Epistulae imperatorum pontificum aliorum (Latin, part 2 of 2)

Si prima semper est, imperator inuicte, a regentibus supplicum spectata deuotio, si solo gratia dominorum conciliatiir obsequio, indubitanter agnosces, sacrae iussionis oracula quanta senatus uestri fuerint gratulatione suscepta, maxime cum ad hoc et animus domini nostri inuictissimi regis Theoderici filii uestri mandatorum uestrorum oboedientiam praecipientis accederet et sciamus supra omnia beneficia uestra tunc magis nos erigi, cum dignos creditis, quibus debeat imperari.

mox igitur sacrae studio iussionis implendae beatissimum papam Hormisdam credicdi >mus deprecandum. de quo parum est dicere, quia uota. supplicantium benignitate praecessit; sed et nobiscum suas preces, ut quod hortamini fiat, adiunxit euangelicis uoluntatem suam testimoniis adserendo, ostendens mundum supra multitudines peccatorum suorum scandalis plus grauatum, dum uox sit ista dominica: uae mundo ab scandalis, et < absc >idere oportere homines scandalizantem partem membrorum, quam ut in ignem non renuntiando scandalis mittantur aeternum.

sed et post haec diuinae lectionis exemplis, quam boni sint fructus pacis, ostendit, cum diceret et apostolum Paulum gratia dei plenum nihil tamen, quibus bene cupiebat, quod optaret, melius inuenisse, nisi ut pax dei, quae est supra omnem excellentiam, in eorum sensibus abundaret, quodque in euangelio domini sit uox ista dicentis: quoniam pacifici filii dei uocabuntur.

et iterum ad ipsum scripturarum omnium reuertendo doctorem, quanto ipsa uel fide, qua et caelestia regna praesumimus et a peccatorum cruciatibus credendo saluamur, caritas sit maior, ostendit testimonium tale subiciens: spes fides caritas, maior autem omnium caritas. idem spiritus gratia donante diuina caritatem uirtutibus omnibus euacuat non habentes.

ergo si et propter poenam scandala dedinamus et pacem propter pacis bona sectamur et ad caritatem nos, qui est caritas, Christus hortatur: quid est enim, quod retinet catholico ardore festinos? quid est, quod delinquentis Acacii impedit uolentes Christum uidere persona? quid est, quod a suo liberi alieno grauantur errore?

haec cum uenerabilis papae latius fuerint expedita rescriptis, pro nostrae tamen obsequio credidimus deuotionis indenda, ne non rogasse putaremur recondendo responsum, quod accepimus deprecantes.

proinde, piissime imperator, haec suo nomine senatus serenitatis tuae clementia prouocatus adiunxit, ut animo quam benigno in utraque re publica concordanda fuisti, tam esse pio in ecclesiae redintegranda unitate noscaris. nam ut pax illa regnorum tantum scitur prodesse subiectis, sic haec religionis cum populo suo proficit imperanti.

etenim quia non haeresum perfidarum sequaces plus quam ipsos deliquisse putet auctores ? quis non post patibulum crucis diuidentes iterum Christi membra condemnet? utinam haec iam uobis regnantibus causa coepisset, ut facilius mala reprimerentur nascentia quam prouecta! nam quis ambigat non potuisse eius existere, cuius corrigi temporibus uideret errorem?

HORMISDA ANASTASIO AUGUSTO. PER ENNODIUM ET FORTUNATUM EPISCOPOS UENANTIUS PRESBVTERUS UITALEM DIACONUS ET HILARUM NOTARIUM. Bene atque utiliter serenitas uestra curam principalis acuminis non tantum in administrando rei publicae exercet officio sed melioribus eam nobilitans institutis per curam redintegrandae unitatis auctorem uenerandi placat imperii. certi sunt enim de tutela regnantes, si nulla isdem praesidentibus ecclesiae castitas importuna diaboli commixtione maculetur.

unde enim potest fieri, ut nitidas <pro> principibus ad deum nostrum preces dirigat, si sit letaliter populus perfidia corruptus? nam sicut ante bona omnia est perfecta iuxta deum in imperatoribus sapientia, ita de sacrario mundorum pectorum pro his supplicatio debet et fideli animarum ubertate procedere. nulla uobis, sublimissime domine, triumphorum materia poterit esse iocundior quam de subiugatione perfidiae. hoc etiam fiducialiter et pro commissi nobis officii praerogatiua suggerimus, quia prope est, ut suum splendorem aliena patiatur nube fuscari, qui cum deo tribuente amouere possit, in subditis tenebras manere permittit errorum.

ergo quia mansuetudo uestra futuram synodum scriptis sacratissimis indicauit, cui nos interesse debere isdem paginis deo, ut credimus, sibi imperante commonuit, gaudemus scientes, quoniam directarum mentium est uenerabilis ecclesiae magistros expetere; soli enim declinant examen conscientiae, quae iusta sunt, non tenentes. nam et feriato ore splendorem bonae uoluntatis enuntiat, qui per apostolicam inmaculatamque fidem et per competentes praedicatores aut confirmari se optat aut corrigi.

uerumtamen licet in his nullum saeculi praecedentis exsistat exemplum neque senioris facti qualitas aut commissa libris aut memoriis inserta teneatur, nihil ad nos, quibus dulce est beneficio dei pietate uestra inuitante inchoare meliora et hoc, quod non accepimus a parentibus, tam clari operis institutum nobis ipsis imponere:

quia totum pro redintegratione fidei < et> ecclesiarum pace facere libenter amplectimur, si tamen maiorum nostrorum definitio et sanctorum patmm in suis radicibus inconcussa permaneat, si anathematizetur Nestorius cum participibus suis, qui euacuans diuinae sacramenta naturae beatam Mariam uirginem nudi hominis mentitur esse genetricem oblitus angelicae annuntiationis, per quam mundo innotuit, quia quod ex ea nasceretur, uocandum esset sanctum, filius dei.

facessat impiorum tam conturoeliosa in deo honorificentia, quoniam sic est in utero uirginis operata diuinitas, ut ex ea unita sibi procederet carnis animaeque humanae indiscreta quidem sed non confusa conexione substantia, et sic in utrisque naturis pro nostrae redemptionis dilectione Christi Iesu nostri persona una est aedificante mysterio * * restitutione mortem subire potuisset * * naturae fragilitatem caelestis imperii ualuerit uirtute reparare uel ita pro unitate personae et dominus maiestatis crucifixus et filius hominis credatur descendisse de caelo.

Eutychetis quoque ignor * * bonorum omnium et ipso cum sociis detestanda iam nomine abdicetur hebetudo, qui deum et dominum nostrum legum Christum figuram tantum carnis habuisse testatus est et nostrae ueritatem non habuisse substantiae, nesciens de quo promissum sit, quia uidebunt persecutores eius, in quem pupugerunt. ita enim in una eademque persona persistit utraque natura, ut deus atque homo unus dei filius Iesus Christus fidelium cordibus apparescat.

quid enim quadraginta dierum post resurrectionem domini cum hominibus conuiuentis et conuescentis egit praesentia, nisi ut istis negotiis illorum, qui ueritatem carnis eius negaturi erant, seniorem faceret aetatem curationis esse quam uulneris? sic enim dixit ad discipulos: quid cogitatis in palpate? palpate et uidete, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicuti me uidetis habere. neque fuisset mysterium, quod ostiis ad eos clausis ingressus est, si integritatem humani corporis non habebat.

possumus ex hoc dono uerbi procedentem longius proferre sermonem, sed satis esse credimus per deum nostrum eruditae clementiae uestrae strictis supplicare suggestionibus sperantes, ut laborem curamque pastoralis officii uenerabilium decessorum uestrorum Marciani et Leonis formam secuti etiam principalis potentiae participatione fulciatis. habebitis deo propitio spem de uictoriis non iacentem, si pontificalem contra diaboli subreptiones congressionem pacifica ad decertandum instructione muniatis.

numquam in sanctarum ecclesiarum memoria Dioscori, participis Eutychetis, Timothei et Petri parricidarum commemoratio reuiuescat; seruetur ab omnibus suspiciendae Calcedonensis synodi deo per uos operante definitio; Acacius Petri tenebrarum filii communione pollutus habeat participes, quos delegit, qui etiam inter suos excessus nec de Petro Antiocheno et complicibus eius nitidum se esse perpessus est; cessent maledicta piis sanctae recordationis papae Leonis ingesta dogmatibus, quae solos quidem illo in suis manente puniunt irrogantes.

in his, quae praefati sumus, sollicitudinem uestri aduocamus imperii: poterit enim pietas uestra hoc custodiens apices et sceptra sua post multos annos ad alium saeculum possidere translata.

suscipite preces nostras per Ennodium atque Fortunatum fratres et coepiscopos nostros nec non Uenantium presbyterum atque Uitalem diaconum uel Hilarum notarium filios nostros, quorum apud nos fides in dei timore studiumque perclaruit, pro uestro amore transmissas et placidam uice nostra supplicantibus conscientiam commodate!

Cum dei adiutorio et orationibus apostolorum uenientes in partes Graeciarum, si episcopi uoluerint occurrere, in qua decet eos ueneratione suscipite, et si uoluerint successionem parare, nolite spernere. ne indicetur a laicis nullam uos cum ipsis habere uelle concordiam.

si uero ad conuiuium uos rogare uoluerint, blanda excusatione eos declinate dicentes \'orate, ut primum illam mysticam mensam mereamur habere communem, et tunc erit uobis ista iucundior\'.

uictualia uero uel si qua alia offerre uoluerint, excepta tamen subuectione, si causa poposcerit, nolite suscipere sed taliter excusate nihil deesse dicentes, sperantes etiam, ut animos suos uobis adcommodent, ubi sunt et dona et diuitiae et caritas et unitas et quicquid ad gaudium religiosum certum est pertinere.

Cum ista ordinatione deo propitio Constantinopolim peruenientes ibi succedite, ubi ordinauerit clementissimus imperator, et antequam ipsum uideatis, nulli detis ad uos ueniendi licentiam, praeter quos pietas eius miserit. postea tamen quam principem uideritis, si qui orthodoxi et nostrae communionis ut habentes zelum unitatis uos uidere uoluerint, eos sub omni cautela suscipite. per quos forte et quod agitur deprehendere poteritis.

Praesentati itaque lmperaton htteras porrigite cum tali allocutione \'salutat pater uester, deum cotidie rogans et confessionibus sanctorum apostolorum Petri et Pauli uestrum regnum commendans, ut deus, qui nobis tale desiderium dedit, ut pro causa ecclesiae mitti et consulere beatitudinem ipsius eligeretis, ipse et perfectionem bonae retribuat uoluntatis .

et si uoluent, antequam chartas suscipiat, ordinem legationis agnoscere, his uerbis utimini \'iubete scripta suscipere\'. si dixerit \'quid habent chartae ?\', respondetis (salutes ad pietatem uestram continent et deo gratias agit, quia uos sollicitos de unitate cognoscit ecclesiae; legite et agnoscitis\'. et nullius causae mentionem penitus faciatis, nisi prius acceptae litterae relegantur.

et post susceptas litteras et relectas adicitis nam et ad Uitalianum famulum uestrum misit litteras, quia accepta a pietate uestra, sicut ipse scripsit, licentia suos ad patrem uestrum sanctum papam homines destinauit. sed quia iustum erat, ut prius ad dementiam uestram dirigeret, hoc fecit, ut uobis iubentibus atque ordinantibus ad eum scripta, quae detulimus, deo propitio perferamus').

si dixerit (hoc tantum est, quod in litteris continetur; possunt enim et mandatis alia nuntiari, tunc respondes \'absit a conscientia nostra! nobis non est talis consuetudo: nos pro dei causa uenimus et in deum commissuri sumus ? simplex est sancti papae legatio et omnibus nota ipsa eius petitio, ipsae preces, ut constituta patrum non corrumpantur, ut haeretici de ecclesiis remoueantur. praeter ista legatio nostra nil continet\'.

si dixerit \'inde et ad synodum inuitaui sanctum papam, ut si est aliquid ambiguum, tolleretur e medio\', respondendum est \'agimus deo gratias et pietati uestrae, quia hunc uos affectum et animum habere cognoscimus, ut ea, quae a patribus constituta sunt, generalitas seruet, quia tunc uera et sancta unitas potest esse inter ecclesias Christi, si uos deo iuuante hoc, quod decessores uestri Marcianus et Leo custodierunt, eligitis esse seruandum\'. si ille dixerit \'et quae sunt ista, quae dicis?

\', respondes \'ut synodus Chalcedonensis et epistolae sancti papae Leonis, quae scriptae sunt contra haereticos Nestorium et Eutychen et Dioscorum, nullatenus corrumpantur\'.

si dixerit lnos synodum Chalcedonensem et epistolas papae Leonis et recipimus et tenemus\', uos mox gratias agite et pectus eius osculamini clementiae dicentes \'modo cognouimus deum nobis esse propitium, quando praestare talia festinatis, quia ista est fides catholica, ista est, quam praedicauerunt apostoli, sine qua nullus esse potest orthodoxus, ista, <quain> debet sacerdotum generalitas tenere et praedicando seruare\'.

si dixerit \'orthodoxi sunt episcopi, de constitutis patrum non recedunt\', respondes \'ergo si constituta patrum seruantur et in nullo corrumpitur, quod in sancto Calcedonensi concilio firmatum est, quae causa est tantum inter ecclesias partium istarum esse discordiae uel quae causa facit in uno Orientis episcopos

non sentire?\' si dixerit \'quieti erant episcopi, nulla inter ipsos discordia uersabatur: decessor sancti papae animos eorum missis litteris excitauit et ad confusionem sollicitando perduxit\', respondendum \'litteras, quas sanctae memoriae papa Symmachus destinauit, prae manibus habemus: si extra haec, quae pietas uestra dixit, hoc est "Calcedonense concilium sequor, epistolas papae Leonis admitto", aliud quicquam continent nisi exhortationem, ut ista seruentur, uerum est, quia per ipsum est generata confusio; at si hoc continetur in litteris, quod et pater uester sperat et pietas uestra consentit, quid ille fecit, quod in eum uideatur esse culpa-

bile?\' his adicite preces et lacrimas rogantes \'domine imperator, considerate deum, ponite ante oculos uestros futurum eius iudicium! sancti patres, qui ista constituerunt, beati apostoli Petri fidem secuti sunt, per quam aedificata est ecclesia Christi\'.

si dixerit imperator lquod me uultis per secutionem facere, habeo; ecce mihi communicate, qui synodum Calcedonensem recipio et epistolas papae Leonis amplector; nunc communicate mihi!\', respondendum est \'quo ordine pietas uestra communicari sibi desiderat? nec nos praedicantem ista pietatem uestram uitamus, quod scimus deum timere, et gaudemus, quia gratum uobis est patrum constituta seruare. fiducialiter ergo rogamus, ut per uos in unitatem reuertatur ecclesia, sciant omues episcopi uoluntatem uestram et quia synodum Calcedonensem et epistolas papae Leonis seruatis uel sedis apostolicae constituta\'.

si dixerit imperator lbene ista; suscipite iterum nostrae ciuitatis episcopum!\', iterum preces adiungite humiliter dicentes \'domine imperator, pacem uenimus cum dei adiutorio uobis adnitentibus et praestantibus facere et intentionem sopire in ciuitate uestra. de duabus est personis intentio: ista causa proprium cursum habet. generalitas episcoporum primitus ordinetur, fiat una communio catholica, et sequenti loco de istis uel si qui sunt alii extra ecclesias suas tunc diligentius potest causa cognosci\'.

si dixerit imperator *de Macedonio dicitis, intellego subtilitatem uestram: haereticus est; nulla ratione reuocari potest\', respondes \'nos, domne imperator, nullum personaliter uindicamus, et si pietas uestra considerat, magis pro anima uestra et opinione loquimur, ut sit discussio et, si haereticus est, iudicio cognoscatur et non sub opinione orthodoxi iniuste dicatur oppressus\'. si dixerit imperator \'quid uultis, modo dicite!

de synodo Calcedonensi dicetis et de epistolis papae Leonis? ecce qui est ciuitatis episcopus, ad ista consentit\', respondendum est \'si ista custodit, in examinatione causae eum iuuare plus poterunt; et quia seruo uestro Uitaliano magistro militum talem dedistis licentiam, ut [si] speraret a beatissimo papa, ut pro talibus causis, apud eum discussionem causae, his personis, quibus de loco potest esse intentio, integra uniuersa seruentur\'.

si imperator dixerit \'sine episcopo habet esse ciuitas mea? hoc uobis placet, ut ubi ego maneo, episcopus uon sit?\' respondendum \'praediximus duarum personarum intentionem esse in ista ciuitate. quod ad canones pertinet, iam ante suggessimus: canones soluere in religionem committere est. multa sunt remedia, multa inuenta, per quae pietas uestra sine communione esse non possit et integra iudiciorum forma seruetur\'.

si dixerit \'quae sunt ista remedia?\' respondes (non a nobis nouiter inchoata: suspensa causa de aliis episcopis persona, quae consentit confessioni pietatis uestrae et constitutis sedis apostolicae; interim usque ad euentum cognitionis locum Constantinopolitani teneat sacerdotis\'.

Si cum dei adiutorio episcopi uoluerint se adcommodare sedi apostolicae, habetis textum libelli ex scrinio ecclesiae editum, iuxta quem debeant profiteri. si tamen contra alios episcopos catholicis datae fuerint petitiones, magnopere contra illos, qui sine uerecundia Calcedonensem synodum anathematizant et epistolas non recipiunt sancti papae Leonis, petitiones suscipite, causam tamen sedis apostolicae reseruate iudicio, ut et spem de audientia detis et tamen nobis debita reseruetur auctoritas.

si tamen imperator serenissimus totum se promiserit esse facturum, tantum ut nostram praesentiam commodemus, modis omnibus prius sacra ipsius per episcopos uel epistolam nostram uno de uestris perferente per prouincias una cum personis: quas imperator deputauerit, destinate, ut sic eum seruare Calcedonense concilium et epistolas sancti papae Leonis omnibus innotescat. quibus ita procedentibus ad nos in Christi signo, ut aduentum procuremus, scripta dirigite.

praeterea est consuetudo per episcopum Constantinopolitanum omnes imperatori episcopos praesentari. si hoc illorum callidus tractatus inuenerit uolentum formam legationis agnoscere, ut cum Timotheo, qui uidetur modo Constantinopolitanam ecclesiam gubernare, imperatorem uideatis, sic facite, ut si ante agnoueritis, quam ad imperatorem ingrediamini. ista disponi per aliquos, necdum praesentati mandetis \'talia nobis dedit praecepta pater pietatis uestrae, ut sine aliquo episcoporum uestram clementiam uideamus\'.

ergo agite, donec se ab hac consuetudine ipse remouerit. quod si omnino noluerit aut si captiose contigerit, ut ante imperatorem inopinati Timotheum uideatis, ita suggerite \'praecipiat pietas uestra nobis dare secretum, ut causas, pro quibus missi sumus, <<exponamus>>. si dixerit (dicite ecce ante ipsum!

\', respondetis \'non iniuriam facimus sed, quod ad causam pertinet, intimamus; etiam et ipsius continet legatio nostra personam, et suggestionibus nostris praesens esse non potest\'. et nulla ratione eo praesente aliquid allegetis sed egresso ordinem delegationis exerite.

In exilium deportatos pro causa ecclesiastica ad audientiam sedis apostolicae reuocandos, ut iudicium et uera examinatio de his haberi possit, ita ut causa eorum inquisitioni integra reseruetur. si qui uero sedi apostolicae communicantes catholicam fidem praedicantes atque sequentes fugati sunt uel in exilio detinentur, hos iustum est ante omnia reuocari.

Praeterea quae legatis inter reliqua iniuDximus: ut si contigerit libellos porrigi aduersus eos episcopos, qui persecuti sunt catholicos, de his iudicium sedi apostolicae seruetur, ut circa eos uenerandorum patrum possint constituta seruari, per quae aedificatio generalitati proueniat.

Prima salus est rectae fidei regulam custodire et a constitutis patrum nullatenus deuiare. et quia non potest domini nostri Iesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, haec, quae dicta sunt, rerum probantur effectibus, quia in sede apostolica immaculata est semper catholica seruata religio.

de hac ergo spe et fide separari minime capientes et patrum sequentes in omnibus constituta anathematizamus omnes haereses, praecipue Nestorium haereticum, qui quondam Constantinopolitanae fuit urbis episcopus, damnatum in concilio Epheseno a Caelestino papa urbis Romae et a sancto Cyrillo Alexandrinae ciuitatis antistite; una cum isto anathematizantes Eutychen et Dioscorum Alexandrinum in sancta synodo, quam sequimur et amplectimur, Calcedonensi damnatos;

his Timotheum adicientes panicidam Ellurum cognomento et discipulum quoque ipsius atque sequacem <in omnibus Petrum Alexandrinum; itemque condemnamus atque anathematizamus Acacium Constantinupolitanum quondam episcopum ab apostolica sede damnatum eorum complicem atque sequacem> uel qui in eorum communionis societate permanserint: quia quorum se communioni <quis> miscuit, ipsorum similem meruit in damnatione sententiam; Petrum nihilominus Antiochenum damnantes cum sequacibus suis et omnium supra scriptorum.

quapropter suscipimus et probamus epistolas beati Leonis papae uniuersas, quas de Christiana religione conscripsit. unde, sicut praediximus, sequentes in omnibus apostolicam sedem et praedicantes eius omnia constituta, spero, ut in una communione uobiscum, quam sedes apostolica praedicat, esse merear, in qua est integra et uerax Christianae religionis soliditas: promittentes etiam sequestratos a communione ecclesiae catholicae, id est non consentientes sedi apostolicae, eorum nomina inter sacra non recitanda esse mysteria.

DOMINO MEO CUNCTA SANCTISSIMO AC BEATISSIMO PATRI PATRUM COMMINISTRO AC PRINCIPI EPISCOPORUM HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTEM.

Cura mihi extitit semper nihil amplius quaerere nisi agere propria et familiarem conuersationem sollicitudinis anxietati mandare. sed quia dei iudicia abyssus multa est, sicut et uestram cognosco docere beatitudinem, patre nostro quondam atque archiepiscopo Alcisone a pastorum principe Christo ad supernas mansiones euocato ea ratione, qua ipse cognoscit qui est possibilium dominus, in me sancta synodus bonorum actuum ac clerus pastoris transtulit sortem.

ego autem cuncta referens deo, qui balbutientium linguas liberas facit, decenter ad uestras orationes concurro, ut iuxta consuetudinem apostolicae sedis uestrae cunctarum ecclesiarum curam et Nicopolitanorum habere dignemini secundum antiquam spiritalem dispositionem uestram.

petenti etenim mihi dari responsum ad apertionem oris, sicuti docuit beatus apostolus atque ipse etiam dominus praecepit, mecum petite horum datorem et cum quaerente pariter quaerite et pulsantem spiritali manu uestra suscipite. hoc enim uobis facientibus potero, sanctissime, et accipere et inuenire et adaperiente Christo recte per uerbum ueritatis incedere.

quoniam uero quidam dissimulantes nobiscum credere atque sectari sanctas synodos, quae Nicaeae Constantinopoli atque Ephesi congregatae sunt, in quibus principes extiterunt sanctissimi <beatae> memoriae episcopi Caelestinus apostolicae sedis uestrae et Cyrillus Alexandrinae, insuper etiam quae Calcedone aduersus Eutychem impium congregata est, quae omnes praedictas ueritatis atque orthoaoxiae in se ratione firmauit: tamen audent nos impugnare tamquam uinculum concordiae sine ratione uitantes.

uotum autem mihi est uestram sequi doctrinam, sicut inter sanctos praecessor meus Alcison extiterat, et anathematizo Dioscorum ac Timotheum appellatione Ellurum et Petrum horum successorem et Petri communione cum his permixtum Acacium et Petrum, qui Antiochenam perturbauit ecclesiam, sequens in omnibus synodicas ac proprie apostolicas epistolas scriptas a uero praesule Romanae ecclesiae Leone. rogo autem:

plenius atque perfectius, quae seruari oportet, commonete et, quibus abstinere debeam, uestris custodibus litteris intimate, ut etsi fortassis adhuc inexercitatus ordini deputor lectionum seu dixi sine egi apostolicis doctrinis uestris incongruum, uestris imbutus sermonibus possim haereticorum obsistere machinis. hoc enim facientes, sanctissimi, firmiores nostrae sanctae synodi inuenietis episcopos et bonorum actuum clerum ac populum confirmabitis tamquam familiarem uobis reddentes sanctam Nicopolitanorum ecclesiam.

uenerabilem uero diaconum Rufinum ad tam necessariam causam directum pacifice, sicut uos decet, rogati suscipite et fiduciam tribuentes celerem eius recursum ad nos praestare dignemini portantem spiritalia atque apostolica constituta, cuncta sanctissime.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO NICOPOLITANO. PER RUFINUM DIACONUM. Gauisi sumus in domino ualde, frater karissime, acceptis litteris tuis, in quibus te profiteris sacerdotium dei gratia suscepisse. haec est fides certa, haec spes sine ambiguitate secura, qua creditur totius boni causa in superna dispensatione consistere.

cuius rei scientiam habens, frater karissime, beneficiorum, quae a deo nostro consecutus es, religioso animo gratiam confiteris, licet hoc quoque de eodem clementiae fonte descendit, ut se auctori suo humana submittat humilitas: ait enim: super quem requiescit spiritus meus nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos?

in his ergo, in quibus huiusmodi probans, clarius elucescet aliis etiam uirtutis huius futurum exemplum, quando ad hoc etiam deo instituente perductus es, ut et in te catholicorum glorietur ecclesia.

nam sicut diuinis testimoniis eruditus et iuxta apostolum sacrarum litterarum institutione formatus hoc auspicium tuae ordinationis edidisti, ut aduersum deuiantes cum sedis apostolicae sententiis conuenires. neque enim remunerari aliter tantorum beneficiorum poteras largitorem, nisi aduersus inimicos eius euidentem zelum apostolicae confessionis ostenderes.

notum est enim eos extra religiosa septa consistere, qui et ipsi profitentur conscientiam fidei, fiduciam * * atque ideo et infructuosa est apud eos quamuis cum religiosis congrua sanctae communionis aequalitas, quia procul dubio qui ea, quam meruit, libertate non utitur, subiectum se iniquitatibus confitetur. quid gloriemur his, quas non sequimur, disciplinis? falso appellat magistrum, qui se institutionibus eius non probat esse discipulum.

sed quia nobis nunc omnia in confessione similia et libertatis propriae resumpsistis affectum, paternae rursus hereditatis cupientes esse consortes amplectimini gratiam traditionis antiquae et in illius inconuulsi fundamenti stabilitate persistere, non cum temporibus corda mutantes (inconstantis enim mutabilitas ista solet esse propositi atque ideo bene fundatis oportet inhaerere, quando huiusmodi studia clementia scit fouere diuina), ut fidei uestrae firmitas uobis de aliorum salute fructificet et feruore uestri studii aliorum quoque animus ad resumptionem bonorum suorum possit accendi, quatenus et de uobis quoque sanctus apostolus dixisse credatur: aemulatio uestra prouocauit plurimos.

ergo Nestorii et Eutychetis impietatibus iuxta synodalia constituta damnatis sectatores quoque eorum similiter exsecrantes cum exultatione dicamus: \'exite de medio et separamini et inmundum ne tetigeritis\' dicit dominus. quemadmodum enim quis malarum inuentionum de<te>stabitur principes, si non declinat sequaces, aut quemadmodum odit originem, qui non exsecratur et subolem? in discipulis praedicatur fama docentium, et donec male iactorum seminum radix per succedentes culta floruerit, tamdiu auctorum memoria non peribit.

addatur perditis Eutychetis et Acacius disciplinis sub communione Petri omnium quoque damnatorum mixtus errori; quod uestra dilectio litteris suis, dura fidem suam asserit, euidenter expressit.

ad instructionem uestrae fidei pleniorem, quo ordine ad communionem nostram suscipi deceat reuertentes, indiculum subteradiecimus sperantes in deum bonorum omnium largitorem, quod laudabili circa fidem uestrae dilectionis instantia non solum hoc eorum, qui uobis uicinitate iunguntur, saluti prosit sed eorum quoque, ad quos fidei uestrae et religiosae uoluntatis uelox fama peruenerit.

Rufinum siquidem diaconum, qui nobis litteras uestras obtulit, in Christi caritate suscepimus; quem apostolorum orationibus commendantes cum pace remisimus, hortantes, litteras a nobis tam ad caritatem tuam quam ad synodum directas populo relegatis. quod et nos pro fidei uestrae commendatione fecisse cognosce. Data XVII. Kal. Decembr. Petro cons.

DOMINO NOSTRO. CUNCTA SANCTISSIMO AC BEATISSIMO PATRI PATRUM COMMINISTRO AC PRINCIPI EPISCOPORUM HORMISDAE SVNODUS UETERIS EPIRI IOHANNES MATTHAEUS CONSTANTINTS CHRISTODORUS HILARIUS PHILIPPUS IULIANUS ET CHRVSIPPUS. Si dignis prooemiis uti temptemus, necesse est multis fletibus horum depromptiones efficere.

plurimi namque ex nobis in regnante fuere Constantinopoli, cum uestri sanctissimi uicarii Ennodius et Fortunatus episcopi, Uenantius presbyter, Uitalis diaconus, Hilarus notarius degerent, pietatis agona susceptum tenentes. nobiscum autem fuit et inter sanctos factus pater atque archiepiscopus noster Alcison, qui cum omni praesumptione supplicibus utens libellis apud uestram beatitudinem dignus effectus est apostolicae sedi uestrae communicare nobiscum.

sed quia repente, qui cunctorum retinet potestatem, hunc ad se euocauit, nos inrefrenabili fletu retenti peruenimus tamen ad patriam nullo modo errorem propter dei gratiam sustinentes sed ubique uestra decreta sectantes.

flentibus autem nobis atque lamentantibus cum his, qui nobiscum relicti sunt in paroecia comministri, quis possit de orthodoxis recte Christi oues transigere, qui consolatur humiles, consolatus est etiam nos per uestras orationes, demonstrans metropolitanae ciuitati in cunctis sanctissimum Iohannem, qui a pueritia in ecclesia sine culpa nutritus, immo laudabiliter in ea degens, ita ut neque eum in hac quisquam moribus antecellat, zelo autem circa orthodoxiam iuxta apostolicas ammonitiones uestras nulli omnino cedente.

uenerabilem uero diaconum Rufinum propter hanc tam necessariam causam directum libenter rogati conspicite et ad nos sub uelocitate remittite portantem doctrinas uestras apostolicas.

ET ALIA MANU: Incolomem me ora, sanctissime pater patrum. ego Iohannes episcopus Euroeas retuli. Incolomem me ora in domino, sanctissime ac beatissime pater patrum. ego Matthaeus episcopus Butroiti retuli. <Ego> Constantinus episcopus Hadrianopoleos retuli. Incolomem me in domino ora, sanctissime ac beatissime pater patrum. ego Christodorus episcopus Anciasmu retuli. Ego Hilarius episcopus Fotices retuli. Ego Philippus episcopus Phoenices retuli. Ego Iulianus episcopus Dodones retuli. Ego Chrysippus episcopus Cercyres retuli.

Benedictus deus ecclesiae suae membra consocians ! benedictus deus, qui maligno instigante diuisos sub eadem, qua olim fuerunt, facit soliditate coniunctos! etsi enim diu perdicis modo uociferauit inimicus et eos, quos non genuit, sicut asseruit propheta, collegit, tamen ab his sine ambiguitate desolabitur; neque enim oues dominicae sequuntur alienum aut alterius uocem pastoris exaudiunt.

unde nec uos ad salutis iter redisse miramur, cum tarditatem magis in hac redintegratione culpemus. debemus, karissimi fratres, domesticis uti < in) hac, quam quaerimus, stabilitate documentis.

siquidem tunc Timotheus Cersonensis, grauis cum disceret, grauior cum doceiet (nam Dioscori sectator et idem Petri nihilominus institutor), aduersum beatae recordationis Proterium saeuitiam suae temeritatis exeruit et totius finem crudelitatis excessit religiosi uiri caedem inter ipsa operatus altaria uix faucibus suis ab illo pio cruore suspensis;

tunc excitata uniuersalis ecclesia in odium parricidae auctorem facinoris tanti non solum communione uerum etiam ipsa quoque Christiani * * omnium mentes noua quadam admiratione stupuerunt tantae praesumptionis audaciam; tunc beatus Eugenius paroeciae uestrae obtinens principatum cum subiecta sibi sancta synodo zelum quendam, quali Finees se deo commendauit, ostendit. cuius rei memoriam non solum non potest tempus abscondere uerum etiam de die in diem magna apud orthodoxos fama multiplicat. horum studia sic probata neglegere et sententias non amare id est in ipsa domini nostri confessione delinquere.

Timotheus et Petrus horum sequaces homines mente corrupti et pestis quaedam nominis detestanda catholici: quorum communionem in Petro amplexus Acacius similiter quoque meruit subire sententias. qui tantum malum quasi paruo aestimans et propositum numquam ad meliora conuertens ne ab illis quidem se, quae in Antiochia detestamur, abstinuit, ibi quoque transgressori Petro commu( nio )ne conexus, in Apamenam nihilominus hostiliter uersatus ecclesiam, Tyriam quoque non ea qua decuit integritate disponens.

propter quae, dilectissimi fratres, ab eorum innodatione soluentes uelut regionem quandam pestiferam relinquentes seruemus apostolicam disciplinam; saluti nostrae omni diligentia et sollicitudine prouidentes ea cura nefandi Nestorii declinemus errores, qua Eutychetis impia inuenta persequimur. maxime enim nunc religiosae fidei dogmata diuerso incursu horum, qui praedicti sunt, incursantur insidiis, scelestis pro ratione temporum sua argumenta nectentibus, si quo modo possint innocentium uiis fraudem suae impietatis inserere, atque ideo sicut docti nummularii et prudenter instructi ab improbandis laudata separantes talenti uobis crediti poteritis multiplicare substantiam.

haec, dilectissimi fratres, scripsimus plenae caritatis impulsu, quia et spem fidei uestrae primum de dei dono, deinde et fratris nostri Iohannis, qui uobis praesidet, professione praesumpsimus, qua nominatim omnes, quos apostolica et generalis catholicorum condemnat ecclesia, execrabiles sibi esse declarauit.

quod uos quoque in litteris uestris oportuit euidenter exprimere nec arbitrari posse sufficere sub tantis praesertim insidiis callidorum, quos uiritim et singulos insecrari conuenit atque damnari, sub quadam generali eos damnatione concludere. diligentem quaerunt uulnera antiqua medicinam nec abundans esse creditur, quicquid pro integritate fidei et stabilitate religionis adhibetur.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO NICOPOLITANO. PER PULLIONEM SUBDIACONUM. Litterarum, quas direxisti, series et expositio tuae fidei conueniens sedis apostolicae iudiciis nostros animos releuauit. tot incitati gaudiis contenti non fuimus, nisi per Pullionem subdiaconum ecclesiae Romanae, quid plenius circa uos ageretur, cuperemus agnoscere, magnopere quia in relatione episcoporum sub ordinatione caritatis tuae degentium non uniuersa, quae ad ecclesiastica constituta pertinent, sicut in uestra, leguntur euidenter expressa.

unde et pro nostra sollicitudine et illorum integra nobiscum coniunctione libellum direximus, in quo eos oportet debere subscribere, quia et omnes sacerdotes uestrarum partium, qui ad sedis apostolicae commu<nio>nem reuersi sunt, in eadem professione subscripserunt.

ista caritas, ista communis salutis excitauit ambitio: quod credo et fraternitatem uestram gratanter accipere, quia ubi de animarum salute res geritur, studii tui uel intentionis debes operam commodare, ut antecedendo fructum de tali possis laude percipere.

Pullionem praedictum cum rescriptis caritatis uestrae ad nos iuuante deo sub celeritate remittite, quatenus desideria nostra diu suspensa esse non possint. Data XIII. Kal. Decemb. Petro cons.

Cum dei adiutorio et orationibus sanctorum apostolorum Petri et Pauli ueniens ad Nicopolim sic debes agere, ut postquam episcopus Nicopolitanus acceperit litteras nostras, episcopos, qui sunt in sua paroecia, colligat et faciat subscribere in libellum, quem in epistolis suis habent adnexum.

si tamen dixerit praedictus episcopus esse laboriosum episcopos colligere, dirigat tecum personas per singulos episcopos, ut te praesente subscribant in praedictum libellum.

sic tamen cum dei misericordia facere debes, ut epistolae, quae<a> nobis missae sunt, publice legantur, aut si uideris prae timore hoc episcopos facere nolle, saltem uel clericis suis haec relegant. quae tamen in ipsorum dimitte potestatem et scripta episcoporum et illius episcopi, hoc est Iohannis metropolitani, ad nos cum dei misericordia reporta.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO NICOPOLITAXO CUM SVNODO UT SUPRA. PER IOHANNEM DIACONUM EIUS. Optaremus, dilectissimi fratres, ab omnibus uos molestiarum fluctibus alienos uitam sub tranquillitatis securitate transigere et deo nostro remota mundanarum tempestatum mentis perturbatione * * mouerunt, quia quae fieri nolumus, necesse est, ut facta doleamus.

sed abundat mundus incommodis et temptationibus saeculum istud, in quo peregrinamur, expositum est passim; uelut magnae moles uentorum procellis, ita fidelium mentes diabolicis pulsantur insidiis et, sicut dictum est, qui uolunt pie uiuere in Christo, persecutionem patiuntur.

sed consolatur spes a iusto retributore promissa, quia beatus est, qui non fuerit scandalizatus in domino. non deiciant milites dei impetus fragiles et caduci. qui adsistit strenuis, non delectatur ignauis. facile contemnuntur ista quae transeunt, si illa quae sunt mansura cogitentur. amplectenda est probationis occasio, quia licet sint dura onera laborum, praemia tamen maiora uirtutum.

quemadmodum par erit remunerationi, qui se imparem monstrat examini? non simus segnes ad fortia, si peruenire cupimus ad promissa. quis super hoc expectet uocem hominis, cum cottidie nobis insonet sententia ueritatis: beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam!

sed ne me, fratres karissimi, licet apud ndeles magna sit, spiritali tamen uos solum credatis confirmatione solari, a prouidendis pro uestra tribulatione remediis, quantum in homine esse potuit, non quieui. nam per legatos ad Orientis principem destinatos et Thessalonicensem episcopum, ut ab insectatione uestra cessaret, admonui et prorogatis paginis, ut imperatori supplicaretur, iniunxi.

haec quantum ad praesentia sunt prouisa; sed illa, quae ad spem futuram pertinent, haec sunt potius mentibus intuenda. sane hoc me fateor fuisse miratum, quod inter allegationes angustiarum religiosae prudentiae uestrae haec potuit cura subripere, ut <a> me sub consultationis colore dirigendi ad Thessalonicensem episcopum solitas litteras licentia posceretur. egone huius rei auctor existerem. quam si inscio me cognoscerem factam esse, culparem? absit ista peruersitas!

audite apostolicam uocem sed personae meae conuenienter aptandam: si quae destruxi, haec iterum reaedifico, praeuaricatorem me constituo. nolite, obsecro, ad euitata uix redire contagia nec pedes luto, quo tenebantur, auulsos patiamini male rursus immergi. sinite oblitterata esse transacta. nemo mittens manum suam in aratrum et aspiciens retro aptus est regno dei.

impediuntur a processu propositi itineris, qui reflexis oculis respiciunt, quod relinquunt. non amant ecclesiasticae disciplinae eos, in quibus remanet memoria ulla perfidiae; totos ab errantibus oportet abscidi, quia in tantum detestabiles aestimantur ad spreta redeuntes, ut beatus apostolus Petrus melius illis esse praedicauerit, ut non cognoscerent uiam iustitiae, quam cognoscentes retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. in aperto est, qua pertinacia traditae fidei debeat constantia custodiri, si tolerabilius est in errore persistere quam coinquinationibus rursus, quas quis fugerit, implicari. Data pridie Idus April. Agapito cons.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO NICOPOLITANO. PER PUILIONEM SUBDIACONUM. Remeante Pullione subdiacono nostro litteras caritatis uestrae suscepimus de constantia fidei uel de intentione, quam circa communionem sedis apostolicae geritis, gratulantes; sed contristati sumus, quod uos aliquas sustinere molestias perhibetis. ista tamen diuturnam non possunt habere substantiam, quia ubi deus pure colitur, etsi aduersa contigerint, in prosperis commutantur secundum apostolum dicentem: spes non decipit.

dubitans apostolorum princeps incedens per pelagus laborauit; mox tamen inuocato domino suo paratum habuit, qui eum porrecta manu non pateretur sustinere discrimen. ergo auctorum nostrorum sequentes exempla et in ipsorum fide permanentes illius poscamus auxilium, de quo scriptum est: qui non nos dimittit temptari super quod possumus.

igitur salutantes caritatem tuam hortamur, ut quemadmodum praediximus, in his, quae bene inchoata sunt, perseueres, quia (qui) perstiterit usque in finem, hic saluus erit. frequenter alloquiis tuis nostram sollicitudinem releuare non desinas; paroeciales quoque sacerdotes tuos competenti adhortatione confirma, quia ista faciendo talentum tibi creditum poteris multiplicare cottidie.

de illa quoque parte, qua dilectio tua postulat, cogitamus, ut ad imperatorem clementissimum pro generalitatis quiete preces nostrae perueniant. tuum est, ut uotum studiumque nostrum congruis orationibus iuuare non cesses, quia nos in his deo auctore perficiendis uacare minime poterimus. Data V. Nonas Martias Agapito cons.

confitemur enim, quod genetrix dei beata uirgo Maria in uera carne et anima rationabili et intellegibili nobis deum peperit saluatorem, quem homousion deo patri et spiritui sancto ante saecula, eundem nobis quoque homousion praeter peccata nostra in fine temporum credimus et probamus fuisse progenitum, sicut propheta Dauid dicit: de uentre matris meae deus meus es tu.

quae tamen ita sine defectu uel confusione nostri corporis est adsumpta nostra substantia. ut in eadem carne dei filius mundum examinaturus adueniat oculis omnium uulnerum et clauorum ndicia repraesentans, sicut scriptum est: et uidebunt, in quem pupugerunt.

cum omnibus etiam orthodosis impiissimos Nestorium atque Eutychetem uitamus pariter et horremus eorum condemnantes et anathematizantes et personas et dogmata detestabilibus sacrilegiis comparanda, qui dispensationem diuinam et humanae remedia infirmitatis similiter aut nescire uoluerunt aut cognita blasphemare.

tale igitur circa fidem clementiae nostrae propositum summus deus ab exordio uitae sensibus nostris immisit, unde et imperium nostrum credimus custodiri.

miramur autem, quam ob rem de beatissimis patribus, qui in Chalcedona conuenerunt, aliqua nobis scribere uoluistis, dum ea, quae ab his fuerant constituta, decessorum nostrorum multiplicibus decretis confirmata monstrantur et cum nec alia synodus facta fuerit, per quam, quae ab illa disposita sunt, redderentur infirma, nec lex a nobis processerit, cuius nouitate statuta praefati episcopalis concilii soluerentur, maxime cum ipsa synodus dixerit anathema esse debere, quicumque aliam fidem, quam apud Nicaeam trecenti <decem> et octo uenerabiles patres constituerunt, docere uel Immutare uoluerit.

ad hoc etiam eos, quos superius comprehendimus, id est Nestorium et Eutychetem, damnauerunt, quos nos quoque damnamus. nam pro hac causa attestantur nobis etiam diuinae litterae ad Alexandriam non semel sed multotiens destinatae, per quas obiurgauimus, cur sibi non arbitrarentur posse sufficere directam fidei doctrinam recedentes ab anathemate Chalcedonensis synodi uel uenerandae memoriae Leonis episcopi.

unde non paruum studium apud nos et intentio in praesenti quoque perdurat, quatenus a superfluo anathemate eosdem possimus abstrahere et sanctae ecclesiae uniuersali coniungere.

de capitulo uero, quod solum uidetur esse residuum, nostra uoluntas petitioni uestrae fortasse propter unitatem ecclesiarum conuenerat, nisi alia uenerabilibus ecclesiis ex hac re moueri scandala crederemus.

nunc uniuersa, quae sint facienda, perpendite, quia graue esse clementia nostra iudicat de ecclesia uenerabili propter mortuos uiuos expelli nec sine multa effusione humani sanguinis scimus posse ea, quae super hoc scribitis, ordinari. omnia tamen a deo sperantes consilium melius agere poteritis quam ab his hominibus, qui propter errores suos prouincias percurrentes inimicam euangeliis sanctis et ecclesiis uolunt esse discordiam.

ergo ut sit placens supernae maiestati ecclesiarum unitas prouidete, quia qui nobis in his, quae praefati sumus, obsistit, ignoramus si bene nos arguit. per omnia tamen uoluntatis nostrae puritatem legatorum uestrorum poteritis narratione cognoscere.

petimus autem, ut pro nobis apostolatus uester orare dignetur: quod uos libenti animo facere hac poterimus maxime ratione cognoscere, si perfectam nobis unitatem ecclesiarum dignatus fuerit deus uobis disponentibus condonare. illa enim uox dei magnam benedictionem diligentibus se mandauit atque donauit, qua declarauit: pacem meam do nobis, pacem meam dimitto uobis.

EPISCOPOS. Dudum legatis mansuetudinis uestrae remeantibus ad litteras uestras et mandata respondi, non quidem uniuersa plene, sicut magnitudo rei postulabat, expediens sed tamen pro tempore certa praestringens. uerum etsi sufficienter allegare me omnia contigisset. numquid agens apud clementiam uestram causam fidei poteram repetitis precibus importunitatis incessi?

timeant notam huius ingratitndinis, quibus cura est studium negotiis nauare mundanis! opus non implet euangelii, qui a praedicatione eius uenialiter putat posse cessari. peruigilem pastorum oportet esse custodiam et lumbos sine relaxatione praecinctos. bonae admonitionis sicut constat 1 dulcem fructum, ita eius non decet esse fastidium.

dedit quidem clementia uestra uelut obsidem propositi sui sub testimonio imperialis alloquii et se quasi pignore quodam bonae uoluntatis adstrinxit, sed opus est coeptis <a)dicere firmitatem. sumant plenum decorem iacta fundamina, non remittantur propugnantes pro dei ecclesiis manus: totiens Israheliticus hostis intercidit, quotiens Moyses brachia non remisit. effectus opera, finis commendat initia; non prodest coepisse deserentem, quia sola perseuerantia fidei dat salutem.

benedicimus deum, cuius zelo pietas uestra transgressores impios Nestorium et Eutychen se uelle odisse persequique cum nefandis et sacrilegis dogmatibus profitetur probat odisse se uitia, qui condemnat errantes, nec relinquit sibi locum deuiandi, qui non pepercerit excedenti.

primus innocentiae gradus est odisse culpanda, sed ueritatis interest, domine fili, et catholicae disciplinae, ut sectatores etiam eorum atque participes oderitis, quorum exsecrandos principes iudicatis. non in damnandis sola id est certa nomina, sed in his etiam, qui damnatos sequuntur, sunt crimina persequenda. frustra auersari se plures asserit, qui unum de his, qui detestatione digni iudicantur, exceperit; non enim numerus errantium hominum sed meritum consideratur errorum.

hoc ideo, ne facile putet uestra clementia Acacii praetereundam esse personam. nonne ille est Acacius, qui caeno Petri Dioscori et Eutychetis dogmate et communione polluti, dum copulatur, inmersus est, illius sustinens in condemnatione supplicium, cuius elegit in communione consortium? qui uiritim propter impietates suas horum singulos odit, et in illis Acacium necesse est oderit et omnes in Acacio non amabit.

ab illo per Orientales ecclesias fermentum nefandi erroris inoleuit; inde Alexandrinae perfidiae eo usque nutrita superbia, ut non acquiescat, sicut scripsistis, eius mandatis salutaribus, cuius famulatur imperiis, et in errore declinando non sequatur admonitionem, cuius in agendis rebus experitur sibi utilem potestatem.

unde et maiore huiusmodi homines conuenit detestatione uitari, quia, quae docere debuerunt, nec dum ab aliis instruuntur adsumunt, spernentes in his imperantis monita, in quibus tantum non timeri iubentur imperia, et immemores deuotionis contra salutem animae, quos contumaces esse oportuit pro salute.

hos mentibus perditis ausus nutriuit Acacii cum perfidis iuncta communio atque ideo aestimandus est auctoris loco, cuius grauius peccatur exemplo. nihil enim uitia magis quam imitatio fouet, dum creduntur non improbanda esse, ad quae alii quoque uidentur accedere. fragilis est et caduca mortalitas; uix nefariae cogitationes dum comprimuntur intereunt. iacet saepe semen noxium sub terrore nec deficit; latum pandit delinquentibus aditum, qui iungit cum prauitate consensum.

utinam, clementissime imperator, inter ipsa apostolicae districtionis initia Orientales ecclesiae Acacii contagia nefanda uitassent! non per multos error ille noxia uenena diffuderat; ipsa quoque erecta nunc fortassis Alexandriae tunc colla cecidissent, dum perculsam perfidiam suam in damnatione imitatoris agnosceret et displicere in conplicibus se uideret. sed dum male nutriti fouentur errores et prauorum consensus inutili aequitate corrigendus dissimulatur, per impunitatem sequacium mala dogmata multiplicauit auctorum.

et uos quidem, si placita deo efficaciter imperetis, commendatis uestrum et de alieno erro( re > propositum; sed cogitandum est, clementissime imperator, si ei apud deum sufficiat errata culpasse, cui dedit posse corrigere. non est differenda curatio; ammoueantur medicae profundis uulneribus manus! sola ante Acacium Alexandria perfidiae suae foeditate sordebat: respicite, quantas iam partes emendatio neglecta polluerit!

quousque patieris, domine fili, ecclesiam dei diuisionem suorum maerere membrorum t anticipent beneficia tua ad deum peruentura suspiria: adsume fidei curam et uexillum salutis attollens ad errores ab Israhele remouendos uelut Ezechias alter exsurge. fas tibi laude nouorum operum titulos aequare priscorum: ille dissipauit excelsa, tu superbiam erectae impietatis inclina; ille simulacra contriuit, tu dura infidelium corda confringe; ille memoriam serpentis aerei, tu uirus praesentis effunde. offer deo recta, quae fecit, et spera dona, quae meruit. fidelis est enim dominus, qui reddit singulis secundum opera eorum.

in aperto est, quanta sit expectatio ndelium, 25 quanta trepidatio perfidorum: illi ambiunt gaudere cum angelis de receptis; isti metuunt, ne ab his, quos deceperant, destituti poenis remaneant praeparatis. pendent anxia corda cunctorum. ab ultimis ad nos Galliis directa legatio, si quid de unitatis redintegratione sollicitudo nostra promouisset, famam secuta consuluit.

nec difficile opus clementiae tuae: scit deus suorum laboribus subuenire. ex usu est ad principes suos conuertere corda subiectos. dat specie maximum signum recens religiosae memoriae Marciani imperatoris exemplum. quid egit tunc uulgus aut populus? non opus nota reuoluere: adulta est perfidia ista per deuios, sopita per iustos; imitare religiosi integritate propositi, quem studio ciuilitatis aequasti.

Iohannes frater et coepiscopus meus Nicopolitanae ciuitatis antistes decessoris sui sanctae recordationis Alcisonis secutus exemplum beati Petri apostoli communionem cum synodo sua damnatis his, quos ecclesia detestatur, expetiit. is nunc grauibus fatigatur insidiis. precor mansuetudinem uestram: iniqua molientibus obuiate et remouete molestias et correctum fouete, cui ut corrigeret, debuisset insisti. scient enim, qui tardauerint, se reos futuros, cum a uobis foueri uiderint iam reuersos.

fateor, clementissime imperator: miror insidiantium pertinaciam neque dei neque uestro intuitu permoueri; nam qui oderunt in homine studium desiderii boni, quod de se aestimant iudicari, insequuntur. ad recta reduces iure culpandi, si non conuerterint deuiantes; datae fidei uestrae clara documenta, si affueritis ad unitatem reductis: (quod) effici omni adhortatione cogitetis.

HORMISDA TIMOTHEO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Non mirabitur dilectio tua rationem praeteriti silentii mei, si quae praecesserint uniuersa considerat; non mirabitur praesentis alloquii. si quae sit uis caritatis expendat. sustinere enim omnia caritatem magistro gentium docente cognouimus; quae si sua, sicut continet doctrina ipsa, non quaerit, non incongrue abusus priuilegio meo, quod tibi potius prodesse possit, exhibeo.

expectare enim me decuit ab errantium coniunctione te liberum et sic amare correctum, uidere ab improbandis diuidi atque ita litterario sermone complecti. sed quem optes reducem, cur differas uocare tardantem? cur non detur locus moderationi, cum nihil detrahitur aequitati? impendenda sunt, quae laborantibus prosunt, si nos societatis contagione non polluunt.

haec causa mihi fuit praesentium litterarum, ut horter, ut moneam, ne terram nostram iacere patiamur neglegentius infecundam. non diu infructuosam arborem occupare solum diligens permittit agricola; patienter expectat, sed numquid sub continuatione perdurat?

uocatus ad salutaria non moreris; prope ab innocentia non recedit, qui ad eam sine tarditate reuerterit. mouere patrum monitis et insistens fidelibus sine lapsu aut errore uestigiis praecedentia delue per futura.

adiacet tibi modo ad iusta populos incitando, modo pro fide principalibus uestigiis supplicando dirigere quod deuium est, solidare quod dubium. magno te conuenit labore prouidere, ut causas transacti temporis rectae tegat sedulitas actionis. praestat quidem animae suae, per quem uniuersali aliquid confertur ecclesiae, et ita se res habet, ut si studiosus, si indefessus institeris, fiat tibi utilis causa communis. Data ut supra.

recordetur unusquisque, in qua uocatione a domino sit uocatus, et quid ab eo expectetur aduertat. miserum est intra meritum iacere propositi, cum id, quod praefertur nomine, non ostenditur actione. magna meruimus, si quod indulta postulant impleamus.

qui se ad pascendas dominici gregis oues gaudet adscitum, cogitet de commissa sibi gubernatione iudicium. peruigil adhibenda tutela est, continuanda custodia; non dandus lupis rapacibus locus, non ullis casibus relinquendus, quia neglectus error ouium culpa pastorum est. ueniet, qui rationes creditae dispensationis examinet.

omnium quidem constat esse iustitiam nec ulli impunitam licentiam patere peccandi; sed quis gradus nesciat esse meritorum et sicut non aequa praemia, ita diuersa et supplicia? multiplicantur scientibus plagae, pauca flagella leguntur inscitiae.

quod si ita est, sicuti esse non dubium est aestimandum, quid in eo deceat esse propositi, cui alienos quoque errores necesse est imputari? clamat sanctus spiritus per prophetam: o pastores Israel, numquid semet ipsos pascunt pastores? nonne oues pascunt pastores? certum est plus ab eo, cui plus creditur, exigendum et tanto magis nos obnoxios fieri, quanto effusiore gratia I contigerit honorari.

magister bonus et docens per obscura lucem, per similitudinum aegnimata ueritatem, seruum talenti a se traditi praeter augmenta custodem non arguit infidelem sed condemnauit inutilem. unde in aperto est, in quo metu esse deceat eum, qui dominicum nomisma perdiderit, si culpatus est is, qui acceptum sine inminutione seruauit. nullus contentus sit innocentia sua, quia deo nostro uniuersa cernenti per praedicationis assiduitatem rationem quoque propositi debemus alieni.

largam scientiam decet esse doctorum. non amat fides Christiana secretum; quam quisque in augmenta non effundit, abscondit. per uniuersas gentes uerbi praedicatio mandatur apostolis, et quam excusabiliter hoc quisquam potest sibi tacere commissis? quid prodest cuilibet paternarum reuerentiam seruare regularum, si concuti haec ab aliis, si sine honore tractari patienter accipiat?

mfirmum ostendit affectum, qui quod diligit non tuetur. incursantur passim sancta a perfidis constituta et rediuiua subinde de compressis excessibus resurgit improbitas. quemadmodum, rogo, pietatem in deum probat, qui tam nefanda dissimulat?

recordemur, qua catholicorum frequentia sacerdotum illa, quibus nitimur, celebrata didicerimus esse concilia! quantos nec debilitas impediuit nec senectus onerosa tardauit? exigua uisa sunt spatiosarum interualla regionum et labores ipsi pro quadam consolatione iucundi, dum spiritu sanctarum congregationum regente sapientiam aera aetas, quod seruaret, acciperet.

et haec insectantibus impiis post damnatam in radice perfidiam tacet, qui scit sibi esse mandatum: exalta uocem tuam, qui euangelizas Ierusalem; exalta, noli timere!? nonne hoc ante oculos habens discipulum ita gentium doctor instituit, ut oportune inoportune euangelizare non cesset. admonens: adtende tibi et doctrinae, insta in illis; hoc enim faciens et te ipsum saluum facies eteos qui te audiunt?

ergo uel propheticis stimulis excitati uel normis apostolicae eruditionis instructi curam salutaris praedicationis adsumite, diligite et uindicate sententias probatas piis, infidelibus inimicas et ad petram, supra quam est fundata ecclesia, reuertentes apud illorum etiam uos patrum spiritus, quorum ueneranda constituta improbe labefactantur, absoluite, aestimantes, cum dominus ad illud quod expectatur examen aduenerit, qualis apostolis creditus, qualis aliquorum temptantium dubitatione compertus, qualis angelo praenuntiante promissus, utrum ab illis melius sit argui an cum eorum cohorte coniungi, utrum talem qualis uidebitur aut qualis ab impiis negatur dominum confiteri.

HORMISDA EPISCOPIS ORTHODOXIS. Est quidem fidelium speciale solatium deus nec umquam inter quaelibet dura deficiunt, qui se ad eum toto mentis studio contulerunt. uerumtamen hoc uotum proposito uestro debere me fateor, ut sicut exulto de sinceritate fidei uestrae, ita de firmitate merear gaudere constantiae.

unde et aspectu interiore uos intuens ad desiderium colloquendi uobiscum promptus adsnrgo, ut et dilectionem circa deum uestram litterario sermone remunerer et spem paginali adhortatione confirmem atque ita his, cum quibus mihi est consortium sanctae communionis, iucundum reddam testimonium caritatis. non enim sufficit animo meo de nobis esse securum, nisi ostendero illum quoque, quo uos complector, affectum. siquidem declarat se non ex iudicio odisse a dei dilectione diuisos, qui potest non amare coniunctos.

benedico igitur deum, dum feruorem fidei uestrae inter procellas uarias et tempestatum aduersa considero. uos quoque ut super his pietatem eius glorificetis, uberiore exultatione suadeo, qui electorum suorum mentes quo acceptiores sibi reddat, examinat et licet cognitos sibi quibusdam tamen difficultatibus probat, ut iustitiam quoque inesse dono, quod largitur, ostendat. atque ideo pertinaciter bono uos conuenit imminere proposito nec in uia, quae ducit ad caeli regna, deficere.

qui intuetur dominici munera non aestimanda promissi, nullius potest respectum habere periculi. non enim frangit consideratio praesentium malorum, nisi futurorum bonorum uincat obliuio, quando omnem amaritudinem laboris excludit, qui dulcedinem spei, quae expectatur, ammiserit. quae enim difficultas beatitudini par est aut quae condignae praemiis passiones ad futuram scilicet gloriam, quae in nobis apostolo annuntiante reuelabitur?

absit ne quicquam a Christi caritate nos separet! quanta est tribulatio, si gloriam parit? materia prosperorum est, quae putatur aduersitas. dum inclinamur, erigimur. nemo haberet futuram remunerationem, nisi necessitates praesentium sustineret. uidete, quanto opere hominum terrena messis adsurgat: quanto est igitur labore procurandum, ut caelestia dona non pereant?

quieta est neglegentium uita sed non opulenta substantia. dignus est operarius, ut fructum mercedis accipiat. indiscreta passim pietas cum impietate languesceret, si examinatio bonos a malis diuisura cessaret. gratum admodum spectaculum domino est in agone iustorum nec quicquam ita supernam gratiam conciliat homini sicut aduersorum impetus patienter excepti. quis milites sub pacis securitate miretur?

non est arduum in sicco secura fixisse uestigia nec artem gubernatoris ostendit marina tranquillitas; satis est intrepidum inter bella procedere, inter lubrica non labare, fluctus in tempestate contemnere. saeuiat et motus suos exerceat mundana temptatio, dum manifesti appareant qui probantur.

haec scientes, karissimi fratres, fidei uestrae tenete constantiam et ipsa etiam, si inciderint, militantia meritis uestris amate pericula. annuntiate, quae colitis, et participate etiam per uniuersum orbem mandata euangelica, quae tenetis. supra stipendia uestra correctio quoque uobis adscribatur aliena.

inter peccatorum enumerationem, quibus sibi diuinam gratiam plenus spiritu dei propheta conciliat, inter ea, quibus misericordiam, qua conseruetur, exorat, docere se iniquos uias domini et conuersionem per se fieri praedicat impiorum. beati, quibus uita innocenter acta dat praemium; beati, per quos aliis quoque praestatur exemplum.

et nos quidem, quantum in nobis est, nec sollicitudine nec labore cessamus, ut humilitatem, quam nos dominus noster docuit, imitati, quae saluti eorum conueniunt, postulemus, ut dispensationis mihi creditae dum agnoscitur cura, probentur officia. nam repetita uice Ennodium atque Peregrinum fratres et coepiscopos nostros mandata legatione direximus rationem adhortationes preces lacrimas ingerentes, ut ab impiorum contagione separati ad ueram fidem isdem, quibus uos, modis et apostolica scita se conferant aut certe non nos defuisse praedicationi sed illos propriae saluti mundus agnoscat.

HORMISDA POSSESSORI EPISCOPO. Optimam uestrae caritatis audientes instantiam et cognoscentes rectae fidei tramitem, quem sine strepitu uindicatis, deo nostro gratias sine cessatione persoluimus, ut et in ea dispositione persistas et ceteris, quod sequantur, tribuere possis exemplum. ista sunt dona caelestia, ista sunt diuinae tributionis indicia, ista sunt dei iudicia, quae te a catholico sacerdotum noluerunt separari consortio.

unde, frater karissime, praesentibus hortamur alloquiis, ut in ea constantia, qua electus es, perseueres et augmenta probabilibus initiis subministres, quia bonum opus, praecipue quod ad doctrinam fidei pertinet, nisi semper creuerit, uidetur imminui, et si tribulatio mundana contigerit, ante oculos nostros futura praemia ponentes apostolica nos admonitione consolemur dicentes: non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur < in) nobis.

meliora tamen speramus, quia deus, qui per beatum apostolum dixit: qui uos non dimisit temptari super quod potestis, ipse pro sua pietate, quos suos elegit esse, et de laqueis aduersariorum sicut semper eripiet.

libellum dilectionis tuae de confessione rectae fidei per legatos nostros remeantes accepimus et in eo sinceritatem tuae fraternitatis agnouimus, quia, quod recte credit, sub adtestatio<ne> publica praedicare non distulit. Data III. Nonas April. Agapito <cons.>

HORMISDA CLERO POPULO ET MONACHIS ORTHODOXIS CONSTANTINOPOLI CONSISTENTIBUS. Si is, qui calicem aquae frigidae mandata euangelica secutus optulerit, mercedem boni propositi ipso domino, qui haec docuit, restituente consequitur, nonne qui tanto populo fidelium ueritatem annuntiare distulerit, iuste poenam damnationis incurrit?

hinc est, quod interminationem mandati caelestis effugiens, quod docet loquendum esse in his, quae ad deum pertinent, nec tacendum, habens quoque uestrae salutis affectum, admonitionem eorum, quae praesens necessitas poscit, adsumpsi, omnes, quibus cura est fide integra Christianam religionem seruare, contestans, ut eos, qui sanctam Chalcedonensem synodum et beati Leonis de fide catholica conscriptas epistolas declinant, quibus possunt uiribus auertantur et fugiant, quando ipsi sunt, qui Eutychetis et Dioscori Alexandrini uel potius nefanda Manichaeorum contagione polluti uerbo quidem aduersum constituta patrum uidentur habere certamen, rebus autem contra incarnationem domini nostri Iesu Christi euidenter insurgunt.

recordamini, karissimi, quae fuerunt Basilisco palatinam arcem incubante temptata, et temporum illorum acta uel uisa alii uel audita; recolite, quam scelesta tunc fuerit Timothei cognomento Elluri, quam impudens et monstruosa <prae>sumptio, quantus etiam per uniuersum orbem fidei se uestrae feruor ostenderit.

probauit tunc Constantinopolitanus populus, quam pure deceat credentes Christiana seruare mysteria. sed transacta utinam studia fuissent et non nunc similia tempus expeteret! rursus enim idem haeretici caput improbum de profundo, quo immersi tenebantur, attollunt.

atque ideo rogo hortor admoneo dilectionem uestram: ab eorum uos conciliis et communione secernite, recordamini zeli prioris et uiuere in uobis lucem, scintillam ignis spiritalis ostendite, ne simplicem in uobis ueritatis affectum perditorum astutia expugnasse se gaudeat.

et haec quidem quantum ad praesentem necessitatem et adsumendam contra impios cautionem dixisse sufficiet. spero autem, quod si admonitio ista promouerit, et mihi et uobis utilis erit, quando et deus in uestra salute glorificabitur et fructus nostrae sollicitudinis apparebit. Data III. Nonas Apriles Agapito cons.

HORMISDA DOROTHEO EPISCOPO THESSALONICENSI. Iohannes frater et coepiscopus meus Nicopolitanae urbis antistes cum synodo sua uariis se concussionibus atque dispendiis grauiter causatur affligi, quod a transgressorum societate diuisus, postquam communionem apostolicae sedis emeruit, ad Thessalonicensium ecclesiam ordinationis suae indicia non direxit.

potuisset neglectus hic esse culpabilis, si unum esset inter omnes mysterium caritatis. at cum multi se a petrae illius, quae Christus est, soliditate diuiserint, quis non uelit ab errantium coniunctione discerni, ut mereatur cum his, qui consistunt in ueritate, coniungi? non igitur consuetudo est neglecta sed uitata contagia. ergo obicere quis possit errorem, ubi cogitatam salubriter intellegit cautionem?

at nos, quod debueras primus adsumere, credebamus te sequi saltem post aliena exempla potuisse. non sufficit in lapsibus mora, nisi ad reprehensionis cumulum circa eos quoque, qui ad uiam redeunt, accedat inuidia? quid aliud quam beati Petri, quod sine impietate dici non potest, ipsum quod a domino datum est nomen oderunt, qui eos, qui ad sedis ipsius altaria confugiunt, insequuntur?

quo pudore, rogo, priuilegia circa te orum manere desideras, quorum mandata non seruas, et reuerentiam, quam non exhibes fidei, cupis tibi sub ecclesiastica potestate deferri ? si in isdem uestigiis, quibus catholici nituntur, insisteres, insectationem tamen proximi uitare deberes sciens secundum domini nostri et saluatoris, quae colimus, instituta eum, qui scandalizauerit unum de minimis. obnoxium magnis esse peccatis.

ubi est, domine, humilitas, quam sub occasione discipulorum tuorum certantium de loci qualitate docuisti? tu ostendis illum esse maximum, qui exhibere studuerit se pusillum. respice de caelo et uide, uisita uineam te cultore plantatam, intende circa mandata tua minimos et circa ambitum honoris elatos!

cur recentia cupitis et prisca deseritis, circa summa desides et parua curantes? nonne hoc est rerum uilia decimare et legis praecepta contemnere? seruate illa, quae deo congruunt, et facile ea, quae sunt ab hominibus, subsequuntur.

HORMISDA ENNODIO ET PEREGRINO EPISCOPIS. Posteaquam profecta est caritas uestra, Nicopolitanus diaconus, qui uobis etiam occurrit in itinere, Romam uenit. quem praeter moram uidimus cogitantes, ne forte esset, quod ad instructionem mandatae uobis legationis adicere deberemus. quod et rationabiliter factum ipsa res euidenter ostendit.

optulit enim nobis epistolam Iohannis episcopi sui et aliam synodi subiacentis ecclesiae Nicopolitanae, qua queruntur ab episcopo Thessalonicensi excitatas aduersum se tam principales quam iudiciarias potestates, concussionibus et dispendiis se uehementer affligi propter hoc, quia de ordinatione sua ad episcopum relationem secundum prisca exempla non miserit. pro qua causa sperauerunt, ut de remedio cogitare deberemus, consulentes etiam nos, utrum daremus eis licentiam relationem ad designatum episcopum secundum consuetudinem destinandi.

unde tractauimus et episcopum quidem Nicopolitanum admonuimus, ne tale aliquid audere temptaret, si nobiscum uelit in communione persistere, ne per illum, si ab eo, qui a communione nostra alienus est, confirmationem petisset, nostra quoque communio contagium sustineret.

haec uos, ut omnia sciretis, instruximus. quid autem propitio deo uobis de hac causa agendum sit, subiecta declarant. Data pridie Id. April. Agapito cons.

HORMISDA ENNODIO ET PEREGRINO EPISCOPIS. In nomine patris et filii et spiritus sancti intercedentibus et adiuuantibus sanctis agendum sic de causa Nicopolitanae ecclesiae.

primum ubi Thessalonicam deo iuuante ueneritis, epistolas nostras, quas in hac causa misimus, episcopo Thessalonicensi tradite, illum ordinem in eius salutatione seruantes, quem scitis a nobis esse mandatum circa eos. qui cum sede apostolica, hoc est ecclesia catholica, non communicant.

traditis autem epistolis instanter agere debetis, ut se ab eius ecclesiae concussione suspendat, rationem reddentes, quia non potuit reuersus ad communionem et ad corpus ecclesiae cum illis, qui necdum reuersi sunt, quicquam habere coniunctum: nos non soluere a decessoribus nostris concessa priuilegia, si ipse ecclesiastica instituta non de< se >rat. certe redeat ad unitatem, et nos cum eo insistimus, ut omnia priuilegia, quaecumque consecuta est a sede apostolica ecclesia eius, inuiolata seruentur.

dicitis etiam aperte illum ostendere inimicum esse fidei, si insequitur eos, quos uidet ad catholicam communionem reuerti.

quod si potueritis causam ibi deo propitio componere, scribitis ad episcopum Nicopolitanum, quid (opera) uestra promouerit. si uero obstinatus fuerit nec ab insecutione eius cessare noluerit, secundum litteras, quas ad clementissimum imperatorem misimus, apud principem causam ecclesiae Nicopolitanae sic agitis, ut dicatis:

\'Alcison episcopus Constantinopoli satisfecit ecclesiae catholicae, susceptus est et ad communionem reductus. huius successor Iohannes episcopus et deum ante oculos habens et de salute sua cogitans et decessoris sui bonum exemplum sequens condemnatis haereticis uel transgressoribus ad sedem beati apostoli Petri misit et susceptus est. huic nunc Thessalonicensis episcopus insidiatur et eum concutit contraria his, quae fecit, ab eo exigere uolens.

hinc pater uester et omnes orthodoxi rogant, ut iussionibus uestris remoueatur ab eo ista molestia, ne uideatur hominibus propter hoc illum persecutionem pati, quia ad communionem sedis apostolicae rediit, et qui expectant per uos unitatem fieri, aliud incipiant credere, si pietatem uestram uiderint hoc dissimulare, hoc neglegenter accipere\'.

uisum nobis est expedire, ut litteras, quas ad Thessalonicensem in causa Nicopolitani direximus, quolibet ordine prudentia uestra diuersis faciat publicari, magno<pere) tamen in ciuitate Thessalonicensium, quia hoc facto et a persecutione nostrorum potest cessari < et> ad ipsius, si correxerit, credimus pertinere salutem.

his adicitur, quod diuersorum fida relatione comperimus de reconciliatione uel concordia ecclesiae Romanae iactitare se Graeciam. quod sicut amplectendum, si ueraciter dicitur, ita metuendum est, ne callide simuletur.

quaesumus ergo seruitio meo cuncti, ut quid filiis uestris fratribus meis, id est Gallicanis, si consular, responderi debeat, instruatis. quia cum securus non dicam de Uiennensi sed de totius Galliae deuotione pollicear omnes super statu fidei uestram captare sententiam, orate ut sic nos perditorum professio fucata non fallat, sicut ab unitate, quam regitis, ueritas comperta non separat. Accepta III. Kal. Febr. Agapito cons. per Alethium presbyterum et Uiuentium diaconum.

digna plane sollicitudo fidelibus, ut de miserorum lapsibus ingemescant et ipsi ne aliena polluantur contagione pronideant. sed ne nos quidem hoc supersedisse credatis, ut ad notitiam uestram, si quid actum fuisset, competens perferret instructio. uerum breuiter silentium nostrum, quo dilectio mordetur uestra, purgamus. nam quod non saepius nostra admonitio uos frequentat, de conscientiae uestrae et fidei stabilitate confidimus. sollicitudo impendenda fortasse sit dubiis, satis est uitanda indicasse perfectis.

legationis uero nostrae, quam semel, non secundo, sicut scribitis, misimus, si uotiuus contigisset euentus, alacres ilico uobiscum fueramus desiderata partiti, scientes hoc rationi, hoc nostro proposito conuenire, ut quos participes sollicitudinis fecimus, cum his redintegratae unitatis gaudia iungeremus.

sed quantum ad Graecos, ore potius praeferunt pacis uota quam pectore et loquuntur magis iusta quam faciunt; uerbis uelle se iactant. quod operibus nolle declarant; quae fuerint professi non diligunt, quae damnauerint haec sequuntur.

nam unde est, quod cum per Ennodium fratrem et coepiscopum nostrum sacerdotales uiros ad confirmanda ea, quae sedes apostolica poposcerat, directuros se esse promisissent, multa quoque, quae ad correctionem prauitatis suae a nobis quaesita fuerant, pollicentes, non solum non religiosos uiros, penes quos causae ipsius plena esse posset instructio, secundum constituta propria non miserunt, uerum etiam, quasi res parua gereretur, laicos et alienos ab ecclesiastico corpore destinantes non se quondam studuerunt de caeno, quo immersi tenentur, euoluere uerum etiam catholicae fidei claritate fulgentes sua., quod absit, se posse crediderunt siccitate fuscare?

haec fuit nostri causa silentii, quam uos quoque spiritali uobis prudentia reuelante uidistis. quid enim de hac causa poteram directis litteris indicare, quam in statu suo uidebam duram pertinaciter custodire perfidiam? noui exitus sollicite diligentiam relationis inquirant: qui de rebus cognitis nihil indicat, abunde in statu suo manere priora declarat.

quapropter, dilectissime frater, et uos praesentibus hortamur alloquiis et per uos quoque, quia occasio data est, alios per Gallias, quos fides eadem nobiscum amplectitur, admonemus: promissam et amabilem deo fidei seruate constantiam et transgressorum societate declinata constantiam uestram uni uiro uirginem castam, sicut spopondistis, exhibete Christo et cauete, ne sicut serpens Euam seduxit astutia sua, ita sensus aliquorum corrumpantur a simplicitate et castitate, quae est in Christo Iesu.

perniciosa sunt blandimenta nocentium atque ideo uigilare uos conuenit, quia aduersarius salutis humanae sicut leo rugiens circuit quaerens, quem deuoret: cui resistite fortes in fide. quia hoc speciale habent patris sui de caeli arce deiecti, qui uestigia eius sequuntur et diligunt, ut illa ueritatis luce priuati alios gaudeant sua obscuritate fuscari et cum peruersitatis suae poenas luituros esse se sciant, exultent, si miseros cum sua condemnatione coniungant.

nam unde est. quod cum pro magna parte a conterminis suis Thracibus Dardanis Hillyriis cognita eorum peruersitate deserantur, procul positos ignorantiae spe, fraudibus aut uariis artibus nituntur adlicere, nisi ut lucem, quam ipsi non habent, in aliis quoque impia contagione commaculent?

quae ideo scriptis aestimauimus indenda praesentibus, ut sicut sortem nos conuenit dolere pereuntium, ita laetemur pariter de salute remeantium et ut fideles constituti ab eis longius instruantur, qua uirus eorum sollicitudine debeat effugi, quos et a suis uideant tam iusta detestatione uitari.

et nos quidem dispensationis nostrae memores necesse est eos repetitae legationis officio conuenire, quo affectu saluationis suae, si respectu dei, si rationis intuitu non mouentur, saltem pulsantibus importune et pertinaciter acquiescant et aut ad rectam uiam declinatis erroribus reuertantur aut propter impaenitens cor ab omnibus inexcusabiles indicentur, qui et moniti totiens in perfidiae obstinatione persistunt.

ANASTASIUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. Etsi magnum aliquid taciturnitas iudicatur, tamen necessarium est admirantes dei misericordiam assidue frequentare sermonem, et quia initium fidei, quam nos dominus et deus saluator noster Iesus Christus docuit, in remissione peccatorum praecellit, nulli habetur ignotum.

ipse enim per propriam passionem omnia Adam peccata mundauit et haec fuit negotiatio humilitatis ipsius, ut et praefatum et omnes patres liberaret ex seruitute peccati, uoluntarie personam senii suscipiens. nam beatus Paulus apostolus docuit nos scribens ad Romanos: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen et in eos, qui non peccauerunt.

ex quo est uniuersitati quodammodo declaratum ex generali dispositione siue mirabilibus specialia quoque exempla debere suscipere semel tanta magnae legis iussione et tam pia bonitate firmata, et omnis doctrina, quam discipulis suis tradidit, in hoc firmamento consistit. fugauit aegritudine sua multifaria genera passionum, nodum peccati propria, sicut dictum est, passione resoluit et agens ad implenda similia discipulos suos factis et sermonibus instruebat.

uerum si, sicut aliqui nituntur ostendere, certi ex ipsis apostolis tam piam doctrinam per inoboedientiam implere dissimulant, ignoramus, ubi magisterium misericordis domini et magni dei nobis possit occurrere.

SANCTISSIMO ET BEATISSIMO UNIUERSI ORBIS TERRAE PATRIARCHAE HORMISDAE CONTINENTI SEDEM PRINCIPIS APOSTOLORUM PETRI DEPRECATIO ET SUPPLICATIO MINIMORUM ARCHIMANDRITARUM ET CETERORUM MONACHORUM UESTRAE SECUNDAE SVRIAE PROUINCIAE.

Gratia saluatoris omnium nostrum Christi immisit nobis ad uestram beatitudinem refugere uelut de hieme et tempestate ad portum tranquillitatis ac moniti minime circumuallantibus nos calamitatibus teneri iam credimus. nam etsi patimur, gaudentes sustinemus scientes, quia non sunt dignae passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis.

quoniam uero Christus deus noster principem pastomm et doctorem et medicum animarum constituit, nos uestro sancto angelo dignum est passiones, quae nobis contigerunt, exponere et <im>misericordes ostendere lupos, qui dissipant gregem Christi, ut auctoritatis baculo eos expellat de medio ouium, uerbo autem doctrinae animam sanet et orationis medicamentis mitiget.

qui autem sint isti et qui hos aduersum nos armauerit, audistis utique, beatissimi: Seuerus ille et Petrus, qui numquam in Christiano numero reputati sunt, qui per singulos dies sanctam Chalcedonensem synodum sanctissimumque et beatissimum patrem nostrum Leonem publico anathemate impetentes, qui iudicium dei nihil existimantes et colendos canones sanctorum patrum conculcantes, episcopos quidem principali potentia facientes exhiberi et nos cogentes illudere praedictam sanctam synodum suppliciis inaestimabilibus affligentes.

ad singula autem delatae uestram beatitudinem instruent chartae a uenerabilibus fratribus Iohanne et Sergio, quos miseramus Constantinopolim putantes uindictam fieri de his, quae commissa sunt. sed eos nec uerbo dignatus est sed etiam cum grandi contumelia expulit comminatus eis, qui ista porrigerent. unde hinc est nos uel sero cognoscere, quoniam tota prauitas et audacia talium malorum aduersus ecclesias facta ipsius immissione composita est.

deprecamur ergo, beatissimi, supplicantes et rogantes, ut exsurgatis cum feruore et zelo et condoleatis iuste pro corpore laniato (nam caput estis omnium) et uindicetis fidem contemptam, canones conculcatos, patres blasphematos et talem synodum anathemate impetitam.

nobis a deo data est potestas et auctoritas ligare et soluere. non opus habent, qui sani sunt, medico sed male habentes. exsurgite, patres sancti, uenientes adsaluandos nos! imitatores estote domini Christi, qui de caelis super terram aduenit quaerere errantem ouem, Petrum illum principem apostolorum, cuius sedem ornatis, et Paulum, qui est uas electionis, qui circumeuntes orbem terrarum illuminauerunt. nam uulnera magna maioribus indigent adiumentis.

mercennarii pastores uidentes lupos aduenientes aduersus oues dimittent eas dissipari ab illis, uobis autem ueris pastoribus et doctoribus, quibus cura pro salute ouium commissa est, occurrit ipse grex cognoscens suum pastorem, ab immitissimis bestiis liberatus et uocem sequens pastoris, sicut dominus ait: oues meae uocem meam audiunt et ego cognosco eas et sequuntur me. non ergo despiciatis nos, sanctissimi, qui a bestiis ferocibus cottidie uulneramur.

ad perfectam autem notitiam uestri sancti angeli anathematizamus in eadem nostra deprecatione uirtutem habente et libelli omnes proiectos et excommunicatos a uestra apostolica sede: dicimus autem Nestorium, qui fuit Constantinopolitanus episcopus, Eutychen, Dioscorum et Petrum Alexandrinum, qui cognominatus est Balbus, et Petrum, qui dicebatur Fullo, Antiochenum, nihilominus et Acacium, qui fuit Constantinopolitanus episcopus, eorum communicatorem et omnes, qui unum illorum haereticorum defendunt.

ET SUBSCRIPTIONES. Ego Alexander misericordia dei presbyter et archimandrita sancti Maronis deprecatus sum. Symeon misericordia dei presbyter et archimandrita ut supra. Iohannes misericordia dei diaconus et dispensator ut supra. Procopius misericordia dei presbyter et archimandrita ut supra.

Saulinus presbyter ut supra. Thomas presbyter ut supra. Iohannes presbyter ut supra. Uarasaldas presbyter ut supra. Iohannes diaconus ut supra. Marcellus diaconus ut supra. Symeonius presbyter ut supra. Gennadius presbyter ut supra. Thomas presbyter ut supra. Symeonius presbyter ut supra. Habramius presbyter ut supra. Symeonius presbyter ut supra. Iacobus presbyter ut supra. Iohannes presbyter ut supra.

Isidorus archimandrita ut supra. Iulianus presbyter ut supra. Iohannes et Romanus presbyter et Thomas presbyter ut supra. Antoninus diaconus et Habraam presbyter ut supra. Maras diaconus et Habraam presbyter ut supra. Zenobius et Stephanus presbyteri ut supra. Symeonius et Demetrius presbyteri ut supra. Thomas et Domnus presbyteri ut supra. Symeonius et Helias presbyteri ut supra. Habramius et Pelagius presbyteri ut supra. Romanus et Abraam presbyteri ut supra. Symeonius presbyter et Carufas diaconus ut supra. Symeonius et Iohannes presbyteri ut supra. Symeonius et Iulianus presbyteri ut supra. Eutychianus et Iohannes diaconi ut supra. Thomas et item Thomas presbyteri ut supra. Romanus diaconus et Iohannes presbyter ut supra.

Eusebius archimandrita et Eustasius presbyter ut supra. Iacobus et Eusebius presbyteri ut supra. Sergius et Maras presbyteri ut supra. Iohannes et Iulianus presbyteri ut supra. Paulus et Isacius presbyteri ut supra. Thomas et Dasianus presbyteri ut supra. Iohannes et Danihel presbyteri ut supra.

Zeuenas presbyter et Azizos diaconus et archimandrita ut supra. Antoninus diaconus et archimandrita et Cyrillus presbyter ut supra. Iob presbyter et Stephanus diaconus et archimandrita ut supra. Bassus diaconus et Basilius presbyter ut supra. Symeonius et Iohannes presbyteri ut supra. Iacobus presbyter et Iulianus diaconus et archimandrita ut supra. Symeonius et Alfeus presbyteri ut supra. Iohannes presbyter et Petrus diaconus ut supra. Danihel diaconus et Nonnus diaconus et archimandrita ut supra. Alexander et Epiphanius presbyteri ut supra. Zoilus et Habramius presbyteri ut supra. Iulianus presbyter et Iohannes diaconus et archimandrita ut supra. Carufas et Symeonius presbyteri ut supra. Timotheus diaconus et Petrus presbyter ut supra.

Lectis litteris dilectionis uestrae, quibus inimicorum dei patefacta uesania est et infidelium pertinax furor dolenter expositus, qui dum rediuiuo spiritu oderunt dominum, membra illius impie persequuntur: quantum ad constantiae uestrae agnitionem, benedixi deum fidem militum suorum inter aduersa seruantem.

sed rursum ecclesiarum concussionem et seruorum dei molestias laboresque considerans propheta gemitus meos adiuuante clamaui: exurge, domine; iudica causam tuam, memor esto improperiorum tuorum, eorum quae ab insipiente sunt tota die!, libenter ea quoque, quae secuntur, adiungens: ne obliuiscaris uocem quaerentium te; superbia eorum, qui te oderunt, ascendit semper ad te. nam sicut oportet nos stabilitatem fidei custodire, ita non conuenit de diuini iudicii aequitate diffidere.

non nouus hic, fratres, ecclesiae labor, et tamen, dum humiliatur, erigitur ac per ea, quibus adteri creditur, damna ditatur. ex usu est fidelibus dei, ut per mortes corporum uitas lucrentur animarum: amittunt quidem caduca sed mercantur aeterna et, dum persecutio uiam facit probationi, probatio causa fit meriti. stulti et sub caecitate saeuientes nesciunt, quia quos conuersationi hominum subtrahere posse se credunt, ad dei regna perducunt.

hinc in ipsis periculis gaudia et ambitus passionum: expectat enim agones suorum, qui magnorum retributor est munerum. nam quia non frangeretur malis, nisi consolaretur aduersa de praemiis? spes illa est, quae non sinit in desperatione deficere; excludit siquidem amaritudinem tribulationum dulci sapore uirtutum. quis enim magni habeat praesentia sciens aestimare uentura? quis dispendia uitae renuat, si quae sunt recipienda considerat?

reuoluite, qua Machabaeorum exitus pertinaces uetus historia laude persequitur, quo ludas et illa fratrum fidelium falanx mortis honore referatur, in quanto ore sit constans populus in monte consumptus. et hae omnes pro custodienda lege uirtutes, species et umbra futurorum, tanta exempla meruerunt: nos in patribus uidimus palpauimus probauimus, quem sequamur.

quid non deferendum est rei? quid denegandum est ueritati? quid non debitum redemptori? libenter communicamus dogmata ista uobiscum; dicit enim sapientissimus Salomon: beatus, qui praedicat uerbum in aurem oboedientis.. gaudium est siquidem uolentes alloqui et ad rectam uiam eos, qui non reluctentur, hortari. tenemus enim obsidem fidei uestrae sub litterarum professione constantiam, qua a transgressorum contagione diuisi ad apostolicae sedis dogmata et mandata recurritis: sero quidem uiam ueritatis ingressi, sed benedictus deus, qui non in finem obliuiscitur, qui corripit et medetur nec continue gregis sui oues patitur insidiantium luporum rapacitate discerpi, qui per districtionis temperantiam nec coherci< ti )onem suorum neglegit nec salutem.

tenendum est fidei uinculum et uitandum de perfida societate contagium, quia secundum apostolum quemadmodum, qui se adiungit domino, unus spiritus est, ita qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur. amant uirtutes collegia sua et adhaerentes sibi secum impietas in profundo demergit. [in conspectu] in oculis, in ore, in ipsis manibus sunt patrum dogmata, quae custodienda mandamus: cottidie nos ad conseruationem sui concilia ueneranda constringunt.

loquax est singillatim uniuersa retexere: Chalcedonensem synodum, in qua omnium reuerentia continetur, sed et uenerandi Leonis prolata de ipsis apostolorum praecordiis instituta et nosse nos conuenit et tueri. in his uexillum fidei, in his propugnacula ueritatis, in his Christus agnoscitur, n his redemptionis nostrae spes et causa seruatur. hoc est illud, quod in apostolo legimus, fundamentum, in quo se ipsum decipit, quisquis ligna fenum stipulas consumendas ignibus superaedificare temptauerit.

his interfecta sunt Eutychetis et Nestorii uenena conciliis, qui aduersum dominicae dispensationis salubre mysterium dum contraria inter se disputatione nituntur, sub quadam sacrilegii aequalitate consentiunt, sententiis dispares et impietate concordes: quorum alter nolens Mariam uirginem dei esse genetricem in domino nostro quae unita sunt diuidit, alter dum conuenientium naturarum propria et certa confundit, mysterium nostrae redemptionis extinguit, alter Fotini sectam, alter Manetis insaniam impia cognatione contingens.

aduersum hos, dilectissimi fratres, prouisa remedia illa animi uirtute defendite, qua in labefactionem eorum uidetis haereticos impietate pugnare. non sit pigra ueritatis adsertio. quo studio oportet salutem diligi, cum uideatis perditionem mortiferam sic amari? pudeat segniter adseri ueritatis leges, cum tam pertinaciter defendantur errores.

quod si sunt, quae religionis aliquo colore concepta sint, uires habere nequeunt. quae tantis auctoritatibus reluctantur. clamat Paulus apostolus: licet nos aut angelus de caelo euangelizet uobis, praeterquam quod euangelizauimus uobis uobis, anathema sit. nec semel hoc dixisse sufficit; repetit salubre mandatum: sicut praediximus. et nunc iterum dico: si quis nobis euangelizauerit praeter id quod accepistis, anathema sit. seruet ergo latam pro fidei conseruatione sententiam, quisquis apostolicam sequitur disciplinam.

et quidem nobis cura non defuit, nam geminae legationis officio quicquid in precibus humile, quicquidin allegationibus rationabile, quicquid in mandatis salubre, detulimus. sed numquid ideo neglegenda est iustitiae uia, quia errores suos diligit cum obstinatione perfidia? non sunt iungendi cum cadentibus lapsus: sine nostra contagione pereant, qui ab impietatibus suis nec castigato errore declinant. Data IV. Id. Febr. p. c. Agapiti u. c.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. Dei beneficia licet multis, maxime tamen summis pontificibus conuenit indicare. proinde sanctitati uestrae per has sacras declaramus epistolas, quod primum quidem inseparabilis trinitatis fauore, deinde amplissimorum procerum sacri nostri palatii et sanctissimi senatus nec non electione fortissimi exercitus ad imperium nos licet nolentes ac recusantes electos fuisse atque firmatos.

precamur proinde, ut sanctis orationibus uestris diuinae potentiae supplicetis, quatenus initia nostri roborentur imperii. hoc enim et nos sperare et uos decet implere. Data Kal. Aug. Constantinop. Magno u. c. cons.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Uenerabilis regni uestri primitiis, fili gloriosissime, loco muneris gratulationem suam catholica transmittit ecclesia, per quos se post tantam discordiae fatigationem requiem pacis inuenire confidit. nec est dubium ideo ad rerum summam caelesti uos prouidentia peruenisse, ut tantis temporibus impacta religioni in Orientis partibus aboleatur iniuria.

debitas beato Petro apostolo imperii uestri primitias red<di)distis, quas hac ratione deuote suscepimus, quia ecclesiarum per uos proxime futuram credimus sine dubitatione concordiam. deus, qui pietatis uestrae sensibus alloquendi nos uota concessit, ipse circa sincerum religionis suae cultum praestabit, sicut optamus, affectum.

significastis nolentibus et recusantibus uobis imperii pondus impositum: qua ratione electos uos caelesti constat esse iudicio secundum apostolum dicentem: non est potestas nisi a deo; quae autem <sunt>, a deo ordinatae sunt. superest ut a deo electi, sicut et credimus, ecclesiae, quam laborare cernitis, manus uestrae solatia porrigatis.

cessent, qui paci eius obsistunt: quiescant, qui in forma pastorum conantur gregem Christi dispergere! istorum correctio uires uestri firmat imperii, quia ubi deus recte colitur, aduersitas non habebit effectum. hanc gratulationis paginam per Alexandrum u. s.

IUTINUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. Iohannes uir beatissimus, huius regiae urbis antistes, et ceteri uiri religiosi episcopi de diuersis locis et ciuitatibus hic reperti nostram serenitatem docuerunt pro concordia ueram et orthodoxam fidem colentium proque unitate uenerabilium eius ecclesiarum litteras tuae sanctitati offerendas confecisse ac magnopere postularunt nostras etiam epistolares paginas super hoc ad eam emanare.

quorum petitiones, utpote semper unitatis amatores constituti, libenter amplexi hos diuinos apices ad tuam beatitudinem censuimus prorogandos, quibus susceptis desideriis supra dictorum reuerentissimorum antistitum subuenire proque nobis et re publica, cuius gubernatio nostrae pietati + caelitus credita est, supernam maiestatem suis orationibus placare dignetur.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. PER GRATUM. Sumptam de imperii uestri ortu laetitiam, quam sui apud nos pollentem merito praecedenti quoque geminastis alloquio, reciproca deuotione testati iam tunc secutura praeuidimus, quae nunc de ecclesiasticae unitatis affectu caelestis gratiae inspiratione signastis.

habes ergo, clementissime imperator, praesentem de tali uoto iam gloriam, sed expecta de perfectione perpetuam. haec sunt ualidissima imperii uestri fundamenta, quae in ipso nascentis regni principio diuinam uniuersis praeferunt sancta dispositione culturam. tenete itaque hanc piae sollicitudinis curam et pro catholicorum pace, sicut coepistis, insistite, quia deus noster, qui uobis hunc tribuit animum, elegit etiam, per quos praestet effectum.

nam et episcoporum uota precesque uobis effusas gratanter amplectimur, quia tandem loci sui consideratione commoniti ea desiderant, quae dudum sequi uellent sedis apostolicae exhortatio crebra non defuit.

et quoniam clementiam uestram id cupere, illos etiam haec <di>dicimu» postulare, quae res hactenus ecclesiarum pacem sub intentiosa obstinatione diuiserit, nec pietatis uestrae nec illorum refugit uelut latenti causa notitiam.

quid igitur facere debeant et litteris nostris et libelli, quem direximus. serie continetur. haec si deo nostro et clementia uestra adiuuante suscipiunt et sequuntur, poterit ad eam, quam maximo desideramus ardore, perueniri concordiam.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Spiritale gaudium directis caritas tua significauit affatibus dicendo, ut catholicae religionis disciplina ordinem suum uestris partibus deo nostro iuuante receperit.

haec esse beneficia misericordiae supernae quia dubitet? haec uenerabilis principis tropheis adiungi quis ambigat? quia maior ei de hac pace quam de quibuslibet proeliis triumphus acquiritur. istius laboris gloria nescit occasum, quia ubi deus recte colitur, numquam aduersariorum crescit iniquitas.

dilectionis tuae confessionem gratanter accepimus, per quam sanctae synodi comprobantur, inter quas instauratione constitutorum omnium Chalcedonense concilium praedicastis, et catholicorum numero adiungi desiderans sancti papae Leonis in diptychis nomen asseueras scriptum.

ista laudanda sunt. si perfectionis subsequatur affectus, quia recipere Calcedonense concilium et sequi sancti Leonis epistolas et adhuc nomen Acacii defendere, hoc est inter se discrepantia uindicare. quis Dioscorum et Eutychen condemnans innocentem ostendere possit Acacium? quis Timotheum et Petrum Alexandrinum et alium Petrum Antiochenum et . sequaces eorum declinans, sicut diximus, non abominetur Acacium, qui eorum communionem secutus est?

de caritate siquidem tua meliora dei omnipotentis expectamus auxilio habentes optimae promissionis spem. sicut ad nos quae direxisti tua tecum in ueritate sentiens et ipsa defendens, sperans in illo iudicio per ipsa te posse saluari.

post haec quid restat, nisi ut sedis apostolicae, cuius fidem te dicis amplecti, sequaris etiam sine trepidatione iudicia? igitur partibus Orientalibus ostende per te, quod sequantur, exemplum, ut omnium laus, qui correcti fuerint, tuis laboribus applicetur.

ergo cum magna denunties et fidem beati apostoli Petri te amplecti significes recte credens in ea salutem nostram posse subsistere, libellum, cuius continentia subter adnexa est, a caritate tua subscriptum ad nos dirige, ut sine conscientiae formidine unam communionem, sicut oramus, habere possimus.

EXEMPLUM RELATIONIS IOHANNIS EPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI. DOMINO MEO ET PER OMNIA DEI AMATORI SANCTISSIMO FRATRI ET COMMINISTRO HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTEM. Saluto uestram sanctitatem, karissime in Christo frater, et salutans praedico, quoniam recta fides salua est et caritas fraternitatis firmata est. hoc deus solus potens per studium Christianorum et piissimorum imperatorum fieri uoluit. scribere igitur apostolice et rescripta suscipere fraterne dei amore dignemini.

ego enim inquisibili ratione doctrinam sanctorum apostolorum secundum traditionem sanctorum patrum tenens similiter honorem consubstantiali et per omnia sanctae trinitati offero, sicut in Nicaea trecentorum decem et octo coetus promulgauit et in Constantinopoli centum quinquaginta conuentus firmauit et in Ephesena < CC > concursio firmauit et in Chalcedone conuentus catholicus signauit.

Tantum ad satisfaciendum scripsimus, ut et uenerabile nomen sanctae recordationis Leonis quondam facti urbis Romae archiepiscopi in sacris diptychis tempore consecrationis propter concordiam affigeretur et uestrum benedictum nomen similiter in diptychis praedicetur.

ut de omnibus autem satisfiat uestrae sanctitati, quoniam pacem uestram amplectimur et de unitate sanctarum dei ecclesiarum curamus, rogamus uos pacificos uiros destinare et uestrae dignos apostolicae sedis, qui debeant satisfacere et satisfactionem nostram suscipere, ut et in hac parte Christus deus noster glorificetur, qui per uos pacem hanc mundo seruauit. Accepta XIII. Kal. Ianuarias p. c. Agapiti.

EXEMPLUM EPISTOLAE IUSTINIANI. Desiderabile tempus, quod summis uotis optauimus, diuina clementia dolores generis humani respiciens largiri dignata est, quo omnes catholici et deo perfecte fideles maiestati eius se ualeant commendare. idcirco has ad apostolatum uestrum libera licentia iam mihi beneficio caelesti indulta direxi.

domnus etenim noster inuictissimus imperator orthodoxam religionem semper ample<cte>ns ardentissima fide cupiensque sacrosanctas ecclesias ad concordiam reuocare mox adeptus est caelesti iudicio infulas principales, sacerdotibus hic positis denuntiauit, ut pro regulis apostolicis unirentur ecclesiae.

accelerate ergo, domini sanctissimi, ne uobis absentibus, quae debent praesentibus ordinari. scimus etenim litteras uestrae beatitudinis et antecessorum uestrorum ad Orientem directas, quid super hac eadem causa contineant.

ut autem nihil praetermittatur, propter causam saepius memoratam ad inuictissimum regem religionis quoque negotium filio uestro uiro sublimi Grato est iniunctum fauente domino nostro Iesu Christo.

HORMISDA IUSTINIANO. Litterarum uestrarum serie religionis ope pollente deuotionis optatissimae gratulatione suscepta gratias diuinitati retulimus, quia dedistis indicium facile a uobis fieri, quod potuissemus hortari. hinc est, quod quia sponte laudabilia cupitis, digne <ad> principatus apicem generis uestri stemmata peruenerunt.

quapropter insistite et religiosae uiuacitat.is animis imminete, ut quemadmodum pro bonae uoluntatis initio genus uestrum meruit culmen imperii, in aeterno uobis de perfectione gloria sit triumphi.

uidete, quo desiderio pacis gaudia ludificatus diu mundus exoptet; respicite generalitatis animos uestri praesumptione beneficii certa spe quietis attolli! non est quod se dubietas inserat; non est quod aliquid ambiguitatis accedat, cum testemini, quod et nos quidem bene nouimus, accedere ad ecclesiarum concordiam religiosi principis uota.

hinc est, quod principatu uobis adoreas publica iura commiserunt. nam, quod meritorum insignia generalitatis facta sunt uota, nemo ita rerum arbiter iniquus exstabit, qui passim uos aestimet arches inclitae accepisse titulos, cum negari nequeat digne uos meruisse imperii, quorum probitatem mundus agnouit.

sed parum est quamuis iudicio uniuersitatis suscipere loco praemii iura regnandi; illud magis est admirabile, quod ita uos hominum laudabilitate formatos suscipiunt imperia, ut iudicia sint diuina. non est dubium electos uos uenerabili praedestinatione diuinitatis ad tantae potestatis ornamenta, quos sincerae fidei documenta circumuolant. uere nobis prophetici spiritus conuenire uerba dixerimus: priusquam te formarem in utero, noui te.

ad hanc uos gloriam incomprehensibili supernae maiestatis dispositione procurante obsequium naturae mundo protulit, sub custodia fidei transactae uitae probitas instituit atque ad imperia clementia diuina peruexit, ob hoc scilicet, ut tandem aliquando diuisoribus dominici corporis fidei uestrae exsecutione compressis ecclesiarum concordia diabolica impedimenta succideret et uniuersitas de adunatione gauderet. hoc religioni, hoc fidei, hoc serenitati uestrae specialiter caelitus mandatur officium, quibus et posse omnia et perficere uidemus indultum.

itaque sicut instituistis lacere, nauate suscepti operis munus, quod superna uobis prouidentia uidetis iniunctum. et uere sic decuit, ut per principem pax debeat fieri, quam reuerentia diuinitatis exposcit: date has adsumpti deo nostro oblationes imperii, ut per uos possit pacis fructus impleri. sine dubio quicquid tali facto animae uestrae fuerit praestitum, a uobis mundo iudicatur impensum.

magnum et inaestimabile est, uenerabilis imperator, propter quod adsciti estis iudicio diuinitatis. distenduntur ecce uota pacem desiderantium, diuturni temporis tractu maeret ecclesiarum indiuisibilis discissa communio, non sine gemitu discrepat fraternitas, cum circa patrum dogmata uaria sit uoluntas.

accingite ergo lumbos uiribus fidei; uidete, cui uos regi diuinitas uelit obsequi, quantum sit quod per uos procurat impleri: ecclesiae uenerandae corpus, quod propria Christus noster passione fundauit, gloriae uestrae adunare factis instituit. non est, quo magis circa uos gratiae supernae maiestas eluceat, quam si ecclesiae corpus per uestrum reparetur officium sanguinis dominici redemptione formatum.

est quidem causae huius uetustissima calamitas, sed pro immanitate sui recentissimus dolor et tanto Christianis animis fortior gemitus, quanto temporibus est dilatus. uidendum uobis est, in quantum cottidie antiqui hostis feruescat insania, cum olim causa sit decisa fine sententiae, paci faciat tarditatem et, cum Chalcedonensis synodus et beati papae Leonis constituta placeant, quo ad caritatem reuerti uolumus, a certamine non desistat.

sequuntur, quae dogmatibus praedictis adstricta sunt, et ab eorum sequacibus, quos praedicta auctoritate damnatos intellegunt, non recedunt. tenent adhuc in complexibus nomen Acacii, quem uident iudicio sedis apostolicae merito poenam subisse damnati.

quis non intellegat simulate dici \'sanctorum patrum sequimur dogmata sed non diligimus facta; quae a sancta synodo Chalcedonensi constituta sunt et quae beati Leonis epistola continet, fouemus ue<ne>ramur amplectimur, sed Acacio, qui damnatorum communionem secutus est, impendimus uota\'?

sed quid opus est de iudicatis rebus uerba facere, cum nos hortari tantummodo deceat, ut expressa superius simulatione summota sub omni puritate pacem debeant, a quibus haec dicuntur, optare? apud uos mihi est omnis deprecationis causa, imperator egregie: uos his ac talibus religiosi operis resistite uiuacitate; uobis imminet, ut qui ecclesiasticae concordiae habuistis in priuata uita desiderium, sub principatu detis effectum.

non fuit, quo magis gratiae uestrae cumulus accederet, quam quod uobis diuinitus datum est, ut quod semper uoluistis fieri, per uos ad terminum possit adduci, nec breue specimen circa uos gratiae diuinitatis effulsit, quibus datur posse facere, quod semper optastis. quapropter quoniam uobis tantae causae titulum uidetis esse seruatum, remouete quicquid ambiguum remansisse creditur ad plenitudinem gaudiorum.

nos enim qua decuit affectione per Gratum u. 8., cui pro moderatione sui congrue sensimus officium legationis iniunctum, litteris uestri principatus acceptis causae magnitudini conuenientes destinauimus uiros Germanum et Iohannem episcopos et Blandum presbyterum nec non et Felicem diaconum, per quos si, quemadmodum praesumimus, serenitatis uestrae fauor arriserit, secundum quae mandata sunt ecclesiarum adunatione generalitatis possint uota firmari.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Reddidimus quidem, frater, congruum litteris tuis sub ecclesiastica libertate responsum et, quid in his gratulati fuerimus insertum, quid taciturnitate praeteritum, euidenter expressimus, ac licet cuncta sensibus tuis nunc crebra legatio, nunc uSu in ecclesia diuturnae conuersationis tuae uetustas infuderit, iuuat tamen adhuc latius aperire nostrum repetita <ra>tione consilium, quia tunc bene de fidei firmitate disseritur, quando simplicibus uerbis conciliandae pacis cupiditas explicatur.

t desideria quippe tua, quibus te ad ecclesiasticam testaris festinare concordiam, ut haberent partes illae, semper optauimus nec sola uotorum ambitione contenti usi etiam precibus sumus. uestro sunt haec et mundi testimonio roborata, quae loquimur, quia ut catholicae unitatis reparatio fiat, auctoritatem nostram intemerata fidei integritate submittimus. inclinet orationibus nostris aurem suam diuina miseratio, ut quod creditis postulandum, sequamini et ametis oblatum.

nobis una causae sollicitudo, una custodia est ita pacem cupere, ut sic religionis, sic uenerabilium patrum constituta seruentur; quoniam quae inter se consona credulitate non discrepant, aequum est, ut simili obseruatione subsistant.

sed cur diutius immoramur? scis ipse, unitatis causa quid exigat; scis ipse, qua uia ad beati Petri apostoli debeas uenire consortium. habes itineris tui ducem, quem te iam sequi asseris, Chalcedone habitum pro religione conuentum. iam te quoque, quod idem amplecti testatus es, beati Leonis redeuntem dogma comitabitur.

haec si placent, Acacii defensio damnati non placeat: hoc est, quod boni studii a perfectione uota suspendit. sic sunt enim illa aduersum dei et legis eius inimicos uenerabilium patrum congregatione disposita, ut quisquis eos communione sequeretur, iam tunc latam subiret in sua damnatione sententiam. non sunt igitur noua, quae constanter exsequimur, sed temporibus illis facta iudicia iusta patrum constitutione seruamus.

hortamur itaque, frater, et mentem tuam dei nostri misericordia adiuuante pulsamus, ut ab omni te haereticorum contagione Acacium cum sequacibus suis condemnando disiungens una nobiscum dominici corporis participatione pascaris. si nobiscum uniuersa praedicas, cur nobiscum non uniuersa condemnas? tunc enim nobiscum, quae ueneramur, amplecteris, si nobiscum, quae detestamur, horrueris. pax integra nescit aliquam habere distantiam et unius dei uera esse non potest nisi in confessionis unitate cultura.

quapropter salutantes te fraternae caritatis affectu petitionem tuam missis, sicut sperasti, religiosissimis uiris Germano et Iohanne episcopis, Felice diacono, Dioscoro diacono atque Blando presbytero signamus esse completam. hi uero quibus fuerint mandatis instructi, ante allegationes eorum, si cogites, euidenter agnosces. hi pacem tuam sub ea, qua saepe rescripsimus, professione suscipient.

imple ergo, frater karissime, gaudium nostrum et tuum ad nos per eos rectae fidei tuae remitte praeconium, ut per te uniuersis detur exemplum.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Ea, quae caritas tua destinatis litteris significauit, agnouimus et gratulamur ad conscientiam nostram fidei tuae indicia peruenisse, optantes, ut intentioni tuae, quam rectam esse cupimus, plenum deus noster circa ecclesiasticam pacem concedere dignetur effectum. cuius spem animo supernae maiestatis assumpsimus, quia imperatorem serenissimum ad hoc prouidentia diuina iudicamus electum, ut per eum ecclesiarum redintegratio tantis temporibus desiderata proueniat.

quapropter licet, quae pro fidei unitate facienda sunt, tuae caritatis notitiam latere non possit, legatos tamen direximus, quos ratio causae poscebat, quibus hortantibus et quae iam pridem a nobis significata et quae nuper itera<itera> sunt, ad effectum domino nostro auctore perueniant.

HORMISDA CELERI ET PATRICIO A PARI. Quamuis pro loci nostri consideratione de causa fidei catholicae minime tacere possimus, tamen ad hanc partem serenissimus princeps magnopere directis affatibus nostrum incitauit studium, pro cuius legatos uoluntate direximus.

et quia huiusmodi causa filiorum ecclesiae subleuari debet auxilio, salutantes cultu atque honorificentia competenti poscimus, ut pro ecclesiastica pace allegationes eorum, qui directi sunt, apud animos serenissimi principis adiuuetis. siquidem celsitudinis uestrae laborem non parua retributio subsequitur, cum omnipotenti deo nos gratias persoluere de uestris operibus feceritis.

HORMISDA PRAEFECTO PRAETORIO THESSALONICENSI ET CETERIS ILLUSTRIBUS A PARI. Licet pro causa ecclesiastica numquam sollicitudo nostra cessauerit, tamen imperatoris serenissimi sacris affatibus promptius incitati legatos cum caelestis misericordiae fauore direximus, quorum officio bona, quae de principis mente praesumimus, impleantur.

et ideo salutantes amplitudinem uestram cultu et honore, quo dignum est, poscimus, ut pro redintegratione fidei uestrum commodetis studium nec tantis fidelium tardari uota temporibus permittatis, quia non est dubium celsitudinem uestram fructum tantae laudis acquirere, si per eam, quae ab omnibus bonis optantur, dei nostri misericordia operante proueniant.

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Magnitudinis uestrae litteras sanctae fidei plenas amore suscepimus, quibus ad exercendam apud uos praedicationis apostolicae firmitatem oportunitatem nobis prouenisse diuinitus nuntiastis. unde insufficienter domino nostro agimus gratias, qui ad tam praeclara remedia et tempus uobis et animum dedit.

et nos quidem ista desuper agnoscimus ordinari, postquam ei detulit diuina maiestas imperium, qui se ad componendam ecclesiarum pacem iudicat ordinatum. ergo restat, ut uniuersi episcopi partis Orientalis iuxta libelli seriem ad correctionis peruenisse se testentur effectum.

patet uenerandae uia concordiae, notata sunt optatae remedia sanitatis: sacerdotes, qui catholicam pacem desiderant, professionem catholicam non recusent. non enim opus est partibus errorem corrigi sed radicitus amputari. insistite igitur, sicut coepistis, ut merces apud deum uestra, quae de boni operis inchoatione habet initium, de perfectione consequatur effectum.

animum quidem uestrum talem missa ad nos testantur alloquia, ut ad plenitudinem boni propositi non multum indigeatis hortatu: nostri tamen desiderii ea, quae spem dedit, ratio amplius accendit ardorem et auidius gaudia impleri cupimus, quae instare iam diuinitus arbitramur. hinc <est>, quod beatum Petrum apostolum cotidie suppliciter obsecramus, ut uobis, per quos integrari membra sua sancta iam sperat ecclesia, et effectum deus celerem et salutem tribuat longiorem.

nos quidem nestris animis obsequentes uiros direximus ad solidandam sub apostolicae dispositionis ordinatione concordiam: uestrum est, ut sicut nos bonae intentioni deesse noluimus, ita eos ad nos optatum referre faciatis effectum.

munus uestrum ueneranda sacraria susceperunt: quod amplius beato Petro apostolo facietis acceptius, si per uos optatam ecclesiae receperint unitatem.

HORIMSDA THEODOSIO ARCHIDIACONO CONSTANTINOPOLITANO ET UNIUERSIS CATHOLICIS A PARI. Gratias misericordiae diuinae competenter exsoluimus, quae fidem uestram diu laborare non passa est. nam tempus oblatum est, quo filios, milites suos, catholica recuperare possit ecclesia. quae enim maior animum nostrum potest obtinere in<cun>ditas quam malorum commemorata depulsio?

gaudiis praesentibus compensate afflictionis incommoda, quia deus noster, qui remedio fuit, aduersis opprimi caritatem uestram noluit sed probari. nam si transacti temporis mala cum praesenti, quae diuina esse non ambigitur, retributione compensetis, quis dubitat ampliora uos praemia consecutos, quam nocere potuisset aduersitas?

et quamuis pro statu fidei catholicae numquam sollicitudo nostra cessauerit, tamen serenissimi principis sacris affatibus incitati legatos destinare curauimus, quorum officio deo auctore in his, quae saepe mandauimus, subsequi non dubitamus effectum.

et ideo competenter enitere, ut ecclesiae catholicae hoc praecipuum uestrae liberationis munus possitis offerre, quatenus repulsis omnibus, quae hactenus nocuerunt, in una quam semper optauimus communione gratulantes deo nostro laudes referre sine cessatione possimus.

HORMISDA EUFIMIAE AUGUSTAE. Ecclesiarum pax iam caelesti ordinatione componitur, cum uos ad imperium deus elegit, apud quos esse integrum semper religionis suae cognouit affectum. nam sicut in priuata uita deum semper recto dogmate coluistis, ut de religionis concordia cogitetis, et multa quidem inter ipsa imperii uestri primordia facta sunt, quae spem nobis correctionis integrae pollicentur.

unde, quia in uobis amorem feruere fidei gratulamur, agentes deo gratias cotidie pro uobis beato Petro apostolo supplicamus, ut uotis uestris apud dominum suffragetur et cursum bonae uoluntatis adimpleat. nec dubium est diuinis uos auxiliis adiuuari, quia tanto religionis studio mandatis caelestibus oboeditis.

ninc est, quod quia sanctum coniugii uestri constat esse propositum, has fiducialiter ad uestram clementiam litteras destinamus, ut per uos ad perficiendam ecclesiae pacem mariti uestri pietas amplius incitetur.

magnum opus arripuistis, magna uobis causa commissa est. per uos enim populos Christus uult ad ecclesiae foedera reuocare, quos per se uoluit a morte redimere. magna etiam uestro sexui parata est laudis occasio, si uobis instantibus ecclesiae suae Christus, quae diuisa fuerant, membra coniungat.

nec enim maior est gloria, quae humanae salutis lignum scrutata est et sola crucem, quam omnis ue(ne>ratur mundus, inuenit: superabitis quin immo illius merita, quia ecclesiae unitas per illam suum inuenit signum, per uos est habitura remedium.

agat igitur iugalis uestri religiosa clementia, ut fratres et coepiscopi nostri sub eo libelli tenore, quem dudum misimus, fidem suam dignentur adserere, quatenus perfecta possit esse, quae est inchoata, correctio. quia irrita est quaelibet in cultura dei confessio, cui deest fidei plenitudo. hoc enim, quod a reliquis fieri poscimus, a multis iam sacerdotibus constat effectum et unitas esse iusta in communione non poterit, si non fuerit in reuersione seruata.

HORMISDA ANASTASIAE ET PALMATIAE A PARI. Bonae uoluntatis studium diuinae semper comitatur prosperitatis effectus. dei nostri prouidentia temporis facultas oblata est, in qua pro fidei uestrae praemio debetis adniti.

de superna primitus misericordia, deinceps de conscientia clementissimi principis praesumentes legatos pro religionis catholicae causa direximus, per quos amplitudinem uestram debitae reuerentiae salutamus officio, postulantes, ut pro ecclesiasticae redintegratione concordiae uestrum laborem atque operam non negetis, quatenus cum repulsis remotisque his, quos apostolicae sedis damnauit auctoritas, ad unam, quae recta est, communionem plebs Christiana redierit, beatum Petrum apostolum, pro cuius fide nitimur, in uestris habere possitis actibus adiutorem.

Cum deo propitio partes Orientales fueritis ingressi, si qui episcopi uobis occurrerint et libellum, cuius continentiam percepistis, a se subscriptum offerre uoluerint, suscipite eisque praebete sanctae communionis consortium.

si uero occurrentes episcopi eo, quo superius diximus, ordine profiteri noluerint, a uobis equidem sub sacerdotali affectione tractentur, sed neque uobis sit cum his mensa communis neque ab his uel uictualia praesumatis accipere nisi tantum subuectionem, si causa poposcerit, et hospitalitatem, ne credant se omnino fastidiose despectos.

cum autem Constantinopolim deo iuuante ueneritis, in ea succedite, quam imperator praebuerit, mansione et nullum ad salutationem uestram prius permittatis accedere exceptis his, quos ipse miserit imperator aut quos nostrae communionis esse cognoscitis, donec ipsum principem uideatis.

cui praesentati salutantes litteras nostras offerte, suggerentes magnum nos de eius imperio gaudium percepisse et nimium gratulari, quod eum deus omnipotens ad hoc iuxta eius sacras litteras * *, ut secundum ea, quae sunt ab apostolicae sedis constituta praesulibus, deo auctore et regno eius adnitente ecclesiarum et pax et unitas <tantis> temporibus desiderata proueniat.

qui si uos hortatus fuerit, ut Constantinopolitanum uideatis episcopum, intimate uos praefinita habere, quae etiam ab eis saepe sint cognita: quae ab uniuersis episcopis catholicam communionem amplectentibus professio debeat celebrari. haec si episcopus Constantinopolitamus implere paratus est, ei gratanter occurrimus; si uero sedis apostolicae adhortationem sequi contemnit, quid necesse est, ut ad occasionem contentionis salutatio nostra proficiat, quibus non est disputationis aut certaminis causa <in> mandatis?

si uero imperator sibi aperiri uoluerit, quid sit quod ab episcopo fieri postuletis, formam libelli, quam portatis, ostendite.

quod si de anathemate Acacii consentiens successores eius dixerit recitandos ob hoc, quod propter defensionem Chalcedonensis synodi aliqui eorum fuerint exilio deportati, insinuabitis nihil uos de libelli posse forma decerpere, in qua sequaces damnatorum pariter continentur.

sed si eos ab hac non potueritis intentione deflectere, saltem hoc acquiescite, ut anathematizato specialiter per libellum, quem uobis dedimus, Acacio de <suc>cessorum eius nominibus taceatur abrasis eorum de diptychorum inscriptione uocabulis. quo facto episcopum Constantinopolitanum in nostram communionem accipite.

libellum uero uel episcopi Constantinopolitani uel aliorum, quos uos suscipere deo uolente contigerit, primo agite, ut praesente populo recitetur. quod si hoc fieri non potuerit, saltem in secretario praesentibus clericis et archimandritis relegatur.

I haec omnia si deo fuerint uolente completa, imperatorem rogate, ut destinatis sacris per metropolitanos episcopos adiunctis ipsius episcopi litteris innotescat episcopum Constantinopolitanum suo quoque consensu celebrata professione, quam sedes apostolica destinauit, in unitatem communionis fuisse susceptum. quibus litteris etiam ipsos hortetur similia profiteri.

DOMINO MEO PER OMNIA SANCTISSIMO ET BEATISSIMO FRATRI ET COMMINISTRATORI HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTEM. Redditis mihi litteris uestrae sanctitatis, in Christo frater karissime, per Gratum clarissimum comitem et nunc per Germanum et Iohannem reuerentissimos episcopos, Felicem et Dioscorum sanctissimos diaconos et Blandum presbyterum laetatus sum de spiritali caritate uestrae sanctitatis, quod unitatem sanctissimarum dei ecclesiarum secundum ueterem patrum requiris traditionem et laceratores rationabilis gregis Christi animo repulsare festinas.

certus igitur scito, per omnia sanctissime, quia secundum quod uobis scripsi tua tecum in ueritate sentiens omnes a te repudiatos haereticos renuo et ego pacem diligens. sanctissimas enim dei ecclesias, id est superioris uestrae et nouellae istius Romae, unam esse accipio; illam sedem apostoli Petri et istius augustae ciuitatis unam esse definio; omnibus actis a sanctis istis quattuor synodis, id est Nicaeae Constantinopoli et Ephesi et Chalcedone, de confirmatione fidei et statu ecclesiae adsentio et nihil titubare de bene iudicatis patior sed et conantes aut enisos usque ad unum apicem placita <ea>rum perturbare lapsos esse a sancta dei generali et apostolica ecclesia scio et tuis uerbis recte

dictis euidenter utens per praesentia scripta haec dico, quia prima salus est rectae fidei regulam custodire et a patrum traditione nullatenus deuiare, quia non potest domini nostri Iesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. haec quae dicta sunt, rerum probantur effectibus, quia in sede apostolica inuiolabilis semper catholica custoditur religio.

de hac igitur fide non cadere cupientes et patrum sequentes in omnibus constituta anathematizamus omnes haereses, praecipue Nestorium haereticum, qui quondam Constantinopolitanae urbis fuit episcopus, damnatum in concilio Epheseno a beato Caelestino papa urbis Romae et a uenerabili uiro Cyrillo episcopo Alexandrinae ciuitatis, et una cum illo anathematizamus Eutychen et Dioscorum Alexandrinae ciuitatis episcopum damnatos in sancta synodo Chalcedonensi, quam uenerantes sequimur et amplectimur, quae sequens sanctam synodum Nicaenam apostolicam fidem praedicauit.

his coniungentes Timotheum parricidam Elurum cognominatum anathematizamus et huius discipulum et sequacem in omnibus Petrum Alexandrinum similiter condemnantes, anathematizamus similiter Acacium quondam Constantinopolitanae urbis episcopum complicem eorum et sequacem factum nec non et perseuerantes eorum communioni et participationi: quorum enim quis eorum communionem amplectitur, eorum et similem adiudicationem in condemnatione consequitur. simili modo et Petrum Antiochenum condemnantes anathematizamus cum sequacibus suis et omnibus supra scriptis.

unde probamus et amplectimur epistolas omnes beati Leonis papae urbis Romae, quas conscripsit de recta fide. quapropter, sicut praediximus, sequentes in omnibus sedem apostolicam et praedicamus omnia, quae ab ipsa decreta sunt, et propterea spero in una communione uobiscum, quam apostolica sedes praedicat, me futurum, in qua est integra Christianae religionis et perfecta soliditas, promittens in sequenti tempore sequestratos a communione ecclesiae catholicae, id est in omnibus non consentientes sedi apostolicae, eorum nomina inter sacra non recitanda esse mysteria. quod si in aliquo a professione mea deuiare temptauero, his quos condemnaui et per condemnationem propriam consortem me esse profiteor.

huic uero professioni subscripsi mea manu et direxi per rescripta tibi Hormisdae sancto et beatissimo fratri et papae magnae Romae per supra scriptos Germanum et Iohannem uenerabiles episcopos et Felicem et Dioscorum diaconos et Blandum presbyterum.

ET ALIA MANU: Iohannes misericordia dei episcopus Constantinopolitanae nouellae Romae hac mea professione consentiens omnibus supra dictis subscripsi sanus in domino. ora pro nobis, sanctissime et beatissime frater. Data mense Martio die XXVIII. indict. XII. Constantinopoli domno Iustino perpetuo Augusto et Eutharico u. c. conss.

UICTOR IUSTINUS PIUS FELIX INCLITUS TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS HORMISDAE SANCTISSIMO AC BEATISSIMO ARCHIEPISCOPO ET PATRIARCHAE. Scias effectum nobis, pater religiosissime, quod diu summis studiis quaerebatur; noueris patefactum et antequam aduenerint, qui a uobis destinati sunt, quod Iohannes uir beatissimus antistes nouae Romae nostrae una cum clero eius uobiscum sentiunt nullis uariantes ambiguitatibus, nullis diuisi discordiis; scias libellum ab eo subscriptum, quem offerendum iudicaueras sanctissimorum patrum concilio congruentem.

omnes concurrunt alacri opere ad suscipienda uota tam uestrae quam Constantinopolitanae sedis, quos ueritatis coruscus fulgor illuminat; omnes accelerant libentissime, quos oblectat uia dilucida, sequuntur scita patrum sanctissima, leges probatissimas, et consiliis quorundam firmatis, qui rectum tenebant tramitem, aliorum correctis, qui uagabantur incerti, in eo res colligitur, ut unitatem indiuiduae trinitatis ipsi quoque unitate colant mentium.

negatum est inter diuina mysteria memoriam in posterum fieri pro tenore libelli, quem diximus, Acacii praeuaricatoris quondam regiae huius urbis episcopi nec non et aliorum sacerdotum, qui uel primi contra constituta uenerunt apostolica uel successores erroris facti sunt nulla usque ad ultimum diem suum paenitentia correcti.

et quoniam omnes nostrae regiones admonendae sunt, ut exemplum imitentur ciuitatis regiae, destinanda ubique principalia praecepta duximus: tanto flagramus religionis officio, tanto affectamus studio pacem catholicae fidei pro remuneranda caelitus pace nostrae rei publicae, pro conciliando subiectis meis superno praesidio. quid enim gratius reperiri potest, quid iustius, quid illustrius, quam quos idem regnum continet eiusdemque fidei cultus irradiat, eos non diuersa contendere sed collectis in eodem sensibus instituta uenerari non humana mente lata sed diuini prudentia spiritus?

DOMINO MEO PER OMNIA SANCTO ET DEO AMABILI FRATRI ET COMMINISTRO HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTEM. Quando deus propria mirabilia in suis operatur, tunc oportet ea, quae diuinis litteris continentur, ipsis scripturae uocibus fiducialiter exclamare: quis loquetur potentias domini aut auditas faciet omnes laudes eius in omni tempore?

ecce enim talem pium principem Romanae rei publicae suscitauit, quali multo ante et catholica indigebat ecclesia et omne genus hominum uidere cupiebat, ideoque ita etiam cornu gratiae super eum caelitus declinauit, ut affluenter in sacrum eius caput misericordia funderetur, omnesque annuntiationis eius tempore cum magna uoce deum omnium principem glorificauerunt, quoniam talem uerticem meis manibus tali corona decorauit.

is ergo maximus imperator primam suorum certaminum palmam deuicto inimico euidenter ostendit; secundum uirtutis eius meritum: adunationem sanctissimis ecclesiis sapientissime comparauit; regni eius tertium bonum: dissipata coniunxit et pacem mundi sapientissime procurauit.

idcirco in omnibus deo magno gratiam referens cuncta sapientissime gubernanti annuntiare tibi pacem pacis filio non cunctaui, in omnibus deo amantissime, ut illud gaudium salias, quo Dauid quidem secundum legem in arcae dei reuocatione figuraliter exultabat, apostoli uero per gratiam ueraciter laetabantur.

unde rogo deum semper eam inseparabilem permanere orationibus sanctorum apostolorum et tuae precibus sanctitatis, per quas donari nobis et uniuerso mundo clementissimum et Christianissimum principem Iustinum et piissimam eius coniugem, nostram autem filiam, Eufimiam in pace multis temporibus comprecatur, per omnia beatissime et karissime frater.

gauisi igitur de praesentia reuerentissimorum episcoporum nec non et clericorum uestrorum gratias agimus, quoniam secundum petitionem nostram tales pacificos uiros et uestrae dignos sedis apostolicae destinastis regulam patrum sine confusione seruantes fidemque indiuisam custodientes. quorum amplectentes in omnibus mentem cuncta per eos ad satisfactionem uestrae egimus sanctitatis.

DOMINO MEO SANCTISSIMO HORMISDAE PRIMAE ARCHIPONTIFICI ET PAPAE URBIS ROMAE IVSTINIANUS COMES. Uenerandae sanctitatis uestrae praedicatio regularum, quae Christo deo pro ecclesiarum pace et pro plebis concordia iugiter supplicat, quicquid nunc per beatissimos suos sacerdotes annuit pera. gendum, propitia diuinitate cuncta effectui sociata sunt nulla prorsus quorundam ualente discordia.

igitur uestris sacris orationibus ac praeceptionibus orthodoxorum fide muniti supplices petimus, uti pro sanctissimo Augusto nostro, totius fidei fautore, proque eius re publica, pro nobis quoque mandatorum uestrorum custodibus aeterno regi consueti impetrabiles preces offerre dignemini nosque uobis fideliter supplices uestris salutiferis rescriptionibus uisitare.

DOMINO MEO BEATISSIMO ET APOSTOLICO PATRI HORMISDAE ARCHIEPISCOPO UNIUERSALI ECCLESIAE POMPEIUS. Sanctis beatitudinis uestrae precibus omnipotentis dei pietas exorata tantae nobis fidei principem condonare dignata est, ut religiosissimis clementiae eius meritis redintegratio pacis ecclesiasticae, quae uotis omnium fidelium poscebatur, iure uideatur esse collata. in cuius rei prouentu solidissima principatus sui fundamenta sancti spiritus operatione constituit, quae tantum robur obtinent stabilitatis inuictae, quantum actionis excellentia unica et admirabilis aestimatur.

et ideo reuerendam uestri pontificatus beatitudinem cultu reciprocantis alloquii salutantes quaesumus, ut magis magisque pro clementissimi atque inuictissimi domni nostri principis prosperitate orare dignemini, quatenus ineffabilis omnipotentis dei pietas sua dona, in quibus etiam fructus uestrae agricolationis exuberat, iustis gratiae opitulatione custodiat, nobis quoque filiis uestris spiritali uobis conglutinatis affectu, quos huius operis maxime semper sollicitudo constrinxit, suffragatrix intercessio sanctimonii pontificalis adsistat.

DOMINO BEATISSIMO PATRI HORMISDAE IULIANA ANICIA. Precibus uestrae beatitudinis aduentu legatorum principalis sedis apostolicae elisis erroribus haereticorum unitate fidei catholicae conuenimus, congr〈eg〉ati simul ad ubera materna ecclesiae in die sanctae resurrectionis.

quapropter stilo uenerationis alloquentes sanctitatem uestram admonemus, ut intimetis destinatis a uobis reuerentissimis uiris nullo modo abscedere, antequam, sicut peruideritis, ut oportet, firmentur ea, quae bene disposita sunt ab eis, ut amputatis omnibus reliquiis transiti erroris impendiis uestrae beatitudinis roborata unitas ad effectum perpetuum deducatur.

DOMINO SANCTO ET BEATISSIMO PATRI PATRUM HORMISDAE ARCHIEPISCOPO UNIUERSALI ECCLESIAE ANASTASIA. Diuini muneris illuxisse nobis gratiam merito profitemur, apostolatus uestri reuerentiam in sancto corde nostri tenere memoriam paginali adsertione noscentes; ueraci namque spe confiditur supernae misericordiae propitiationem de pontificali intercessione subsistere, domine beatissime et apostolico honore suscipiende pater.

peruigiles uestrarum orationum excubiae et miranda uictoriosissimi principis fides splendore catholico semper irradians diu expetitam sacrosanctis ecclesiis concordiam pacis restituit, quam omnibus triumphis suis solidissime firmatis inuictum iure exultat praetulisse uexillum, ideoque illibata uestrae paternitatis sanctimonia pro incolomitate atque prosperitate praedicti domni nostri Augusti uota precesque omnipotenti deo offerre indesinenti continuatione persistat, ut ineffabilem tantorum bonorum gratiam, quam ipse piis eius sensibus inspirauit, ad futurae quoque beatitudinis profectum conseruare dignetur.

ideoque, etsi meis obrutus iniquitatibus et ab eis undique oppressus, ex ipsis recreatus infernis recurrente ad gloriosa uestigia uestra confamulo meo uiro religioso Pullione usurpaui me tam per eum quam etiam his paruulis et exiguis uestris praedicandis et adorandis repraesentare uestigiis, diuinum omnibus uiribus exorans fauorem et clara uoce cum omnibus omnino cantans: gloria inexcelsis deo etin terra pax et in hominibus bonae uoluntatis,

qui pro sua incomprehensibili pietate uestris mirificis precibus omnia illuminauit et liberauit et lucidum et totius festiuitatis repletum diem in toto orbe uestris deo dignis precibus praestitit et ab omni iniquitate exiguit et omnem nodum colligationis absoluit et omnem semitam aperuit.

Ineffabilis dei omnipotentis misericordia et pietas eius, quam super humanum genus clementer effundit, humanis uiribus aestimari non potest nec sermonibus explicari, sed sufficit eius tantum mirabilia deuotis sensibus admirari et scire omnia bona de eius tantum gratiae pendere remediis.

est ista cottidiana probatio; audacter tamen praesumo dicere, domine meus beatissime papa, quia praesens causa praeterita cuncta transcendit, quam deus uestris temporibus et meritis reseruauit.

quid in Aulona sit actum, quid Scampis, quid Lignido . fuerit secutum, anteriore significatione suggessi. ad Thessalonicam peruenimus. quas intentiones habuerimus cum episcopo Thessalonicensi et quae dicta fuerint uel etiam constituta, harum portitoris uiua insinuatione discetis; quod tamen non oportet praeterire silentio, insinuare non differo:

post multa certamina praefatus episcopus ratione conuictus libellum subscribere uoluit; sed quia episcopi, qui sub eius sunt ordinatione constituti, omnes non aderant, in praesenti hoc conuenit, hoc promisit, ut post dies sanctos uno ex nobis a sede Constantinopolitanae urbis directo congregatis episcopis, qui in eius sunt dioecesi constituti, libellum subscriberent. quod cum dei adiutorio credimus esse complendum. haec sunt Thessalonicae constituta.

uestns orationibus commendati ad Constantinopolitanam peruenimus ciuitatem secunda feria hebdomadis authenticae. decimo ab urbe praedicta miliario sublimes et magnifici uiri nobis occurrerunt, inter quos sunt magister militum Uitalianus, Pompeius et Iustinianus; secuti sunt et alii senatores multique, < qui > catholicae fidei calore ac desiderio redintegrandae pacis ardebant. quid plura ? cum summis paene omnium gaudiis ingredimur ciuitatem.

alia die, quod est tertia feria, piissimi principis praesentamur aspectibus. cunctus illic aderat senatus, in quo conuentu erant et episcopi quattuor, quos episcopus Constantinopolitanus pro sua persona direxerat. obtulimus beatitudinis uestrae litteras, quas clementissimus princeps cum grandi reuerentia suscepit. dicta sunt, quae ante examinationem causae oportuit intimare; mox causa coepta est.

hortabatur nos clementissimus imperator hoc dicens: \'uidete ciuitatis huius episcopum et inuicem uobis pacifico ordine reddite rationem\'. nos e contra respondimus: \'quid imus ad episcopum certamina facere? domnus noster beatissimus papa Hormisda, qui nos direxit, non nobis praecepit certare. sed prae manibus habemus libellum, quem omnes episcopi uolentes sedi apostolicae reconciliari fecerunt: si praecipit pietas uestra, legatur, et si est in ipso, quod ignoretur aut uerum esse non creditur, dicant et tunc ostendimus nihil extra iudicium ecclesiasticum in eodem libello esse conscriptum, aut si illi possunt docere, quia non conuenit religioni catholicae, tunc nobis incumbit probare*.

relectus est libellus sub conspectu principis et senatus. nos statim subiunximus: \'dicant praesentes quattuor episcopi, qui adsunt pro persona Constantinopolitani episcopi, si haec, quae in libello leguntur, gestis ecclesiasticis minime continentur !* responderunt omnia uera esse.

post quae nos subiunximus: (domne imperator, et nobis grandem laborem episcopi abstulerunt et sibi conuenientem rem fecerunt dicere ueritatem). mox clementissimus imperator his, qui aderant, dixit episcopis: \'et si uera sunt, quare non facitis?\' similiter et aliquanti de ordine senatorio dixerunt: (nos laici sumus. dicitis haec uera esse: facite, et nos sequimur\'.

intermissa quarta feria episcopus Constantinopolitanus in palatio consuscepit a nobis libellum et inprimis quasi temptauit epistolam potius facere quam libellum. sed non post multa certamina hoc conuenit, prooemium modicum facere et subiungere mox libellum, quemadmodum uestra beatitudo dictauit. subscriptio ab eodem facta est libello conueniens, similiter et datarium, cuius exemplaria et graece et latine apostolatui uestro direximus.

post factum libellum nomen Acacii de diptychis est deletum, similiter et Flauitae, Eufimi, Macedonii et Timothei, et non solum hoc in ipsa sola ecclesia, in qua episcopus manet, uerum etiam per omnes ecclesias cum grandi diligentia deo adiutore suggerimus fuisse factum. similiter deleta sunt de diptychis Zenonis et Anastasii nomina.

episcopi diuersarum ciuitatum, quanti inuenti sunt, libellum similiter obtulerunt et cum grandi cautela suggerimus custoditum, ne quis nobiscum communicaret episcopus, qui libellum primitus non dedisset. pari modo et omnes archimandritae fecerunt. apud quos archimandritas et certamina nos habuisse suggerimus dicentibus illis: (sufficit, quia archiepiscopus noster fecit; nos factum eius sequimur\'. quid amplius? post multa certamina ipsi quoque ratione conuicti libellos modis omnibus obtulerunt.

post haec omnia in ecclesia deo iuuante processimus, sed qualia gaudia facta sint unitatis, quemadmodum deus benedictus sit, quae laudes quoque beato Petro apostolo et uobis relatae sint, ipsius actionis consideratione perspicitis, quod mea lingua non ualet explicare.

nihil est subsecutum secundum nota inimicorum, non seditio, non effusio sanguinis, non tumultus, quod ueluti terrentes inimici antea praedicabant. ipsi quoque ecclesiastici Constantinopolitani admirantes et deo gratias referentes dicunt numquam se meminisse nullis temporibus tantam populi multitudinem communicasse.

his adimpletis etiam clementissimus imperator ad beatitudinem uestram sua scripta subiunxit ordinem rei gestae significans, similiter et uir reuerentissimus Iohannes Constantinopolitanae ciuitatis antistes. noueris etiam et sacra generalia esse <e>dicta atque credimus deo propitio et uestris sanctis orationibus per uniuersas prouincias quantocius destinari. haec Constantinopoli gesta sunt.

est nunc de Antiochena ecclesia tractatus et ideo adhuc laboratur, quia necdum persona congrua est electa. oret ergo beatitudo uestra intentius, ut deus, qui uestris precibus exoratus Constantinopolitanam ecclesiam apostolicae sedi restituit, ipse et dignam personam donet in Antiochia ordinandam et assiduas adunet ecclesias.

rescribe<re> episcopo Constantinopolitano si uidetur beatitudini uestrae, facite mentionem damnationum Seueri et illoram, quos nominastis in epistola illa, quam scripsistis ad secundam Syriam per Iohannem et Sergium monachos. hoc ipsum et ad imperatorem rescribentes si feceritis, uidetur mihi necessarium esse......

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Lectis clementiae uestrae paginis, quae restitutam fidei concordiam nuntiabant, in diuinae laudis canticum mens totius ecclesiae laeta prorupit, quo canitur: gloria in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis!

huius igitur hymni fiducia dignam fidelibus meritis gloriam felicitatemque praesumite. neque enim te ita deo placitum principem ad imperii uerticem humanus tantum consensus euexit: te sibi diuinus fauor ante formauerat tradiditque tibi Orientis imperium, ut eius operum fieres instrumentum, atque ideo, ut hoc in te propheticum dictum iure conueniat, efficitis: constitues eos principes super omnem terram; memores erunt nominis tui in omni progenie et generatione. etenim cum tibi sit Christianam pacem seruare propositum, quis te dubitet a Christo esse delectum?

haec prima sunt uestri fundamina principatus, deum placasse iustitia et asciuisse uobis excellentissimae maiestatis auxilia, dum aduersarios eius uelut proprios comprimitis inimicos. haec nimirum maxima rei publicae fundamenta sunt, hoc solidum inuictumque robur. neque enim humanis ictibus potest esse peruium, quod est diuinae gratiae firmitate uallatum.

testis est huic prophetica scriptura, ait enim: elegi Dauid seruum meum et in oleo sancto unxi eum; manus enim mea auxiliabitur ei et brachium meum confortabit eum. contra autem frustra arma, frustra sibi copias quaerit, quem gratia superna destituit; etenim ueraciter scriptum est: nisi dominus custodierit ciuitatem, in uano uigilant qui custodiunt eam.

bellabis tu quidem diuino tutus auxilio, excellentissime princeps, et tuae rei publicae iugo ferocissimarum gentium colla submittes, sed nulla uictoria potest < esse) praestantior, quam quod humani hostem generis post quaesita tam longi temporis firmamenta subuertis.

enimuero ceterorum natura proeliorum distincta genus, regionibus terminata, cruore polluta: haec omne genus humanum palma complectitur, hunc omnibus regionibus imputabis triumphum et, quod diuinae proximum pietati est, qui paulo ante ductu diaboli grassabantur, nunc ad propriae salutis effectum sine sanguinis effusione uincuntur.

durabit igitur huius Christianae uictoriae per aeuum triumphus, neque enim poterunt labe temporis aboleri, quae in sempiternae fidei stabilitate fundata sunt; permanebit longe lateque uestrorum fama factorum et, sicut diuinis designatur eloquiis, in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum.

et ceteris quidem bellis agros urbes oppida uel, quod postremum est, subiectorum libertatem tueris, quae mor<t>alium usibus comparata simili quondam mortalitate soluenda sunt: in hoc certamine uita ipsa defenditur et quodammodo <de> sempiternae beatitudinis arce pugnatur.

quocirca continuam tanti operis apparatus clementiae uestrae intentionem requirit. facite, ut nullum prorsus receptaculum, ex quo rursus immanissimus hostis emergat, inueniat; cunctis eum nudate praesidiis et, si quid usquam uestigiorum eius reliquum est, id omne clementi remedio repurgate. omne nequitiae germen funditus eruatur, aduersa deo stips ad uiuum usque resecetur, ne minus compressa, quod absit, iniquitatis radix uenenata latius iterum uirgulta diffundat.

quorsus haec? quia superest adhuc uobis Alexandrinae atque Antiochenae <et> aliarum ecclesiarum nullo modo neglegenda correctio, in quam si se cura clementiae uestrae demiserit, spes est, quo auctore bona cuncta credimus incipi, eodem celeriter auxiliatore compleri.

commendamus praeterea legatos (ab) apostolica sede directos et apud uestram fidem re<li>gionemque deponimus. quos ita perfectis omnibus pietas uestra dimittat, ut diuinis uestrisque beneficiis ad apostolicam sedem plenam referant de ecclesiarum omnium pace laetitiam.

quae scripta per Paulinum Romanae ecclesiae defensorem, famulum uestrae pietatis, ingerenda transmisimus. Data VII. Id. Iul. Eutharico < cons. >

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Consideranti mihi tuae scripta caritatis, in quibus cum sede beati apostoli Petri unam tibi fidem esse professus es, prophetica libet exclamare licentia: ecce quam bonum et quam iocundum est habitare fratres in unum! neque enim refert, quam longinquis locorum spatiis diuidamur, quando iam deo auctore una fidei cohabitatione coniungimur.

nunc enim misericordia procurante diuina in unius corporis uultum dissipata olim Christi membra conueniunt et ab iniquissimis direpta latronibus annuntiata propheticis uocibus domini nostri redintegratur hereditas et uere in huius petrae fide, id est apostolorum principis firmitate, Orientalis ecclesiae fundamenta solidantur. quae cum facta tuis litteris indicentur, tempestiua exultatione dicendum est: quam speciosi pedes euangelizantium pacem, euangelizantium bona!

gratias igitur excellentissimae trinitati, quae consentientes in Christum ecclesiae ac rei publicae dedit esse rectores! enimuero magna rerum salus est, quotiens in fidei catholicae ueritate sacerdotes ac principes mens una conectit. hoc firmum pacis uinculum est, haec caelitus demissa societas; neque enim fas est, in quo uident concordare praepositos, aliud sentire subiectos.

an dubium est cuncta haec prouidentiam disposuisse unam : primum eum principem esse delectum, qui cum se hominum suscepisse uideret imperium, non se oblitus est deo esse subiectum: dehinc quod talem fraternitatem tuam ecclesiae suae praesulem dedit, quem non esset ambiguum cum sede nostra, id est apostolica, certam mansuramque fidei subiturum esse concordiam? etenim libello a nobis fidei libenter accepto, cum redintegrationis in Christo fueris auidus, numquam in praedestinatione diuina fuisse a nobis cognosceris alienus.

itaque, dilectissime frater, dei nostri sponte currentibus instate beneficiis; sparsi olim gregis plenius membra colligite et custodite collecta. memento nunc clemen<ter> te adsignatae a Christo nauis esse rectorem; fac cogites diabolicae contumaciae spiritus quieti itineris secura turbantes nec te lateant fluctus tempestatis incertae, quos euigili mente prospicias et erecta in deum ratione compescas.

nulla tibi commissi negotii neglegentia clauum dominicae ratis extorqueat; illud unicum recti itineris signum fixis semper optutibus intuere, quo certius et reflantis diaboli turbata contemnas et ad promissi portus tranquilla peruenias. haec est enim Christiani palaestra certaminis: tali Christi militiae sempiternae uitae palma proponitur.

haec tibi rectissime cogitanti non deerit suo militi praesidium ducis, et quanto hostium multiplicantur insidiae, tantum summi gratia rectoris aduersantis uenena misericordiae suae facit esse materiam, sicut sermo apostolicae ueritatis asseruit dicens: ubi abundauit iniquitas, superabundauit gratia; tu tantum diuinis rectissimisque inhaereas institutis ecclesiasticam fouendo concordiam, ut ueluti quodam pacificae uoluntatis signatus indicio illius esse discipulus adproberis, qui ait: pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis.

hortare etiam quamquam sponte ad recta tendentem filium nostrum clementissimum principem Iustinum Christiano saeculo diuinitus comparatum ea perficere, quae regalibus litteris dignatus est polliceri, ut missis ad eos edictis, quos ab ecclesiae matris uberibus etiam nunc deuius error abducit, diabolicam fraudem et auctoritate religionis et moderata potestate compescat imperii eamque sibi contra communem totius humanitatis hostem maximam ducat esse uictoriam, si supernae auxilio diuinitatis uetusti serpentis uenena compresserit.

de Antiochenae quoque atque Alexandrinae ecclesiarum statu non supersedeas esse sollicitus et clementissimo subinde principi supplicato, ut in his quoque pacem religiosa ordinatione restituat, quatenus bonis coeptis plenae cumulum perfectionis adiungat. frustra enim bonum opus incipitur, si non in totum perfectio subsequatur.

commendamus praeterea legatos a sede apostolica destinatos, quos ita faciat ad nos tua dilectio remeare, ut nobis plenam referre queant de restituta uniuersis ecclesiis pace laetitiam. Data VII Id. Iul. cons. ss.

HORMISDA GERMANO ET IOHANNI EPISCOPIS FELICI ET DIOSCORO DIACONIS ET BLANDO PRESBVTERO. De his, quae acta caritatis uestrae relatio comprehendit, gratias deo nostro referimus, qui laborem uestrum iuuare dignatus est, et hortamur, ut clementissimo principi et piissimae Augustae coniugi eius officiis imminere competentibus debeatis et agere auxiliante Christo nostro, <ut> uniuersis sub ecclesiastica obseruatione dispositis omnes ecclesiae, quae in qualibet mundi parte sunt positae, ad communionem sedis apostolicae reuocentur.

de Alexandrina uero atque Antiochena ecclesiis elaborate, ut nostrae fidei sub obseruatione rationabili conectantur, quia tantae rei perfectio tam clementissimo principi quam uobis gratiam diuinae propitiationis adquirit. Data (die) quo supra CODS. 〈ss.〉.

HORMISDA IOHANNI EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO ET DIOSCORO DIACONO. Repperimus Thomatem et Nicostratum fratres et coepiscopos nostros Constantinopoli non ita susceptos, sicuti nostra fuere desideria et ipsi semper optabant; non solum enim loca eis debita dicuntur ablata sed a communione quoque eos cognouimus fuisse suspensos.

quod quam acerbe fert animus noster, etiam fraternitatem (dilectionem) tuam credimus aestimare et ideo quantam diligentiam causae uidetis magnitudinem poscere, tantam uos efficaciam debetis sine mora praestare et agere, ne nos magis apud quos fuerunt uideamur esse contempti, cum illis contra quam desiderium commune habuit sollicitudinis molestia fuerit indecenter iniecta in tantum, ut nec de facultatibus eorum, quae eis dicuntur inuasae, a fratre et coepiscopo nostro Iohanne dicatur aliquid ordinatum nec litteras nostras, quas per eos misimus, fuisse susceptas.

HORMISDA THOMAE ET NICOSTRATO EPISCOPIS. Animum nostrum pro negotio uestro otiosum aut desidem non putetis, nam non aliter de uestra fatigatione quam de propria cogitamus.

Mena siquidem ecclesiae nostrae notario insinuante cognouimus cari<ta>tem uestram adhuc obseruationum molestias sustinere et ideo, ut istis aduersitatibus deus omnipotens dignetur praestare remedium, tam ad Iohannem fratrem et coepiscopum nostrum scripta direximus quam filio nostro Dioscoro diacono per litteras nostras iniunximus, ut domno et filio nostro Iustino principi necessitatem et causam uestrae dilectionis insinuet et instanter agat, quatenus desideriis uestris dominus noster congruum praestare dignetur effectum.

de Alexandrina et Antiochena ecclesiis solatio dei nostri adiutus enitere, ut omnibus recte dispositis communioni catholicae socientur.

Thomae quoque et Nicostrati fratrum et coepiscoporum nostrorum obseruatio nos longa contristat et miramur, cur apud catholicum principem rectae fidei laborare uidentur episcopi. quorum desideria tua debebit caritas subleuare agendo, quatenus optata consequentium maeror conuerti possit in gaudium.

Iohannes Nicopolitanus episcopus per Ammonium diaconum nobis scripsit, quod ei aliqui maliuoli apud principem nitantur generare calumniam: quem dilectioni tuae commendamus hortantes, ut elabores, ne eius quieti inimicorum possit nocere subreptio.

HORMISDA POMPEIO. Ita deuotionis nostrae animum gaudio concordiae fatemur impletum, ut nulla credamus uerba sufficere, quibus fidei uestrae puritatem ualeamus explere. magna profecto memoria felicitatis transibitis ad posteros, quia uos in facienda pace sollicitudine certum est fuisse constrictos. habetis apud diuinitatem meritum, cuius religioni persoluitis affectum. operati quidem estis generalitatis desideria sed et uestra pariter completa sunt uota, et cum animae uestrae paraueritis praemium, uniuersitas sibi beneficium gaudet impensum.

quapropter debita uos honorificentia salutantes hortamur et petimus, ut uiuacitate, qua quietis ecclesiasticae coepistis initium, procuretis effectum et, quocumque contentionis alicuius uideritis remansisse uestigia, curetis modis omnibus insequenda. adeste ecclesiarum dei plenissimae tranquillitati, insistite labori quem fidei uestrae munere domino curastis offerre. facitis enim, ut maiore a uobis fiducia exigamus plenitudinem, quos gratulamur desideratae diutissime adunationis initia uotiua fundasse. Data die quo <supra> cons. ss.

HORMISDA DIOSCORO DIACONO. De laboris tui quidem, quem dei omnipotentis iuuamine suscepisti, pro ea parte, quae acta est, gratulamur effectu indicantes omnibus Italiae populis, quae auctore deo per te acta sunt, placuisse et gratias deo nostro sine cessatione persoluimus, qui te fecit agnoscere, quia non pro odio sed pro causae magis fueris amplitudine destinatus.

unde quoniam supplicem et puram cogitationem nostram per te misericordia diuinae propitiationis adiuuit, necesse est, ut de industriae uel fatigationis tuae praemio et uicissitudine cogitemus. nam sequenti tempore scribere domno et filio nostro imperatori disponimus, ut te Alexandrinum episcopum debeat ordinare. iustum est enim, ut ea doctrina uel moderatione tua corrigatur ecclesia, in qua praecipue ab istis aetatis tuae principiis militasti.

nam displicuit nobis, quod caritatem tuam clementissimus imperator Antiochenae praeponere nitebatur ecclesiae; melius enim in solo patriae tanti accipis sacerdotii dignitatem, ut Aegyptios populos doceas quam inter Syros nouos et incognitos homines in alia orbis parte progenitus errare uidearis.

Thomae quoque et Nicostrati fratrum et coepiscoporum nostrorum obseruatio longa nos contristat et miramur, cur apud catholicum principem rectae fidei laborare uideantur episcopi. quorum desideria tua debebit caritas subleuare agendo, quatenus optata consequentium maeror conuerti possit in gaudium.

Iohannes Nicopolitanus episcopus per Ammonium diaconum nobis scripsit, quod ei aliqui maliuoli apud principem nitantur generare calumniam: quem dilectioni tuae commendamus hortantes, ut elabores, ne eius quieti inimicorum possit nocere subreptio.

quem Ammonium diaconum ad nos uenientem in sedis apostolicae noluimus communione suscipere tamdiu, donec habito cum Sergio diacono tractatu quid ordinari debuerit quaereremus, et hoc deliberatio nostra supra dicto diacono probabilis inuenit, ut per testimonium libelli communioni catholicae iungeretur: quo libello sollemniter oblato nostrae offerentem communioni significamus adiunctum.

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Benedicimus ineffabile diuinitatis auxilium, quia de ecclesiarum pace uniuersitatis desiderium sub tranquillitate agnouimus fuisse completum. quod quidem non praeter opinionem nostram contigit fieri, quia religiosissimi Augusti praesumpti genere spem semper gessimus de quiete et credidimus faciendum sub principe Christiano, <quod> de adunatione erat in uoto.

quare habebit gloriosus imperator de hac causa triumphorum titulos, non quibus se obliuio mortalitatis interserat, sed quos diuinitatis gratia sub perpetuitate confirmat, et uobis quoque caelestis remunerationis non deerit praemium, qui adiuuistis boni principis institutum atque obsequio conuenienti desiderio horrorem segregationis fecistis excludi. benedictus dominus deus noster, qui uisitauit et fecit redemptionem plebis suae!

HORMISDA IULIANAE ANICIAE. Litteris amplitudinis uestrae perceptis gratias deo nostro de catholicae fidei redintegratione persoluimus optantes, ut ipse uestris sensibus pro religione sua, quod concessit, longa aetate conseruare dignetur studium, ut sicut personam uestram imperialis sanguinis uena nobilitat, ita conscientia bonorum meritorum luce praefulgeat.

unde salutantes cultu atque honorificentia competenti poscimus, ut in eo, quo coepistis, permanere proposito debeatis et dare operam, ut ad effectum conatus tantae causae perueniat, ne aliquod in posterum semen huius mali remaneat, unde posthac sub qualibet occasione inimicus quilibet fidei reuirescat.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. Quanto flagramus studio pro colligendis concordia sacratissimis ecclesiis iamdudum planum fecisse dinoscimur, qui et ab ineunte nostro imperio sanctitudinem uestram admonendam duximus, quo certos dirigeret, ut interuentu eorum remedium aliquod his rebus inueniri possit, et, antequam aduenerint qui destinati sunt, cuncta praeparauimus, quo facilius transigerentur, quae per hanc florentissimam urbem disponenda fuerant.

uerum quoniam preces nostro numi<ni>porrectae sunt ex diuersis Eois prouinciis certa quaedam disserentibus pro fide catholica secretaque suae mentis declarantibus, quae apud se pro indiuidua trinitate constituta testantur quaeque firmiter sese retenturos ostendunt, hisque relectis Dioscorus aliqua asseruit non conuenienti ordine inserta fuisse: merito duximus aperienda uobis ea, quae sumus edocti.

DOMINO PER OMNIA AMABILI DEO SANCTISSIMOQVE FRATRI COMMINISTRATORI HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTEM. Quemadmodum puro corde et caritate spiritali apud nosmet ipsos habemus te, frater karissime, et quemadmodum te per omnia ducimus uenerandum, ex operibus his satisfactum esse uestrae reuerentiae iudicamus dominicae obsequentes uoci manifeste clamanti: quae uultis ut faciant uobis homines, sic et uos facite eis, et apostolicam doctrinam amplectentesdocentemnos:inuicem honore praeuenientes.

haec operibus ostendere festinamus uinculum insolubile spiritali caritate adunationem sanctarum ecclesiarum continentes, quo nec contrariorum spirituum ictibus nec fluctuationibus malorum principis uel ueritatis inimici titubare possimus auxiliante nobis sancta et consubstantiali trinitate intercessione gloriosae et uere dei genitricis Mariae.

per quae praecipue, domine nobis atque sanctissime, immobilem permanere oremus nostrarum uestrarumque ecclesiarum statum, nihilominus et inseparabilem custodiri fidei unitionem; potens est enim deus uictoriae palmam sperantibus in eum sine certamine condonare.

instantis autem dominicae passionis numerum, qui uestris continetur litteris, ex repositis apud nos diei paschalis annalibus recte habere significamus et ante quidem scientes et nunc scrupulosius requirentes: sine dubitatione mundi festiuitatem incolumes uos celebrare XIII. Kalendarum Maiarum die optamus, qui est proprie nonus decimus dies futuri mensis Aprilis.

et quid opus est uerbis uti prolixis, quia rebus ipsis, quamquam nos ueri testes existere ualeamus, habet tamen et uestra sanctitas experimentum, quod et per se ipsa cognouit? confirmat quidem haec, quod et nunc additur.

nam quidam, qui sub potentissima eius manu sunt, religiosissimorum sacerdotum ex Orientalium partium regionibus preces porrexerunt docentes de his, quae noluerunt. nec hoc latere uestram uolens sanctitatem bene deliberauit ut, quod iam factum est, in praesenti denuntiaret uestrae sanctitati paulo post de eo his manifestius significare, ut communi consilio praecedente omnium domino et saluatore nostro Iesu Christo ea, quae ad utilitatem communem conueniunt et undique sunt inreprehensibilia, catholicae fidei correctionibus clarescant.

DOMINO MEO PER OMNIA AMABILI DEO SANCTISSIMOQVE FRATRI ET COMMINISTRATORI HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTE. Paulinus uir honestus defensor, qui uestram retulit epistolam uestraeque sanctitatis uirtutes in se ostendens cum gaudio nobiscum conuersatus, suam solli< ci >tudinem communibus consiliis actibusque contulit. sed quoniam ad uos festinantem non oportebat eum prolixiore tempore remorari, ideoque reciprocis alloquentes uestram sanctitatem protegi praefatum uirum et uestri dignum amoris fidelem seruum subsistentem commendamus.

erit autem de his, quae a nobis gesta sunt pro uestro animo, et circa sanctas ecclesias sollicitudine, quam gerimus uigilanter, uobis dignus fidei enarrator. nam nos orationibus uestrae sanctitatis et naturalem bonitatem huius rei respicientes uigilantissimum habemus studium et deo cooperante in plurimis uerbum gratiae discurrens sine aliqua obsistentia ad effectum nostram ducit intentionem.

Reuerenda uestri apostolatus alloquia per filios uestros Leonem atque Eulogium desiderabili hilaritate suscepimus. quorum prius praeceptum, cur quae Thessalonicae contigerunt non insinuauimus, arguebat. sed longe ante eius aduentum occasione comparata curauimus significare, quaecumque uel rumore uenientium uel eorum, qui pertulerunt, scriptis (quorum exemplaria subter adiunximus) uel piissimi principis narratione comperimus.

secuta est umdictae promissio, adeo ut Dorotheus Thessalonicensis episcopus ad Heracliam deduceretur ciuitatem, donec causa terminum reperiret.

inter haec secundum ea, quae praecepistis, auctoritatem apostolatus uestri principi insinuare curauimus, ut ad percipiendam doctrinam catholicae puritatis Romam praefatus Dorotheus una cum Aristide mitteretur. qui respondit causam non esse, pro qua Romam dirigerentur audiendi, ubi sine accusatorum controuersia sese possent liberius excusare. sed repente, dum haec geruntur, ab Heracliensi, quantum agnouimus, in qua tenebatur, dimissus est ciuitate: quam ob causam uel qua ratione aut conditione uel quibus agentibus, ignoramus.

de paschali die uestra beatitudo cognoscat concordare Orientalium cum apostolica sede sententiam, ut XIII. Kal. Maiarum die festiuitas celebranda speretur, sicut Iohannis quoque Constantinopolitani antistitis relatione clarebit.

superest, ut orationis beatitudinis uestrae adminiculo celeriter, sicut cupimus, uestris mereamur praesentari uestigiis.

ut ergo eorum possit dissipari malignitas, iubete nobis praesentibus, si ad audientiam pro peccatis uentum fuerit, ut constet apud omnes nos immerite mortuos esse et illos patrocinio pecuniae laborare; nos enim eos in omnibus in conspectu senatus conuincere possumus, quod haeretici perfecti sint. tunc demum eorum potest monstrari fallacia.

item dicendum: si haeretici non sunt, quomodo ante duas hebdomadas, quam nos uenissemus, statuerunt omnes in unum episcopi, ne quis missas foras ciuitate teneret sed hinc omnes, ut et multitudo esset seditioni futurae congregata et doceri possit secundum errores eorum? qui postquam senserunt nos uenire, publice praedicauerunt festinandum esse cum paruulis, ne persecutione ueniente pagani morerentur infantes, et tunc uelut <ad> alterum pascha tantos . baptizauerunt, ut consuetam festiuitatem superarent.

DOMINO SANCTO MERITIS BEATISSIMO ET APOSTOLICO DOMNO PATRI PAPAE HORMISDAE IUSTINIANUS. Propitia diuinitate, quae semper ecclesiam catholicam per incrementa fidei instituit, unitas sanctarum ecclesiarum pro doctrina et auctoritate apostolatus uestri prouenit.

sed quoniam comperimus quosdam nomine monachos, quibus magis discordia studio est quam caritas et pax dei, cupientes quaedam perturbare ad angelum uestrum hinc descendentes iter arripuisse: quos beatitudo uestra praesentibus scriptis causam liuoris eorum cognoscens ita, ut merentur, suscipere et a se longe pellere dignetur, quoniam uaniloquia ipsorum festinantium nouitates introducere in ecclesia, quod neque quattuor synodi uenerabiles neque sancti papae Leonis epistolae continere noscuntur, in omni loco turbas excitare uidentur:

quam etiam ob rem et a uiris reuerentissimis episcopis et diaconibus directis ab apostulatu uestro * * ad nos angelus uester destinare dignetur et ipsos digna correctione perculsos, ut superius dictum est, pellere iubeat. ergo hoc petimus, ut, sicut supra dictum est, ipsas huiusmodi litteras per eundem portitorem ad nos dirigere magnopere praecipiat. sunt autem nomina eorum Achilles, Iohannes, Leontius et Mauritius.

haec nostra est maxima sollicitudinis causa, ne unitas, quam uester labor oratioque perfecit, per inquietos homines dissipetur, sperantes in deo, quia, si quid est quod adhuc a totius orbis pace dissentiat, hoc quoque orationibus uestris apostolicae sedis comunioni societur.

praesumentes autem de beatitudinis uestrae beniuolentia paternam dilectionem nimium petimus, quatenus reliquiis sanctorum apostolorum tam nos quam basilicam eorum hic in domo nostra sub nomine praedictorum uenerabilium constructam illustrare et illuminare large dignemini, cognoscentes, quod nullum nobis maius nec munus nec beneficium praestare potestis, domine beatissime pater, quam si hanc nostram petitionem adimpleueritis.

subito autem iter arripiente praedicto agente in rebus etiam duo pallios holosericos ad ornamentum altaris sanctorum apostolorum direximus, quos suscipientes efficacissimis precibus uestris nostri iubete iugiter memoriam facere.

