnäni beyÃ¦Ì incæ Wængonguï angä cöönæ cæpa. 46 Mïnitö guiquënë mïnitö ïmïnite në waadedänique ïnänite waadete pönëmïni ïninque mïnitö mïni cædïnö beyÃ¦Ì ante dicæ paga ænguïmïniyaa. à ñæmpa odömäno awënë beyÃ¦Ì në Ã¦Ì wënäni incæ mïnitö waadete pönenganca adoganca cædinque tömënäni ïnänite në waadete pönënänique ïnänite waadete pönënänipa töö. Bitö godömenque cæbitawogaa. 47 AyÃ¦Ì mïnitö tönïñadänique ïnänite waadete apÃ¦Ì nedinque mïnitö dicæ godömenque cæmïniyaa. à ñæmpa wadäni në, Nämä cæte quëwenguïmo, ante në ëñënämaï cædäni incæ mïni cædö baï adoganca cædäni apa quëwëmïni. 48 Mönö Mæmpo öönædë quëwengä në nö waa cædongä ingä baï mïnitö adobaï cædinque picÃ¦Ì mïni badinque nö waa cæte quëwëedäni,â ante Itota odömonte apÃ¦Ì negacäimpa.