Luke 1

1 Piqpagiplutin iḷauramaaÅ Theophilus! Iñugiaktuat iñuich pisuqtilaaÄ¡miktigun aglaÅniqsut atuumaruanik akunnaptikni. 2 Iḷisimarauruat uqautiniÄ¡aatigut tautukkaÄ¡miknik taimakÅaniñ aullaÄ¡niiÅÌ£haniñ. Iñuich tamatkua pakmapak quliaqtuaÄ¡niqsut tusaayugaaÄ¡iksuamik. 3 QutchiksuaÅuruatiin, aglaÅniaqtuÅa iḷitchuÄ¡iraksraqnik iḷisaaÄ¡illapiaqqaaÄ¡lugich uqaÄ¡ipayaakkaÅich aullaÄ¡niiÅÌ£haniñaglaan. 4 AglaktuÅa taavrumiÅa iḷisimatquplutin iḷumutuupiaÅhanik iḷisauttusiaÄ¡ikkaqpich. 5 Herod-Åum umialguniÅani Judea-mi agaayuliqsiqaqmiñiqsuq atiliÅmik Zechariah-mik. AgaayyuvikpaÅmi savaqatauniqsuq agaayuliqsini taggisiqaqtuani Abijah-tkutnik. AÄ¡naata atqa Elizabeth, paniginiÄ¡aali atlam agaayuliqsim. 6 Iluqatik nalaunÅaruaÅuniqsuk Agaayyutim qiñiÅhani, tupiksripḷutik iluqaitñik AtanÄ¡um tillisaiñiglu atuqtaksraiñiglu. 7 QitunÄ¡aiññiqsuk atakkii Elizabeth qitunÄ¡itlaitḷuni, suli iluqatik utuqqanaaÄ¡uqhutik. 8 Abijah-tkut savagviksriutaata AgaayyuvikpaÅmi tikiummipman, Zechariah-m savautiniÄ¡aa Agaayyun agaayuliqsaupluni. 9 TuvraqÅugu atuiraÄ¡iÅhat agaayuliqsit piksraqtaaÄ¡iniÄ¡aat ikipkairuksraupluni tipraÄ¡iksautmik. IsiÄ¡niqsuq agaayyuvikpaÅanun AtanÄ¡um. 10 Zechariah ikipkaipkaqtitlugu tipraÄ¡iksautmik iñugaaÄ¡ruich agaayuniqsut siḷataani. 11 IsaÄ¡ulgan AtanÄ¡um sagviutiniÄ¡aa qichaqhuni taliqpiani ikipkaiviuram tipraÄ¡iksautmik. 12 Zechariah-m tautukamiuÅ tupaÅniqsuq iqsiḷiqsiqhuni. 13 Aglaan isaÄ¡ulgum nipliutiniÄ¡aa, “Zechariah, iqsiñak! Agaayyutim tusaaniÄ¡aa iÅiqsruÅhiñ. NuliaÄ¡ikkan Elizabeth iġñigisiruq aÅugauramik. AtchiÄ¡isigiñ John-mik. 14 QuviasuutiqaÄ¡niaqtutin! Atlatlu iñugiaktuat quviatchakkisirut anikpan. 15 Iñullautaugisiruq kamanaÄ¡uni Agaayyutim qiñiÅhani. ImiÄ¡umiñaitchuq asiam misuqquanik saÅÅisimaruamik. AniḷġataÅiÄ¡miñiñaglaan aÅalatiqaÄ¡isiruq Ipqitchuamik Irrutchimik. 16 UtiqtinniaÄ¡ai iñugiaktuat Israel-Åuruat AtaniÄ¡mun agaayyutaatnun. 17 Ataniq aggitḷaiñÅaan taamna John quliaqtuaÄ¡niaqtuq saÅÅiqaÄ¡uni sivuniksriqiritun Elijah-tun. IḷauraaÄ¡iiksitkisigai aapauruat qitunÄ¡aÅitñun. Utiqtitkisigai tupiksritḷaitchuat isummatiqatlasiḷugich nalaunÅaruamik. Itqanaiyautigisigai iñuich akuqtuÄ¡umiñaqsiḷugu Ataniq." 