Ut plenissima fidei perfectio doctrina beatitudinis uestrae nobis proueniat, iterum Eulogium uirum strenuum agentem in rebus iuxta alias causas etiam hacpropter direximus, per quem ualde petimus, ut per omnia responso apostolatus uestri circuminspecto et cautissimo in confessione catholicae fidei confirmetur.

post semel enim diuina misericordia donatam catholicae ecclesiae unitatem quidam asserunt Christum filium dei dominum nostrum pro nostia salute carne crucifixum unum de trinitate debere praedicari. quod si suscipiendum sit, paterna prouisione reuerentia uestra cautissimo suo rescripto quid sequi quidue super hoc euitare debeamus nos certiorare dignetur; quoniam uerba uidentur facere dissensionem: nam sensus inter catholicos omnes unus esse probatur.

imponite igitur uobis semel susceptum laborem, sancte ac uenerabilis pater, etiam in hoc decessores uestros sequentes, quorum memoriam et amplectimini et consortio pontificatus ornatis, et de hac intentione liberos nos properate reddere et securos. hoc enim credimus esse catholicum, quod uestro religioso responso nobis fuerit intimatum.

quia uero dictum est Scythicos monachos hac ratione ad sedem uestram accessisse, pro traditione patrum et ordine regularum praebito eis responso nihil formidantes ad nos cum litteris uestris iubete remittere; quarum etiam exemplaria consignata praedicto uiro strenuo Eulogio dari praecipite. haec enim omnia ideo petimus uos disponere cautius, ut ne locus mendacio uel insidiis detur, quoniam summo cum desiderio fidem catholicam amplectentes uestra doctrina unitatem uniuerso orbi petimus condonari.

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Eulogio U. C. filio nostro deferente litteras celsitudinis uestrae suscepimus eoque remeante debitum persoluentes salutationis officium significamus Scyth(ic>os monachos allegasse plurima, quae nos relinquere indiscussa non possumus; sed legatorum nostrorum deo iuuante sustinemus aduentum.

pro qua re eos in urbe credimus retinendos, a qua nec ipsi ordinatione dissentiunt. amplitudinem tamen uestram retinere confidimus, quod de ipsis nobis praeterito tempore litteris destinatis scripserit. in quorum allegationibus, cum legatis remeantibus competenter fuerimus instructi, si quid reprehensione dignum cognitio nostra repper< er)it, necesse est, ut circa eos teneamus ecclesiasticam disciplinam.

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Ita magnificentiae uestrae animum uigere nouimus religionis affectu, ut beneficium a nobis in perfectione pacis ecclesiae uelitis magis exigi quam rogari, iudicantes meritis excellentiae uestrae proficere, quod nos generalitatis desiderio contingit offerre. unde et nos a uobis praesumpte quaerimus tamquam.

debitum, quod meritis uestris nouimus esse profuturum, et ideo, domine fili, sub omni caritate salutantes speramus, ut immineatis operi, quod domino adiuuante fundastis, memores diuini testimonii: qui perseuerauerit in fine, saluus erit.

praeterea monachos, quos uenisse Romam significastis litteris uestris, ad propria mox uoluimus reuerti; sed quia sub testificatione potentiae diuinae dicebant per insidias in itinere paratas uitae sese sustinere posse discrimen, nolentes redire Constantinopolim passi non sumus uiolenter expelli. quapropter necesse habebimus uenientibus legatis nostris inquirere, qua re uera faciente causa inter eos fuerit commota discordia.

beatissimorum uero apostolorum Petri et Pauli sanctuaria, sicut religiosissimo quaesistis affectu, per harum portitorem sub omni ueneratione transmisimus, optantes. orationibus eorum mentis uestrae oblatio et desideria gratiae sint diuinitatis accepta.

Quicquid est cautius, quicquid firmius. ut pro sancta fide et concordia sacrarum ecclesiarum geratur, optamus. unde ad beatitudinem uestram et frater noster gloriosissimus Uitalianus per Paulinum u. s. defensorem uestrae ecclesiae rescripsit et nos per eundem significare curauimus illa debere beatitudinem uestram perficere, quae pacem et concordiam sanctis concedant ecclesiis.

subinde tamen, qui certius responsum ad sanctitatem uestram referat, cum litteris piissimi nostri imperatoris destinauimus; nam quanta quaestio in partibus nostris orta est, potest etiam antefatus uir religiosus defensor sanctitatem uestram instruere.

unde petimus ut, si est possibile, celerrimo dato responso et satisfactis religiosis monachis Iohannem et Leontium ad nos remittatis. nisi enim precibus et diligentia uestra ista quaestio soluta fuerit, ueremur, ne non possit pax sanctarum ecclesiarum prouenire.

ergo cognoscentes, quia et merces et periculum istius rei uobis seruatur, diligenter tractate et firmissimum responsum per antefatos religiosos monachos, si est possibile, antequam legatus noster ad beatitudinem uestram perueniat, nobis remittite; in hoc enim solo omnis pendet intentio.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. NOSTROS PER LEGATOS ID EST GERMANUM IOHANNEM EPISCOPOS FELICEM DIOSCORUM DIACONOS ET BLANDUM PRESBVTERUM. Summa quidem habenda nobis est gratia, quod alacrem operam non dubitatis impendere ad colligendas adunandasque uenerabiles ecclesias, uerum in ea praelucet maxime perfecta sollertia, quod homines adoptatis, qui uoto beniuolo tuae sanctitudinis sincero ac integro possint animo deseruire.

Germanus siquidem reuerentissimus episcopus nec non Felix et Dioscorus et Blandus uiri religiosissimi tanta semet praebuerunt adtentos industria ac in tanta sapientia uersati sunt, ut, quantum ad officium eorum pertinet, transactis in plenum et elaboratis omnibus nihil altercationis superesset ulterius.

quam ob rem legatis quidem tuae sanctitudinis nulla fuit licentia mandati tenorem egrediendi, cum quo directi sunt; omnis autem finis negotii uestro iam tantum pendet arbitrio, ut solus pacem concludere debeat, qui prima rei commouit exordia.

sed ea quidem nec non quaedam commemorabuntur apertius per legatum nostrum, qui paulo post destinabitur; in praesenti uero redeuntibus uiris religiosissimis tam appellandam uestram reuerentiam credidimus quam commonendam, ut suis orationibus pro nostro utatur imperio proque incolomi statu rei publicae. Data VII. Idus Iul. Constantinopoli Uitaliano et Rusticio conss.

de Thoma etiam et Nicostrato uiris religiosissimis episcopis omnia mancipabuntur effectui, postquam ceterae etiam uobis copulatae fuerint ad unitatem uenerabiles ecclesiae, quae praecedente superno praesidio statuenda duxerimus pro sacratissimarum regularum itidem ordine.

quoniam itaque uestrae quoque sanctitudini deliberationem nostram oportuerat declarari, ut ex hac etiam patefiat desiderium, in quo omnem operam intendimus ad compescendas atque temperandas controuersias et optatam inter omnes concordiam prorogandam, praesentes quoque litteras duximus destinandas, monentes praecipue, ut pro incolomi statu rei publicae numen supernum uestris exoretur precibus. Data VII. Idus Iunias Constantinopoli Uitaliano et Rusticio conss.

EUFIMIA AUGUSTA HORMISDAE PAPAE. Beatitudinis tuae litteras grato iocundoque suscepimus animo. quem etenim non solum apostolicae sedis auctoritas celebrat sed uitae quoque commendat integritas et studiosa rectae fidei sollertia, huius uerba quis non libentissimis suscipiet auribus?

igitur poscimus ac monemus, ut orationibus uestris numquam excedat nomen meum ac praecipue serenissimi coniugis nostri sed tam utrique nostrum quam rei publicae supernum precibus uestris placetur praesidium.

consensus accessit quapropter necessarium duxi hoc primum indicium meis litteris inserere, ut ostendam quam circa uestram apostolicam sedem habeo uoluntatem.

est mihi oratio magnopere, beatissime, uniri me uobis et diuina amplecti dogmata, quae ex beatis et sanctis discipulis et apostolis dei. praecipue Petri summi apostolorum, sedi sanctae uestrae sunt tradita, et nihil eis pretiosius existimare. neque enim extra aliunde ueniens sanctae ecclesiae constituta ignoro sed nutritus per dei uoluntatem ex teneris unguibus in sancta catholica ecclesia parui per tempora sanctissimis sacerdotibus et patriarchis. nam saepius praepositus bis, qui per sacratissimum et ineffabile baptisma sua exuunt peccata, rectam et ueram unius essentiae trinitatis docui fidem, quam, sicut praefatus sum, ex discipulis magni dei et saluatoris nostri Iesu Christi procedentem omnium sacerdotum et omnium patrum amplectitur coetus.

habeat igitur hanc sententiam circa me uestrae beatitudinis sancta fraternitas; uobis enim manifestam feci et sub me ecclesiis haec praedico festinans per omnia eas mihique et uestrae beatitudini uinculo caritatis adunari, quas omnino oportet unitas esse et inuiolabiles et corpus unum communis apostolicae ecclesiae eundemque perpetue custodire.

quantus enim circa uestram uenerabilem fraternitatem in omnibus sit amor, iubete perpendere, quia quos uestra apostolica sedes condemnans in sacris diptychis recitare non iussit, eos nec ego inter sacra facio nominari mysteria. hoc autem et his notum est, qui a uobis sunt directi uiri reuerentissimi, id est Germano sanctissimo episcopo, Felici et Dioscoro diaconibus et Blando presbytero, qui efficaciter exsecuti sunt ea, quae eis sunt a uobis iniuncta.

oret igitur uestra sanctitas tam pro me quam pro subiectis meis sacerdotibus, ut perpetue custodiamur rectam dei tenentes confessionem, similiter et pro serenissimo principe nostro et pro Christianissima Augusta, quia eorum salus communis sanctarum ubique est ecclesiarum profuturum fir〈ma〉mentum.

istam igitur nobis habentibus intentionem nullo modo iam licebit sanctam dei dilacerari ecclesiam per gratiam sancti spiritus et intercessiones sanctae ac gloriosae dei genetricis uirginis Mariae.

omnem quae cum uestra est < sanctitate) fraternitatem ego quoque et mei plurimum salutamus. ET ALIA IIANU : Incolomis in domino ora pro nobis, dei amator sanctissime frater. Accepta XV. Kal. Octobr. Rusticio u. c. cons.

Domino nostro Iesu Christo fauente regnat in saeculo, qui sacra religione suum fundat imperium, quoniam bene gubernat humana, qui prius diuina plac〈a〉uerit. quod praesentibus euenisse temporibus gratulamur.

filius etenim uester clementissimus imperator aeternitatis beneficio sceptra sortitus fidei causas arripuit explicandas et ad tuam sanctitatem missa legatione sedis apostolicae promeruimus sacerdotes. quorum aduentu non mediocriter adoleuit ecclesiarum concordia sacrosanctarum nobis instantibus, ut decebat. Acacii namque, quod discidium generabat, nomine stirpitus amputato pro tenore libellorum, quos direxistis, in hac urbe regia multisque ciuitatibus unitas optata prouenit, quam summis inuentam laboribus uenerari conuenit in perpetuum custodirique necesse est nec quibuslibet argumentis retractari quispiam patietur, quae sempiterna maiestas rite composuit.

sed quia prosperos cursus frequenter impedire festinat humani generis inimicus, pars Orientalium non exiliis nec ferro flammisque compelli potest, ut condemnet episcoporum nomina post Acacium defunctorum; quae difficultas generali concordiae moras innectit.

sanctitas itaque uestra caelitus inspirata rerum temporumque qualitatem consideret et condemnatis huius erroris auctoribus, id est Acacio Constantinopolitano, Petro ac Timotheo Eluro et Dioscoro Alexandrinis Petroque Antiocheno, finire dignetur inueteratum certamen de ceterorum nominibus quaestione sopita, ut redimatis plebem de sanguine, quam deus noster regendam commisit, ac non persecutionibus et cruore sed patientia sacerdotali populum domino nostro concilietis, ne, dum uolumus animas lucrari, et corpora multorum perdamus et animas.

errores etenim diuturnos lenitate clementiaque conuenit emendari, praecipue quia uestrae beatitudinis praecessores saepissime uoluerunt rei publicae nostrae antistites ad suam reuocare communionem, si tantummodo taceretur Acacius ceterique praedicti. non est ergo graue, quod suasit uestra sedes, ut praestet.

illud etiam magis magisque deposcimus, ut tua sanctitas concepta gratia caelesti, quae praetendunt Orientales episcopi, tractare dignetur eorumque fidei competentem praebere consensum. nobis etenim uidetur, quoniam filius dei uiui dominus noster Iesus Christus ex uirgine Maria natus, quem praedicat summus apostolorum carne passum, recte dicitur unus in trinitate cum patre spirituque sancto regnare. sicut enim uidetur ambiguum dicere simpliciter (upum de trinitate) non praemisso nomine domini nostri Iesu Christi, sic eius personam in trinitate cum patris spiritusque sancti personis esse non dubitamus. sine Christi ia namque persona nec credi trinitas religiose potest nec adorari fideliter, quemadmodum sanctus Augustinus ait: an aliqua ex trinit.ate persona, et alio loco: solus in trinitate corpus accepit, et iterum: unus us trium.

DOMINO BEATISSIMO ET APOSTOLICO PATRI PAPAE HORMISDAE CELER. Maxima nobis gratulationis causa praestatur, quotiens ad apostolatum uestrum scribendi tempus emerserit.

nunc igitur remeante beatissimo Germano episcopo uel reuerentissimis uiris, qui a uobis pro coniungendis sanctis ecclesiis fuerunt destinati. necessarium duximus sanctitatem uestram debite uenerari, indicantes ante dictos habuisse quidem studium, ut uoluntatem uestram plenus sequeretur effectus; sed quia totum corpus erat infirmum, interim caput, quod prius necessarium iudicatur, adhibito medicamine uestro sanatum est et dissensio, quae erat inter uenerabiles ecclesias Romanam et Constantinopolitanam, unitate interueniente sepulta est et alia non parua membra simili sunt diuinitatis gratia purgata atque coniuncta.

hanc etiam spem gerimus uniuersi, quod gratia dei, quae semper sedi uestrae permansit et permanet, huiusmodi uobis inspirationem bonitatis praebeat, ut mansuetudine et dispensatione uestra reliquum adhuc corpus, quod habetur infirmum, sicut superius a nobis dictum est, uestro medicamine unitate recepta iungatur.

specialiter autem deprecamur pontificium uestrum, ut pro nobis benigno patris animo orare iubeatis.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMIISDAE PAPAE. Dum beatissimum Germanum episcopum uel eos, qui cum eo a uobis fuerant destinati, de hac dimitteremus regia ciuitate, huiusmodi illis mandata tradidimus, quod capitula, quae ad perfectam unitatem ecclesiarum pertinebant, apostolatui uestro per reuerentissimum Iohannem episcopum sequenter manifesta faceremus. quae tamen ipsis hic praesentibus fuerant declarata.

sed euenit praefatum Iohannem antistitem longa aegritudine detineri. ne qua igitur uestram reuerentiam ingrediatur aduersa sententia quasi nobis promissa nostra desidia quadam ultronea minus ad effectum perducentibus, necessarium esse perspeximus dilationis causam nobis exponere per Eulogium u. s. tribunum et notarium, quem ad praecelsum regem Theodoricum super negotiis quibusdam transmisimus, hoc quoque adicientes quod, dum propitia domini et dei nostri maiestas eundem uirum religiosissimum Iohannem pristinae uoluerit reddere sanitati, sicut semel promiseramus, statim illum ad tuam sanctitatem transmittimus.

DOMINO BEATISSIMO ATQVE APOSTOLICO PATRI HORMISDAE PAPAE URBIS ROMAE IUSTINIANUS. Quanta reuerentia uestram beatitudinem ueneremur, multis epistolis, ex quo serenissimus imperator filius uester regnauit, cognoscitis.

in praesenti quoque debito pudore salutantes tuam sanctitatem postulamus enixius, ut assiduis precibus et frequentissimis orationibus pro concordia laboretis ecclesiarum uenerandarum nobisque, sicut per legatos etiam uestros post omnia scripsimus, tam de sermone, quo uertitur controuersia, quam de nominibus episcoporum sub Acacio defunctorum per Eulogium u. s. tribunum et notarium dignetur apostolatus uester integrum indubitatumque destinare responsum, omnibus uidelicet, quae praesentibus legatis uestris ordinata sunt, in perpetuo firmiter duraturis. uir namque religiosus Iohannes episcopus, qui uenturus est Romam, detinetur aegritudine corporali.

nihil enim prohibet ante eius quoque aduentum concordiam prouenire sublata dubitatione re(li )gionis (et eum tamen mox dimittimus fauente diuinitate, quia iam melius habet), quoniam nec difficilia sunt, quae ceciderunt in ambiguitatem, nec expedit diutius causam uitae protrahi sempiternae, ne dilatis temporibus aliquid nascatur incertius.

aeternitatis igitur supernae tremendique iudicii non immemor sanctitas uestra, quae sibi commissa sunt, efficaciae tradi deproperet, ut intellegant cuncti recte uos apostolicae sedis esse primatum sortitos. haec igitur, quae uobis scribuntur a filiis, affectu paterno iubete quantocius adimpleri. scitis namque, quam sit admirabilis gloria tantorum errores annorum uestri pontificatus tempore stirpitus aboleri.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Benedicta trinitas deus noster, qui uobis gubernacula mundani commisit imperii, quibus non solum pro iure regni ueneratio deberetur uerum etiam pro gloriosi modestia et integritate propositi!

uere enim glorificauimuB deum lectis uestrae pietatis apicibus, quibus promissae legationis moram pro infirmitate eius, qui dirigendus fuerat, excusando luce clarius reddidistis, quam curam fidei et pudoris haberetis, ostendentes rerum summam regentibus non sufficere ad dominationis apicem, quam obtinent, potestatem, nisi ornamenta morum pretiosiorem faciant principatum. seruet circa uos, clementissime imperator, deus noster beneficia sua et respiciens bona uestra largiatur aeterna !

nec nos tamen momordit ulla suspicio aut implendi tarditatem promissi de mutatione credidimus euenisse consilii. nefas enim erat de eius uerbis qualibet sollicitudine dubitari, cuius fidem in magnis rebus datum est tam euidenter agnosci.

redeunte igitur filio nostro spectabili uiro Eulogio tribuno et notario cultum debitae salutationis exsoluimus deo magno continuis precibus supplicantes ut, qui uestro studio per infideles uulnera impacta curauit, aeuo uobis per longiora tempora propagato\' unitatem ecclesiae redditam ex omni quoque faciat parte securam. Data IIII. Kal. Nouembr. Rusticio CODS.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Gloriosis clementiae uestrae laboribus ecclesiasticae prima concordiae et orbis pacati uotiua tranquillitas generali praedicatione respondent, quae res nostri parcum red〈d〉it ac retinet ad agendas gratias sermonis officium. illud tamen, quod pro uobis indesinenter domino nostro preces effundimus, non tacemus: quia in uotis infinitus affectus est, finitum esse potest in praedicatione iudicium.

uerum inter haec pietatis uestrae beneficia. una nos, quae etiam uehementer affecit, cura non deserit, quod Heliam Thomatem atque Nicostratum fratres et coepiscopos meos, qui primi ecclesiasticam festina secuti sunt deuotione concordiam, non solum magni frustratur palma principii uerum etiam mali miseria comitatur exempli.

HORMISDA EUFIMIAE AUGUSTAE. Orare nos et pro uestra incolomitate deo nostro uota persoluere cum catholicorum etiam coetu sine cessatione pontificum non uestrae studium exorationis inuitat sed deuotum atque persistens in ecclesiastica stimulat conciliatione propositum.

quis enim ab haeretica segregatus conspiratione se teneat, quis aliis in sua utatur deprecatione principiis, nisi ut uobis serenissimoque principi iugali uestro et uita sit longior et ad prosperitatis augmentum gratia diuina proximior, qui ini〈ti〉a felicis imperii plectendi execrationibus consecrastis erroris et amicam diabolo pacifica expulistis intentione discordiam?

unde nunc decet uos laudabilibus coeptis insistere et per totum orbem perfectam spargere medicinam. quia Christo maior numerus gregis oblatus mercedem confidenter exigit largiorem. inter quae curae uestrae sit, ut nullum sanatas iamdudum personas uulnus afficiat sed communionis unitas magnum sit iustitiae impetrandae suffragium.

quaesumus namque, ut tandem de uenerabilibus fratribus et coepiscopis nostris Helia Thomate atque Nicostrato, quod sacrissimorum canonum dictat auctoritas, uobis decernentibus impleatur, ne uideantur ut auctores alicuius mali, quod primi ad unitatem sedis apostolicae festinarunt, in communi omnium gaudio soli meruisse percelli et in facto laudabili uictam personali odio cessisse iustitiam.

HORMISDA EPIPHANIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Oportuerat quidem fraternitatem tuam diuini contemplatione iudicii atque caritatis nostrae respectu Heliam Thomam atque Nicostratum fratres et coepiscopos nostros, postquam in consortium communionis nostrae recepimus, ad diuina tecum mysteria incunctanter admittere atque ad ecclesias suas, a quibus eos discordiae error excluserat, pro pacis nostrae plenitudine reuocare, ut unitas, quam post annorum multa curricula per totum orbem suis deus restaurauit ecclesiis, nulla uoluntatum nostrarum distantia laederetur.

sed quia rem tam gratam et patrum statutis uenerabilibus congruentem quibusdam tarditatibus contigit nunc usque differri, unde etiam ad decessorem fraternitatis tuae nos scripsisse meminimus, hortamur ut laetitiam, quam de damnata praeterita dissensione percipimus, in nullo iterum discrepantium animorum causa contristet. etenim nulli uidetur uos nobiscum pleno communicare mentis affectu, si eos qui nobiscum communicant a uestro consortio segregetis.

sed licet his omissis paginalia tantum sufficere iudicasses ex occasione colloquia, nos tamen gratia stimulante compulsi interim iustae constantiam expectationis abrupimus reciproca mutuae caritatis uerba reddentes, quia et noster animus amoris impatiens et legatorum nostrorum uotiua relatio exclusum, quod imperabat causa, silentium ad officia benigna traxerunt, quibus ad praesens gaudii nostri signa monstramus et priuatae quodammodo amicitiae uotiua persoluimus.

legationem autem tuam et ea, qua dudum, gratia sustinemus et fulti ueteribus constitutis exigimus, ut quantum gaudii fructum uel de tui pontificatus honore capiamus uel quas tibi gratias referri conueniat pro impensis in negotio propagandae unitatis officiis. sicut nostrorum multipliciter adstruxit legatorum narratio, euidentius exprimamus.

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Quos celsitudo uestra animi circa me sui beniuolentiam dignatur ostendere, facitis rem deo placitam et rectae conscientiae congruentem. sed non parua uobis sunt huius emolumenta propositi: maior in uos fructus de tali bonitate reuertitur; neque enim uacua honorificentia est, quae defertur antistiti.

indubitatum siquidem est, quia honor ministri cultus est domini, et qui personam sacerdotis magni habet, maiorem remunerationem ab eo, cui sacerdos famulatur, accipiet dicente domino Iesu, qui prophetas in honore susceperint, suam mercedem esse reddendam. et apud me quidem magni est gratia uestra momenti, eo tamen pretiosior, quia, quicquid mihi gratiae dignanter impenditis, in ecclesiarum defensione monstratis.

sed ut ad id, quod celsitudo uestra desiderat, noster sermo dirigatur, quamquam et clementissimus imperator et uos promittatis legationem esse uenturam et id cum ratione conuenerit, ut eorum, qui dirigendi sunt, super omnibus nos decuerit expectare praesentiam, tamen, quia gratum nobis est studium, quod circa religionem uos habere declarastis, non grauat praelibare dicendo non opus, ut stabilitatem fidei uestrae intentionis potius quam rationis sequaces procaci uerborum nouitate confundant.

sancta trinitas pater et filius et spiritus sanctus deus unus est. hanc Israel iussus adorare, cuius inseparabilis et indiscreta substantia non potest diuidi, non potest sacrilega distinctione separari, seruata tamen proprietate sua unicuique personae. haec interim commenda<nda>

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Studium uestrum erga ecclesiasticam pacem et damnatos haereticae contentionis errores ipsis rerum effectibus approbamus; cuius uos operis magna immensaque sine dubio merces expectat.

hinc est quod, quicquid pro canonum firmitate et pro apostolicae sedis reuerentia necessarium duxerimus, magnitudini uestrae secura peragendum protinus praesumptione mandamus, quia cum magno uos gaudio pro causis talibus sperata suscipere multiplicia huiusmodi exempla testantur. quare omissis in longa circuitione principiis ad rem ipsam praesentis paginae uerba conuertimus.

maeret ecclesia et in magno uotiuae unitatis exordio frui praestita non potest pro unius causae afflictione laetitia: hanc ut nobis sollicitudinem beneficia uestra submoueant, non paruis precibus exoramus. angit nos enim et praesens dolor et futurorum occasio procurata certaminum, per quam et uenerabilium patrum regulae neglegantur et apostolicae sedis putatur auctoritas posse contemni.

nam cum diuino clementissimique principis beneficio sed et uestro simul adnisu hi soli credantur esse pontifices et iure ecclesias continere, qui ad communionem nostram damnatis erroribus redire consentiunt. Heliae Thomati atque Nicostrato fratribus et coepiscopis nostris, qui bonum causae etiam sub aduerso imperatore dedere principium, non solum nihil ad prouectum bona studia profuerunt uerum etiam collatae sibi a domino obtinere nequeunt officia dignitatis et extorres a commissis sibi gregibus subire coguntur miserias damnatorum.

SANCTISSIMO AC BEATISSIMO PATRI ET COMMINISTRATORI HORMISDAE DOROTHEUS IN DOMINO SALUTEM. Propositi nostri et orationis est summum studium, per omnia beatissime et ter beate pater, et scribere frequenter ad uos sanctissimos et mutua mereri colloquia et nullo tempore exortem me ab huiusmodi laetitia esse condecet.

quoniam igitur manifeste cognoui quosdam sanctas aures uestras perturbare et scio procul dubio, uos in omnibus esse perfectos et quia nihil sine iudicio audire possitis nec ulli penitus uestrum animum accommodare, et ut non amplius per taciturnitatem largiri tempus uidear illis, qui nihil quidem a nobis laesi sunt sed sine causa et superflue aduersus nos armati sunt:

deo tamen et uestrae satisfacio sanctitati, quia pro Iohanne uiro reuerentissimo episcopo, qui paulo ante a uestra uenerabili corona directus est, praedestinaui me periculis et mortem sustinui et meam pro eius scio me obiecisse animam et hoc ostenditur gestis et ex his, qui quamquam per meam absentiam acerrime uideantur esse discussi.

et quid longo sermone opus est uti, cum uobis omnia dominus deus noster Iesus Christus patefacere et satisfacere possit? quia et, quando cognoui uos ad apostolicae sedis praesulatum euocari, commune gaudium totius mundi esse iudicaui. ab illo enim tempore hoc ipsum scribens ad uos, quantum ad me, quicquid ad honorem et satisfactionem uobis et apostolicae sedi pertinet, nihil praetermisi sed nec praetermitto.

HORMISDA DOROTHEO EPISCOPO THESSALONICENSI. Considerantes tuae fraternitatis ecclesiam ante praetereuntis mala discordiae olim cum sede apostolica praecipua fuisse caritate coniunctam te nuper pacis desuper redditae esse credebamus auctorem: sed quia, quos praeuenire debueras, sequi etiam remoraris, non leuiter pro fraternitate tua dilatae correctionis ingemiscimus tarditatem.

scribis enim aures nostras cuiusdam sceleris atrocitate turbatas: utinam usque ad nos tantum tam detestabilis fama percurreret ac non toto orbe Christianis mentibus tam dolendum quam execrabile facinus nuntiaret, ut qui te innocentem nesciunt, a christianitatis simul credant tramite deuiasse! in qua enim mundi parte immauitatis huius inuidia non et catholicas contristat ecclesias et haereticorum praua uota laetificat?

HORMISDA HELIAE THOMAE ET NICOSTRATO EPISCOPIS. Quanto mens nostra doloris uestri participio fatigetur, superuacuum est apud probantes mutuam caritatem uerbis adstruere; sed ille, qui et nostrum animum et uestros labores scrutator praescius intuetur, maerorem nostrum uestra in gaudium prosperitate conuertat.

uerum ne umquam pro uestro negotio sub allegatione iustissima et blanda intercessione cessemus, noueritis nos tam ad clementissimum principem quam ad praecellentissimam Augustam nec non ad illustres et magnificos uiros Iustinianum atque Germanum filios nostros litteras destinasse uestrum specialiter negotium continentes, quas uiro sublimi Eulogio ita tradidimus, ut in uestro primum ponat arbitrio, utrum per uos eas eligatis offerre an per ipsum potius perlatorem tam principi porrigantur quam ceteris, quas designauimus supra, personis.

HORMISDA GERMANO ILLUTSTRISSIMO. Excubantibus nobis probabili pro ecclesiastica pace proposito et tanto fidei calore feruentibus gratiarum actio sola non sufficit, quia nec uos humanae laudis praerogatiua sollicitat sed diuinae expectatio retributionis inflammat.

quod igitur maxime debemus, eaoluimus et deum nostrum, cuius uos causis impenditis, pro incolomitate uestra cotidie deprecamur, rogantes, ut studium uestrum in omni pro ecclesiasticae unitatis affectu parte sic ferueat, ut nullus boni relinquatur locus officii, ubi non paternis regulis uestrae patrocinium defensionis adsistat.

praecipue tamen Heliae Thomae atque Nicostrati fratrum et coepiscoporum nostrorum causa nos commouet, qui primi mundo necessariam secuti concordiam ecclesiarum suarum priuatione perculsi cum uenerabilium quoque canonum contumelia deprimuntur fitque illis propriae reconciliationis gloria causa difficilis, quasi ipsi magis pertinaci mente restiterint et aliis ad sedis apostolicae redeuntibus unitatem ipsi ecclesiae magis membra discerpserint.

quod quam nobis durum sit quamque clementissimi temporibus imperatoris indignum, prudentiam uestram conuenit aestimare et tandem praestare remedium, quod et illorum labores et nostram grato possit solamine auferre maestitiam.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. Illustrem uirum reuerentissimum episcopum grato suscepimus animo non pro honore tantum, qui debetur sacerdotibus, uerum etiam pro affectu uestrae sanctitudinis. nam quicumque tuo comprobatus iudicio fuerit, est apud nos etiam iudicatus probatissimus. de opera tamen et fauore, qui sacrosanctis inferendus est eorum ecclesiis, tunc demum oportunius statuetur, cum legati, quos nuper ad regem magnificum Transamundum destinasse noscimur, reuersi propitia diuinitate responsum nobis retulerint.

uestra autem beatitudo supernum nobis praesidium indefessis orationibus postulare dignetur. Data XV. Kal. Decemb. Constantinopoli domno Iustino perpetuo Augusto < cons. > Accepta XI. Kal. Iun. Rusticio cons.

In ciuitate Aulonitana quo ordine cum dei adiutorio peruenimus et quomodo sumus suscepti ab episcopo ciuitatis ipsius et quid est actum uel qualem responsum dederunt et quia hoc promisit, ut cum metropolitanum suum faceret libellum, in alia epistola beatitudini uestrae significauimus.

nam quod in Scampina ciuitate factum est, uestris orationibus tacere non omisimus. antequam nos ingrederemur in ciuitatem ipsam, uenerabilis Troius episcopus cum suo clero uel plebe in occursum nobis egressus est, et quomodo deus in ipsa die benedictus est et quae festiuitas per ipsius pietatem est subsecuta, ad notitiam apostolatus uestri referimus.

nobis praesentibus uel suo clero et nobilibus uiris ipsius ciuitatis libellum scripsit. porrigit: suscepimus et praesenti omni clero uel plebe in gradu a seruo uestro Petro notario sanctae ecclesiae Romanae est relectus.

erat conuentus in basilica sancti Petri. confitemur beatitudini uestrae: tantam deuotionem, tantas deo laudes, tantas lacrimas, tanta gaudia difficile in alio populo uidemus. prope omnes cum cereis uiri cum mulieribus, milites cum crucibus in ciuitate nos susceperunt. celebratae sunt missae, nullius nomen obnoxium religionis est recitatum nisi tantum beatitudinis uestrae. noster episcopus uenerabilis Germanus missam celebrauit et promiserunt nec postea recitari nisi quos sedes apostolica suscepit. quanta uobis operata sunt, deus propitius in uobis conseruet.

istam epistolam ante triginta milia de Lignido fecimus sperantes ipsa die in eadem ciuitate cum dei adiutorio peruenire et, quomodo ad nos peruenit, speramus et ipsius ciuitatis episcopum similia facere. quod si factum fuerit, data occasione rescribimus.

Scampis nos positos post missas hora cenatoria Stephanus et Leontius uu. ss. ab imperatore missi in occursum nobis uenerant adhuc nescientes nos in partibus Graeciarum positos, quia talia mandata fuerunt comiti Stephano data, ut ad partes Italiae transiret in occursum nostrum. (est Stephanus iste, quomodo dicitur,

In alia epistola significamus beatitudini uestrae de Scampina ciuitate de uenerabili \'Troio episcopo, quo ordine libellum dedit et qualis festiuitas est celebrata in ipsa ciuitate.

cum dei misericordia uenimus ad Lignidum. Theodoritus episcopus uenerabilis uir ipsius ciuitatis similiter libellum dedit. qui libellus in ecclesia est relectus et omnia secundum constitutionem uestram sunt facta.

rogate deum, sperate ab apostolis eius beatissimo Petro et Paulo. ut deus, qui initia talia donauit orationibus uestris, similiter sequantur et prospera, ut tempora coronae uestrae in correctione ecclesiarum semper praedicentur. quam epistolam ad apostol\'atum uestrum direximus die Nonarum Martiarum.

sed modo. cum aduenerunt beatissimi atque sanctissimi domni episcopi uel diacones directi a sancta corona uestra, occurrerunt illis Scampinus episcopus uir beatissimus Troius cum omni gaudio et luminaribus et porrecto libello secundum uestram praeceptionem statim recepti sunt in pace Christi et missas celebrauerunt cum ipso in Scampina ciuitate. et uidentes Lychnidenses, quod fecit Scampinus, simili modo et ipsi secuti sunt.

nam dum istas litteras ordinaremus, superuenit magistrianus de urbe Constantinopolitana, qui nuntiauit, quia deo propitio precibus sanctis uestris et Constantinopolitani miserunt anathema Acacio et cum pace pascha celebrauerunt. iam quid sequatur, uestra intercessio apud deum laboret, ut ad perfectum serui sedis apostolicae inueniamur.

Uerum est nulla esse gaudia, magnopere spiritalia, a quibus ex toto tribulatio; esse parata.

gauaemus de unitate 5 Constantinopolitanae ecclesiae, quae facta est cum sede apostolica; laetamur cotidie diuersorum episcoporum libellos nobis satisfactionis offerri.

modicum in Ephesena ciuitate contigit scandalum, ubi contempta est et iniuriata synodus Chalcedonensis: est inuocato clementissimo imperatori hoc corrigere, quod et sperate cum dei adiutorio fieri.

nunc, etsi post labores, etsi post intentiones plures, Antiochena ecclesia ordinata est: electus quidam Paulus est nomine presbyter Constantinopolitanae ecclesiae, quem huic honori aptissimum imperatoris testimonio comprobatum est. uoluerunt et temptauerunt hic eum ordinare; ego iussionis uestrae non immemor contradixi dicens \'iussit domnus noster beatissimus papa secundum antiquam consuetudinem ibi eum episcopum ordinari\'. hoc obtinuit, quod praecepistis. orate, ut deus precibus apostoli Petri et ipsam ciuitatem cum pace faciat electum suscipere sacerdotem.

et quia ista aguntur et in his cotidie proficit ecclesia catholica, insidiator antiquus excitauit monachos de Scythia, qui de domo magistri militum Uitaliani sunt, omnium Christianorum uotis aduersarios, quorum inquietudo non paruas moras generauit unitati ecclesiarum et magnopere de praedictae ecclesiae Antiochenae ordinatione.

isti monachi, inter quos est et Leontius, qui se dicit parentem esse magistri militum, Romam festinant sperantes aliquanta capitula a beatitudine uestra confirmari. est in ipsis inter cetera, ubi uolunt dicere unum de trinitate crucifixum, quod est nec in sanctis synodis dictum nec in epistolis sancti papae Leonis nec in consuetudine ecclesiastica. quod si permittitur fieri, mihi uidetur dissensiones aut scandala non mediocria nasci inter ecclesias.

istud Anastasius imperator magnopere catholicis imponere festinauit, istud et Eutychetis discipuli in synodo Calcedonensi proposuerunt, quia quotienscumque patres de dei filio domino nostro Iesu Christo disputauerunt, filium dei uerbum consubstantialem patri, homousion patri dixerunt. iste autem sermo ideo numquam est in synodis a patribus introductus, quia procul dubio catholicae fidei minime poterat conuenire.

cuius sermonis si subtiliter adtendatur intentio, ad quantas haereses pateat et quae mala per eum possint disputationibus ecclesiasticis introduci, quoniam longum est, praesentes insinuare poterimus. unde sanum mihi uidetur et utile et ad pacem ecclesiarum conueniens nihil aliud responsum dare nisi (sufficit sanctum Calcedonense concilium, in quo et aliae synodi continentur; sufficiunt epistolae papae Leonis, quas synodus confirmauit: nouitatem in ecclesiam introducere nec uolumus nec debemus\'.

est in propositione eorum callida et hoc dicere \'nos synodum Calcedonensem suscepimus; hoc speramus, ut iubeatis nobis eam exponere. quia non sufficit sic, quomodo est exposita, contra haeresim Nestorianam\'. non, quasi non intellegentes, nisi conantes per subtilitatem ad hoc nos adducere, ut disputetur de synodo Calcedonensi. quod si factum fuerit, dubia et infirma ostenditur et haereticorum omnium patuit errori.

inter alia si post synodum Calcedonensem, si post epistolas papae Leonis, si post libellos, quos dederunt et dant episcopi et per ipsos satisfecerunt sedi apostolicae, iterum aliquid nouum addatur, sic mihi uidetur, quia quicquid factum est destruitur. Data III. Kal. Iul.. Constantinopoli.

causa Antiochenae ecclesiae ordinationis non nobis solos labores fecit sed grandes tribulationes, quia homines festinantes impedimentum facere generali unitati diuersis modis diuersa impedimenta fecerunt.

nostra erat propositio de his, qui se suspenderant de anathemate, in praedicta ecclesia ordinare sacerdotem: non posuerunt ante oculos suos futurum iudicium palam dicentes (omnes, qui sedi apostolicae communicabant, Nestoriani sunt* et magis illis non debere credere, qui modo uidentur ad communionem sedis apostolicae reuocati.

post multas afflictiones et paene in tres menses a partibus protracta certamina piissimus imperator sua auctoritate Paulum nomine presbyterum de ecclesia Constantinopolitana elegit episcopum fieri in ecclesia Antiochena, dicens inter alia et hoc testimonium de ipso, quia duobus annis in Antiochia positus non mediocriter resistebat Seuero haeretico. similia et omnes catholici consonabant. omnia tamen ista de persona praedicti imperator se promisit ad uestram beatitudinem relaturum.

harum tamen tribulationum prouisores et socii et unitatis ecclesiarum impedimenta monachi de Scythia fuerunt: qui • postea(quam) hic defecerunt adsignati ab omnibus nihil pacificum cogitare, ad beatitudinem uestram cucurrerunt sperantes subripere et per litteras uestrae sedis suas intentiones confirmare.

isti de sua prouincia episcopos accusant, inter quos est Paternus Tomitanae ciuitatis antistes. petitiones obtulerunt et coacti piissimi principis et domni Uitaliani magistri militum iussione frequenter ad audientiam causae conuenimus, non quasi uolentes in his negotiis nos occupare, quia nobis sunt ante oculos beatitudinis uestrae praecepta, quibus praecepistis, ut causae tantum, ubi ueneramus, intenti nullis aliis negotiis misceremur, sed sperantes posse intentiones eorum pacari ad hoc descendimus.

et quia nobis diu laborantibus et illis nullam suscipientibus rationem nihil proficiebat, in quo tendebamus, clementissimus imperator in conuentu publico, ubi et nos interesse iussit, Paternum praedictum episcopum et magnificum uirum Uitalianum reduxit ad gratiam; accusatores quoque eius suo praecepit episcopo supplicare. monachi uero cum similiter ad concordiam quaererentur, fuga lapsi maluerunt de ciuitate disce(de>re quam ad concordiam peruenire.

magnopere praedicti monachi ad Italiam uenientes aliquanta capitula proponere habent, inter quae et unum de trinitate crucifixum) continetur, sperantes ita confirmari ex auctoritate beatitudinis uestrae. sicut et in aliis litteris significauimus, et modo hoc dicimus, ut nulla nouitas a sede apostolica scribatur, quia et nos ante imperatorem et ante senatum hoc indicauimus dicentes:

cextra synodos quattuor, extra epistolas papae Leonis nec dicimus nec admittimus; quicquid non continetur in praedictis synodis aut quod non est scriptum a papa Leone, non suscipimus, quia si uoluerit domnus noster qualemuis nouitatem scribere, peius erit istud initium quam illud, quod factum est per Eutychetem. sufficere debet ecclesiae, quod per LX annos ab Eutychete usque modo sustinuit\'.

nobis quod uisum est, scripsimus ; in uestra potestate est deliberare, quod uobis deus imperauerit, quoniam hoc illi nituntur asserere eo modo sibi satisfacere cupientes, ut ita profiteamur et dicamus unum de trinitate passum esse, quod nec patres nec synodi dixerunt.

ista ideo per singula exposuimus, ne illorum subtilitas glorietur in nostra simplicitate: propter istas nouas suas intentiones Uitaliano magnifico uiro subripuerunt et talia uindicare et pro talibus rebus contra nos, quaecumque potuit, impedimenta afferre, cuius immutationem omnis nobiscum deflet ecclesia.

quapropter rogamus, ut consueta cautela et qua solet domnus noster uigilantia cogitetis, et quomodo suscipiendi sint, qui a nobis taliter recesserunt et a nostra fuerunt communione seiuncti, et quid eis respondeatur uel quomodo eorum capitula repellantur, quia eos omnes Constantinopolitana catholica exhorret ecclesia. Data III. Kal. Iulias Constantinopoli.

