Los Hechos 19

1 Tsitsi tsa nyií ra Apolos ñuu Corinto, ra Pablo yaha̱ ra ityi yucu tan tsaa̱ ra nda ñuu Ãfeso. Tan ican nañihi̱ ra tsi taahan ra yɨhÉ¨Ì cuenda ra Cristo. 2 Tan tsica̱ tuhun ra tsi ra naha: â¿A naquihi̱n ndo Tatyi Ii Nyoo quɨvɨ tsa natsinu̱ iñi ndo? âcatyí ra Pablo tsihin ra naha. Tan nacaha̱n ra naha tan catyí ra naha: âNdi luxu ña tsitó ndi tsa iyó Tatyi Ii Nyoo. 3 Tacan tan ra Pablo tsica̱ tuhun ra tsi ra naha: â¿Nacaa tsicoondutya̱ ndo? âcatyí ra. Tan nacaha̱n ra naha tan catyí ra naha: âCuhva tsa jacoondutya̱ ra Juan, tacan tsicoondutya̱ ndi âcatyí ra naha. 4 Tacan tan catyí ra Pablo tsihin ra naha: âRa Juan jacoondutya̱ ra tsi nyɨvɨ tsa ndu uvi̱ iñi cuatyi. Maa tyin catyí tucu ra tsihin ñi tyin cuñí tsi tsa tsinu iñi ñi tsi ra tsa cua quitsi. Tan ra ican cuví ra Cristo Jesús âcatyí ra Pablo tsihin ra naha. 5 Tsa tsiñi̱ ra naha tsa caha̱n ra Pablo tuhun ihya, tacan tan tsicoondutya̱ ra naha inga tsaha tsihin sɨvɨ Jutu Mañi yo Jesús. 6 Tan tsa tyiso̱ ndaha ra Pablo jiñi ra naha, tacan tan naquihi̱n ra naha Tatyi Ii Nyoo. Tan quitsaha̱ caahán ra naha inga yuhu. Tan tsahá cuenda ra naha tuhun tsa tsaha̱ Tatyi Ii Nyoo tsi ra naha tsi nyɨvɨ. 7 Tan tsa tandɨhɨ ra naha quita̱ maa utsi uvi taahan ra naha. 8 Tan tsitsi tsa uñi yoo tsicá ra Pablo vehe ñuhu nyɨvɨ Israel ñuu Ãfeso, tan caahán ra tuhun ra Cristo tsihin tsa nɨɨ iñi ra. Tan jacuaha ra tsi ñi na nacuhva ñi tsi ñi tsi Nyoo na cundaca ñaha ra tsi ñi. 9 Maa tyin yɨhÉ¨Ì Ã±i jandava̱ ñi añima ñi, tan ña cuñí ñi tsinu iñi ñi. Tan caahán ñi ndavaha ñi sɨquɨ tuhun ra Cristo nuu nyɨvɨ, tan catyí ñi tyin ña vaha ityi ra Jesús. Tacan tan ra Pablo catsiyo̱ nyaha ra nu yucú ñi. Tan tsindaca̱ ra tsi ñi tsinú iñi tsi ra Cristo nda iin escuela ra tsa nañí Tiranno. Tan ican caahán ra tuhun ra Cristo tsihin nyɨvɨ tandɨhɨ quɨvɨ. 10 Tan tacan ñi tsicá ra tsitsi tsa uvi cuiya. Tan tandɨhɨ nyɨvɨ tsa iyó ñuu tsa cayucú Asia, tsiñi̱ ñi tuhun Jutu Mañi yo ra Jesús, tahan ñi nyɨvɨ Israel tan nyɨvɨ tsa ñavin nyɨvɨ Israel cuví. 11 Tan nahnu tsa iyo javaha̱ ra Pablo jaha̱ Nyoo. 12 Tyin nda cuanda jahma tsa tɨɨÌn ra Pablo tan tsindacá ñi tsi nyɨvɨ tan quitá cuehe tsi ñi, tan quitá ndɨhɨ tucu tatyi ña vaha tsi ñi. 13 Tan iyó juhva ra Israel tsa tsicá nuu tan iin tan iin ñuu tavá ra naha tatyi ña vaha tsi nyɨvɨ. Tan cuñí ra naha cuatyiñu ra naha sɨvɨ Jutu Mañi yo Jesús, tyin cua tava ra naha tsi nu tatyi ña vaha. Tan catyí ra naha tsihin nu tatyi ña vaha can nahnu: âTsihin sɨvɨ ra Jesús tsa caahán ra Pablo tuhun, catyí ndi tsihin ndo tyin qu̱ita ndo âcatyí ra naha. 14 Tacan javaha̱ tsa utsa taahan sehe iin ra Israel tsa nañí Esceva. Tan ra Esceva can cuví ra iin ra cuví ityi nuu tsihin ra jutu. 15 Tan tsa caha̱n ra can naha ra tsihin