18 Zechariah-m nipliutiniÄ¡aa isaÄ¡ulik, “QanuÄ¡luÅa iḷisimaniaqpik iḷumutuutilaaqnik? AtaÅii, aÅayuqaaqtuÅa suli nuliaÄ¡ikkaÄ¡a utuqqaÄ¡uqmiuq." 19 IsaÄ¡ulgum kiuniÄ¡aa, “Gabriel-ÅuruÅa. QichaqtuÅa sivuÄ¡aani Agaayyutim. TuyuÄ¡igaaÅa uqautityaquplutin taavrumiÅa tusaayugaallautamik. 20 UkpiÄ¡ilguitchiñ uqauttutigikkaÄ¡a aglaan atuumagisiruq. Atakkii ukpiÄ¡ilguitñapÅa uqaÄ¡umiñaitchutin tikiḷġataÄ¡lugu uvluq tamatkua atuumaviksraÅat." 21 Taatnaqtitlugu iñuich utaqqiñiÄ¡aat Zechariah iḷisimasukhutiÅ suvaata muluvaaÅÅakmagaan iḷuani agaayyuvikpaum. 22 AnisulliÄ¡ataqami uqalguiññiqsuq. Iñuich iḷitchuÄ¡iniÄ¡aat qiñiqquuraaqaÅha agaayyuvikpaum iḷuani. Uqalguitḷuni urriqaniqsuq argaÅmiñik. 23 Abijah-tkut savagviksriutaat AgaayyuvikpaÅmi naatnamiuÅ Zechariah aiñiqsuq. 24 Aquvatigun taavruma nuliaÅa Elizabeth siÅiayauniqsuq. Aasiiñ tallimani tatqiñi aimmiñiqsuq 25 itnaqhuni, “Kiisaimma saÅÅiruam AtanÄ¡um Agaayyutim ikayuqpaaÅa. KanÅusutqikkumiñaiqsuÅa qitunÄ¡itlaiññiḷuÅa." 26 Itchaksrani tatqiñi Elizabeth siÅiayauÅanikman, Agaayyutim tuyuÄ¡ilgiññiÄ¡aa isaÄ¡ulik Gabriel nunaaqqimun Galilee-miittuamun atiliÅmun Nazareth-mik. 27 TuyuÄ¡iniÄ¡aa niviaqsiamun aÅutituqsimaitchuamun atiliÅmun Mary-mik nuliaksrausiutianiktuamun aÅutmun atiliÅmun Joseph-mik. Joseph kiÅuviaÄ¡iniÄ¡aa AtanÄ¡um David. 28 IsaÄ¡ulgum tikiññiÄ¡aa nipliutiplugu, “PaÄ¡lagikpiñ! AtanÄ¡um Agaayyutim piksraqtaaÄ¡igaatin iqatigiplutin. [QuvianaÄ¡niqsraurutin aÄ¡napayaaniñ.]" 29 Mary tupallapiaÄ¡niqsuq isaÄ¡ulgum nipliuttutaagun kaÅiqsiÅitḷugu suvaata uqaqtilaaÅa taatna. 30 IsaÄ¡ulgum nipliutiniÄ¡aa, “Iqsiñak Marii! Agaayyutim iÅuaqqutigigaatin. 31 SiÅiayaugisirutin iġñiḷutinaasiiñ aÅugauramik atchiqsaksraÄ¡ikkaqnik Jesus-mik. 32 Taamna kamanaÄ¡isiruq, suli iñuich taiguutiqaÄ¡isigaat iġñiÅanik QutchiÅñiqsrauruam Agaayyutim. Agaayyutim ataniÄ¡uqtinniaÄ¡aa David-tun sivulliaÅatun. 33 AtaniÄ¡uÄ¡isiruq kiÅuviaÅiiñi Jacob-Åum qaÅapak taimuÅa, suli aÅaayuqautaa isuksraqaÄ¡umiñaitchuq." 34 Mary-m tarra nipliutiniÄ¡aa isaÄ¡ulik, “Qanuq una itkisiñiqpa? IḷaqatniksimaitchuÅasuli." 35 IsaÄ¡ulgum kiuniÄ¡aa, “Ipqitchuaq Irrusiq tikiumagisiruq ilipnun. Agaayyutim QutchiÅñiqsrauruam saÅÅigikkaÅan nayuÄ¡isigaatin. TaatnaÄ¡uni iḷiḷgaaq ipqitkisiruq taiguutiqaÄ¡uni IġñiÅanik Agaayyutim. 