Matthew 15

1 Pharisee-Åuruat aglaliqiritlu utlaÅniÄ¡aat Jesus Jerusalem-miñ apiqsruqÅugu, 2 “Suvaata maliÄ¡uaqtivich kamagitlaitpatigik iḷisauttutiÅich sivulliaÄ¡ikkapta? IÄ¡Ä¡uÅitkaich argatiÅ niÄ¡igaluaqatiÅ." 3 Jesus-Åum kiuniÄ¡ai, “Suvaatamipsuuq kamagitlaitpisigik Agaayyutim tillisai? Kamaksritḷaitchusi atakkii maliÄ¡ukkisi iḷisauttutiÅich sivulliaÄ¡ikkapta. 4 Agaayyun uqaqtuq, ‘Kamagisigik aapanlu aakanlu. Kiñapayaaq uqamaqÅuutriruaq aapamiñik naagaqaa aakamiñik tuquruksraupiaqtuq.’ 5 Ilipsiḷiasiiñ iḷisautrirusi iñuÅmun uqautiÅhiñaunipḷugu aapani naagaqaa aakani, ‘PiqaÄ¡aluaqtuÅa aatchuutiksramik. Aatchuutigiyumiñaitkiga ilipsiknun, atakkii akiqsruutigianikkiga Agaayyutmun.’ 6 Taatnatun iḷisautigupsiuÅ iñuk kamaksritquÅitḷugu aapaÅanik naagaqaa aakaÅanik suunÄ¡iÄ¡isi Agaayyutim tillisaa pisigiplugich sivulliapsi iḷisauttutiÅich. 7 UkpiÅÅuaqtisii! Qanutun nalauttiginiqpa Isaiah sivuniksriqiri uqaqami ilipsigun, 8 Tamatkua iñuich kamaksrulgugaluaÄ¡aatÅa uqaÅhiñaÄ¡miktigun aglaan uummatiÅich uÅasiksut uvamniñ piqpagillapianÄ¡itḷuÅa. 9 AgaayyuvigiraÄ¡igaatÅa imaiḷaakun, atakkii iḷisautrirut iñuich iḷisauttutiÅitñik iḷipḷugich maliÄ¡utaksraÄ¡iruatun Agaayyutun.” Isaiah 29:13 10 Jesus-Åum iÅmiñuquniÄ¡ai iñugayaat nipliutiplugich, “NaalaÄ¡niḷḷaksiÅÅa kaÅiqsiḷusiasiiñ. 11 Sum isiqtaqtuam iñuum qanÄ¡agun qaayuÄ¡naqsipkatlaitkaa, aglaan taavruma aniraÄ¡aqtuam qaniÄ¡miñ, uqaÅhum qaayuÄ¡naqsipkaÄ¡aÄ¡igaa iñuk." 12 MaliÄ¡uaqtaiñ utlakÅugu apiqsruÄ¡niÄ¡aat, “Iḷisimavigich Pharisee-Åuruat atniummatilaaÅat tusaakamitruÅ taamna uqautigikkan?" 13 KiuniÄ¡ai, “Nautchiapayaaq aapama qiḷaÅmiittuam nautchirriutiÅaisaÅa amuruaniaqtuq kaÅituummaan. 14 IÅmiktuuÄ¡lich. AyauÅaruani sivulliuqtaurut ayauÅaplutiÅ. AyauÅaruam sivulliuqpagu ayauÅaruaq, iluqatik katakkisiruk itiqsramun." 15 Tavra Peter-m kiuniÄ¡aa, “Uqautitigut qanuutautilaaÅanik taavruma atrikusautim." 16 Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai, “Ilipsipsuuq kaÅiqsisaitmivisi? 17 KaÅiqsiÅitpisisuli? Suapayaaq qaniÄ¡muktuaq aqiaÄ¡uqmugaqtuq aasiiñ anipḷuni timimiñ. 18 Aglaan sut tamatkua aniraÄ¡aqtuat qanikun aniraÄ¡aqtut uummatmiñ, aasiiñ qaayuÄ¡naqsiraÄ¡aqÅugu iñuk. 19 Atakkii uummatmiñ aniraqtut pigiitchuat isummatit, iñuaqtuÅiq, iḷaqatiqaÄ¡aluaqhuni atlatuÅiq, iḷaqataiḷḷuni sayuÅaÅiq, tigliyuÅiq, taÅiÄ¡iḷaakun iḷisimarauÅiq, uqaniqÅuktaÅiÄ¡lu. 20 Taapkuatavra qaayuÄ¡naqsiraÄ¡aÄ¡aat iñuk, aglaan niÄ¡iruni iÄ¡Ä¡uÄ¡aluaÄ¡nagich argaich qaayuÄ¡naqsitḷaitchaat iñuk." 21 Jesus aullaÄ¡niqsuq tavrakÅa nunaÅanun Tyre-m suli Sidon-Åum. 22 Canaanit-aÄ¡miu aÄ¡naq tamaani iñuuniaqtuaq utlautiniqsuq ilaanun kappaiÅapluni, “Ataniiq, kiÅuviaÅa David-Åum! NagligillaÅniaÅÅa! Paniga pigiiḷiḷḷapiaqtuq irrusiqÅÌ£uqaqhuni." 