Filius uester magnificus uir Iustinianus res conuenientes fidei suae faciens basilicam sanctorum apostolorum, in qua desiderat et beati Laurentii martyris reliquias esse, constituit: sperat per paruitatem nostram, ut praedictorum sanctorum reliquias celeriter concedatis.

habuit quidem petitio praedicti uiri secundum morem Graecorum et nos e contra consuetudinem sedis apostolicae exposuimus. accepit rationem. et quia talis feruor est fidei eius, qui mereatur quicquid de apostolica sede depoposcerit, et tale est, quod sperat, unde et salus animae et fidei affectus accrescat, talibus desideriis postulata competit non negare.

unde si et beatitudini uestrae uidetur, sanctuaria beatorum Petri et Pauli secundum morem ei largiri praecipite, et, si fieri potest ad secundam cataractam ipsa sanctuaria deponere, uestrum est deliberare. petit et de catenis sanctorum apostolorum, si possibile est, et de craticula beati Laurentii martyris.

ista sunt desideria praedicti uiri, in haec fides ipsius est incitata. propter hoc in urbem uestram uirum spectabilem Eulogium magistrianum direxit, hoc sibi satisfacere iudicans, si de ipso fonte. de quo per omnem terram sanctuaria apostolorum sunt data, inde et ipse reliquias suscipere mereatur. et bene facitis causam ecclesiasticam, magnopere in contestatione dei, tali homini commendare, cuius sinceritas et integritas circa religionem catholicam nota est omnibus hominibus.

HORMISDA GERMANO ET IOHANNI EPISCOPIS FELICI ET DIOSCORO DIACONIS ET BLANDO PRESBVTERO. Opinionum diuersitas diu nos facit de prosperitate uestra uel de susceptae actionis qualitate sollicitos, praecipue cum nihil certum tam diuturno tempore uestrae dilectionis potuissemus rescriptione cognoscere. nos tamen reperta latoris occasione haec ipsa significare maluimus, quapropter salutantes, cum dei omnipotentis auxilio incolomes nos esse cognoscite, quod et de uobis audire desideramus.

sed ut de omnibus, quae gesta sunt, nostram plenius possitis instruere notionem, a quibus personis uel in quibus locis bene, sicut credimus, suscepti fueritis uel ubi aut sub qua festiuitate resurrectionis dominicae caritas uestra tenuerit diem et quid deinceps egeritis, per omnia rescriptis currentibus declarate, quatenus cogitationem nostram de uestra et actuum prosperitate releuare possitis et, si quid instructioni, quam suscepistis, causae defuerit, subiungere cum dei nostri solatio ualeamus. Data VII. Kal. Maias Eutharico cons.

HORMISDA QVIBUS SUPRA, Animus noster diuturna redditur expectatione sollicitus; praecipue ad tantum principem destinati sub celeritate nos certiores debuissetis efficere. nam ante diem ascensionis dominicae litteras uestras credebamus nos posse suscipere.

idcirco tam uestrae sospitatis indicia quam profectum causae, quam peragendam cum dei nostri iuuamine suscepistis, desiderantes agnoscere Paulinum ecclesiae Romanae defensorem cum scriptis praesentibus destinare curauimus, tam principi litteras quam singulis, quibus oportuit, dirigentes.

quapropter deum nostrum congruis precibus oramus, ut ipse salutem uestram sua propitiatione custodiat et causae qualem desideramus concedere dignetur effectum, quia nihil maius inter titulos imperatoris optimi adscribitur, quam si eum ecclesiae gratia praesens et futura praedicare mereatur pacis auctorem. Data III. Kal. Maias Eutharico cons.

HORMISDA LEGATIS NOSTRIS QVIBUS SUPRA, Necesse est, ut uel de iniunctae actionis statu uel de uestrae dilectionis cogitemus absentia, et pro his rebus sollicitudo nostra non patitur scribendi quaslibet occasiones omittere.

antehac per magistrianum, qui in patricii Symmachi remeauit obsequium, litteras karitati uestrae direximus, hortantes, ut nos de uniuersis, quae in causa ecclesiastica gesta sunt uel geruntur, non omitteretis instruere: quod et facere pro nostrae cogitationis releuatione debebitis. nostri enim uoti est, ut labori uestro deus omnipotens desideratum concedere dignetur effectum.

Erat optabile et uoto nostro conueniens consonantia praeteritis nuntiare, scilicet pontificem Constantinopolitanae ecclesiae Iohannem esse superstitem et confessionem libello editam. cuius merita non est dubium deo placere, qui inter catholicos et communicatores sedis apostolicae meruit ad aliam ex hac uita discedere.

in cuius locum Epiphanius quidam presbyter quondam syncellus eius accessit. cuius initia bona uidentur, nam rationabilia loquitur et promittit patrum se regulas seruaturum pacem unitatemque ordinatam non dissipare sed magis augere.

ista sunt quae promittit; quid tamen opere possit implere, adhuc ignoramus; has siquidem litteras quartum post ordinationem eius diem reperta occasione transmisimus necdum cum eo communicauimus, non quasi resistentes sed quia adhuc ab eo non sumus inuitati.

superest ut beatitudinis uestrae insistat oratio, quatenus diuinae gratiae adiutorio talis erumpat, per quem de perfecta possimus unitate gaudere. Accepta VII. Idus Apriles Rusticio cons.

sub hac itaque celebritate secunda feria hebdomadae maioris Constantinopolim sospites hilaresque peruenimus posteroque die piissimo principi praesentati tanto eius releuati sumus affectu, ut, si alia minime praecederent, sola nobis ad solatium piissimi principis gratia suffecisset.

sed orationibus uestris maiora secuta sunt; nam eo die sub senatus cuncti praesentia episcopi quoque quattuor affuerunt, quos Iohannes Constantinopolitanus antistes pro partis suae defensione transmiserat: quibus libellum apostolicae sedis ostendimus omniaque in eo recte canonica esse probauimus.

postremo quinta feria, hoc < est > cena domini, ad palatium in generali conuentu uenit episcopus et perlecto libello consentiens cum summa deuotione subscripsit. quis explicet, quanta illic principis pariter ac senatus laetitia fuerit, quas ibi lacrimas gaudia pepererint, quas uoces uel in laudem principis uel in sedis uestrae totius coetus et cleri fauor emisit? explicari haec relatione non possunt sed considerationi uestrae portitorique relinquimus, quod eloqui non ualemus.

a palatio in ecclesia summa cum celebritate peruenimus, ut fidei animorumque concordiam communionis quoque roboraret. credi uix potest, quis fletus laetantium, quae inmensitas fuerit exundatioque populorum: ipsa suam laetitiam turba mirabatur nec dubitari poterat manum affuisse caelestem, quae talem mundo contulit unitatem.

Acacii praeuaricatoris anathematizati nomen de diptychis ecclesiasticis sed et ceterorum episcoporum, qui eum in communione secuti sunt, sub nostro conspectu significamus erasa; Anastasii quoque ac Zenonis nomina similiter ab altaris recitatione summota. pax est orationibus uestris Christianorum mentibus reddita; una totius est ecclesiae anima, una laetitia; solus luget humani generis inimicus uestrae precis expugnatione collisus.

orate, ut Antiochenam quoque similis felicitas inlustret ecclesiam, de cuius antistite adhuc tractatus nutare conspicitur, quoniam inter diuersa uota populorum de personae electione non constat. credimus tamen, quod precibus beatitudinis uestrae de ipsa quoque uelociter ordinatio digna proueniat, ut coepta pax temporibus uestris per omnem mundum pariter dirigatur et cunctis partibus in apostolicam communionem fidemque conuenientibus perfecta. sicut pridem fuerat, omnibus membris capiti suo connectatur ecclesia. Accepta * *

Per Eulogium u. c. litteras beatitudinis uestrae suscepimus, in quibus significastis intentionem monachorum Scythicorum et quomodo uisum fuerat apostolatui uestro episcopo Constantinopolitano causam delegare, ut ipse inter eos et qui ab eis impetuntur audiret. mihi quidem non displicuerat, quia ubi conscientia cum dei adiutorio nulla formidine terretur, a nullo debet declinare, immo magis festinare, ut per examen quod uerum est omnibus manifestetur.

significastis mihi ab illis contestationem datam, ut non mihi haeretici iungerentur. quos dicunt haereticos, ego ignoro, nisi illos forte, qui synodum Calcedonensem suscipiunt, quos ego catholicos dico. Uictor diaconus dicitur:

quidam cum isto, antequam nos Constantinopolim ingrederemur, habuerunt intentionem de uno de trinitate crucifixo et de Christo composito et de aliis capitulis. nobis hic positis obtulerunt contra ipsum libellum tam nobis quam episcopo Constantinopolitano: conuenimus in domum episcopi ut, inter eos intentio quae uertebatur, agnosceremus.

praedictus episcopus synodum Calcedonensem protulit; legit ante omnes omnia, quae sunt in eodem concilio constituta, dicens \'praeter ista nihil mihi aliud dicatur: qui sequitur ista, potest inter catholicos esse\'. praedictus Uictor respondit \'suscipio similiter et epistolas papae Leonis et sancti Cyrilli epistolas synodales, quae sunt in Calcedonensi concilio allegatae, et manu mea subscribo et sacramentis confirmo ista me suscipere et praeter ista nihil aliud praedicare, et si inuentus fuero aliquando extra ista aliud praedicans, nullam circa me peto misericordiam). Scythae e contra inchoauerunt dicere \'addatur et unus de trinitate!1 nos e contra diximus \'quod non est in quattuor conciliis definitum nec in epistolis beati papae Leonis, nos nec dicere possumus nec addere).

displicuit hoc dictum. Uictor tamen utrum sinceri animo haec diceret an doloso, quis nosse potest, nisi qui corda cognoscit? uerba ista nos audiuimus: dei est animum iudicare.

postea sine nobis magnificus uir Uitalianus magister militum inter se et episcopum Constantinopolitanum uocauerunt praedictum Uictorem; locuti sunt cum eo: quid definierunt inter se, nescimus.

postea nec Uictor ad nos uenit nec est causa dicta. isti tamen Scythae sciat beatitudo uestra quia omnes accipientes synodum Calcedonensem Nestorianos dicunt dicentes non sufficit synodus contra Nestorium\' et sic debere synodum suscipere, quomodo ipsi exposuerint. qui homines quales sunt aut quales intentiones habent et quid uolunt in fide catholica introducere, cum dei adiutorio manifestatum est omnibus catholicis nec indiget causa meo labore, quam deus pro sua misericordia produxit ad lucem.

idem est namque et sustinens passionem, quia omnes haereses aut diuidens quomodo Nestorius aut negans quomodo Eutyches aut minus incarnationem credens quomodo Apollinarius aut fantasiam introducens quomodo Manes a fide catholica sunt incisae: homines operarii iniquitatis et hostes doctrinae apostolorum. ista didici, ista audiui a maioribus nostris et, si forte citra ista quid debeamus sequi ignoro, exponente beatitudine uestra necesse est me sequi.

Maxentius tamen quod sub abbatis uocabulo dixit se congregationem habere, si interrogetur aut cum quibus monachis uixit aut in quo monasterio aut sub quo abbate monachus factus est, dicere non potest. similiter et si de Achille dicere uoluero, rem facio superuacuam; cui hoc sufficit: semper latere propter conscientiam suam ab omnibus catholicis damnatam. Data Id. Octobr. Eutharico cons. Accepta XV. Kal. Decembr. cons. ss.

Magna est dei misericordia et inaestimabilia eius iudicia, qui nihil occultum dimittit, ut probetur uniuscuiusque conscientia. Dorotheus Thessalonicensis non nouus apparuit nec ad praesens factum se demonstrauit quem olim uera praedicabat opinio. iste semper in malis suis desideriis inuolutus. data occasione exercuit quod-contra fidem catholicam semper parturibat scelus.

in aliis litteris significauimus beatitudini uestrae, quo ordine transeuntes Thessalonicam libellos non potuimus suscipere; erat tamen constitutum post ordinationem sanctae ecclesiae Constantinopolitanae unum ex nobis ad ipsum dirigere, quia hoc spera<ra)t praedictus, ut unus ex nobis post libellos susceptos cum ipso missas teneret, quasi testimonio habens in generalitate se ad unitatem sedis apostolicae esse coniunctum.

etsi tardo, factum est tamen, ut uenerabilem Iohannem episcopum ad ipsum dirigeremus; directus est cum ipso ex communi electione Epiphanius presbyter germanus uenerabilis Inlustris episcopi; erat cum ipsis et Licinius comes scolae ex ordinatione clementissimi imperatoris.

qui Licinius tamen cum prius pro alia causa Thessalonicam esset directus, congregata synodo de paroecia ecclesiae Thessalonicensis ibi est inuentus <ex>spectans secundum promissionem unum ex nobis. uoluerunt ipso praesente libellos facere et subscribere. quod factum est: signauit ipsos libellos praedictus uir, ueniens Constantinopolim factum nuntiauit; dicebatur nobis ab apocrisiario Dorothei \'iubete dirigere, qui libellos suscipiat. deliberatum est, sicut praediximus, uenerabilem Iohannem episcopum ambulare et, ut haberet testimonium subscriptionis illorum, rogauimus piissimum imperatorem, ut et comes Licinius ambularet cum eo. quod et factum est.

ista et istorum concinnamenta Dorothei malitia fabricauit, qui ante biduum quam peruenirent nostri Thessalonicam super duo milia baptizauit. sacramenta tanta erogauit in populo, quae possint ipsis ad tempora sufficere, significans plebi, quia fides recta mutatur. ista quomodo non habuerant excitare populum? ista quem non inuitabant ad seditiunem?

post hoc et ipsum libellum, quem fecerat cum episcopis, ante populum scidit dicens \'ego istud usque ad mortem meam numquam facio nec facientibus consentio\'. occiderunt et Iohannem uenerabilem catholicum, qui nos uenientes susceperat in domo sua, qui semper separatus fuit a communione Dorothei propter synodum Calcedonensem: in quo talem mortem exercuerunt, qualem illi <qui> sanctum Proterium occiderunt.

ista ad clementissimum imperatorem peruenerunt et prope in tota ciuitate catholicis luctus est propter talia quae contigerunt scelera. promittit sancta clementia uindicare et iactare Dorotheum, quia nos contestati sumus pietatem eius dicentes \'nulla ratione Dorotheum inter episcopos aut in communione sedis apostolicae potest beatissimus papa recipere\' et contra, qui uoluerint eum in sua communione recipere, scire se esse reos auctoritate ecclesiastica.

ista ad notitiam beatitudinis uestrae festinauimus referre, ut nihil uos lateat, quod in istis partibus agitur. Accepta IIII. Kal. Decbr. Eutharico cons.

DIACONIS ET BLANDO PRESBVTERO, Cum nos ecclesiasticae prosperitatis gaudia subleuarent et prope plenum laboris uestri fructum cottidie carperemus, repente nos inimica uniuersis, quae uotiue successerant, fama confundit. cuius opinionis ordinem etsi uobis necdum referentibus suspicamur incertum, pro ipsius rei tamen magnitudine credidimus non tacendum.

itaque perlatum est fratrem et coepispopum nostrum Iohannem, dum ad Thessalonicam pro suscipiendis tantum libellis, qui promittebantur, accederet, ita plebis inrationabili seditione concussum, ut extincto primum eo, qui hospitium uenienti praebuerat, ipse quoque non dissimili caede mactatus et uix sacrosancti fontis reuerentia uindicatus euaserit.

cuius seditionis initium sub interrogationis dolosae commento ab Aristide presbytero narratur exortum. uerum nos, si haec manifesta sunt, adeo de plebe non querimur. erit in potestate uenerandi principis temporis sui et catholici sacerdotis iniuriam, qua iubeat, resecare censura.

sed id, quod ad nos attinet, cura peruigili per uos deo propitio desideramus impleri, quia. nullum uolumus aut non reddita ratione conuerti aut sic rectam uiam fidei profiteri, ut sibi a principe aliquid sine doctrinae remedio causetur imponi.

hoc igitur suggestione uestrae supplicationis peragite, ut Thessalonicensis episcopus, qui sub interrogationis obtentu ecclesiasticam pacem protracto in longum nititur dissipare negotio, quam a uobis suscipere noluit, a principe ad urbem directus ab apostolica percipiat sede doctrinam et, quicquid sibi dubium putat, huc ueniens praesenti a. nobis inquisitione condiscat; sic enim probare potest se catholicae professionis seruare cautelam, non malitiose concepta uindicare certamina.

sciat nos paratos esse et bene inquirentes instruere et errantes ad fidei rectum tramitem scientia duce reuocare, quia si dubitans paratam non uult experiri doctrinam nec rursus in simplicitate cordis, quae pacis et religionis causa iubentur, admittere, in aperto est, qua mente uel dei nostri praeceptis obsistat uel orthodoxi principis exempla contemnat.

in hac ergo parte totus suggestionis uestrae actus immineat, quia nec illi alia possunt ratione saluari et incitatae plebis sub hoc melius moderamine causa sedatur. cum quo etiam Aristidem presbyterum clementissimus princeps ad nos uenire praecipiat, quia, sicut praefati sumus, omnes, quorum pax ecclesiastica ambiguitate diuiditur, simul ad communionem nostram depulsa mali erroris aegritudine catholicae scientiae cupimus sentire medicinam.

praeterea, mox praesentia uos contigerit scripta suscipere, debebitis bitis ad nos de uestris aliquem destinare cum relatione, quae uniuersa contineat, unde < de > his, quae gesta sunt uel geruntur, sollicitudinem nostram releuare debeatis. datarium quoque litteris uestris adiungite, ne uobis portitoris tarditas possit adscribi. Data III. Idus Octobr. Eutharico cons.

HORMISDA GERMANO ET IOHANNI EPISCOPIS ET BLANDO PRESBVTERO. Grauiter nos Iohannis catholici afflixit interitus, quem haeretici Dorothei uesania perhibetis extinctum. nam eundem Dorotheum Constantinopolim iussu principis didicimus euocatum.

aduersus quem domno et filio nostro clementissimo principi debetis insistere, ne ad eandem ciuitatem denuo reuertatur sed episcopatus, quem numquam bene gessit, honore deposito ab eodem loco ad ecclesiam longius relegetur uel certe huc ad urbem sub prosecutione congrua dirigatur.

ad hanc etiam partem inuigilare debebitis, ne in loco eius Aristides totius mali incentor et conscius quibuslibet subreptionibus ordinetur, nam nihil prodest mutari personam, si eius deformis nequitia perseueret; sed talem uirum debetis eligere, ut de iudicio uestro cuncta catholicorum congregatio gratuletur.

his igitur obseruatis pro Thomae atque Nicostrati fratrum et coepiscoporum nostrorum personis intentio dilectionis uestrae uehementer debet incumbere. nam quid prodest ecclesiam redintegrasse, si ab eius corpore sacerdotes uideamus extraneos, quos in nostram communionem uos caute atque rationabiliter non ignorastis esse susceptos? unde non leuiter nos res ista contristat, si ab his, qui sedis apostolicae praedicationem sequuntur, neglegantur qui in eius fide et consensu recepti sunt.

idcirco, sicut hortati sumus, pro eorum communione atque loco serenissimo principi uehementer insistite; nam in eadem causa domno et filio nostro clementissimo principi et uiro illustri Iustiniano filio nostro scripta direximus, hortantes, ut cum uestra, quantum ad ecclesiarum suarum receptionem pertinet, debeant caritate tractare. de quo uos articulo nostrae ordinationis \'suspicamur immemores: diximus enim, quemadmodum exclusis occupatoribus hi, de quibus loquimur, ad proprias reuertantur ecclesias, ut illi alibi, si tamen rectae sunt fidei, ordinentur.

HORMISDA QVIBUS SUPRA. Ita nos incolomitatis et actuum uestrorum cura sollicitat, ut quamuis frequentibus occasionibus non praetermittamus hortari certos nos de his, quae circa uos aguntur, fieri litteris destinatis. nam et cum per hominem illustris uiri atque magnifici patricii filii nostri Agapiti desideriis nostris congruos miserimus affatus et nunc quoque anxietatis nostrae credidimus solatio, si ad uos praesentia scripta mitteremus:

tantum est, ut de actibus atque sospitate uestra nec non et de mora, per quam uos detineri plurimum dolemus, releuetis nos alloquiis sub occasione idonea portitoris. Data VI. Idus Iul. Rusticio u. c. cons.

et ideo, quoniam causas tantae tarditatis uos melius deprehendere et intellegere potestis atque cognoscere, significare nobis ista, de quibus noster cruciatur animus, debuistis, uel si est causa dilationis idonea, sicut constitutum est, aliquem de uestris ad nos oportuerat destinari.

unde ne forsitan per uersutias aut aliquam concinnationem uobis dilatio et impedimenta generentur, sub celeritate nobis scribite, ut sub rationabili ordinatione pro uestra repetitione ad filium nostrum imperatorem clementissimum dirigamus.

ergo tam circa personas quam de causa fidei, pro qua diu moramini, quid geratur. instructe atque plenissime nobis uniuersa rescribite, ut omnibus cognitis deo nostro fauente tractemus, quemadmodum personis uestris et causae ipsius, cuius res agitur, possit misericordia subuenire. Data Id. Iul. Rusticio u. c. cons. t

DOMINO BEATISSIMO ET INEFFABILITER MIRABILI ET IN CHRISTI GRATIA PRAEFERENDO PAPAE HORMISDAE POSSESSOR IN DOMINO AETERNAM SALUTEM. Decet et expedit ad capitis recurrere medicamentum, quotiens agitur de sanitate membrorum. quis enim maiorem circa subiectos sollicitudinem gerit aut a quo magis est nutantis fidei stabilitas expetenda quam ab eius sedis praeside, cuius primus a Christo rector audiuit: tu e s\' Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam?

arbitror uestram beatitudinem non latere, quantis in Constantinopolitana urbe ecclesia laboret insidiis et ad morem ueteris morbi in saniem uulnus iterum quaerat erumpere, quod obductum creditur cicatrice. unde cum quorundam fratrum animus de codice Fausti cuiusdam natione Galli Reginae ciuitatis episcopi. qui de diuersis rebus et frequentius de gratia dei diserte uisus est disputare. in scandalum moueretur aliis, ut se habent humana studia, in contrarium renitentibus, me crediderunt de hoc ambiguo consulendum. dixi quidem ea, quae a tractatoribus pro captu prop<rii>

ingenii disputantur, non ut canonica recipi aut ad synodalium uicem pro lege seruari sed habere nos certa, scilicet quae ueteri lege uel noua conscripta et generalibus patrum sunt decreta iudiciis, ad fundamentum fidei ac religionis integram firmitatem; haec autem, quae antistites diuersi conscripserunt, pro qualitate sui sine praeiudicio fidei solere censeri. sed cum haec.

quantum in eorum frequenti postulatione persensimus, magis eis excusatio uideretur, uel pro eorum prece uel pro obsequii occasione reddendi apostolatui uestro per lustinum diaconem meum praesumpsi apices meae paruitatis ingerere, quibus principaliter orationum uestrarum munimen exposcens quaeso, ut consulentes, quid de praefati auctoris dictis uideatur, auctoritate apostolicae responsionis agnoscant, maxime quod filii quoque uestri magistri militum Uitalianus ac lustinianus praecipue super hac re rescripto beatitudinis uestrae similiter informari desiderant.

HORMISDA POSSESSORI EPISCOPO, Sicut rationi congruit, ut consulant ambigentes, ita par est respondere consultos, quia ipse impellit in errorem, qui non instruit ignorantem, nec quicquam aptius est studioso religionis quam inquisitio ueritatis, quando facilius deuium uitat. qui iter per quod gradiatur rogat.

sed priusquam respondendi curam de his, quae dilectio tua percontatur, aggrediar, libenter in litteris tuis fidei tuae me fateor inuenisse feruorem, cuius calore succensus rediuiuam in illis partibus infidelium peruersitatem uigere suspiras. dignissimus dolor, qui dedita deo corda contristet, nec enim est apud eos lapsus inlamentabilis, quibus est igniculus caritatis, quia unum spiritalium uotum est salus inconcussa cunctorum.

sed non est ignota ecclesiis dei de huiusmodi procellis aut insueta tempestas: quamuis rectoris sui gubernaculo inconcussa persistat, uariis tamen insurgentium fluctuum laborat uexata turbinibus.

nam unde est psalmidici uox prophetae, qui ipsius ecclesiae personam spiritu, quo implebatur, adsumens saepe inquit expugnauerunt me a iuuentute mea, etenim non potuerunt mihi? concutiunt, sed in nihilo praeualebunt. adhuc in area sumus, mixta sunt frumenta cum paleis, gemunt boni consortia malorum; sed superest flamma non necessariis et parata sunt horrea iam probatis. ubi terrarum non ista permixtio ?

nos fixis decet instare uestigiis: proficiemus inter aduersantes propriis bonis, si erroribus non inuoluamur alienis; probat enim uirtutis suae ualidum robur, qui cum impellitur non mouetur.

ubi non uariae temptationis aculei? quales per hunc fere iugem annum quorundam Scytharum, qui monachos praeferebant specie non ueritate, professione non opere, subtili tectas calliditate uersutias et sub religionis obtentu famulantia odiis suis uenena pertulimus studentes eos ab interno uulnere medicabilis patientiae moderamine sanare, beati Pauli monita non tacentes: noli uerbis contendere; ad nihil enim utile est nisi ad subuersionem audientium?

sed quando uirus, quod uiscera penetrarit, euellitur? quando corda male sibi credula ueritatis obtemperant institutis? quando induit oboedientiae humilitatem opinionibus suis uallata superbia? quando acquiescunt paci contentionum studiis. adsueti, sola certamina amantes de religione captare et mandata neglegere?

numquam apud eos caritas nouo commendata praecepto, numquam pax dominico relicta discessu: una pertinacis cura propositi rationi uelle imperare, non cedere; contemptores auctoritatum ueterum, nouarum cupidi quaestionum; solam putantes scientiae rectam uiam qualibet conceptam facilitate sententiam: eo usque tumoris elati, ut ad arbitrium suum utriusque orbis putent inclinandum esse iudicium, nec in numero fidelium deputantes sequaces traditionis paternae, si suae uiderint cedere nolle sententiae; docti crimina serere, obtrectationum uenena componere. integrum ecclesiae corpus odisse, seditiones instruere, inuidiam concitare et pro oboedientia, quae in coenobiis principatum regularis obtinet disciplinae, obstinationem pertinacis amare superbiae.

nec tamen improbatur diligentia per multa discurrens sed animus a ueritate declinans. saepe ex his necessaria prouidetur, de quibus ipsi aemuli conuincantur, instructio nec uitio dari potest nosse, quod fugias, atque ideo non legentes incongrua in culpam ueniunt sed sequentes. quod si ita non esset, numquam doctor ille gentium adquieuisset nuntiare fidelibus: omnia probate, quod bonum est tenete.

non ab re est etsi mundanum, non tamen a ratione discretum miscere sermonem. fertur quidam nobilis arte pingendi, cum equum peniculo uellet explicare perfectum, asellum sibi proposuisse pingenti, asserens non ut iumentum imitaretur informe sed ne in alicuius deformis liniamenti similitudinem lapsus incideret.

de arbitno tamen libero et gratia dei quid Romana hoc est catholica sequatur et seruet ecclesia, licet et in uariis libris beati Augustini et maxime ad Hilarium et Prosperum possit cognosci, tamen et in scriniis ecclesiasticis expressa capitula continentur, quae si ibi desunt et necessaria creditis. destinabimus, quamquam qui diligenter apostoli dicta considerat, quid sequi debeat euidenter agnoscat.

Data Id. Aug. Rusticio u. c. cons.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. Quo fuimus semper et quo sumus studio pro conciliandis sententiis catholicam fidem colentium, ut eodem animo cuncti uenerentur lumen indiuiduum trinitatis, palam fecisse dinoscimur nunc legatum ad uestram beatitudinem ultro ob hoc ipsum dirigentes Gratum u. s. magistrum scrinii, quo remedium tandem reperiatur discordiis uaria certantium, nunc prono libentique suscipientes affectu uiros religiosissimos, quos interuentores unitatis uestra sedes apostolica credidit destinandos.

profecto etenim tamquam ipsam pacem et iucundis eos oculis aspeximus et extensis manibus duximus amplectendos; quin etiam omni intentione ordinauimus, ut uenerabilis ecclesia Constantinopolitana nec non complures aliae uota suscipiant uestra non solum in ceteris sed in auferendis etiam nominibus ex sacris diptychis, quae remouenda maxime postulastis.

ueniam itaque nominum postulamus, non Acacii, non utriusque Petri, non Dioscori uel Timothei, quorum uocabula ad nos datae sanctitatis tuae epistolae continebant, sed quos in aliis celebrauit ciuitatibus episcopalis reuerentia et hoc exceptis urbibus, ubi uestrae beatitudinis libellus iam in plenum admissus est, nisi hanc quoque partem beniuolentia statuerit uestra mitius corrigendam.

uerum nec iudicio res caret sedis apostolicae, ut non magis uenia dicenda sit quam deliberata iam ac perspecta definitio: Anastasius siquidem religiosissimae memoriae, uestrae culmen ecclesiae, palam aperteque constituerit, cum ob hoc idem scriberet negotium decessori nostro. satis esse pacem affectantibus, si nomen tantum reticeatur Acacii. ergo priora uestrae sedis constituta sequitur, qui non omnes memorias mortuorum iudicat contemnendas, ut indignum habeatur et incongruum, si non placidior omnibus non solum defunctis sed etiam superstitibus uestra diuulgetur in omni fine terrarum lenitas.

et hoc quidem non dubitauerimus ita gratiosum uobis futurum, ut pacifico statim responso laetior mundus reddatur. retinet autem uestra sanctitas, quod dudum scripsimus ex Oriente supplicationes nobis esse destinatas uoluntatem ipsorum continentes et arbitrium, in quo sese duraturos ostendunt firmiter et quo nulla ratione desistendum aestimant.

hanc itaque cartulam secundum nostra promissa per Iohannem uirum reuerentissimum episcopum dirigendam uobis in praesenti merito credidimus, ut a uestra sede etiam tenor eius admissus ad colligendas proficiat et adunandas ubique uenerabiles ecclesias et Hierosolymitanam praecipue, cui tantum omnes fauorem impendunt quasi matri Christiani nominis, ut nemo audeat ab ea sese discernere.

DEO AMABILI AC PIISSIMO IMPERATORI EX DEO AUGUSTO ET PRINCIPI IUSTINO CHRISTIANISSIMO DEPRECATIO ET SUPPLICATIO AB HIEROSOLVMITANTIS ET ANTIOCHENIS ET SECUNDAE SVRIAE CLERICIS ET ABBATIBUS ET POSSESSORIBUS PROUINCIAE SVRIAE.

Haurite aquam cum laetitia ex fontibus salutis uociferator Esaias propheta exclamat, fontes salutis euangelicas ueritatis praedicationes manifeste ostendens, ex quibus beati apostoli et eorum qui per ordinem fuerunt discipuli et sapientes ecclesiae doctores salutarem aquam fidei haurientes omnem sanctam dei ecclesiam irrigauerunt, quae in petra summi apostolorum subnixa rectam et inconflexibilem confessionem custodiens fiducialiter cum eo ad unigenitum filium dei omni tempore exclamat dicens: tu es Christus filius dei uiui.

hanc salutarem confessionem a sanctis quattuor synodis, quae euangelicis praeceptis sunt honoratae, suscipientes numquam per Christi gratiam a traditis nobis rectis dogmatibus deuiauimus, sicut rerum testatur probatio et tempore necessitatis fidei constantia demonstrat.

si igitur ut Christiani rationis fidei sumus participes, domine piissime, et ad communem pacem et ad unitatem festinamus, nostram fidem, quam ab initio suscepimus, per hanc satisfactionem nostram manifestam uestrae facimus pietati, ut notum sit, quia et paci concurrimus et a recta cum dei iuuamine non deuertimus fide sed omnem ex aequo haeresim execramur, non solum Eutychianistas et acefalos, sed et Nestorianos et hominem colentes toto animo odientes anathematizamus.

quia una substantia uel persona, quod idem ipsa sancta synodus in duabus naturis, id est in deitate et humanitate, indiuise et inconfuse praedicauit deum uerbum, dominus noster Iesus Christus unus est ex sancta et unius essentiae trinitate.

si enim unum deum in tribus subsistentiis, sicut dictum est, accipimus, pater autem non est incarnatus nec spiritus sanctus, deus uerbum incarnatus est et homo factus est unus ex sancta et unius essentiae trinitate secundum filiationis proprietatem.

eundemque acimus unigenitum filium dei et ante incarnationem eius et post, id est deum simul et hominem, passibilem carne impassibilem deitate, circumscriptum corpore non circumscriptum spiritu, id est terrenum et caelestem, quem mundus ut hominem cepit et ut deum continere non potuit, mortalem et inmortalem, nusquam naturarum diuersitate sublata neque diuidentes per essentiam unitionem.

hoc enim uera magnum pietatis mysterium, quia unus ex sancta et unius essentiae trinitate incarnatus et homo factus deus uerbum in utraque natura deitatis et humanitatis indiuise et inconfuse cognoscitur et adoratur, non conuersionem uel mutationem sustinens sed proprietatem utriusque naturae in una persona in semet ipso conseruans.

ob hanc igitur fidem praedictas sanctas synodos suscipientes et custodientes anathematizamus omnes, qui aduersus eas quocumque tempore uel modo aliquid conscripserunt, praecipue Iohannem Egeotam, qui aduersus memoratam sanctam Calcedonensem synodum multas ut Nestorianus blasphemias euomuit, similiter condemnantes et Timotheum Elurum cognominatum sicut Eutychianistam aduersus eam cum suis latrantem sequacibus.

ita ergo cum dei iuuamine semper sensimus et iam nunc sentimus. quapropter hanc satisfactionem uestrae obtulimus pietati; iubere enim dignata est nos proprium intellectum et quemadmodum de sana fide sentimus exponere, quia quidam haeretici, dum suam malam fidem occultare festinant, nostram in Christo libertatem et rectam fidem detractare conantur.

annuntient igitur nobis, quia non parui nobis subiecti sacerdotes nec rursus sub eorum ordinatione episcoporum parua est subdita multitudo, qui bonum huius coeptae unitionis amplectuntur; uestra etiam sanctitas cognoscat istius se generalis boni et principem et inceptorem nihilominus constitutum.

unde fortiter ad uigilandum beatitudo uestra laudis est stimulis excitanda, ne, id quod diuina in honorem uestri coeperat ordinare misericordia, non ad plenum ita ut condecet communis unitas prouenire uideatur.

diligentius autem de his fidelissimi et piissimi nostri principes de sanctarum dei ecclesiarum unitate et concordia gaudentes ad uestram mandauerunt beatitudinem, supplicationes a plurimis sanctis sacerdotibus suscipientes tam Ponti quam Asiae prouinciae et maxime Orientis, apud quos nomina quondam sacerdotum suorum tacere difficile et impossibile esse uidetur tantaque eorum obstinatio est, ut omne periculum pro tali facto parati sint sustinere.

de his autem omnibus summo uobis supplicentur affectu Iohannes sanctissimus episcopus multos nobiscum sudores in praesenti deponens certamine et Heraclianus reuerentissimus presbyter sanctae nostrae maioris ecclesiae et cohabitator noster et Constantinus reuerentissimus diaconus eiusdem maioris ecclesiae, per quos et nostra synodalia symbola secundum ecclesiasticas uestrae beatitudini simul destinauimus leges.

nunc igitur piissimi nostri imperatores studium circa sanctarum ecclesiarum unitionem ostendentes pacificis . ad uestram beatitudinem de his causis utendo litteris et oblatas sibimet ab Hierosolymitanis et Orientalibus petitiones destinauerunt. nos ergo occasionem salutationis inuenire uolentes hanc ad uos fecimus epistolam, per quam supplicamus proponentes uobis sanctissimis hanc uocem diuinam:

oret igitur uestra sanctitas tam pro piissimis et Christianissimis principibus quam pro nostra paruitate et uniuersali unitione, ut gratia sanctae et unius essentiae trinitatis et intercessionibus dominae nostrae sanctae gloriosae uirginis et dei genitricis Mariae omnia ad unitatem indiuisam conueniant et fundamentum inconcussum catholicae fidei confirmetur, per omnia sanctissime frater.

indicia autem nostrae secundum Christum deum nostrum caritatis per uiros reuerentissimos destinauimus ad ministrationem diuinae culturae et sanctae et apostolicae uestrae ecclesiae calicem aureum gemmis circumdatum, patenam auream et alium calicem argenteum, uela holoserica duo, quae suscipere uestram < beatitudinem > supplicamus cum illa karitate, quam uos habere secundum deum non dubitamus.

DOMINO NOSTRO SANCTO AC BEATISSIMO PATRI PATRUM ARCHIEPISCOPO ET PATRIARCHAE HORMISDAE THEOPHILUS BASILISCUS ESAIAS ANASTASIUS PATERNUS MARCIANUS ET CETERA SANCTA SVNODUS QVAE IN CONSTANTINOPOLITANA EST CIUITATE CONGREGATA.

Innumerabilem et inuestigatam magni dei et saluatoris nostri Iesu Christi sapientiam, quantum hominibus datur intellegi, considerantes caritatem eius inmensam iuste miramur et cum magna clamamus uoce: quis loquatur potentias domini, auditas faciat omnes laudes eius?

ecce enim per bonam uoluntatem sanctae et unius essentiae trinitatis et intercessiones gloriosae Mariae uirginis, studio quoque et uigilantia Christianissimi et fidelissimi nostri imperatoris et piissimae reginae, olim quae fuerant membra diuisa, per spiritus sancti gratiam ad unitatem et caritatem perfectam sunt redacta et sicut Moyses et Aaron duces dei uerae culturae Israhelit<ic>ae nominati nunc ita et nos gaudentes clamamus: cantemus domino! gloriose enim honorificatus est, adiutor et protector factus est mihi in salutem, et haec sentire et praedicare cum fiducia sumus edocti.

considerantes autem caritatem et deo amabilem uestrae beatitudinis uitam etiam ex his, qui a uobis sunt destinati reuerentissimi legati, similiter et pacem sanctarum dei ecclesiarum tam senioris quam nouellae Romae, cui nos ipsi participes fuisse monstramur, bono pastori et principi omnium Christo deo nostro consuete gratias referimus.

nam post obitum sanctae recordationis quondam archiepiscopi et patriarchae Iohannis Constantinopolitanae ciuitatis deus, qui propriam sanctam ecclesiam in petra rectae fidei incorrupta fundauit et portas inferi non praeualere ei decreuit, dedit nobis sanctum pastorem et patriarcham Epiphanium uirtutibus et correctionibus et meditatione diuinarum florentem scripturarum, rectam quoque tenentem fidem et orbatorum paternam regentem sollicitudinem et — quid amplius dicam? — omnem praeconiorum fontem transcendentem.

his ergo uirtutibus pollens non inmerito proprias et creditas sibimet maximas ecclesiae curas sapienter et honeste gessisse dinoscitur, habens in mente illud, quod a sacri cantici auctore relatum est: os meum loquitur sapientiam et meditatio cordis mei prudentiam.

unde secundum rectam et probabilem fidelissimi et Christianissimi nostri principis et piissimae reginae et gloriosissimorum communis rei publicae procerum sententiam, nostra quoque et iam omnium in hac urbe habitantium testificatione iudicium Pauli mirabilis communis ecclesiae doctoris non est in eo fraudatum, qui inreprehensibilem esse debere episcopum denuntiat: ita et nostrum pontificem uirtutibus undique coronatum esse uidemus.

igitur ecclesiasticam legem implentes apostolatui uestro salutationis debitum persoluentes officium speramus, ut amplius caritatis uinculum et paternum affectum circa nos caritas uestra custodire dignetur et sapienti gubernatione et humilitate, qua Christiano decet, et mansuetudine, quae ad rationabilis traditi uobis ouilis pertinet salutem, peragatis, commune lucrum existimantes, quod per uos et uestrum germanum et comministratorem, nostrum autem dominum et patriarcham, pacem totius orbis ecclesiarum esse prouisam.

fratrem enim a fratre adiuuari spiritaliter muros esse inexpugnabiles et ciuitatem munitam ex diuinis est accipere scripturis. nam si quidem intercessionibus uestrae beatitudinis generalis tranquillitas ecclesiis orthodoxorum fuerit redonata, gloria quidem in excelsis deo omnium saluatori per angelos cum laetitia referetur, pax uero in terra confirmabitur, bona autem uoluntas in fidelibus communis domini et saluatoris Iesu Christi dei nostri seruis fundetur.

quos speramus laetantes in domino et pacem desideratam nuntiantes ad nos citius uestris deo ama<bi>libus correctionibus edoctos remeare dignemini. omnem in Christo fraternitatem nos quoque et qui nobiscum sunt plurimum salutamus.