36 Aasiiñ, itqallauÅ iḷan Elizabeth. Uqautigimasugauq qitunÄ¡aqatlaiññipḷugu. Aglaan pakma siÅaiyauruq itchaksrani tatqiñi utuqqanaaÄ¡uÄ¡aluaÅÅaÄ¡mi. 37 Atakkii Agaayyutim supayaaq savaaÄ¡itlagaa." 38 Mary nipliġñiqsuq, “AtanÄ¡um savaktigigaaÅa. Atuumali uvaÅnun uqauttutigikkaptun.” TavrakÅa isaÄ¡ulgum uniññiÄ¡aa. 39 Taavruma aquagun, Mary paqnaliqtuqhuni aullaqtiÄ¡niqsuq nunaaqqiuramun qimiÄ¡aaÅiñiittuamun Judea-m. 40 Tarra isiqhuni Zechariah-m tupqanun iqinniÄ¡aa Elizabeth. 41 Elizabeth-Åum tusaapqauraqmagu Mary-m paÄ¡lataa iḷummiutaq iḷiqsraqtiÄ¡niqsuq. Elizabeth aÅalatiqaÄ¡niqsuq Ipqitchuamik Irrutchimik 42 nipliqhuni nipitusipḷuni, “QuvianaÄ¡niqsraurutin aÄ¡napayaaniñ. Quvianamiuruq iḷiḷgaaq siÅaiyaukkan. 43 Qanutun quyyasiusiaqaqtigivik, ataniÄ¡ma aakagikkaÅan utlagluÄ¡niÄ¡aaÅa qiñiÄ¡iaqÅuÅa! 44 Tusaapqauraqapku paÄ¡latigikkan iḷummiutaÄ¡a quviatchakhuni iḷiqsraqtiqtuq. 45 Qanutun quviasuktigivich ukpiÄ¡ikapku AtanÄ¡um uqaÅha tuyuutigikkaÅa ilipnun atuumagisiñipḷugu." 46 Mary nipliġñiqsuq, “Iñuutchimniñ iluqaaniñ kamaksruÄ¡iga Ataniq. 47 Quviatchautigigiga Agaayyun AnniqsuqtigikkaÄ¡a. 48 SuuÅiḷuqtuaÅa itqaÄ¡iniÄ¡aaÅa. UvakÅaniñaglaan iluqatiÅ iñuich taiguutiqaÄ¡isigaatÅa quvianamiuruamik 49 atakkii kamanaqtuaq SaÅÅiruaq Agaayyun savaaqaqhuni kamanaqtuanik uvamnun. Atqa ipqitchuq. 50 KiÅuviaÄ¡iiñi aippaavak nagliktuutiqaÄ¡ai taluÄ¡irigikkani. 51 Agaayyun isaÅniqsuq saÅÅiruamik taliÄ¡miñik aasiiñ siammayaaqÅugich kamanaÄ¡asuktuat sivunniuÄ¡utituummaitñik. 52 AtchiksinniÄ¡ai kamanaqtuat atanÄ¡ich suli atchiksuat kamanaqsipkaqÅugich. 53 Inuqsraqtuat pisuiqsinniÄ¡ai nakuuruanik suli aullaqtitlugich umialguruat saagaiḷaaqÅugich. 54 IkayuÄ¡niÄ¡aa savaktigikkani Israel nagliktuqÅugich, akiqsruutmisun sivulliaptiknun Abraham-mun kiÅuviapayaaÅiñunlu qaÅapak taimuÅa." 56 Mary nayuutiuraaÄ¡niqsuq piñasuni tatqiñi Elizabeth-mi, aasiiñ utiÄ¡mun aipḷuni. 57 Iġñiviksrani tikitman, Elizabeth iġñiñiqsuq aÅugauramik. 58 Iḷaiñ iḷauraaÅiñḷu tusaaniÄ¡aat AtanÄ¡um kamanaqtuamik nagliktuiÅÌ£ha Elizabeth-mun. Aasiiñ tamatkua quviasuqasiġñiÄ¡aat. 59 Aniqammiuraq tallimat malÄ¡uÅnik uvlianikman nalunaitÅutchiaqsiñiÄ¡aat atchiÄ¡ukÅugu Zechariah-mik, aapaÅan atqanik. 