Matthew 5
PUN1 à¨à¨¨à¨¨à©à¨¤à¨°à©° ਸ à¨à¨¨à¨¨à¨¿à¨µà¨¹à©° ਨਿਰà©à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨¯ à¨à©à¨§à¨°à©à¨ªà¨°à¨¿ ਵà©à¨°à¨à¨¿à¨¤à©à¨µà¨¾ ਸਮà©à¨ªà¨µà¨¿à¨µà©à¨¶| 2 ਤਦਾਨà©à¨ ਸ਼ਿਸ਼਼à©à¨¯à©à¨¶à¨¼à© ਤਸà©à¨¯ ਸਮà©à¨ªà¨®à¨¾à¨à¨¤à©à¨¶à¨¼à© ਤà©à¨¨ ਤà©à¨à©à¨¯ à¨à¨¶à¨¼à¨¾ à¨à¨¥à¨¾ à¨à¨¥à©à¨¯à¨¾à¨à©à¨à¨à©à¨°à©| 3 à¨à¨à¨¿à¨®à¨¾à¨¨à¨¹à©à¨¨à¨¾ à¨à¨¨à¨¾ ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨, ਯਤਸà©à¨¤à© ਸà©à¨µà¨°à©à¨à©à¨¯à¨°à¨¾à¨à©à¨¯à¨®à© à¨à¨§à¨¿à¨à¨°à¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿| 4 à¨à¨¿à¨¦à©à¨¯à¨®à¨¾à¨¨à¨¾ ਮਨà©à¨à¨¾ ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤ੠ਸਾਨà©à¨¤à©à¨µà¨¨à¨¾à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà©à¨¸à¨¨à©à¨¤à¨¿| 5 ਨਮà©à¨°à¨¾ ਮਾਨਵਾਸ਼à©à¨ ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤ੠ਮà©à¨¦à¨¿à¨¨à©à¨®à© à¨à¨§à¨¿à¨à¨°à¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿| 6 ਧਰà©à©°à¨®à¨¾à¨¯ ਬà©à¨à©à¨à©à¨¶à¨¼à¨¿à¨¤à¨¾à¨ ਤà©à¨°à©Ê¼à¨¶à¨¼à¨¾à¨°à©à©±à¨¤à¨¾à¨¶à©à¨ ਮਨà©à¨à¨¾ ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤ੠ਪਰਿਤਰà©à¨ªà©à¨¸à©à¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿| 7 à¨à©à¨°à©Ê¼à¨ªà¨¾à¨²à¨µà© ਮਾਨਵਾ ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤ੠à¨à©à¨°à©Ê¼à¨ªà¨¾à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà©à¨¸à©à¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿| 8 ਨਿਰà©à©°à¨®à¨²à¨¹à©à¨°à©Ê¼à¨¦à¨¯à¨¾ ਮਨà©à¨à¨¾à¨¶à©à¨ ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤ à¨à¨¶à©à¨à¨°à©° ਦà©à¨°à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿| 9 ਮà©à¨²à¨¯à¨¿à¨¤à¨¾à¨°à© ਮਾਨਵਾ ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤ à¨à¨¶à©à¨à¨°à¨¸à©à¨¯ ਸਨà©à¨¤à¨¾à¨¨à¨¤à©à¨µà©à¨¨ ਵਿà¨à©à¨¯à¨¾à¨¸à©à¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿| 10 ਧਰà©à©°à¨®à¨à¨¾à¨°à¨£à¨¾à¨¤à© ਤਾਡਿਤਾ ਮਨà©à¨à¨¾ ਧਨà©à¨¯à¨¾, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਸà©à¨µà¨°à©à¨à©à¨¯à¨°à¨¾à¨à©à¨¯à© ਤà©à¨¶à¨¼à¨¾à¨®à¨§à¨¿à¨à¨°à© ਵਿਦà©à¨¯à¨¤à©| 11 ਯਦਾ ਮਨà©à¨à¨¾ ਮਮ ਨਾਮà¨à©à¨°à©Ê¼à¨¤à© ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਨਿਨà©à¨¦à¨¨à©à¨¤à¨¿ ਤਾਡਯਨà©à¨¤à¨¿ ਮà©à¨°à©Ê¼à¨¶à¨¼à¨¾ ਨਾਨਾਦà©à¨°à©à©±à¨µà¨¾à¨à©à¨¯à¨¾à¨¨à¨¿ ਵਦਨà©à¨¤à¨¿ à¨, ਤਦਾ ਯà©à¨¯à©° ਧਨà©à¨¯à¨¾à¨| 12 ਤਦਾ à¨à¨¨à¨¨à©à¨¦à¨¤, ਤਥਾ à¨à©à¨°à©Ê¼à¨¶à©° ਹà©à¨²à¨¾à¨¦à¨§à©à¨µà¨à©à¨, ਯਤਠਸà©à¨µà¨°à©à¨à© à¨à©à¨¯à¨¾à¨à¨¸à¨¿ ਫਲਾਨਿ ਲਪà©à¨¸à©à¨¯à¨§à©à¨µà©; ਤ੠ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° ਪà©à¨°à¨¾à¨¤à¨¨à¨¾à¨¨à© à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¦à©à¨µà¨¾à¨¦à¨¿à¨¨à©(à¨)ਪਿ ਤਾਦà©à¨°à©Ê¼à¨à© à¨à¨¤à¨¾à¨¡à¨¯à¨¨à©| 13 ਯà©à¨¯à©° ਮà©à¨¦à¨¿à¨¨à©à¨¯à¨¾à¨ ਲਵਣਰà©à¨ªà¨¾à¨, à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à© ਯਦਿ ਲਵਣਸà©à¨¯ ਲਵਣਤà©à¨µà¨®à© à¨à¨ªà¨¯à¨¾à¨¤à¨¿, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਤਤ੠à¨à©à¨¨ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨°à©à¨£ ਸà©à¨µà¨¾à¨¦à©à¨¯à©à¨à©à¨¤à©° à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿? ਤਤ੠à¨à¨¸à©à¨¯à¨¾à¨ªà¨¿ à¨à¨¾à¨°à©à©±à¨¯à¨¸à©à¨¯à¨¾à¨¯à©à¨à©à¨¯à¨¤à©à¨µà¨¾à¨¤à© à¨à©à¨µà¨²à©° ਬਹਿਠਪà©à¨°à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨ªà©à¨¤à©à©° ਨਰਾਣਾਠਪਦਤਲà©à¨¨ ਦਲਯਿਤà©à¨à©à¨ ਯà©à¨à©à¨¯à©° à¨à¨µà¨¤à¨¿| 14 ਯà©à¨¯à©° à¨à¨à¨¤à¨¿ ਦà©à¨ªà©à¨¤à¨¿à¨°à©à¨ªà¨¾à¨, à¨à©à¨§à¨°à©à¨ªà¨°à¨¿ ਸà©à¨¥à¨¿à¨¤à©° ਨà¨à¨°à©° à¨à©à¨ªà©à¨¤à©° à¨à¨µà¨¿à¨¤à©à©° ਨਹਿ ਸ਼à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿| 15 à¨à¨ªà¨°à©° ਮਨà©à¨à¨¾à¨ ਪà©à¨°à¨¦à©à¨ªà¨¾à¨¨à© ਪà©à¨°à¨à©à¨µà¨¾à¨²à©à¨¯ ਦà©à¨°à©à¨£à¨¾à¨§à© ਨ ਸà©à¨¥à¨¾à¨ªà¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿, à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à© ਦà©à¨ªà¨¾à¨§à¨¾à¨°à©à¨ªà¨°à©à©±à¨¯à©à¨µ ਸà©à¨¥à¨¾à¨ªà¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿, ਤà©à¨¨ ਤ੠ਦà©à¨ªà¨¾ à¨à©à¨¹à¨¸à©à¨¥à¨¿à¨¤à¨¾à¨¨à© ਸà¨à¨²à¨¾à¨¨à© ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨¶à¨¯à¨¨à©à¨¤à¨¿| 16 ਯà©à¨¨ ਮਾਨਵਾ ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° ਸਤà©à¨à¨°à©à©°à¨®à¨¾à¨£à¨¿ ਵਿਲà©à¨à©à¨¯ ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° ਸà©à¨µà¨°à©à¨à¨¸à©à¨¥à©° ਪਿਤਰੰ ਧਨà©à¨¯à©° ਵਦਨà©à¨¤à¨¿, ਤà©à¨¶à¨¼à¨¾à¨ ਸਮà¨à©à¨¶à¨¼à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° ਦà©à¨ªà©à¨¤à¨¿à¨¸à©à¨¤à¨¾à¨¦à©à¨°à©Ê¼à¨à© ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨¶à¨¤à¨¾à¨®à©| 17 à¨à¨¹à©° ਵà©à¨¯à¨µà¨¸à©à¨¥à¨¾à¨ à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¦à©à¨µà¨¾à¨à©à¨¯à¨à©à¨ ਲà©à¨ªà©à¨¤à©à¨®à© à¨à¨à¨¤à¨µà¨¾à¨¨à©, à¨à©±à¨¥à©° ਮਾਨà©à¨à¨µà¨¤, ਤ੠ਦà©à¨µà© ਲà©à¨ªà©à¨¤à©à©° ਨਾà¨à¨¤à¨µà¨¾à¨¨à©, à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à© ਸਫਲ੠à¨à¨°à©à©±à¨¤à©à¨®à© à¨à¨à¨¤à©à¨¸à©à¨®à¨¿| 18 à¨à¨ªà¨°à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© à¨à¨¹à©° ਤਥà©à¨¯à©° ਵਦਾਮਿ ਯਾਵਤ੠ਵà©à¨¯à©à¨®à¨®à©à¨¦à¨¿à¨¨à©à¨¯à© ਰà©à¨§à©à¨µà©°à¨¸à© ਨ à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿, ਤਾਵਤ੠ਸਰà©à©±à¨µà¨¸à©à¨®à¨¿à¨¨à© ਸਫਲ੠ਨ à¨à¨¾à¨¤à© ਵà©à¨¯à¨µà¨¸à©à¨¥à¨¾à¨¯à¨¾ à¨à¨à¨¾ ਮਾਤà©à¨°à¨¾ ਬਿਨà©à¨¦à©à¨°à©à¨à©à¨ªà¨¿ ਵਾ ਨ ਲà©à¨ªà©à¨¸à©à¨¯à¨¤à©| 19 ਤਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਯ੠à¨à¨¨ à¨à¨¤à¨¾à¨¸à¨¾à¨®à© à¨à¨à©à¨à¨¾à¨¨à¨¾à¨®à© à¨à¨¤à¨¿à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨¦à©à¨°à¨¾à¨®à© à¨à¨à¨¾à¨à©à¨à¨¾à¨®à¨ªà© ਲੰà¨à¨¤à© ਮਨà©à¨à¨¾à¨à¨à©à¨ ਤਥà©à¨µ ਸ਼ਿà¨à©à¨¶à¨¼à¨¯à¨¤à¨¿, ਸ ਸà©à¨µà¨°à©à¨à©à¨¯à¨°à¨¾à¨à©à¨¯à© ਸਰà©à©±à¨µà©à¨à©à¨¯à¨ à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨¦à©à¨°à¨¤à©à¨µà©à¨¨ ਵਿà¨à©à¨¯à¨¾à¨¸à©à¨¯à¨¤à©, à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à© ਯ੠à¨à¨¨à¨¸à©à¨¤à¨¾à¨ ਪਾਲਯਤਿ, ਤਥà©à¨µ ਸ਼ਿà¨à©à¨¶à¨¼à¨¯à¨¤à¨¿ à¨, ਸ ਸà©à¨µà¨°à©à¨à©à¨¯à¨°à¨¾à¨à©à¨¯à© ਪà©à¨°à¨§à¨¾à¨¨à¨¤à©à¨µà©à¨¨ ਵਿà¨à©à¨¯à¨¾à¨¸à©à¨¯à¨¤à©| 20 à¨à¨ªà¨°à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© à¨à¨¹à©° ਵਦਾਮਿ, à¨à¨§à©à¨¯à¨¾à¨ªà¨à¨«à¨¿à¨°à©à¨¶à¨¿à¨®à¨¾à¨¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਧਰà©à©°à¨®à¨¾à¨¨à©à¨¶à¨¼à©à¨ ਾਨਾਤ੠ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° ਧਰà©à©°à¨®à¨¾à¨¨à©à¨¶à¨¼à©à¨ ਾਨ੠ਨà©à©±à¨¤à¨®à© à¨à¨¾à¨¤à© ਯà©à¨¯à¨®à© à¨à¨¶à©à¨µà¨°à©à¨¯à¨°à¨¾à¨à©à¨¯à©° ਪà©à¨°à¨µà©à¨¶à¨¼à©à¨à©à©° ਨ ਸ਼à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¥| 21 à¨à¨ªà¨°à¨à©à¨ ਤà©à¨µà©° ਨਰੰ ਮਾ ਵਧà©à¨, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਯ੠ਨਰੰ ਹਨà©à¨¤à¨¿, ਸ ਵਿà¨à¨¾à¨°à¨¸à¨à¨¾à¨¯à¨¾à¨ ਦਣà©à¨¡à¨¾à¨°à©à¨¹à© à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿, ਪà©à¨°à©à©±à¨µà¨à¨¾à¨²à©à¨¨à¨à¨¨à©à¨à©à¨¯ à¨à¨¤à¨¿ à¨à¨¥à¨¿à¨¤à¨®à¨¾à¨¸à©à¨¤à©, ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à¨¿à¨°à¨¶à©à¨°à¨¾à¨µà¨¿| 22 à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à©à¨µà¨¹à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਵਦਾਮਿ, ਯਠà¨à¨¶à©à¨à¨¿à¨¤à© à¨à¨¾à¨°à¨£à©° ਵਿਨਾ ਨਿà¨à¨à©à¨°à¨¾à¨¤à©à¨°à© à¨à©à¨ªà©à¨¯à¨¤à¨¿, ਸ ਵਿà¨à¨¾à¨°à¨¸à¨à¨¾à¨¯à¨¾à¨ ਦਣà©à¨¡à¨¾à¨°à©à¨¹à© à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿; ਯਠà¨à¨¶à©à¨à¨¿à©±à¨ ਸà©à¨µà©à¨¯à¨¸à¨¹à¨à©° ਨਿਰà©à©±à¨¬à©à¨§à©° ਵਦਤਿ, ਸ ਮਹਾਸà¨à¨¾à¨¯à¨¾à¨ ਦਣà©à¨¡à¨¾à¨°à©à¨¹à© à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿; ਪà©à¨¨à¨¶à©à¨ ਤà©à¨µà©° ਮà©à¨¢ à¨à¨¤à¨¿ ਵਾà¨à©à¨¯à©° ਯਦਿ à¨à¨¶à©à¨à¨¿à¨¤à© ਸà©à¨µà©à¨¯à¨à©à¨°à¨¾à¨¤à¨°à©° ਵà¨à©à¨¤à¨¿, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਨਰà¨à¨¾à¨à©à¨¨à© ਸ ਦਣà©à¨¡à¨¾à¨°à©à¨¹à© à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿| 23 à¨à¨¤à© ਵà©à¨¦à©à¨¯à¨¾à¨ ਸਮà©à¨ªà©° ਨਿà¨à¨¨à©à¨µà©à¨¦à©à¨¯à© ਸਮਾਨà©à¨¤à©(à¨)ਪਿ ਨਿà¨à¨à©à¨°à¨¾à¨¤à¨°à©° ਪà©à¨°à¨¤à¨¿ à¨à¨¸à©à¨®à¨¾à©±à¨à¨¿à¨¤à© à¨à¨¾à¨°à¨£à¨¾à¨¤à© ਤà©à¨µà©° ਯਦਿ ਦà©à¨¶à¨¼à© ਵਿਦà©à¨¯à¨¸à©, ਤਦਾਨà©à¨ ਤਵ ਤਸà©à¨¯ ਸà©à¨®à©à¨°à©Ê¼à¨¤à¨¿ ਰà©à¨à¨¾à¨¯à¨¤à© à¨, 24 ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਤਸà©à¨¯à¨¾ ਵà©à¨¦à©à¨¯à¨¾à¨ ਸਮà©à¨ªà© ਨਿà¨à¨¨à©à¨µà©à¨¦à©à¨¯à©° ਨਿਧਾਯ ਤਦà©à¨µ à¨à¨¤à©à¨µà¨¾ ਪà©à¨°à©à©±à¨µà©° ਤà©à¨¨ ਸਾਰà©à©±à¨§à©° ਮਿਲ, ਪਸ਼à©à¨à¨¾à¨¤à© à¨à¨à¨¤à©à¨¯ ਨਿà¨à¨¨à©à¨µà©à¨¦à©à¨¯à©° ਨਿਵà©à¨¦à¨¯| 25 à¨à¨¨à©à¨¯à¨à©à¨ ਯਾਵਤ੠ਵਿਵਾਦਿਨਾ ਸਾਰà©à©±à¨§à©° ਵਰà©à¨¤à©à¨®à¨¨à¨¿ ਤਿਸ਼਼à©à¨ ਸਿ, ਤਾਵਤ੠ਤà©à¨¨ ਸਾਰà©à©±à¨§à©° ਮà©à¨²à¨¨à©° à¨à©à¨°à©; ਨ੠à¨à©à¨¤à© ਵਿਵਾਦ੠ਵਿà¨à¨¾à¨°à¨¯à¨¿à¨¤à©à¨ ਸਮà©à¨ªà© ਤà©à¨µà¨¾à¨ ਸਮਰà©à¨ªà¨¯à¨¤à¨¿ ਵਿà¨à¨¾à¨°à¨¯à¨¿à¨¤à¨¾ ਠਰà¨à©à¨¶à¨¼à¨¿à¨£à¨ ਸੰਨਿਧ੠ਸਮਰà©à¨ªà¨¯à¨¤à¨¿ ਤਦਾ ਤà©à¨µà©° à¨à¨¾à¨°à¨¾à¨¯à¨¾à¨ ਬਧà©à¨¯à©à¨¥à¨¾à¨| 26 ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਤà©à¨µà¨¾à¨®à¨¹à©° ਤਥà©à¨¥à©° ਬà©à¨°à¨µà©à¨®à¨¿, ਸ਼à©à¨¶à¨¼à¨à¨ªà¨°à©à¨¦à¨à©(à¨)ਪਿ ਨ ਪਰਿਸ਼à©à¨§à¨¿à¨¤à© ਤਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਸà©à¨¥à¨¾à¨¨à¨¾à¨¤à© à¨à¨¦à¨¾à¨ªà¨¿ ਬਹਿਰਾà¨à¨¨à©à¨¤à©à©° ਨ ਸ਼à¨à©à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¸à¨¿| 27 à¨à¨ªà¨°à©° ਤà©à¨µà©° ਮਾ ਵà©à¨¯à¨à¨¿à¨à¨°, ਯਦà©à¨¤à¨¦à© ਵà¨à¨¨à©° ਪà©à¨°à©à©±à¨µà¨à¨¾à¨²à©à¨¨à¨²à©à¨à©à¨à©à¨¯à¨ à¨à¨¥à¨¿à¨¤à¨®à¨¾à¨¸à©à¨¤à©, ਤਦ੠ਯà©à¨¯à©° ਸ਼à©à¨°à©à¨¤à¨µà¨¨à©à¨¤à¨; 28 à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à©à¨µà¨¹à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਵਦਾਮਿ, ਯਦਿ à¨à¨¶à©à¨à¨¿à¨¤à© à¨à¨¾à¨®à¨¤à¨ à¨à¨¾à¨à©à¨à¨¨ ਯà©à¨¶à¨¼à¨¿à¨¤à©° ਪਸ਼à©à¨¯à¨¤à¨¿, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਸ ਮਨਸਾ ਤਦà©à¨µ ਵà©à¨¯à¨à¨¿à¨à¨°à¨¿à¨¤à¨µà¨¾à¨¨à©| 29 ਤਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤਵ ਦà¨à©à¨¶à¨¼à¨¿à¨£à©° ਨà©à¨¤à©à¨°à©° ਯਦਿ ਤà©à¨µà¨¾à¨ ਬਾਧਤà©, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਤੰਨà©à¨¤à©à¨°à¨®à© à¨à¨¤à©à¨ªà¨¾à¨à©à¨¯ ਦà©à¨°à© ਨਿà¨à©à¨¶à¨¼à¨¿à¨ª, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤਵ ਸਰà©à©±à¨µà¨µà¨ªà©à¨¶à¨¼à© ਨਰà¨à© ਨਿà¨à©à¨¶à¨¼à©à¨ªà¨¾à¨¤à© ਤਵà©à¨à¨¾à¨à©à¨à¨¸à©à¨¯ ਨਾਸ਼੠ਵਰੰ| 30 ਯਦà©à¨µà¨¾ ਤਵ ਦà¨à©à¨¶à¨¼à¨¿à¨£à¨ à¨à¨°à© ਯਦਿ ਤà©à¨µà¨¾à¨ ਬਾਧਤà©, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਤੰ à¨à¨°à©° à¨à¨¿à©±à¨¤à©à¨µà¨¾ ਦà©à¨°à© ਨਿà¨à©à¨¶à¨¼à¨¿à¨ª, ਯਤਠਸਰà©à©±à¨µà¨µà¨ªà©à¨¶à¨¼à© ਨਰà¨à© ਨਿà¨à©à¨¶à¨¼à©à¨ªà¨¾à¨¤à© à¨à¨à¨¾à¨à©à¨à¨¸à©à¨¯ ਨਾਸ਼੠ਵਰੰ| 31 à¨à¨à©à¨¤à¨®à¨¾à¨¸à©à¨¤à©, ਯਦਿ à¨à¨¶à©à¨à¨¿à¨¨à© ਨਿà¨à¨à¨¾à¨¯à¨¾à¨ ਪਰਿਤà©à¨¯à¨à©à©±à¨¤à©à¨®à© à¨à©±à¨à¨¤à¨¿, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਸ ਤਸà©à¨¯à© ਤà©à¨¯à¨¾à¨à¨ªà¨¤à©à¨°à©° ਦਦਾਤà©| 32 à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à©à¨µà¨¹à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਵà©à¨¯à¨¾à¨¹à¨°à¨¾à¨®à¨¿, ਵà©à¨¯à¨à¨¿à¨à¨¾à¨°à¨¦à©à¨¶à¨¼à© ਨ à¨à¨¾à¨¤à© ਯਦਿ à¨à¨¶à©à¨à¨¿à¨¨à© ਨਿà¨à¨à¨¾à¨¯à¨¾à¨ ਪਰਿਤà©à¨¯à¨à¨¤à¨¿, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਸ ਤਾਠਵà©à¨¯à¨à¨¿à¨à¨¾à¨°à¨¯à¨¤à¨¿; ਯਸ਼à©à¨ ਤਾਠਤà©à¨¯à¨à©à¨¤à¨¾à¨ ਸà©à¨¤à©à¨°à¨¿à¨¯à©° ਵਿਵਹਤਿ, ਸà©à¨ªà¨¿ ਵà©à¨¯à¨à¨¿à¨à¨°à¨¤à¨¿| 33 ਪà©à¨¨à¨¶à©à¨ ਤà©à¨µà©° ਮà©à¨°à©Ê¼à¨¶à¨¼à¨¾ ਸ਼ਪਥਮ੠ਨ à¨à©à¨°à©à©±à¨µà¨¨à© à¨à¨¶à©à¨à¨°à¨¾à¨¯ ਨਿà¨à¨¶à¨ªà¨¥à©° ਪਾਲਯ, ਪà©à¨°à©à©±à¨µà¨à¨¾à¨²à©à¨¨à¨²à©à¨à©à¨à©à¨¯à© ਯà©à¨¶à¨¼à¨¾ à¨à¨¥à¨¾ à¨à¨¥à¨¿à¨¤à¨¾, ਤਾਮਪਿ ਯà©à¨¯à©° ਸ਼à©à¨°à©à¨¤à¨µà¨¨à©à¨¤à¨| 34 à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à©à¨µà¨¹à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਵਦਾਮਿ, à¨à¨®à¨ªà¨¿ ਸ਼ਪਥੰ ਮਾ à¨à¨¾à¨°à©à¨¶à¨¼à©à¨, à¨à¨°à©à¨¥à¨¤à¨ ਸà©à¨µà¨°à©à¨à¨¨à¨¾à¨®à©à¨¨à¨¾ ਨ, ਯਤਠਸ à¨à¨¶à©à¨µà¨°à¨¸à©à¨¯ ਸਿੰਹਾਸਨੰ; 35 ਪà©à¨°à©Ê¼à¨¥à¨¿à¨µà©à¨¯à¨¾ ਨਾਮà©à¨¨à¨¾à¨ªà¨¿ ਨ, ਯਤਠਸਾ ਤਸà©à¨¯ ਪਾਦਪà©à¨ à©°; ਯਿਰà©à¨¶à¨¾à¨²à¨®à© ਨਾਮà©à¨¨à¨¾à¨ªà¨¿ ਨ, ਯਤਠਸਾ ਮਹਾਰਾà¨à¨¸à©à¨¯ ਪà©à¨°à©; 36 ਨਿà¨à¨¶à¨¿à¨°à©à¨¨à¨¾à¨®à©à¨¨à¨¾à¨ªà¨¿ ਨ, ਯਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਤਸà©à¨¯à©à¨à©° à¨à¨à¨®à¨ªà¨¿ ਸਿਤਮ੠à¨à¨¸à¨¿à¨¤à©° ਵਾ à¨à¨°à©à©±à¨¤à©à©° ਤà©à¨µà¨¯à¨¾ ਨ ਸ਼à¨à©à¨¯à¨¤à©| 37 à¨à¨ªà¨°à©° ਯà©à¨¯à©° ਸੰਲਾਪਸਮਯ੠à¨à©à¨µà¨²à©° à¨à¨µà¨¤à©à¨¤à¨¿ ਨ à¨à¨µà¨¤à©à¨¤à¨¿ ਠਵਦਤ ਯਤ à¨à¨¤à©(à¨)ਧਿà¨à©° ਯਤ੠ਤਤ੠ਪਾਪਾਤà©à¨®à¨¨à© à¨à¨¾à¨¯à¨¤à©| 38 à¨à¨ªà¨°à©° ਲà©à¨à¨¨à¨¸à©à¨¯ ਵਿਨਿਮਯà©à¨¨ ਲà©à¨à¨¨à©° ਦਨà©à¨¤à¨¸à©à¨¯ ਵਿਨਿਮਯà©à¨¨ ਦਨà©à¨¤à¨ ਪà©à¨°à©à©±à¨µà¨à©à¨¤à¨®à¨¿à¨¦à©° ਵà¨à¨¨à¨à©à¨ ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à¨¿à¨°à¨¶à©à¨°à©à¨¯à¨¤| 39 à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à©à¨µà¨¹à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਵਦਾਮਿ ਯà©à¨¯à©° ਹਿੰਸà¨à©° ਨਰੰ ਮਾ ਵà©à¨¯à¨¾à¨à¨¾à¨¤à¨¯à¨¤| à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à© à¨à©à¨¨à¨à¨¿à¨¤à© ਤਵ ਦà¨à©à¨¶à¨¼à¨¿à¨£à¨à¨ªà©à¨²à© à¨à¨ªà©à¨à¨¾à¨à¨¾à¨¤à© à¨à©à¨°à©Ê¼à¨¤à© ਤੰ ਪà©à¨°à¨¤à¨¿ ਵਾਮੰ à¨à¨ªà©à¨²à¨à©à¨ ਵà©à¨¯à¨¾à¨à©à¨à¨¯| 40 à¨à¨ªà¨°à©° à¨à©à¨¨à¨à¨¿à¨¤à© ਤà©à¨µà¨¯à¨¾ ਸਾਰà©à¨§à©à¨¦à©° ਵਿਵਾਦੰ à¨à©à¨°à©Ê¼à¨¤à©à¨µà¨¾ ਤਵ ਪਰਿਧà©à¨¯à¨µà¨¸à¨¨à© à¨à¨¿à¨à©à¨°à©Ê¼à¨¤à¨¿à¨¤à© ਤਸà©à¨®à¨¾à¨¯à©à©±à¨¤à¨°à©à¨¯à¨µà¨¸à¨¨à¨®à¨ªà¨¿ ਦà©à¨¹à¨¿| 41 ਯਦਿ à¨à¨¶à©à¨à¨¿à¨¤à© ਤà©à¨µà¨¾à¨ à¨à©à¨°à©à¨¶à¨®à©à¨à©° ਨਯਨਾਰà©à¨¥à©° à¨à¨¨à©à¨¯à¨¾à¨¯à¨¤à© ਧਰਤਿ, ਤਦਾ ਤà©à¨¨ ਸਾਰà©à¨§à©à¨¦à©° à¨à©à¨°à©à¨¶à¨¦à©à¨µà¨¯à©° ਯਾਹਿ| 42 ਯਸ਼à©à¨ ਮਾਨਵਸà©à¨¤à©à¨µà¨¾à¨ ਯਾà¨à¨¤à©, ਤਸà©à¨®à© ਦà©à¨¹à¨¿, ਯਦਿ à¨à¨¶à©à¨à¨¿à¨¤à© ਤà©à¨à©à¨¯à©° ਧਾਰਯਿਤà©à¨®à© à¨à©±à¨à¨¤à¨¿, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਤੰ ਪà©à¨°à¨¤à¨¿ ਪਰਾà¨à¨®à©à¨à© ਮਾ à¨à©à¨| 43 ਨਿà¨à¨¸à¨®à©à¨ªà¨µà¨¸à¨¿à¨¨à¨¿ ਪà©à¨°à©à¨® à¨à©à¨°à©, à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à© ਸ਼ਤà©à¨°à©à©° ਪà©à¨°à¨¤à¨¿ ਦà©à¨µà©à¨¶à¨¼à©° à¨à©à¨°à©, ਯਦà©à¨¤à¨¤à© ਪà©à¨°à©à¨à©à¨¤à©° ਵà¨à¨¨à©° à¨à¨¤à¨¦à¨ªà¨¿ ਯà©à¨¯à©° ਸ਼à©à¨°à©à¨¤à¨µà¨¨à©à¨¤à¨| 44 à¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à©à¨µà¨¹à©° ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਵਦਾਮਿ, ਯà©à¨¯à©° ਰਿਪà©à©±à¨µà¨ªà¨¿ ਪà©à¨°à©à¨® à¨à©à¨°à©à¨¤, ਯ੠ਠਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਸ਼ਪਨà©à¨¤à©, ਤਾਨ, à¨à¨¶à¨¿à¨¶à¨¼à©° ਵਦਤ, ਯ੠ਠਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਰà©Ê¼à¥à¨¤à©à¨¯à¨¨à©à¨¤à©, ਤà©à¨¶à¨¼à¨¾à¨ ਮà¨à©à¨à¨²à©° à¨à©à¨°à©à¨¤, ਯ੠ਠਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¨à© ਨਿਨà©à¨¦à¨¨à©à¨¤à¨¿, ਤਾਡਯਨà©à¨¤à¨¿ à¨, ਤà©à¨¶à¨¼à¨¾à¨ à¨à©à¨°à©Ê¼à¨¤à© ਪà©à¨°à¨¾à¨°à©à¨¥à¨¯à¨§à©à¨µà©°| 45 ਤਤà©à¨° ਯਠਸਤਾਮਸਤਾà¨à©à¨à©à¨ªà¨°à¨¿ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨à¨°à¨®à© à¨à¨¦à¨¾à¨¯à¨¯à¨¤à¨¿, ਤਥਾ ਧਾਰà©à©°à¨®à¨¿à¨à¨¾à¨¨à¨¾à¨®à¨§à¨¾à¨°à©à©°à¨®à¨¿à¨à¨¾à¨¨à¨¾à¨à©à¨à©à¨ªà¨°à¨¿ ਨà©à¨°à©° ਵਰà©à¨¶à¨¼à¨¯à¨¤à¨¿ ਤਾਦà©à¨°à©Ê¼à¨¶à© ਯ੠ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° ਸà©à¨µà¨°à©à¨à¨¸à©à¨¥à¨ ਪਿਤਾ, ਯà©à¨¯à©° ਤਸà©à¨¯à©à¨µ ਸਨà©à¨¤à¨¾à¨¨à¨¾ à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¥| 46 ਯ੠ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨¸à© ਪà©à¨°à©à¨® à¨à©à¨°à©à©±à¨µà¨¨à©à¨¤à¨¿, ਯà©à¨¯à©° ਯਦਿ à¨à©à¨µà¨²à©° ਤà©à©±à¨µà©à¨µ ਪà©à¨°à©à¨® à¨à©à¨°à©à¨¥, ਤਰà©à¨¹à¨¿ ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° à¨à¨¿à©° ਫਲੰ à¨à¨µà¨¿à¨¶à¨¼à©à¨¯à¨¤à¨¿? à¨à¨£à©à¨¡à¨¾à¨²à¨¾ à¨à¨ªà¨¿ ਤਾਦà©à¨°à©Ê¼à¨¶à©° à¨à¨¿à©° ਨ à¨à©à¨°à©à©±à¨µà¨¨à©à¨¤à¨¿? 47 à¨à¨ªà¨°à©° ਯà©à¨¯à©° ਯਦਿ à¨à©à¨µà¨²à©° ਸà©à¨µà©à¨¯à¨à©à¨°à¨¾à¨¤à©à¨°à©Ê¼à¨¤à©à¨µà©à¨¨ ਨਮਤ, ਤਰà©à¨¹à¨¿ à¨à¨¿à©° ਮਹਤ੠à¨à¨°à©à©°à¨® à¨à©à¨°à©à¨¥? à¨à¨£à©à¨¡à¨¾à¨²à¨¾ à¨à¨ªà¨¿ ਤਾਦà©à¨°à©Ê¼à¨¶à©° à¨à¨¿à©° ਨ à¨à©à¨°à©à©±à¨µà¨¨à©à¨¤à¨¿? 48 ਤਸà©à¨®à¨¾à¨¤à© ਯà©à¨¶à¨¼à©à¨®à¨¾à¨à©° ਸà©à¨µà¨°à©à¨à¨¸à©à¨¥à¨ ਪਿਤਾ ਯਥਾ ਪà©à¨°à©à¨£à© à¨à¨µà¨¤à¨¿, ਯà©à¨¯à¨®à¨ªà¨¿ ਤਾਦà©à¨°à©Ê¼à¨¶à¨¾ à¨à¨µà¨¤|