ET SrBSCRIPTIONES:

Theophilus misericordia dei episcopus Heracliensis ciuitatis metropolitanus subscribens in synodalibus saluto uos in domino, domine.

Basiliscus misericordia dei episcopus Cyzicenae ciuitatis metropolitanus ut supra.

Stephanus misericordia dei episcopus Nicomedensis ciuitatis metropolitanus ut supra.

Esaias misericordia dei episcopus Rhodiae ciuitatis metropolitanus ut supra.

Anastasius misericordia dei episcopus Nicaenae ciuitatis metropolitanus ut supra.

Iohannes misericordia dei episcopus Claudiopolitanae ciuitatis prouinciae Isauriae ut supra.

Patornus misericordia dei episcopus < Tomitanae ciuitatis) prouinciae Scythiae metropolitanus ut supra.

Marcianus misericordia dei episcopus Chalcedonensis ciuitatis metropolitanus ut supra.

Polydeuces misericordia dei episcopus Antiochenae ciuitatis metropolitanus ut supra.

Patricius misericordia dei episcopus Eudoxiopolitanae ciuitatis metropolitanus ut supra.

Eulogius misericordia dei episcopus Milesiae ciuitatis metropolitanus ut supra.

Stephanus misericordia dei episcopus Filomeliensis ciuitatis prouinciae Pisidiae ut supra.

Christodolus misericordia dei episcopus Methymnensis ciuitatis ut supra.

Palmantius minimus episcopus Oenoandae ciuitatis prouinciae Lyciae ut supra.

Iohannes misericordia dei episcopus Attaliensis ciuitatis ut supra.

Iohannes misericordia dei episcopus Olympinae ciuitatis, prouinciae Lyciae ut supra.

Marcianus minimus episcopus Marcianae ciuitatis prouinciae Lyciae ut supra.

Focas minimus episcopus Dardanae ciuitatis prouinciae Hellesponti ut supra.

Zoticus misericordia dei episcopus Carpathiensis ciuitatis prouinciae insularum ut supra.

Sabbatius misericordia dei episcopus Stratoniciae ciuitatis prouinciae Lydiae ut supra.

DOMINO UIRO BEATISSIMO SANCTOQVE PATRI HORMISDAE URBIS ROMAE PONTIFICI IUSTINIANUS. Quantam uenerationem religionis habeamus quamque solliciti semper fuerimus propter uniendas sanctas ecclesias, testis est quoque uestra beatitudo. postquam regnauit etenim domnus noster inclitus imperator, per omnes ad Italiam uenientes direximus litteras apostolatum tuum rogantes sicut decebat.

nunc etiam, ne quid eorum, quae fieri conuenit, praetermittatur, Iohannes uir reuerentissimus antistes, Heraclianus presbyter et Constantinus diaconus sacrosanctae ecclesiae huius inclitae ciuitatis destinati sunt ad urbem feliciter, ut super omnibus, quae scripsit filius uester serenissimus imperator, integrum responsum accipiant. dignetur ergo sanctitas tua suscipere memoratos uiros religiosissimos libenter et habitis orationibus placataque diuinitate sic omnia debeat ordinare uenerabiliter, ut nihil ultra remaneat in ambiguum.

nobis etenim uidetur, quoniam filius dei uiui dominus noster Iesus Christus ex uirgine Maria natus, quem praedicat summus apostolorum carne passum, recte dicitur unus in trinitate cum patre spirituque sancto regnare, maiestatisque eius personam in trinitate et ex trinitate non infideliter credimus.

de nominibus autem defunctorum episcoporum clementer et ut decet pacificum patrem disponite; quia uester quoque praecessor beatae recordationis ad memoriae principalis Anastasium scripsit, ut, si nomen Acacii tantummodo tolleretur, una nobis esset communio. non est igitur (graue, quod> suasit uestra sedes, ut praestet. imitari debetis etenim sanctissimum Leonem Romanum pontificem ac, sicut ille scripsit Leoni, ita et uos omnibus amputatis dubitationibus perfectas pacificasque paginas ad inuictissimum principem filium uestrum rescribere * * ecclesiae, ut ante tribunal uenturi iudicis participes eorum sitis, quorum sedem iure sacerdotali tenetis.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Inter ea, quae ad unitatem ecclesiae pertinentia, propter quam deus clementiae uestrae elegit imperium, in litteras contulistis, hoc quoque, uenerabilis imperator, cura fidei, cui multipliciter uos studere declaratis, adiecit, ut aliquorum preces perferendae ad humilitatis meae notitiam iungerentur, quibus uel quid quaestionis oriretur agnoscerem uel ad summouendum propositae consultationis ambiguum responsum a me religiosae scientiae conueniens redderetur.

legi omnia sollicitudine qua decebat, et licet ad responsi plenitudinem sufficere potuisset, si illa tantum, quae a ueteribus sunt definita, rescriberem, tamen ut religiosi propositi uestri remunerarer affectum, non subtrahendum credidi mei quoque sermonis obsequium.

quid enim est, quod emergentibus Nestorii et Eutychetis uenenis paterna omisit instructio? paene omnes impietates cum inuentoribus tam nefandorum dogmatum conuenientia in unum synodica decreta presserunt nec ulterius remansit locus ullus tam diris perfidiae seminibus amputatis aut Christum dominum nostrum credere sine carnis fuisse ueritate aut eundem non et deum et hominem de materni uteri intemerata fecunditate prodisse:

cum alter eorum dispensationem qua saluati sumus negando quantum in se est irritam faceret, alter opinione contraria sed impietate consimili in eodem domino nostro Iesu Christo potestatem diuinam a uera humanitate secluderet, neque ille recordatus quia palpandam carnem suam Christus ostendit, neque ille euangelii memor uerbum carnem factum esse dicentis, cui uox domini indeficienter insonare debuerat, qua dixit et docuit: nemo ascendit in caelum nisi qui decaelodescendit, filius hominis, qui est in caelo.

saepe haec et multis praecedentium sunt comprehensa sententiis; sed nec clementia uestra, licet iam dicta sint, fastidiose poterit repetita cognoscere nec nobis pudor ea, quae sunt a prodecessoribus nostris praedicata, reuoluere. neque enim possibile est, ut sit diuersitas praedicationis, ubi una est forma ueritatis, nec ab re iudicabitur alienum, si cum his, cura quibus conuenimus fide, congruamus et dogmate.

reuoluantur piis mansuetudinis uestrae auribus decreta synodica et beati papae Leonis conuenientia sacrae fidei constituta: eadem inuenietis in illis, quae recensetis in nostris. quid ergo est post illum fontem fidelium statutorum quod amplius, si tamen fidei terminos seruat, quamlibet curiosus scrutator inquirat? non opus aut adiectione plenis aut institutione perfectis, nisi forte mauult quisquam dubitare quam credere, certare quam nosse, sequi dubia quam seruare decreta.

magnum est sanctae et incomprehensibile mysterium trinitatis: deus pater, deus filius. deus spiritus sanctus trinitas indiuisa, et tamen notum est, quia proprium est patris, ut generaret filium, proprium filii dei, ut ex patre patri nasceretur aequalis, notum etiam quid sit proprium spiritus sancti.

proprium autem filii dei, ut iuxta id. quod scriptum est, in nouissimis temporibus uerbum caro fieret et habitaret in nobis, ita intra uiscera sanctae Mariae uirginis genitricis dei unitis utrisque sine aliqua confusione naturis, ut qui ante tempora erat filius dei, fieret filius hominis et nasceretur ex tempore hominis more matris uuluam natus aperiens et uirginitatem matris deitatis uirtute non soluens.

dignum plane deo nascente mysterium, ut seruaret partum sine corruptione, qui conceptum fecit esse sine semine, seruans quod ex patre erat et repraesentans quod ex matre suscepit. nam unde iacens in praesepio uidebatur in caelo, inuolutus pannis adorabatur a magis, inter animalia editus ab angelis nuntiatus, uix egressus infantiam et annuntians mysticam sine instituente doctrinam, inter rudimenta annorum puerilium edens caelestium signa uirtutum?

idem enim deus et homo, non, ut ab infidelibus dicitur, sub quartae introductione personae sed ipse dei filius deus et homo, idem uirtus et infirmitas, humilitas et maiestas, redimens et uenditus, in cruce positus et caeli regna largitus, ita nostrae infirmitatis ut possit interimi, ita ingenitae potentiae ne possit morte consumi.

sepultus est iuxta ld, quod homo uoluit nasci, et iuxta id, quod patri erat similis, resurrexit: patiens uulnerum et saluator aegrorum. unus defunctorum et uiuificator obeuntium, ad inferna descendens et a patris gremio non recedens. unde et animam, quam pro communi conditione posuit, pro singulari uirtute et admirabili potentia mox resumpsit.

haec ita esse nec ullam dubitationem oportere recipere, id est ne dominus noster Iesus Christus aut inter corporis passiones deus non esse crederetur aut ne deus tantum, non etiam homo, inter opera mirabilium stupenda uirtutum proposito nos duorum apostolorum informauit exemplo, deum esse Christum dominum nostrum Petri fide, hominem Thomae dubitatione declarans.

quid enim intererat, ut quem se homines dicerent discipulos suos uellet inquirere, nisi ut respondente Petro: tu es Christus filius dei uiui notum faceret non hoc de carne et sanguine proditum sed patre deo inspirante reuelatum et per testimonium laudatae responsionis fides patefactae fieret ueritatis?

quid intererat, ut apparente post resurrectionem domino Thomas tantum aut deesset ceteris aut solus ambigeret, nisi ut mundus crederet quod ambigens discipulus explorasset, ut, dum unius manibus se pateretur tangi. ab uniuersitate fidelium, quid esset, possit agnosci? non ergo ad improbandum discipulum interposita est dubitatio sed quaesita posteritatis instructio.

multiplicibus haec sanctarum scripturarum insinuantur exemplis nec apud religiosam conscientiam tuam, uenerabilis imperator, . tamquam ignota dicuntur. fides enim ipsa, quae a te constanter asseritur, tibi reddit hoc muneris, ut sensibus tuis et affectum sui inserat et scientiam, per quam diligentius asseratur, infundat. et tamen interest dispensationis mihi creditae, ut ego quoque uel apud scientes nota non taceam, ut succedente sibi per uices temporum catholicorum praedicatione sensuum.

quod indeficienter asseritur, sine fine credatur. latius haec, quae ad deitatem humanitatemque domini nostri Iesu Christi pertinent et in eo unitas duas sine confusione naturas, potui secundum ueterum definita disserere, si esset aduersum eos, qui his dissentiunt, disputandum. sed cum in manibus omnium sint et synodica constituta et beati papae Leonis dogmata, perstrinxisse potius pauca quam euoluere credidi conuenientius uniuersa.

benedicamus deum, frater karissime. nostris hoc diebus fuisse concessum et totis orationum et curarum uiribus annitamur, ut quae per dei nostri opem bene coepta sunt, ipso adiuuante per omnia compleantur. sperandum enim est, ut ad compagem corporis sui reliqua quoque, quae adhuc diuisa sunt, membra festinent et a potioribus minora non discrepent.

ad quod cum me dilectio tua Christianae studio caritatis hortetur, debet quod incitat sequi et quod amandum suadet amplecti. similem enim iam fidei curam gerentes per religiosam patientiam par etiam praemium de boni operis speramus effectu. neque enim difficultatibus est cedendum; non fatigatur asperis fides nec ad caelorum ardua per procliue contenditur nec remunerationem citra laboris exercitium quis meretur.

nosti enim, frater sanctissime, quae ecclesiasticam seruent uincla concordiam, quae nos ab haereticorum tueantur insidiis, per quae etiam canonum custodiatur auctoritas. his in robore suo omni circumspectione seruatis remedia sperantibus conferantur: habet enim et ecclesiasticarum ordo regularum et ipsius forma iustitiae, ut medicina rationabilis benigne et fideliter sperantibus non negetur, nec quisquam ita est ab humanitate discretus, quem non a rigore districtionis inclinet incauta simplicitas.

sed ut caute hoc citra querelam aut erroris alicuius naeuum ualeat expediri, dilectissime frater, personam meam te in hoc oportet induere scientem in huiusmodi causis, sicut praedictum est, quid faciendum sit, quid cauendum, ita omnia prouidendo, ut non ambigas rationem dispositionis huius deo esse reddendam, ita tamen ut eos, qui uobis fuerint communione sociati uel per uos sedi apostolicae, uestra nobis scripta declarent, quibus etiam continentia libellorum, quos obtulerint, inseratur. sic enim et Seueri uel complicum eius aut similium absoluemur errore nec eorum, qui sanari potuerint, dispendia patiemur.

haec si quemadmodum a patribus constituta sunt seruant, credant nec definita transcendant; a quo tramite qui declinant, ipsi sibi nebulam dubitationis offundunt. nobis autem illud apostolicum contentiosis respondere necesse est: nos hanc consuetudinem non habemus nec ecclesia dei.

haec ideo breuiter, quia nec ambigi conuenit de rebus iuxta fidem saepius definitis et paene superuacua est allegatio, quae adhibetur instructis, cum super hac re et ad clementissimum principem filium nostrum non pauca perstrinxerim.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Scio quidem, uenerabilis imperator, clementiam tuam conscientia boni operis tantum esse contentam nec in his, quae pro catholicae ecclesiae unitate disponitis, humanis laudibus indigere, ne magni studii gloria non digna remuneratione uilescat. quanta est enim circa eum humani summa praeconii, cui contigit terrarum regna committi, cum obnoxia sint blandimenta adulationis suspicioni, quae humilitas detulerit imperanti?

et alias secundum euangelicam traditionem necesse est, ut fructu supernae remunerationis careat, qui retributionem laudis expectat. hinc mansuetudinem uestram omni bonitatis perfectione pollentem ad deum uniuersa, quae memorabiliter facitis, referre non ambigo nec caduca cogitantes ab illo expectatis pro actuum uestrorum retributione mercedem, quem bonorum omnium constat auctorem.

et tamen ego diuinis, quibus obsecundo, conuenio institutis, ne religiosae conscientiae uestrae beneficia comperta dissimulem, ne taciturnitas mea, quae uobis crescit ad gloriam, mihi, quod absit, uertatur in culpam. noui enim, de illis decem domini et saluatoris nostri pietate mundatis quia et nouem sunt nota ingratitudinis improbati et unus testimonium fidei et merito receptae salutis retulit, qui gratiarum actionem sanatus exsoluit.

exsequor exempla quae didici et, quod per officii mihi crediti materiam praedico, sub occasione litterarii sermonis exhibeo. ago gratias quantas humilis possum, etsi quantas debeo non possum. sed solatium mihi est, quod de beneficiis mecum uestris mundus exultat et lacerata hactenus ecclesiae membra ad compagem suam reuocata gloriantur. reduxisti populis fidem persecutus errorem, inclinata est superbia inimicorum ecclesiae dei et humilitas erecta fidelium. magna res tibi contigit.

imperator; magna in te emolumenta cum potestate coierunt. quae merearis, intellege: non exiguam in te partem boni operis illius, quod uadens ad caelos dominus noster Iesus Christus contulit, transtulisti; nam pacem, quam ille discipulis dedit, per te mundus inuenit. non est dubium congratulari tibi angelos caeli: nam si iuxta assertionem euangelicam laetitia est eis de uno peccatore saluato, quae potest esse populo?

salue Ezechias praesentis aetatis! nam etsi fuerunt ante eum reges Iuda, qui facerent <rectum coram domino>, nullus tamen eorum dissipauit excelsa. tu quoque scismatum et superbiae dissipator et cultus ueteris restitutor praesume tibi <ad> similitudinem illius annorum augenda curricula, qui operum eius imitaris exempla.

et haec omnia, quod ad maius gloriae tuae spectat augmentum, non stimulo adhortationis alienae, non ullis precibus excitatus aggrederis: solus tibi in consilio deus. non est. qui se ad participationem tanti operis temptet inserere: tibi debes actionis huius studium. tibi bonae actionis effectum tu me.

uenerabilis imperator, ecclesiae uulnera tam longa maerentem ad spem reddendae salutis animasti; tu me post tam continuas turbidines iam paene desperatione cessantem ad nouam tranquillitatem directis ultro piis litteris excitasti, hoc quoque procul dubio diuina intellegentia conferente, ut inter ipsa tui principatus exordia fidei eius dicares obsequium, cui acceptum debebas imperium.

cauenda est subtilium magna circuminspectione calliditas, qui ingerunt difficilia, dum nituntur labefactare composita. et quis hoc possit admittere, ut ad illa per pacem credamur adduci, ad quae non potuimus discordiae necessitate compelli, et putetur aequius, ut contra salutem princeps subiectorum uoluntatem sequatur quam pro sua salute subiecti principis non famulentur imperio?

ipsam tibi mecum, uenerabilis fili, crede ecclesiam dei supplicare, ut eam sine macula et ruga, sicut scis domino placere, custodias nec in ea oculus ille, qui peruigil est, naeuum aliquem. quem auersetur, aspiciat. ama, quod a deo conpunctus elegisti, et intemeratum serua illud, cuius pars esse uoluisti. fuerit ante sollicitudo tantum mea: nunc unam nobis causam tua fecit esse clementia.

nec austeriorem me quisquam dicat esse prioribus nec adhortatio alicuius pro sententiae auctoritate teneatur: diligentiorem me non pertinaciae studium sed scandala secuta fecerunt. forte inter initia <locus potuit> esse lenitati: male, sicut notum est, per accessus praecedentium temporum errorum augmenta creuerunt. non parui habeas, fili sanctissime, quod curasti!

ubi sancta Calcedonensis synodus et inter sanctos uenerandi papae Leonis religiosissima constituta locum alicuius honoris habuerunt, ubi non aduersum tanta fidei fundamenta quasi quoddam bellicum hostium dei insonuit exercitus? <quae> quanto acrioribus impetita sunt iaculis, tanto ualidioribus sunt munienda subsidiis. rogo, clementissime imperator, ne me aut ad deserenda haec, quae dudum bene placita sunt, aut mutanda compellas. uox enim illa auribus meis indesinenter inmurmurat, quia nemo manum ad aratrum mittens et post se respiciens aptus est regno dei, cum in ®lridenti sit, quia paenitentia malorum est operum, non bonorum.

sed quamquam his urguemur angustiis, tamen et propter mansuetudinis tuae considerationem et quia uenerabilium legatorum Iohannis episcopi, Heracliani presbyteri atque Constantini diaconi allegatio nos non inhumana permouit, qui innocentibus aut ignaris causae remedia crediderunt esse poscenda,

ad fratrem et coepiscopum nostrum Epiphanium scripta transmisimus, ut memor fidei, memor religionis, quos dignos susceptione esse crediderit aut communione, quam respuimus, sicut asseritur innocentes, eos ad societatem sacrae communionis admittat, libelli tamen, qui a nobis interpositus est, tenore seruato. melius est enim et magis deo placitum, si salua fide ecclesiastico corpori iungantur abscisi quam ad abscisos transeant, qui in beati Petri inmaculata communione manserunt. Data VII. Kal. Apr. Ualerio cons.

HORMISDA EPIPHANIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Benedicimus dominum fraternae caritatis affectu, quia non solum synodica relatione ad sacerdotium te digne peruenisse cognouimus sed factis atque moribus comprobamus et ita se meriti tui gradus patefecit effectibus! ut ante fratrum et coepiscoporum nostrorum testimonium cuncta crederemus.

quod enim illi te promittunt posse moribus agere, nos uidemus implesse et, tamquam fidei tuae seruata pacis fuerit gratia, sic unitatis hactenus dilata sunt uota. diuina eorum praedestinatione caritati tuae uocabulum quo nuncuparis accessit. sub quo spiritu apparente concordiae factum est, ut dicamus: ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in unum!

quapropter in Christo domino nostro reddentes officia salutationis hortamur, ut boni operis initium laudabile continuet institutum secundum sanctum euangelium, quo monemur: qui perseuerauerit in fine, hic saluus erit. adhortamini igitur reliquos, inuitate monitis, colligite blandimentis, quia talenti crediti multiplicata compendia sacrificia sunt diuina.

praeterea gratissime tulimus, quod Iohanne fratre et coepiscopo nostro nec non Heracliano presbytero atque Constantino filiis nostris internuntiis promotionem caritatis tuae cognouimus, qua esse aliquid dulcius non putamus, et cum te praedicti uiri, etsi pro obsequio suscepto facerent, non tamen ratione laudarent, beati omnium sumus, quod dignae rei nuntius relator dignus extabat, ut tibi absolutissime de legatorum meritis probatio sit honoris.

HORMISDA SVNODO CONSTANTINOPOLITANAE. DE ORDINATIONE EPIPHANII EPISCOPI. Fratrem et coepiscopum nostrum Epiphanium apud felicissimam deo fauente Constantinopolim in officium muneris sacerdotalis adsumptum peruenisse ad nos fraternitate uestra referente gaudemus, quia gratius quodammodo suscipiuntur indicia, quae significauerit amata persona, et tanto maius pro auctoritate nuntii nascitur gaudium, quanto non est quod de testimonio disputetur.

sic erat congruum, karissimi nobis, sic se circa proximum patefacere decebat affectum, ut per uos sedi apostolicae innotescat, quod moribus et sanctitate fulgeret, quod usque adeo se oiim bonis sicut et uos asseritis, imbuit institutis, ut non sit fortius meriti testimonium quam in honorem\' sacerdotis adscitum. quid est enim, quod de eo habeatur ambiguum, in quo de bonis moribus sub probatione factae concordiae praesusceptae * * sunt diuina?

quapropter facitis sancte, facitis religiose, facitis pie, quod ueritati testimonium libenter impenditis, quod praemium bene meritis non negatis: quia idem error est tacere ueritatem, qui est falsis adsistere, et eadem iniustitia est si negetur honor moribus placitis, quae est si concedatur indignis. certum est, amantissimi, participari uos cum sacerdotis laudibus intimatis, quia omni fraternitatis uestrae ordini transcribitur, quod in uno, quem ex uobis elegistis, esse laudatur.

deus omnipotens fidei suae pacem sub perpetuitate conseruans electionem ordinationemque uestram, quam insinuandam sedi apostolicae per Iohannem fratrem et coepiscopum nostrum nec non et Heraclianum presbyterum atque Constantinum diaconum filios nostros religiose credidistis, tanta firmitate confortet et ita omnium discordantium luctamina disiciat, ita dissidentium corda compescat. ut, quemadmodum sub fratre et coepiscopo nostro Epiphanio pacificationis datum est indicium, gratulemur effectum. Data VII. Kal. April. Ualerio cons.

GESTA IN CAUSA ABUNDANTII EPISCOPI TRAIANOPOLITANI IN SCRINIO HABEMUS.

PER OMNIA SANCTISSIMO ET BEATISSIJIO DOMINO FRATRI ET COMMINISTRATORI HORMISDAE EPIPHANIUS. Frequentiores quidem litteras facere ad uestram beatitudinem et frui affectu fraternae caritatis optamus, nunc autem ea quae euenerunt cupientes uestram sanctimoniam non latere praesentibus usi sumus scriptis.

multis enim et non paruo spatio temporis perturbationibus Antiochiae maximam ciuitatem, quae est in dioecesi Orientali prima, circumstantibus sub occasione, quia Paulus amabilis deo episcopatum memoratae habuit ciuitatis, et multis urbis ipsius habitatorum, sicut dixerunt aliqui. a catholica ecclesia sese separantibus et assiduas interpellationes tranquillissimo et fidelissimo principi nostro ingerentibus et eorum, quae in accusationem ducebantur, inquisitionem supplicantibus fieri manifestam (quae quidem initium olim sumpserunt, sicut nec directos a uestra sanctitate deo amabiles legatos latuit, cum in regia degerent ciuitate, agnoscentes super his omnia :

memoratus ergo amabilis deo Paulus prodesse sibi hoc existimans per libellos proprios designatae ciuitatis desertionem et episcopatus elegit et uniuersalem quietem et (a) causis alienationem se praeferre monstrauit. quae omnia et amabilem Christo principem nostrum manifesta reuerentiae uestrae fecisse nouimus.

sed nunc omnibus nobis pretiosius et de quo maxime noctibus et diebus bonum nuntium de his qui t amantissimo principe et a nobis directos ad uestram beatitudinem deo amabiles legatos laetos amicam deo pacem nuntiantes et omni pulchritudine decoram unitatem sanctarum ecclesiarum annuntiantes quam cito ad nos destinare dignamini, ut praesentis causae, sicut saepe scripsimus. sit caeleste lucrum his, qui in celeritate sunt bonae correctionis auctores, beatissime et sanctissime frater.

Diligenter apostolatus uester cognoscit, quanto fidei calore filius uester serenissimus imperator nosque fuimus ab initio: numquam cessauimus agere, quae pertinebant ad firmamentum religionis diuinae.

pro qua re nuper etiam reuerentissimos sacerdotes Romam direximus, -ut integrum componeretur de capitulis, quibus ad ea dubietas uertebatur. sed ignoramus, quae difficultas prouenerit, ut minime sopirentur hactenus ea, quae uidentur esse leuissima.

salutantes ergo uestram reuerentiam petimus, ut nulla praebeatur occasio, de t e q>ua quisquam possit ambigere, sed habentes prae oculis iudicium maiestatis supernae modis omnibus festinare dignamini.

sed et discipuli eius et familia, (a) quibuscumque petebant. aliquid tribuebant his potius quam sumebant. id ipsum praefigurabat et Helias in forma domini sui praecedens, modum quidem necessariae rei competenter efflagitans, super id autem, quod necessarium erat, eius, quae in se morabatur, largitatem benedictionis insinuans: qui panem quidem poscebat uiduam sed occasione petitionis huius benedictionis opulentiam commodabat.

sic et tua uenerabilitas a paruitate nostra quiddam postulans dare magis quam accipere comprobatur. cooperante namque tua iugiter apud deum supplicatione capsaces quidem olei indeficiens ex paruo praestabitur, hydriae uero farinae de exiguo supra modum largitatis copia conferetur.

poposcisti igitur in principio per epistolam tuam, uenerabilis, de lapidibus, qui in superhumeralis rationali pontificis tunc super pectus Aaron apponi praecepti sunt, ut nomina eorum et colores et species nec non et loca seu contemplationes, quas ad diuinum cultum referant, singulique lapides pro qua tribu impositi uel unde reperti uel ex qua patria probentur, exponam.

et nobis quidem, < sicut > memoraui, tamquam praefatae uiduae propter inopiam difficilis erat horum prorsus inuentio; uerum, sicut illi per benedictionem miranda res accidit et Samaritanae pro <a>qua sensibili mysteriorum domini munus ostensum, sic nobis <mi)nimis sapientia atque scientia et sermone constitutis undique facultas est attributa uelut ex multis imbribus fertili largitate diffusis Heliae precibus aliorumque prophetarum, quorum tu filius discipulus et successor uenerabilis approbaris, accipiens aeque ut illi a domino gratiam eamque nobis orationibus tuis impertiens.

unde iam de his incipiam dicere, primum quidem ueniam poscens et propositi mei studium patefaciens, licet inualide dissertationis possim referre sermonem.

Est ergo primus scriptus in quattuor uersibus: quadrifariam quippe discriminabatur rationale pontificis ipsumque quadrangulum erat, habens tam in longitudine quam in latitudine palmum unum. primi ergo uersus ordo est: sardium primus lapis, dein topazion, post smaragdus. secundi uersus primus lapis carbunculus, dein sapphirus, post iaspis. tertii uersus primus lapis ligyrium, dein achates, post amethystus. quarti quoque uersus extremi primus lapis chrysolithus, deinde beryllum, post onychium. isti quidem sunt duodecim lapides, quos constat in rationali, quod in superhumerali pontificis ponebatur, insertos; quorum differentias locaque dicemus.

Sardium, quod et Babylonium sic dicitur, habet quidem speciem instar ignis colorisque sanguinei sardio pisci consimilem, unde et sardium uocatum est a specie cognomen accipiens. in Babylone uero. quae est apud Assyrios, gignitur. et est lapis ipse perlucidus, habens medendi potentiam. cuius sucum medi<ci> super tumores ac putredines linientes sedant aliasque plagas, quae per incisionem ferri proueniunt.

est autem et alius sardonyx, qui uocatur molochas, sciens attenuare pinguedines: ipsius autem formae est, subuiridis aliquantulum, potentiorque magis est circa uerni temporis initium, quando pascha celebratur; et alius sardachates, circa quem lapidem albus quidam circulus apparet sicut in achate, quem hi, qui fabulosa confingunt, mala fugare pronuntiant posse eumque pacificum uocant.

DE LAPIDE TOPAZIO, Topazium rubrum est specie post lapidem, qui carbunculus appellatur. inuentus est autem in Topaze ciuitate Indiae in corde lapidis ab his, qui ibidem lapides -tunc caedebant. quem lapidum caesores intuentes splendidissimum delectati pulchritudine eius ostenderunt Alabastris quibusdam negotiatoribus paruoque pretio uendiderunt. Alabastri quoque Thebaeis pretio distraxere maiori; Thebaei nihilominus optulerunt reginae, quae tunc temporis imperabat. quem illa sumens in diademate suo in medio

frontis imposuit. habet autem lapis iste hanc efficaciam: cum in cote medicinali teritur, non rubrum sucum iuxta modum sui coloris sed in modum lactis emittit. implet autem crateras plurimos, quantos hi, qui terunt, implere uoluerint. et post hoc idem modus est lapidis, nec inminutus pondere nec a rotunditate mensurae penitus inmutatus. hinc autem sucus elicitus oculorum passiones apprime sanat itemque, cum bibitur, ualde medetur his, qui aquosa rabie tenentur et qui ex uua marina uehementer insaniunt. huius enim lapidis sucum medicorum periti talibus tribuunt.

DE LAPIDE SSARAGDO. Smaragdus, qui et prasifus, uiridis est speciei. est autem in eis quaedam differenxia; aliquos / enim Neronianos uocant, aliquos Domitianos. et Neronianus quidem lapis amarus est, specie ualde uiridis. splendens ac uibrans. appellari uero Neronianum propter hanc causam referunt, quod imperatorem Neronem putant oleo Spano uiridi uel Libyrtino, alii uero dicunt amygdalino, alii susino, praecepisse montem rigare;

alii uero nequaquam, sed aiuut Neronem uel Domitianum oleum in uasis aeneis Nicaenis inmittere. quod ex aeris ipsius aerugine per tempus uiridesceret, et sic ex eo montem rigare petramque suscipientem hoc oleum plus in uiriditate atque perspicuitate florescere; alii uero minime, sed uocatum fuisse Neronem quendam memorant antiquum artis pinariae scientissimum et in huiusmodi lapidum peritia ualde callentem, qui adinuenit hanc smaragdi necessariam speciem, et ex ipso Neronianum primitus appellari.

eo uero modo, quo diximus de Neronianis, et de Domitianis aduertendum est. fuit enim Domitianus imperator post Uespasianum et fratrem suum Titum, qui uastabat Hierosolymam. amatores. autem uanarum rerum hi principes extiterunt, Nero scilicet atque Domitianus.

sunt et alii smaragdi, unus quidem in India nimis Neroniano consimilis, alter uero in Aethiopia. qui et in Phison flumine reperitur. unde diuina quoque scriptura sermoni nostro congruit dicens: Phi son: ipse est, qui circuit omnem terram Euilat. ibi inuenitur lapis prasinus. sed et carbunculum illic esse testatur.

Aquilas autem interpres in Genesi lapidem -prasinum neque prasinum interpretatus est neque smaragdum sed Hebraica interpretatione usus in superficie et inueniens in Hebraeo nomen lapidis bodallin, quod septuaginta dixerunt: ibi inuenitur lapis prasinus, Aquila dixit: ibi inuenitur bidellium. est autem bidellium quoddam unguentum siue incensum, quod defertur ex India.

sunt autem differentiae smaragdi octo, quantum potuerunt singuli reperiri, naturaque eius cum sit uiridior et austera, tamen hi, qui sunt ex Aethiopia uel India, hepatis, id est iecoris, similitudinem referunt.

restat itaque iam nobis de monte illo, qui rigabatur aliquando uel a Nerone, sicut sermone uulgatum est, uel a Domitiano, in qua patria est situs, exponere. est enim introrsus in mari rubro quod sic appellatur, in ipso <in>gressu regionis Indorum. quarum gentium differentiae quam plurimae sunt.

olim quippe Indi in nouem regna fuerant disparati, sicuti fama celebratum est, id est Alabastrorum, Homeritarum, Azomitorum cum <A>dulitibus. Bugaeorum, Taianorum, Isabenorum, Libenorum, Dibenorum cum Ichthyophagis et Sirindibenorum cum Euilaeis, sed nunc multo plures sunt, quippe diuisi a societate, quam inter se prius habuerant, Dibeni ab Ichthyophagis et Sirindibeni ab Euilaeis. de his autem, cum rursus eorum ad loca uentum fuerit, historica narratione referimus. mons autem, de quo nunc nobis sermo est, tunc Romanis erat subditus.

dicitur et ab his, qui fabulosa confingunt, praescius esse futurorum.

DE LAPIDE CARBOXCULO. Carbunculus habet speciem rubricae nimis acutissimae. nascitur autem apud Carthaginem Libyae, quae Africa uocatur. alii uero dicunt hunc lapidem sic inueniri: non uideri per diem sed per noctem; procul autem in modum lampadis uel carbonis ignis naturaliter scintillas emittere et hora quidem sicuti carbo ignis accendi, hora uero desinere, ita ut splendorem eius, qui hunc lapidem quaerunt, eminus intuentes ob hoc ipsum, quod per interualla comparet et rursus extinguitur, eum esse cognoscant pergentesque ad eius fulgorem ita reperiant. sed qui eum portat, eum latere non potest; nam quibuslibet uestimentis occulat, splendor extra uestimenta conlucet. unde et carbunculus appellatus est, ob hanc scilicet causam.

parumper autem et ceraunius ita lapis uocatus huic uidetur esse consimilis. dicunt autem ceraunium quidam et uinarium, quod instar uini flaui coloris existat. est nihilominus et Chalcedonius, quem sic appellant. et ipse specie proximus lapidibus istis, qui in isdem loci partibus inuenitur.

nec mirum, quod diuina scriptura Phison eum flumine esse pronuntiat, cum possit et in Africa reperiri. fluit enim Phison in mare iuxta regionem australem et occidentalem Oceanum. circuit Oceanus uniuersum orbem terraium sed in occidentalem eius partem Phison, ut diximus, influit et idcirco lapis iste in Libyae partes aduehitur. dicit autem scriptura diuina: fluuius egreditur ex Edem ad irrigandum paradisum, qui inde diuiditur in quattuor initia. nomem uni Phison: iste est, qui circuit omnem terram Euilat, ubi est aurum, et aurum terrae illius optimum; ibi est carbunculus et lapis prasinus.

DE SAPPHIRO LAPIDE. Sapphirus lapis t dicitur in modum purpurae, quam blattam uocitant, cuius est pressior species. multa uero genera sunt huius lapidis. est enim in ipsis regalis auri punctis intermicans: qui non adeo est mirabilis.

sicut purus ille lapis, qui per omnia purpurae specie renitet. et hic fortassis esse dicitur in India et in Aethiopia, propter templum Liberi patris apud Indos, quod habere dicitur, licet incredibile uideatur, CCCLXV gradus, omnes ex lapide sapphiro. in ornamentis autem suis et monilibus reges utuntur eo uel maxime, quia mirabilis est atque pulcherrimus et gratiosus. 27 unde et nonnulli uocauerunt eum monilis ornatum. pellit dolores: nam si teratur cum lacte, medela scabiosis et ulcerosis efficitur linitus super loca, quae fuerint uulneribus asperata. scriptum autem est in lege uisionem Mosi in monte ueluti super lapide sapphiro fuisse declaratam.

DE LAPIDE IASPIDE. Iaspis est lapis uelut speciem smaragdi referens, qui apud ostia Thermodontis fluminis inuenitur et apud Amathunta: non quae in Cypro est, sed naturaliter Amathusiorum generatio multiplex habetur. hic uero lapis hanc habet speciem: sub smaragdo est interuirescens sed obtunsior et obscurior* interiusque corpus habet uiride ad instar aeruginis aeris. delectantur autem phantasiae, id est speculationes, huic insidere, sicut asserunt. qui fabulosa commemorant.

est et alia iaspis albidior quam mare, flore uero tincturaque pressior. alia uero in speluncis Idae montis, qui est in Phrygia, reperitur similis sanguini cochleae, sed lucidior magis et ueluti similior uino et amethysto rubicundior. non enim sunt unius coloris eiusdemque potentiae, sed alia quidem rarior est et albidior quam aer fumi, <nec> nimis effulgens nec impar, item caeruleae uibrationis, ueluti si tempore hiemis de terra uapor aut nebula au.stro desinente consurgat. alia. quae glaciei similis est, ab his, qui fabulosa fingunt, phantasiis dicitur esse remedium. repertum est autem ab Hiberis et pastoribus Hyrcanorum, qui circa Caspium -solum lacumque consistunt.

est et alter iaspis, qui uocatur oppalius. similis niuibus aut spumis maris aut ueluti si sanguis lacti misceatur, ut Massagetae potare sunt soliti. hunc, ut aiunt qui fabulosa referunt, bestiae in agro metuunt, aliaque portenta.

DE LAPIDE LIGYRIO. Ligyi\'ii inuentionem nequaquam nouimus nec a physiologis, id est naturarum scrutatoribus, nec ab aliquibus antiquis, qui harum rerum curam gessisse referuntur. inuenimus autem laggurium sic appellatum lapidem, quem nonnulli pressiore locutione liggurium uocant, et fortassis arbitror hunc esse ligyrium, quoniam quidem diuinae scripturae nonnulla nomina aliter immutarunt, sicut smaragdum dixere prasinum aliisque nominibus -alia uocauerunt.

sed et adhuc lucidius et speciosius haec petra uidetur sumpsisse cognomen; explanatur enim liggurus a quodam animali, quod liggium nominatur, habens colorem pulli bubali uel buculae rufae, cuius cauda modica est et habet puncta quaedam uiridantia: propter quod et lapis liggurus idem liggi cauda uocitatur.

ego autem uehementer ammiror, cur scriptura diuina curans ad ornatum decoremque pulchritudinis regalium sertorum et uestimentorum pontificalium uti lapidibus pretiosis et nonnullorum, qui multum erant noti manifestique, commemorans (carbunculi dico et smaragdi, amethysti et achati. berylli et chrysolithi) in horum dinumeratione lapidum non meminerit hyacinthi, cum sit lapis iste clarissimus adeoque pretiosus atque mirabilis, ut animaduertamus, ne ligyrium forsitan hunc diuina scriptura cognominat.

hyacinthus autem species habet diuersas; quanto enim quis inuenitur colore profundior, tanto est aliis necessarior. hyacintho uero uel callaino purpureus color est aliquanto consimilis; unde diuina quoque scriptura ex hyacintho purpuraque pontificalia uestimenta dicit ornari. et praecipuus quidem lapis hyacinthus thalassites appellatur, eo quod tranquilli maris similitudinem referat. est et alius, qui uocatur rhodiaeus, alius oppalius, rursus alius perileucius. inueniuntur autem lapides isti in interiore barbarie Scytharum.

Scythiam uero soliti sunt ueteres appellare cunctam septentrionalem plagam, ubi sunt Gothi et Dauni, Uenni quoque et Arii usque ad Germanorum Amazonarumque regionem. illic igitur interius in deserto huius magnae Scythiae conuallis est profundissima, hominibus prorsus imperuia: montibus namque saxosis hinc atque inde uallatur, ita ut si quis desuper a summitatibus montium tamquam de muris aspiciat, solum conuallis peruidere non possit sed a profunditate caligo tenebrosa ueluti chaos alicuius occurrat.

omnes autem lapides isti. cuiuscumque sub diuersitate coloris existunt, cum sint pretiosi, tamen hanc habent efficaciam, ut superpositi carbonibus ignis uehementibus ipsi quidem minime laedantur, carbones autem protinus extinguunt. non solum autem hoc, sed etiam tollens quis ex his lapidibus et inuoluens diligenter in orario uel in aliquo linteo ponensque super carbones ignis manu retinens ipse quidem calore cruciabitur, linteum uero, quo lapis estinuolutus.

nullo modo laeditur aut aliqua ustione uexatur. fertur autem lapis iste utilis esse mulieribus, quatenus onere partus absque difficultate liberentur. phantasias autem pellere similiter dicitur.