60 Aglaan aakaÅa nipliġñiqsuq, “Naagga, atiqaqtuksrauruq John-mik." 61 NipliutilgiññiÄ¡aat, “Aglaan nalliatunniiñ iḷavich atiqaÅitchut taavrumiÅa atiÄ¡mik." 62 UrriqaplutiÅ apiqsruÄ¡niÄ¡aat aapaÅa kisumik atchiÄ¡ukkisipmagaan aniqammiuraq. 63 Zechariah aatchuquniqsuq aglagviksramik, aglakhuniasiiñ, “AtiqaÄ¡isiruq John-mik.” QuviÄ¡usuÅniqsut iluqatiÅ. 64 Taatnaanikami Zechariah uqatlasitqiÅñiqsuq quyaaqsipḷuguasiiñ Agaayyun. 65 SiḷalliuÅich atlayuatchaÅniqsut, aasiiñ iñuich nunapayaani Judea-mi uqaÄ¡iniÄ¡aat. 66 Tusaapayaaqtuat taavrumiÅa isummatiginiÄ¡aat apiqsruqhutiÅ, “Qanusiugisiñiqpa una iḷiḷgaaq?” Nalupqinaitchuq AtaniÄ¡mun iqatigitilaaÅa. 67 John-Åum aapaÅa Zechariah aÅalatiqaÄ¡niqsuq Ipqitchuamik Irrutchimik. UqaÄ¡niqsuq sivuniksriqipluni, 68 “Quyalakput Ataniq Agaayyutaat Israel-aaÄ¡miut! Atakkii ikayuÄ¡iaÄ¡niÄ¡ai tasuqsaÄ¡iaqÅugich iñuni. 69 AkunÄ¡atniñ kiÅuviaÄ¡ikkaÅiñ David-Åum Agaayyun piksraqtaaqaÄ¡niqsuq iñuÅmik saÅÅiqaqtuamik anniqsuÄ¡iaqhuta. 70 TaimakÅaaglaan akiqsruÄ¡aatigut tumigiplugich ipqitchuat sivuniksriqirini 71 anniqsuÄ¡isiñipḷuta akiḷḷiḷiqsuqtigikkaptikñiñ suli saÅÅiatniñ uumigirigikkapta. 72 UqaÄ¡niqsuq nagligigisiñipḷugich sivulliaÄ¡ikkavut itqaÄ¡ilugu ipqitchuaq sivunniuÄ¡utni. 73 Agaayyutim akiqsruÄ¡niÄ¡aa sivulliaqput Abraham 74 annautigisiñipḷuta akiḷḷiḷiqsuqtigikkaptikñiñ uvaptiknun savautitqupluni iqsisuÅaqata 75 ipqiÅÌ£ikun nalaunÅaruaÅikunlu iñuuniqtutilaaptikni. 76 Ilvich iḷiḷgauramaaÅ, taiguutiqaÄ¡isirutin sivuniksriqiraanik QutchiÅñiqsrauruam Agaayyutim. IgliÄ¡isirutin sivuani AtanÄ¡um itqanaiyaÄ¡iaÄ¡lugu aggiÅÌ£iksraÅa 77 uqautilugich iñugikkaÅi anniqsuÄ¡isiñiḷugich natqigutigisiñiḷugiḷḷu killuqsautiÅitñik. 78 Agaayyutigikkaqput iḷunÅuktauruq nagliktaupluniḷu. TuyuÄ¡ikpagu anniqsuqti inniaqtuq uvaptiknun uvlum qausaÄ¡atauraÄ¡niÅatun. 79 IkayuÄ¡isigai iñuuniaqtuat taaqtuami iqsiñaÅani tuquÅhum, aasiiñ ilaan iñuupkaÄ¡uta tutqiksilluta." 80 John aglipḷuni timimigun saÅÅisiñiqsuq irrutchikun. IñuuniaÄ¡niqsuq iñuiḷaami aullaÄ¡niiñiaÅhanunaglaan ilaan quliaqtuaqaÅhan Israel-aaÄ¡miunun.