nu tatyi ña vaha, nacaha̱n nu tsihin ra naha tan catyí nu: âTsitó yu tsi ra Jesús. Tan tsitó yu yóo ra cuví ra Pablo. Tan ¿yóo ra cuví tucu nyooho? âcatyí nu tatyi ña vaha can tsihin sehe ra Esceva naha ra. 16 Tacan tan ra tsa yɨhÉ¨Ì tatyi ña vaha can ndava̱ ra sɨquɨ ra can naha ra. Tan tsihin tsa cuaha tunyee iñi nu tatyi ña vaha can tan cuvi̱ cunyee̱ ra tɨɨ̱n tahan ra tsihin tandɨhɨ ra can naha ra. Tan tsahnya̱ cuatyi ra jahma ra naha. Tan jañicueehe̱ ra tsi ra naha. Tan jacuhu̱n tandɨɨ ra tsi ra naha jaha̱ nu tatyi can. 17 Tacan tan tandɨhɨ nyɨvɨ Ãfeso, tahan ñi nyɨvɨ Israel, tan nyɨvɨ tsa ñavin nyɨvɨ Israel cuví, tsito̱ ñi tuhun can. Tan yuuhví xaan ñi cuví. Tan jacahnú ñi sɨvɨ Jutu Mañi yo Jesús. 18 Tan cuaha xaan nyɨvɨ tsa natsinu̱ iñi tsi ra Jesús cuahán ñi cuanahmá ñi cuatyi ñi nuu ra tan nuu nyɨvɨ, tandɨhɨ maa tsa ña vaha tsa ica̱ ñi taha̱n tsanaha. 19 Tan cuaha ñi tsa cahvi̱ tuhun tasɨ, tsindaca̱ ñi libru ñi. Tan tsahmi̱ ñi libru can nuu tandɨhɨ nyɨvɨ. Tan tava̱ cuenda ñi nácaa yahvi libru can. Tan yahvi tsa tandɨhɨ libru can quita̱ tsi uvi xico utsi mil xuhun cuitsin. 20 Tan tacan ñi tan cuahán nducuahá ca nyɨvɨ tsa yɨhÉ¨Ì cuenda Jutu Mañi yo. Tan tacan nyehé nyɨvɨ tyin cahnu xaan tunyee iñi iyó tsi ra. 21 Tan tsa yaha̱ tuhun ihya, ra Pablo tyaa̱ ra cuhva tsa cuhun ra ñuu tsa cayucú Macedonia tan Acaya. Yaha̱ can tan cua cunuhu ra nda ñuu Jerusalén, tyaá ra cuhva. Tan catyí ra tyin yaha̱ can tan cuñi tsi tsa cuhun ra nda ñuu Roma. 22 Tacan tan jacuhu̱n ra tsi uvi taahan ra jatyinyeé tsi ra nda Macedonia, ra Timoteo tan ra Erasto. Maa tyin tsitsi tsa cuahán ra can naha ra, ndoo̱ maa ra Pablo juhva ca quɨvɨ Asia can. 23 Tan juvin ñi quɨvɨ can quitsaha̱ cuvaá nyɨvɨ ñuu Ãfeso tsa cuenda tuhun Nyoo, 24 tyin iin ra tsa nañí Demetrio natyuhu̱ ra tsi ñi. Tyin maa ra tuhvá ra jahá tyiñu tsihin xuhun cuitsin. Javahá ra tsa cuví vehe ñuhu nyihi tsitoho Diana tsihin xuhun cuitsin can. Tan cuaha xuhun jahá canaa ra tan tsihin ra jatyinyeé tsi ra. 25 Tan cana̱ ra Demetrio can tsi ra tsa jahá tyiñu tsihin ra. Tan cana̱ tucu ra tsi ra tsa jahá tyiñu iin ñi tyiñu can naha ra. Tan catyí ra tsihin ra naha: âNyooho tata, tsitó ndo tyin tsihin tyiñu ihya tan iyó vaha xaan yo. 26 Maa tyin nyooho nyehé ndo tan tsiñí ndo nácaa javahá nu Pablo can ñuu yo ihya, tan tandɨhɨ ñuu tsa cayucú Asia ihya. Tyin catyí nu tyin tsitoho tsa javahá yo tan tsa javahá inga ca nyɨvɨ ñavin Nyoo cuví can. Tan cuaha xaan nyɨvɨ tsinú iñi tsa caahán nu. 27 Tan ña vaha tsa javahá nu tyin ña cua cuyahvi ca tsitoho tsa javahá yo. Tan inga tucu tuhun, ña cua jacahnu ca nyɨvɨ tsi nyoo Diana tan ña cua jacahnu ñi vehe ñuhu ña, tan ña vaha tacan, tyin ñaha can cahnu xaan cuví ña. Tan tandɨhɨ nyɨvɨ nɨɨ cahnu Asia tsihin nyɨvɨ nanɨɨ cahnu ñuhu ñayɨvɨ jacahnú ñi tsi ña. Tan nu cuahán ca tsi quɨvɨ ña cua jacahnu ca ñi tsi ña tatun tsinú iñi ñi tsa caahán nu Pablo âcatyí ra Demetrio. 