23 Aglaan Jesus kiuÅiññiÄ¡aa. MaliÄ¡uaqtaiñ utlakÅugu iÅiqsrullapiaÄ¡niÄ¡aat itnaqhutiÅ, “AqpigiuÅ una aÄ¡naq. Nipraulapluni malikkaatigut." 24 Jesus-Åum kiuniÄ¡ai, “TuyuÄ¡ikkauruÅa kisiitñun iñuiñun Israel-Åum ittuanun tammaummiruatun ipnaisun." 25 AÄ¡naq utlautikami sitquÄ¡niqsuq sivuÄ¡aanun nipliqhuni, “Ataniiq, ikayullaÅniaÅÅa." 26 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “NakuunÄ¡itchuq pigupsiuÅ iḷiḷgaat qaqquksrautaat qaiḷḷuguasiiñ qipmiñun." 27 AÄ¡naq nipliġñiqsuq, “Aa Ataniiq, aglaan qipmichunniiñ niÄ¡ipmiraqtut kanÄ¡akunik kanÄ¡aalaruanik iñuÅmiÅ niÄ¡Ä¡iviÅitñiñ." 28 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “AÄ¡naaq, kamanallapiaqtuamik ukpiqsriÅÌ£iqaÄ¡niqsutin; iÅiqsruaÄ¡ikkan savaaÅugisiruq ilipnun.” Tavra aÄ¡nam pania iÅuaqsikkauniqsuq taavrumani sassaÄ¡niÄ¡mi. 29 Jesus aullaqami tavrakÅa iglauniqsuq siñiqsraqÅugu narvaqpaÅa Galilee-m; aasiiñ mayuqhuni qimiÄ¡aamun aquvinniqsuq tamauÅa. 30 Iñugiallapiaqtuat iñuich utlautiniqsut ilaanun tikiutruipḷutiÅ pisutlaitchuanik, ayauÅaruanik, uqatlaitchuanik, sulguiḷimaruanik, suli iñugiaktuanik atlanik. IḷiuqqaÄ¡niÄ¡aich Jesus-Åum sivuÄ¡aanun. Aasiiḷi Jesus-Åum iÅuaqsiñiÄ¡ai. 31 Iñuich quviÄ¡utchaÅniqsut qiñiqamisigik uqatlaiḷaat uqaaqsipmata, sulguiḷimaruat iÅuaqsikkaupmata, pisutlaitchuat pisutlasipḷutiÅ, suli ayauÅaruat qiñitlasipḷutiÅ; kamaksruÄ¡niÄ¡aat Agaayyutaat Israel-Åum. 32 Jesus-Åum maliÄ¡uaqtini iÅmiñuquniÄ¡ai nipliutiplugich, “IḷunÅutchaliqsuÅa makuniÅa iñuÅnik nayuutituiñaqtuanik uvamni piÅasuni uvluni, atakkii niqiksraitmiut. AullaqtinniaÅitkitka niÄ¡isuÅaitñik atakkii taaqtukkaqpiaqtut apqutmi." 33 MaliÄ¡uaqtaiñ nipliutiniÄ¡aat, “Sumiñ paqitkisivisa naamayumiñaqtuamik qaqqiamik marrumani iñuiḷaami niÄ¡ipkautiksramik iñugayaanun?" 34 Jesus-Åum apiqsruÄ¡niÄ¡ai, “Qanutun iñugiaktigiruanik qaqqianik piqaqpisi?” KiuniÄ¡aat, “Tallimat malÄ¡uÅnik suli iñugiakisuuranik aqalugauranik." 35 Jesus-Åum tiliriñiÄ¡ai iñugayaat aquvitquplugich nunamun. 36 TiguniÄ¡ai tallimat malÄ¡uk qaqqiat aqalugauratlu. QuyaanikamiuÅ Agaayyun avguqÅugich qaiññiÄ¡ai maliÄ¡uaqtimiñun, aasiiḷi taapkua autaaqÅugich iñugayaanun. 37 IluqatiÅ iñuich niÄ¡iñiqsut niÄ¡isuiÄ¡ataqhutiÅ. Aquagun maliÄ¡uaqtai katitchiñiqsut iḷakunik immiÄ¡ataqÅugich tallimat malÄ¡uktun aguupmaÅnik. 38 Tamatkua niÄ¡iruat 4,000-tun iñugiaktiginiqsut, aÄ¡natlu iḷiḷgaatlu kisirrutisuÅaqnagich. 39 Jesus-Åum aullaqtinÅanikamigich iñugayaat ikiniqsuq umiaqpauramun tikitḷuni nunaÅanun Magadan-Åum.