28 Tan cuhva tsa tsiñi̱ ra naha tsa caha̱n ra, xaan xaan cuñí ra naha. Tan quitsaha̱ caná tsaa ra naha tan catyí ra naha: âCahnu xaan cuví ña Diana tsa cuví ña nyoo cuenda yo tsa cuví yo nyɨvɨ Ãfeso ihya âcatyí ra naha. 29 Tan cuvaa̱ tandɨhɨ nyɨvɨ ñuu can. Tan tɨɨ̱n ñi tsi ra Gayo, tan tsihin ra Aristarco, uvi taahan ra tsa quee̱ Macedonia tan tsicá ra naha tsihin ra Pablo. Tan tandɨhɨ ñi can ixta̱ caa ñi tsi ra naha nda cuanda nu tuhvá ñi ndu iín. 30 Tan ra Pablo cuñí ra quɨhvɨ ra nu yucú ñi tyin cahan ra tsihin ñi. Maa tyin ra hermano ña tsaha̱ ra naha tsa cuhun ra. 31 Tan tacan tucu taahan ra cumí tyiñu cuenda Asia. Ra vaha iñi tsi ra Pablo cuví ra naha, tan tava̱ tyiñu ra naha tsi ra tyin ña taahán tsi tyihi ra tsi ra ican. 32 Tan nu ndu ii̱n nyɨvɨ ican, juhva ñi caná tsaa iin tuhun, tan inga ñi caná tsaa inga tuhun, tyin cuvaá ñi. Tan cuaha xaan ñi ndi ña tsitó ñi nacuenda yucú ñi ican. 33 Tacan tan nyɨvɨ Israel tava̱ tyiñu ñi tsi iin ra tsa nañí Alejandro na yaha ra ityi nuu. Tan juhva ñi tsa yucú ican, tsaha̱ cuenda ñi tsi ra nácaa cua cahan ra. Tacan tan javaha̱ ra seña tsihin ndaha ra tyin na cutaxin ñi tyin cuñí ra cahan ra tyin nduve cuatyi nyɨvɨ Israel. 34 Maa tyin cuhva tsa tsito̱ nyɨvɨ tyin ra Israel cuví ra, tandɨhɨ maa ñi cana̱ tsaa ñi. Tan tsitsi tsa uvi hora caná tsaa ñi, tan catyí ñi: âCahnu xaan cuví ña Diana, tsa cuví ña nyoo cuenda yo tsa cuví yo nyɨvɨ Ãfeso âcatyí ñi, caná tsaa ñi. 35 Tacan tan ra secretario ñuu can cuví jacutaxin ra nyɨvɨ, tan caahán ra tsihin ñi, tan catyí ra: âNyooho nyɨvɨ ñuu Ãfeso ihya, tandɨhɨ nyɨvɨ tsitó ñi tyin nyaá tsi sɨquɨ yo tsa jahá cuenda yo vehe ñuhu ña Diana, tyin cahnu xaan cuví ña. Tan jahá cuenda yo tsitoho ña tsa quee̱ andɨvɨ tan nacava̱ nu ñuhu ihya. 36 Tan yoñi cuví catyí tyin ña nditsa. Ta̱xin ñi ndo, tan ña ica ndo tatun ña tsitó ndo náa tsa cua javaha ndo. 37 Tyin ra tsa tsindaca̱ ndo ihya nduve náa tsa suhu̱ ra naha vehe ñuhu yo. Tan ndi ña caahán ra naha ndavaha ñi sɨquɨ nyoo yo. 38 Tatun ra Demetrio tan ra tsa jahá tyiñu tsihin ra, tsicán ra naha cuatyi tsaha iin ra, na cuhun ra naha nu nyaá ra juez. Cuví ndacan ra naha cuatyi nuu ra can, tan maa ra cuví jandaa ra cuatyi can. 39 Tan tatun inga tuhun tsicán ndo, cuñí tsi tsa ndaca ndo can tsi ra cumí tyiñu, tumaa cuhva catyí ley. 40 Tyin tatun coto ra ndacá ñaha tan cana ra tsi yo tsa cuenda tsa cuvi̱ ihya, tan ña cua ñihi yo tuhun cahan yo tatun ndaca tuhun ra tsi yo nacuenda cuvaá yo âcatyí ra cuví secretario can. 41 Tan tsa yaha̱ caha̱n ra, tacan tan catyí ra tyin na cunuhu ñi nda yuvehe ñi.