DE LAPIDE ACHATE. Achates autem lapis est aestimatus esse perileucius, qui post hyacinthum lapidem ponitur. est autem specie mirabilis, colore caeruleus, exteriorem circulum habens album. et hic circa Scythias inuenitur. est autem in lapidibus istis achates colore leonino, qui cum aqua tritus et inlitus super loca, quae morsu contracta sunt uiperae uel scorpii ceterorumque serpentium, uenena depellit, dico autem achatem, qui leonis speciem praefert.

DE LAPIDE AMETHYSTO, Amethystus lapis. est erga suum circulum flammiferum quiddam profundius micans. splendor autem eius est albidior, e medio corpore ueluti uini flaui speciem referens. qui forma diuersus et hic, ut opinor, in Libyae montibus gignitur. alter enim hyacintho mundissimo similis est, alter uero amphicochlo. fit autem ipse in parte Libyae circa litus maris. hi uero, qui fabulis credunt, aiunt eum praecidere tempestates et pluuias, cum australes uenti perflauerint.

DE *LAPIDE CHRYSOLITHO. Chrysolithus lapis, quem nonnulli chrysoberyllum uocauerunt, auri fulgorem praefert, fit autem in puteali petra: sic appellatur locus ad litus Achaemenidis Babylonis. nominant autem et Babylona et puteum illum petrae Achaemenida, quod, inquiunt. pater Cyri regis Achaemenens uocabatur, ut scriptores aliqui retulerunt. est autem et chrysoprasus lapis: hic stomachicis et colicis nec non et coeliacis tritus et epotus saluberrimus approbatur.

DE LAPIDE BERYLLO. Beryllium lapis glauci, id est caesii, coloris est, marinae tincturae similis et aeris, amethysti et paederotis habens speciem et aquatioris, id. est albidioris, hyacinthi. fit autem ad ima montis, qui uocatur Taurus. si quis autem uoluerit hunc ei aduerso solis opponere, uidetur ueluti uitrei minuta intrinsecus habere perlucida. alia autem beryllus pupillis oculorum draconis est similis. alia rursus est beryllus ueluti coralli speciem magis exhibens. haec autem beryllus iuxta ufam Eufratae fluminis uisa est.

Haec igitur duodecim lapidum. qui in superhumerali tunc imperati sunt annecti pontificis, ex diuersis auctoribus, qui de naturis horum dixere lapidum, constat inuentio; quorum, sicut inuestigare potuimus, tam species quam loca nec non et potentias inspectionis eorum interim breuiter adnotantes singulorum lapidum nomina consequenter expressimus.

Hic iam nunc quaeritur, quibus modis eum ordinem consequentiae, qui est certissimus et congruens, approbemus. nam per duodecim tribus duodecim lapides apponi iussi sunt. ita ut unus lapis uni tribui coaptaretur et ad singularum nomina decernantur singuli lapides. et si quidem declarasset iussio, cui tribui quis lapis aptetur, nulla prorsus inquisitio superesset ad indagandam definitionem diuinitus ordinatam, sed ad exponendam nobis uim lapidum tantummodo studiosa relinqueretur intentio:

nunc autem non est determinatum sed simpliciter in duobus locis horum lapidum consequentiam et compositionis eorum speciem fateamur adscriptam, sicut in rationali, quod super pectus ponebatur pontificis, et superhumerali per duos anulos aureos in eo disposito.

qui anuli per extremitates suas rationale in medio continebant, rursus annexis superioribus anulis, qui erant in superhumerali pontificis in utraque humeri parte conserti. nam et superhumerale, cum esset unum per circuitum. uno prorsus orificio claudebatur, habens uittam hyacinthinam auro complexam et hinc a dextris unum anulum et a sinistris alterum, per utramque humeri partem prominentes, anulos ad iugulum pontificis innuentes, qui rursus ex utraque rationalis parte spectabantur appositi, ita ut perinde conecterentur et coaptarentur in sese, per duos scilicet anulos rationalis et duos anulos snperhumeralis, ubi erant catenulae aureae desuper imminentes.

hoc autem rationale, sicuti dixi, habebat duodecim lapides sibi congruenter insertos atque compositos quadrato ordine, qui sic intertexti probantur, ut est subter anuexum. primus ordo atque superior a laeua parte pontificis uersus ad dextram hos lapides habebat appositos: sardium, topazion, smaragdum.

oportet enim et hoc diligentius annotare, unde scilicet incipiebat compositio et ubi iterum desinebat, sciendumque quod iuxta Hebraicarum elementa litterarum ita compositiones istae fiebant: scribunt quippe Hebraei a sinistris ad dextram cuiuslibet rei subiectum ordinem perducentes, ipsi uero manum subsequentem litteris a dextris habere uidentur ad laeuam. erant ergo super pontificis pectus a sinistris eius ordines ad dexteram perducentes.

primus ordo, sicut iam dixi, sardius topazius smaragdus; secundus autem carbunculus sapphirus iaspis; tertius ligurius achates amethystus; quartus, qui et ultimus, chrysolithus beryllus onychinus.

rursus inuenimus eosdem lapides in duabus superhumeralis partibus positos, in quibus duo lapides catenulis aureis uidebantur inserti iuxta utrumque latus humerorum, iam non ex diuersis lapidibus sed ex smaragdo tantummodo, erantque rursus nomina filiorum Israel secundum praeceptum domini scripta atque scalpta in duobus istis lapidibus.

non tamen euidenter ostenditur, quod nomen in parte dextera prasini lapidi inscribi debeat uel quod in sinistra parte, sicut ipse decreuit. similiter annotari, nisi quod prorsus intellegendum est, quia sex nomina scripta erant in sinistra parte et sex in dextera filiorum Israel. nec enim poterat unus lapis nomina duodecim tribuum capere propter rotunditatem suam. sed nec praecepit deus, ut dupliciter inscribantur duodecim tribus in parte dextera et in sinistra duodecim, sed simpliciter ait: impressione signaculi nominum filiorum Israel, sicut habet ipsa circumstantia lectionis, quam nunc ad uerbum curauimus exprimere, in qua ipsum quoque pontificatus officium praeceptum est ordinari.

haec duo loca sunt horum lapidum et appellationes eorum, quae secundum tribum praeceptae sunt annotari: unus quidem locus est in hoc rationali et alter in his quae dicuntur * * in hippodromo Chabratha.

Oportet itaque primitus hanc diuisionem nosse et ordinis consequentiam. quae secundum aetatem est singulorum, id est Ruben Simeon Leui ludas : propter iurgium uero Rachelis et quod data sit Iacob ancilla Balla, nascitur iuxta aetatis ordinem post ludam Dan statimque de ipsa ancilla secundus editur Neptalim. deinde per aemulationem Lia uero dedit ancillam uiro Zelpham, quae concipiens peperit Gad, dein Aser. rursus adiecit uxor Lia ut conciperet: quae iuxta conscientiam peperit Isachar, exin Zabulon. nouissime uero de Rachele loseph nascitur et deinde Beniamin. et est ista consequentia: Ruben Simeon Leui ludas, Dan et Neptalim, Gad et Aser, Isachar et Zabulon, loseph et Beniamin. haec quidem prima est compositio iuxta aetatis consequentiam.

Tertius autem numerus est iuxta aliam compositionem diuisionis. incipiens enim Iacob intrare in Aegyptum, sicut super annexum est, congregatis in id ipsum filiis Liae simul et ancillae eius Zelphae consequenter, uelut ex eadem domina progenitis, ita dinumerantur ipsi: Ruben Simeon Leui ludas Isachar Zabulon et ex Zelpha Gad et Aser; deinde Rachelis filii Ioseph et Beniamin, hi qui ex eius ancilla sunt Dan et Neptalim.

Quarta diuisio est compositionis et numeri, quando benedixit Iacob filiis suis, cum moreretur; oportet enim secundum tempus et in numeros ipsos annectere. hic ergo numerus et hoc tempus insequitur, quando Iacob benedixit, id est: Ruben, deinde Simeonem cum Leui et ludam et Zabulon et Isachar, Dan et Gad, Aser et Neptalim, Ioseph et Beniamin.

Dein sequitur quinta diuisio de Exodo, cum egrederentur filii Israel ex Aegypto. enumerauit enim eos sermo diuinus dicens: haec sunt nomina filiorum Israel, qui ingressi sunt in Aegyptum cum Iacob patre suo; unusquisque cum tota domo sua ingressus est: Ruben Simeon Leui ludas Isachar Zabulon (deinde praecepit dominus Mosi:) fecerunt utrosque lapides (deinde Ballae:) Dan et Neptalim (et Zelphae:) Gad et Aser. Ioseph autem erat in Aegypto.

Dein post sexta diuisio est numeri iuxta metationem castrorum filiorum Israel, sicut scriptum est in libro Numerorum ex praecepto domini: in prima metatione ludas Isachar Zabulon, in secunda Ruben Simeon Gad, in tertia Epbrem et Manasse et Beniamin, in quarta Dan et Aser et Neptalim.

Nona quoque diuisio numeri praecepto domini datur ex ipso libro Numerorum, cum filiis Israel terra sorte distribuitur: de Iuda, inquit, Chalep filius Iephone et deinceps enumerantur principes tribuum de Simeone, de Beniamin, de Dan, de Manasse, de Ephrem, de Zabulon, de Isachar, de Aser. de Neptali.

Dein rursus decima numeri diuisio est, quando benedixit Moses filiis Israhel. praeponens Ruben et deinceps annectens: ludas Leui Beniamin Ioseph Zabulon Isachar Gad < Dan > Neptalim et Aser, et in nouissimis iterat sermonem de Ioseph: haec sunt milia Ephrem et haec milia Manasse.

Item undecima numeri diuisio probatur, quando praecipitur eis, antequam ingrediantur terram Israel, mox transfretantes Iordanem stent super duos montes Garizim et Gebal, sex hinc atque inde,. ad benedicendum his, qui custodiunt legem, et ad maledicendum his, qui legis praecepta seruare contempserint. et est ista contextio numeri: nam super benedictiones consecuti sunt Simeon Leui ludas Isachar loseph et Beniamin; super maledictiones autem hi: Ruben Gad Aser Zabulon Dan et Neptalim.

Duodecima rursus est diuisio numeri, cum sortiuntur terram possessionis suae et Ruben sorte contingit trans Iordanem, antequam transiretur in terram Israel. et est ista distributio: Ruben et iuxta eum Gad et dimidia tribus Manasse: dein transeuntes Iordanem primus Iudas accipit, tum Beniamin, dein Ioseph ex Manasse, dein Simeon inter Beniamin et ludam locatus et ut ita dixerim coangustatus est, quia illis spatia non fuerunt; dein Zabulon terram consequitur et Isachar et Aser et Neptalim et Dan. Leui sane in omnibus dispersus est tribubus, ciuitates solummodo et suburbana percipiens.

Item quarta decima diuisio immeri subest ex reuelatione sancti Iobannis, qui dinumerauit ex unaquaque tribu duodecim milia eorum, qui uirginitate sanctificati sunt; ait enim: de Iuda duodecim milia, de Ruben similiter, exin de Gad, de Aser, de Neptali, de Manasse, de Simeone, de Leui, de Isachar, de Zabulon, de Ioseph, de Beniamin. nusquam uero in hoc loco meminit Dan.

Forsitan autem et aliis locis numer(i> aliter inueniantur adscripti; nos tamen istos inuenire potuimus et hae quidem sunt diuisiones, quae secundum numerum diuerso modo constat esse compositae, nunc quidem secundum praeceptum domini, nunc autem iuxta singulorum principum uoluntatem, dico nero Mosis et Hiesu Naue et qui deinceps eorum successores existere meruerunt. nec sine spiritu id actum est sed, ut uoluit, idem spiritus sanctus enumerauit atque disposuit singulas consequentias iuxta propriam uoluntatem.

reuertens item de his uno loco breuiter et consequenter edisseram easdemque quattuordecim diuisiones harumque selectiones: non in uacuum faciam nec ut uenerationi tuae haec recensenti molestus existam, sed ut noueris (quod iam dei sit adiuuare), ut unicuique tribui memoratos lapides ueraciter coaptare possimus.

Excogitante igitur multum mente, tractantes iuxta experientiam huius electionis, suggerit nobis animus et ipsa consequentia lectionis, qualiter animaduerti possit quadratus ordo rationalis ex appositis lapidibus secundum memorata uocabula. requiratur iam de singulis numeris, sicuti discreta est unaquaeque diuisio, qualis ad eorundem lapidum rationem lectionemque sit congruens.

Item quartam diuisionem, benedictionem Iacob, explorauimus, quando moriens filiis benedixit. habet enim primum Ruben, dein Simeon et Leui simul adiunctos, ita ut ista utriusque copulatio horum lapidum congruentiae uideatur obsistere. ideoque istam quoque sustulimus, cum lapidibus istis adcommodari minime possit.

Inspeximus autem et quintam diuisionem, quae continet initium egressionis filiorum Israhel ex Aegypto, et inuenimus eam praeponentem liberarum filios et ancillarum iuxta compositionis ordinem supponentem facientemque nouissimos <primos> primosque nouissimos, et ob hoc, quod Ioseph in Aegypto constitutus postremus nominatus est, animaduertimus iterum non posse lapides istos memoratarum tribuum coaptari nominibus:

et quod naturaliter onychinus lapis in persona Ioseph interpretari non possit neque rursus extremus Ioseph iuxta compositionem rationalis inseri debeat, nisi quod tantummodo necessitate praeposteratus sit, ut, cum undecimus habeatur, hic numeretur duodecimus iuxta cogentem necessitatem compositionis huius numeri, quam repperimus ordinatam.

in Graeca quippe locutione, quae ex Hebraea translata est, onychinum lapidem duodecimum inuenimus positum atque nouissimum, ita ut Beniamin contemplationem sui modis omnibus adtrahat; undecimum uero inuenimus beryllum, quem et undecimo Ioseph tam iuxta numerum quam iuxta contemplationem consequenter aptauimus.

Transgredientes igitur et hanc diuisionem respeximus dispositionem sextam iuxta di<nu>meratarum tribuum consequentiam et inuenimus iuxta metationem castrorum Israel quadrati agminis ordinem magis oportere cODgrue(re) rationali iuxta ternas et ternas tribus, sicut in eodem rationali fas erat cernere, quod quadrati ordinis probatur exstare, et erat hoc planissimum atque symbolicum, id est significatiuum; propter dispositiones ordinum consonantiamque castrorum.

sed in his separata tribus, tribus Leui, nobis obstitit. constitutus est enim ludas habens secum Isachar et Zabulon in uno metationis contubernio, et constitutus est primus ad orientalem plagam propter significantiam, ut aestimo, regiae potestatis et quod Ruben a propria reciderit gloria, quia stratum maculauerit patris. sicuti diuinis litteris probatur insertum.

Dein octauam diuisionem de libro Numerorum diligenter inspeximus, ubi praecepit deus et misit Moses principes tribuum Israhel ad inspiciendam terram promissionis, et nec istam repperimus ad compositionem memoratorum lapidum consonantem, propter quod et Ruben in primis numeratus est, dein Simeon, deinde ludas, exin Isachar et deinceps qui secuntur et nusquam Leui mentio facta est.

Transeuntes igitur ad nonam diuisionem et ipsam conspeximus, quae facta est ex praecepto domini, sicut in libro continetur Numerorum, quando missi sunt principes tribuum, ut sorte diuiderent terram promissionis filiis Israel, et nec istam similiter ad consequentiam lapidum coaptare ualuimus. inuenientes enim ludam <in> primis positum, dein Simeonem et postea Beniamin, Dan quoque et Manassen nec non et Ephrem et Zabulon et deinceps Isachar, exin Aser et nouissime Neptalim, et rursus tribum Leui reperientes omissam et Ioseph dupliciter enumeratum in Ephrem et Manassem,

Samana autem, quoniam mons ipse naturaliter cuiusdam Somer uocabatur; filium autem habuit iste Somoron et dictus est mons Somor et hinc nominis huius appellatio consecuta est, maxime uero roborata per aduentum eorum, quos ad colendum terras illas rex Assyrius destinauit.

nam quando captiuitas accidit Iudaeorum, conuenerunt seniores Israel, qui erant tunc in Babylone cum Hesdra sacerdote, et qui uocabantur consiliarii, aliique senes et exorauerunt Assyriorum regem, ut habitatores mitteret in Iudaeam, ne terra luxurians sine cultore deficeret. qui suscipiens eorum salubre consilium direxit ad inhabitandum in locis illis gentes quattuor, id est Cudaeos et Cuthaeos et Seppharaeos et Anagogauaeos. qui ascendentes idola sua secum, quae tunc unaquaeque gens apud se coluerat, adtulerunt.

cum uenissent autem et resedissent in terra Israel, uocati sunt Samaritani, propter quod Samaritanus \'custos\' interpretatur; custodiebant enim terram Israel. postea uero leones pardi et ursi consurgentes in eos corrumpebant multitudinem, ita ut absumerentur ab eis. pro qua re legati per dies singulos ab incolis et habitatoribus ad regem mittebantur

Assyrium, quatenus eis de locis ipsis licentiam discedendi tribueret propter huiusmodi saeuitiam bestiarum. mirabantur autem, quomodo potuit Israel ibidem commanere. his autem compertis Assyriorum rex euocatis Iudaeorum senioribus sciscitatus est ab eis, quomodo possint in loco, quos dudum di<re)xerat, immorari. qui rectum dantes sine mora consilium dixerunt nullam posse gentem ibidem residere, nisi legem domini dei custodiat. qui cum poposcisset ab eis legem, ei protinus obtulerunt. ipse uero reddens exemplaria legis authentica penes se detinuit, quae direxit incolis et habitatoribus

at Hesdra ascendens a Babylone nolensque discernere Israhel a reliquis gentibus, ut genus Abrahae non uideretur esse permixtum cura habitatoribus terrae, qui tenent quidem legem, non tamen et prophetas, immutauit pristinam formam relinquens deessenon, propter quod ea forma a Samaritanis praeoccupata iam fuerat, ut per hoc Abrahae semen distingueretur a nationibus reliquis. sed nos his peruenientes in locis coacti sumus ob occasionem causae huius ampliare sermonem.

Erant itaque, qui permanserunt ex gentibus in terra Israel, pro diuersis rebus Samaritani uocati: primum a Somer, uno ex filiis Chananaeorum et Pherezaeorum, priusquam Abraham patriarcha ad eandem terram diuinitatis adueniret, et appellabatur Somer et Somoron tam mons quam omnia, quae montis uicina esse uidebantur. rursus praefatae gen<te>s ab Assyriorum rege transmissae uocatae sunt Samaritani, qui \'custodes* interpretantur.

habet autem et aliam contemplationem nominis huius intentio, propter custodiam uidelicet legis, quoniam qui inmissi fuerant, legis putabantur custodire mandata. dicit enim scriptura de ipsis, quoniam manserunt facientes legem dei et adorantes idola propria. cum uero lex idola nullatenus adoranda praecipiat, quomodo lex ab eis poterat custodiri?

uerumtamen ista causa hinc insinuat intellegentiae modum. scientes profanissimi sacerdotes memoratarum quattuor gentium, quod Hesdras sacerdos missus aduenerit, qui abominabatur idola iuxta diuina praecepta, et quisquis inueniretur seruiens idolis, lapidibus iubente lege necabatur, celeriter e suis excelsis culminibus idola propria sustulerunt et occulerunt in monte Garizim in loco nimis abdito atque secreto.

fecerunt autem Samaritani, qui in ciuitate ipsa commanent, gradus in monte et templum quoddam in edito construxerunt, ut, sicut diximus, sursum in monte orare uideantur, quem Garizin ipsi uocant iuxta quandam obliuionis incuriam, non iuxta fidei rationisque ueritatem; nam liber aliter habet historiae. sed hi falluntur, qui id quod est non diligenter inspiciunt;

denique montes isti adeo sublimes et altissimi comprobantur, ut nemo sursum loquentem in conualli possit audire. quomodo ergo principes tribuum, qui sursum erant, sex homines de tanta sublimitate uocem suam populis auditam facere poterant, ut qui deorsum stabant responderent amen? super mille namque passus eminet altitudo montis aut amplius habetque gradus plurimos et, ut aiunt quidam, mille quingentos et supra. per hoc igitur, quod possibile non est, ut audiatur deorsum uox eorum, qui sursum sunt, et eorum, qui sunt sursum, deorsum, protinus arguuntur montes isti non esse, quos scriptura diuina significat.

DILECTISSIMIS FRATRIBUS UNIUERSIS EPISCOPIS PER DARDANIAM CONSTITUTIS GELASIUS. Ualde mirati sumus, quod uestra dilectio quasi nouam et ueluti difficilem quaestionem et adhuc tamquam inauditum quippiam nosse desiderat, quod Eutychianae pestilentiae communicatores non habentes, quid pro suae perditionis obstinatione respondeant, frequenti iam ratione conuicti sola contentione submurmurant, non quia sit alicuius momenti quod garriunt, nec inueniunt penitus quid loquantur.

ubi magis eos, qui catholicis sensibus instituti sunt, adhuc haerere miramur quam illos, qui a ueritate exciderunt et ab antiqua ecclesiae traditione sunt deuii, profanas uocum nouitates et ineptias caducae peruersitatis obtendere, quibus. eos uestra dilectio rettulit iactitare ideo Acacium non putare iure damnatum, quod non speciali synodo uideatur fuisse deiectus, et insuper dementiam suae uanitatis adcumulant pueriliter adicientes \'praecipue pontificem regiae ciuitatis\'.

quapropter stultitiam respuentes inanium querellarum percurrere uos oportet ab ipsis beatis apostolis et considerare prudenter. quoniam patres nostri, catholici uidelicet doctique pontifices. in unaquaque haeresi quolibet tempore suscitata quidquid pro fide pro ueritate pro communione catholica atque apostolica secundum scripturarum tramitem praedicationemque maiorum facta semel congregatione sanxerunt, inconuulsum uoluerint deinceps firmumque constare nec in hac eadem causa denuo quae praefixa fuerant retractari qualibet recenti praesumptione

permiserint, sapientissime peruidentes, quoniam si decreta salubriter cuiquam liceret iterare, nullum contra singulos quosque prorsus errores stabile persisteret ecclesiae constitutum ac semper isdem furoribus recidiuis omnis integra definitio turbaretur. nam si limitibus etiam praefixis positarum semel synodalium regularum non cessant elisae pestes resumptis certaminibus contra fundamentum sese ueritatis attollere et simplicia quaeque corda percutere, quid fieret, si subinde fas esset perfidis inire concilium, cum quaelibet illa manifesta sit ueritas, numquam desit quod perniciosa depromat falsitas. etsi ratione uel auctoritate deficiens, sola tamen intentione non cedens?

et ut breuitatis causa priora taceamus, quae diligens inquisitor facile poterit uestigare. Sabellium damnauit synodus nec fuit necesse, ut eius sectatores postea damnarentur, singulas uiritim synodos celebrari sed pro tenore constitutionis antiquae cunctos, qui uel prauitatis illius uel communionis extitere participes, uniuersalis ecclesia duxit esse refutandos.

sic propter blasphemias Arrii forma fidei communionisque catholicae Nicaeno prolata conuentu Arrianos omnes uel quisquis in hanc pestem siue sensu seu communione deciderit sine retractatione concludit.

sic Eunomium, Macedonium, Nestorium synodus semel gesta condemnans ulterius ad noua concilia uenire non siuit sed uniuersos quocumque modo in has blasphemias recidentes tradito sibi limite synodali refutauit ecclesia nec umquam recte cessisse manifestum est qualibet necessitate cogente nouiter. quae fuerant salubriter constituta, temerasse.

non autem nos latet in tempestate persecutionis Arrianae plurimos pontifices de exiliis pace reddita respirantes per certas prouincias congregatis secum fratribus ecclesias composuisse turbatas, non tamen ut illius synodi Nicaenae quidquid de fide et communione catholica definiuerat inmutarent nec noua quemquam pro lapsu damnatione percellerent, sed illius tenore decreti, nisi resipuisset, iudicarent damnatum essetque consequens ut, nisi corrigeret, damnationi procul dubio subiaceret.

quibus conuenienter, ut dictum est, ex paterna traditione perpensis confidimus, quod nullus iam ueraciter Christianus ignoret uniuscuiusque synodi constitutum, quod uniuersalis ecclesiae probauit adsensus, nullam magis exequi sedem prae ceteris oportere quam primam, quae et unamquamque synodum et sua auctoritate confirmat et continuata moderatione custodit, pro suo scilicet principatu, quem beatus Petrus apostolus domini uoce perceptum ecclesia nihilominus subsequente et tenuit semper et retinet.

haec dum Acacium certis comperisset indiciis a ueritate deuiasse, diutius ista non credens, quippe quem nouerat executorem saepe necessariae dispositionis suae contra haereticos extitisse, per triennium fere litteris destinatis eundem monere non destitit, sicut per diuersos missa familiariter scripta testantur.

hic si examinatio quaeritur, iam iudicio non erat opus, postquam litteris suis ipse confessus est; si auctoritatis pondus inquiritur, Calchedonensis synodi tenore illius definitionis executio reperitur, quo damnati illic erroris communicator effectus praefixae nihilominus particeps damnationis existeret, quoniam idem ipse error, qui semel est cum suo auctore damnatus, in participe quolibet prauae communionis effectum et exsecrationem sui gestat et poenam.

quo tenore Timotheus etiam atque ipse Alexandrinus Petrus, qui secundam certe sedem tenuisse uidebantur, non repetita synodo sed auctoritate tantummodo sedis apostolicae ipso quoque Acacio postulante uel exsequente probatur esse damnatus.

quod si utrum errori uel praeuaricationi communicarit Acacius forsitan dicatur oportuisse constare, breuiter praebemus ad ista responsum: aut enim ipsi doceant Petrum legitime ueraciterque purgatum et ab omni haereticorum contagione rite discretum, cum ei communicauit Acacius, si eius communicatorem putant Acacium aliquatenus excusandum, aut sicut magis est uerum, conuenienter atque legitime Petrum non probauerint expiatum, restat ut eius inexpiatione fuerit et qui ei communicauit infectus.

nec plane tacemus, quod cuncta per mundum nouit ecclesia, quoniam quorumlibet sententiis ligata pontificum sedes beati Petri apostoli ius habeat resoluendi, utpote quae de omni ecclesia fas habeat iudicandi neque cuiquam de eius liceat iudicare iudicio, siquidem ad illam de qualibet mundi parte canones appellari uoluerunt, ab illa autem nemo sit appellare permissus. quapropter satis constet Acacium nullum habuisse pontificium sententiam sedis apostolicae sine ulla eius notione soluendi.

qua certe synodo hoc ille praesumpsit, quod nec sic absque apostolica sede fas quidem haberet efficere? cuius sedis episcopus? cuius metropolitanae ciuitatis antistes? nonne paroeciae Heraclensis ecclesiae? si illi certe licuit sine synodo sententiam apostolicae sedis abrumpere nulla eius consultatione quaesita, itane uero non licuit primae sedi Calchedonensis synodi constituta, sicut decuit, exsequenti huiusmodi praeuaricatorem sua auctoritate detrudere?

sed nec illa praeterimus, quod apostolica sedes frequenter, ut dictum est, more maiorum etiam sine ulla synodo praecedente exsoluendi, quod synodus iniqua damuauerat, et damnandi nulla exsistente synodo, quos oportuit, habuerit facultatem. sanctae memoriae quippe Athanasium synodus Orientalis addixerat, quem tamen exceptum sedes apostolica, quia damnationi Graecorum non consensit, absoluit.

sanctae memoriae nihilominus Iohannem Constantinopolitanum synodus etiam catholicorum praesulum certe damnauerat, quem simili modo sedes apostolica etiam sola, quia non consensit, absoluit. itemque sanctum Flauianum pontificum Graecorum congregatione damnatum pari tenore. quoniam sola sedes apostolica non consensit, absoluit potiusque qui illic receptus fuerat Dioscorum secundae sedis praesulem sua auctoritate damnauit et impiam synodum non consentiendo sola submouit et <pro> neritate ut synodus Calchedonensis fieret sola decreuit.

in qua ut ergo sola ius habuit absoluendi eos, quos synodica decreta perculerant, sic etiam sine synodo in hac eadem causa plurimos etiam metropolitanos damnasse cognoscitur.

quod si quis haec ab apostolica sede uel secundum synodum acta reprehendit, praeter quod prisca rerum probatione conuincitur, interim multo magis Acacio non licuisse fatebitur. dicat ergo, qua ipse synodo secundae sedis antistitem qualemcumque, certe catholicum et a catholicis ordinatum nec de catholica fide et communione aliquatenus inpetitum duxerit excludendum et haereticum manifestum Petrum sua quoque executione damnatum pontifici catholico permiserit subrogari.

qua synodo tertiae sedis episcopum sanctum Calendionem fecit expelli ac nihilominus eidem Petrum tam haereticum manifestum, ut eidem palam nec se communicare praetenderet, sua passus est dispositione substitui? qua denique per totum Orientem synodo eiectis orthodoxis nullo crimine maculatis prauos quosque et criminibus inuolutos sua prouisione subposuit? qua synodo tot aliena priuilegia nefandus populator inuaserit? sed libri non sufficient, si tragoedias eius, quas per ecclesias totius Orientis exercuit, singillatim describere moliamur.

an illud ipsius argumentum nobis aestimant opponendum, quo facinora sua in imperialem uisus est iactare personam? cur igitur quando uoluit obstitit Basilisco tyranno certe et haeretico uehementer infesto? cur ipsi imperatori Zenoni, quia palam Antiocheno Petro noluit communicare, suam non subdidit uoluntatem? ecce potuit in aliis resultare, si nollet. an non apostolus dicit non solum qui faciunt sed etiam qui consentiunt facientibus reatu pariter inretiri ?

sed ut ea quae latius explicanda sunt omittamus, quid, quod ipse Zenon imperator suis litteris profitetur cuncta sese ex Acacii gessisse consilio nec hoc eum fallere litteris suis ipse quoque testatur Acacius, qui et eum nihilominus uniuersa recte gessisse conscripsit et suo consilio haec eadem gesta non tacuit?

quasi uero tantum in Alexandrini Petri communione Acacius praeuaricator extiterit et non in omnibus, quos uel fecit depulsis catholicis pontificibus tamquam tyrannus ecclesiis quibus<que> praeponi uel taliter praepositis peruersa communione permixtus est! qui hoc ipso secundum canones fuerant ab ecclesiastica communione pellendi, quo se passi sunt successores uiuis sacerdotibus adhiberi.

quis autem non perspiciat Christianus, quod catholicis pontificibus propria sede deiectis non nisi haeretici potuerint introduci? quibus tamen cunctis uel auctor fuit Acacius subrogandis uel subrogatis communicator accessit, his utique, qui a communione haereticorum nullatenus discrepabant.

cur ergo uel cum haec fieri uideret non sicut sub Basilisco iam fecerat ad apostolicam sedem referre curauit, ut, si solus ipse non poterat, iunctis cum eadem consiliis atque tractatibus apud imperatorem < possent >, quae religioni competerent, allegari? nam si Basiliscus, ut dictum est, tyrannus haereticus scriptis apostolicae sedis uehementer infractus est et a plurimis reuocatus excessibus,

quanto magis legitimus imperator, qui se catholicum uideri uolebat, potuit cum apostolica sede cunctorum quoque pontificum moderata suggestione mitigari, praecipue cum eiusdem Acacii esset specialis fautor et amator et qui litteris suis tam ipsum Acacium quam sanctum papam Simplicium magnis laudibus extulisset, quod haeretico constantissime restitissent? cur tanto tempore Acacius inter ista conticuit, nisi quia praepediri nolebat ullatenus, quae desiderabat expleri ?

Ponamus tamen etiamsi nulla synodus praecessisset, cuius apostolica sedes recte fieret executrix, cum quibus erat de Acacio synodus ineunda? numquid cum his, qui iam participes tenebantur Acacio et per Orientem totum catholicis sacerdotibus uiolenter exclusis et per exilia diuersa relegatis socii euidenter existebant communionis externae, prius se ad haec consortia transferentes quam sedis apostolicae scita consulerent? cum quibus ergo erat synodus ineunda?

catholici pontifices fuerant undique iam depulsi solique remanserant socii perfidorum, cum quibus iam nec licebat habere conuentum dicente psalmo: non sedi in concilio uanitatis et cum iniqua gerentibus non introibo. nec ecclesiastici moris est cum his, qui pollutam habent communionem permixtamque cum perfidis, miscere concilium.

recte igitur per Calchedonensis synodi formam huiusmodi praeuaricatio repulsa est potius quam ad concilium, quod nec opus erat post primam synodum nec cum talibus haberi licebat, <adducta est>. nam et quid ageretur de fide catholica, intellegere si uellent, ignorare non poterant, cum uiderent catholicos pontifices nulla synodi discussione, nullo concilio, praecipue cum nouas causas esse perpenderent, toto Oriente depelli et ceteri quid cauerent ex illorum discere qualitate potuissent.

restat igitur, ut illius partis eos fuisse sit clarum, cui se post tot experimenta dederunt, meritoque ab apostolica sede ceterisque catholicis non iam consulendi erant potius sed notandi.

an ad haec iusta ratione principi suggerenda non erat regiae ciuitatis honore sublimis? si factus erat illa regia ciuitate sublimior, tanto magis in his suggerendis debuit esse constantior; si autem in his, quae pro religione fuerant exerenda, extitit contemptibilis atque despectus et aut segnis aut fiduciam non habens intimandi, in quo per regiam ciuitatem maior effectus est?

Nathan propheta palam publiceque in facie regi Dauid et commissum pronuntiauit errorem et ipsum commisisse non tacuit et confessione correctum consequenter absoluit. hic autem uir bonus et sacerdos egregius in tantum se et suggerere potuisse monstrauit et noluisse deprompsit, immo fauisse patefecit, ut et imperator cuncta se ex eius gessisse consilio non taceret et ipse imperatorem magnis praeconiis eleuaret ista facientem seseque proderet his agendis rebus fuisse participem.

Sed esto, Kalendion imperatoris nomen abstulerit, Iohannes principi mentitus fuisse iactetur: quae tamen cum nouae essent causae, noua debuit ecclesiastica prouenire discussio. an [obiectio], qui in homine imperatore peccasse dicebantur, nulla interueniente synodo deici debuerunt et in deum, qui summus et uerus est imperator, Acacium delinquentem sinceramque communionem diuini sacramenti studentem miscere cum perfidis secundum synodum, qua haec est damnata perfidia, non oportebat excludi?

quid per totum Orientem de innumeris urbibus pulsi catholici sacerdotes et haeretici subrogati? nouae certe erant causae et his consequenter noua synodus debebatur. cur tunc non uenit in mentem, ut in talibus causis peteretur a principe saltim qualiscumque synodus celebranda, ut quocumque uel colorato iudicio traditionis ecclesiasticae passim pontifices uiderentur exclusi, non solum quarumcumque urbium sacerdotes, sed metropolitani incunctanter antistites?

Sed inquiunt, Acacius principibus obuiare non potuit. cur Basilisco, quia uoluit, obuiauit? cur ipsi Zenoni, ne palam Petro Antiocheno, quamuis latenter hoc fecerit, communicare uideretur, non commodauit assensum? ecce resultanti non restitit imperator, ecce uim nolenti non intulit, ecce refugienti contagia manifesta concessit.

postremo cur tanto tempore, cum ista gererentur uel gerenda cognosceret, non ad sedem apostolicam, a qua sibi curam illarum regionum nouerat delegatam, referre curauit sed prius laudator factus est ipse gestorum quam uel praemoneret talia esse temptanda uel ne temptarentur obsisteret, sicut sub Basilisco iam fecerat? cur illis ceteris communicare consensit, qui depulsis catholicis sacerdotibus indubitanter haeretici singulis urbibus fuerant substituti? postremo si ille defuit suis partibus et quae sacerdoti catholico competerent agere non curauit, ideo sedes apostolica, quod ad eam pertinebat, uel potuit uel debuit, praeterire?

quolibet modo haereticorum complicem refutauit et consortem communionis externae a sua communione dimouit nec opus fuit noua synodo, cum ueteris constituti sufficienter hoc forma praescriberet, nec opus fuit, ut haec facienda Orientis episcopis intimaret, quos et expulsione catholicorum, quae agebantur in causa fidei, non ignorasse manifestum sit et communicando haereticis subrogatis facto tali consensisse.

non dubium est etiam externae communionis effectos atque ideo cum eis iam nec potuisse nec debuisse sedis apostolicae scita tractari. ecce agnouerunt in eorum professione, qui constantissime perdurarunt, quid fidei communionique catholicae deberetur. ecce agnouerunt, quemadmodum a talibus recedendo, immo talibus contraria moliendo, a fide et communione catholica deuiarit Acacius seque pariter cum eodem errori subdiderint.

sed quia ab illorum societate desciuerant et eorum successoribus communicare delegerant, ideo cum sede apostolica minime congruebant, quia in sortem reciderant praeuaricatoris Acacii (et) illius se sine dubio peruidebant sententia consequenter adstringi, ob hoc eum uideri nolebant esse damnatum, quia se cognoscebant in eadem praeuaricatione damnatos, in qua hodieque manere persistunt.

sed sicut hi simili conditione constricti complicem suum non possunt iudicare non iure damnatum neque rei reum possunt competenter absoluere, sic illo iuste praeuaricatore damnato isti quoque pari iacent damnatione prostrati neque nisi resipiscentes inde poterunt prorsus absolui, quia sicut per unum scribentem eorum omnium uulgata transgressio est, qui in eandem perfidiae reciderant actionem, sic in uno eodemque, qui pro omnibus scripserat uel scribendo omnium prodiderat uoluntates, transgressione punita <pariter quoque cum eodem uel in eodem est complicum transgressio punita) cunctorum.

Quae ad instructionem uestrae dilectionis satis abundeque sufficere iudicamus, quamuis eadem latius, si dominus concesserit facultatem, studeamus exponere, quatenus et fidelium quisque cognoscat nihil apostolicam sedem, quod absit.

praepropere censuisse. quae tamen sententia in Acacium destinata etsi nomine tantummodo praesulis apostolici, cuius erat utique potestatis, legitime probatur esse deprompta, praecipue cum secretim dirigenda uideretur, ne custodiis ubique praetentis dispositio salutaris quibuslibet difficultatibus inpedita necessarium habere non posset effectum, tamen quia orthodoxis ubique deiectis et haereticis tantummodo eorumque consortibus iam relictis in Oriente catholici pontifices aut residui omnino non essent aut nullam gererent libertatem, plurimorum in Italia catholicorum congregatio sacerdotum rationabiliter cognouit in Acacium < sententiam > fuisse prolata<m>.

Posteaquam Dioscorus Alexandrinus episcopus [qui] pro facti sui qualitate, id est quia consenserat Eutycheti haeretico et damnauit Flauianum episcopum catholicum Constantinopolitanum, apud Calcedonam < tam) a principe sanctae memoriae Marciano quam ab aulicis potestatibus uel cuncta synodo damnatus est, Proterius catholicus fit sacerdos.

tunc Timotheus presbyter, cui cognomen erat Ellurus, et Petrus diaconus sectatores Dioscori ab Alexandrina se ecclesia separarunt. quos cum Proterius episcopus ad ministerium proprium reuocare non posset, utrumque damnauit. mortuo principe Marciano collectis turbis haereticorum Timotheus et Petrus ueniunt Alexandriam et ordinatur ab haereticis Timotheus episcopus. duo igitur apud Alexandriam episcopi coeperunt esse.

ante triduum paschae, quo cena domini celebratur, conductis ab his perditis occiditur in ecclesia sanctae memoriae Proterius, ad quam se timore contulerat, ibique supra dicto die in baptisterio occiditur laniatur eicitur et funus incenditur cineresque ipsius sparguntur in uentos.

interea Leo sumit imperium, ad quem tanti facinoris catholicorum querella peruenit: contra quos haeretici supplicarunt petentes, ut Calcedonensis synodus aboleretur, e contra illi uindictam sceleris postulantes.

considerans imperator nimis esse graue uexari tanto itinere sacerdotes, quorum aut aetas aut infirmitas aut paupertas hunc laborem subire prohibebat, dirigit per totum Orientem magistrianos, dirigit et Anatolius episcopus Asclepiadem diaconum suum, per quos omnes illi episcopi, qui Calcedonam fuerant congregati, quid Alexandriae gestum sit, agnoscerent.

qui rescribunt Calchedonensem synodum usque ad sanguinem defendendam esse, quia non alteram . fidem tenere quam synodus Nicaena constituit; Timotheum uero non solum inter episcopos non haberi sed etiam Christiana appellatione priuari. quo facto fit alter Timotheus episcopus Alexandriae. uix ille Timotheus depellitur et mittitur in exilium Cerson; fugit et Petrus haereticus.

quamdiu uixit imperator Leo, Timotheus episcopus Alexandriae uixit quiete. sed cum Basiliscus occupasset imperium, damnare coepit Calcedonensem synodum et fugare catholicos. tunc ille Timotheus damnatus accepta libertate Constantinopolim uenit et damnatos haereticos locis suis reddidit. uadit Alexandriam; fugit Timotheus catholicus et in monasterio latuit; Petrus ille iterum se Timotheo iunxit, cum quo fuerat ante damnatus. redit Zeno imperator ad regnum; Basiliscus opprimitur;

mittitur Alexandriam, ut pulso peruasore Timotheo Timotheus catholicus redderetur ecclesiae. sed illo Timotheo damnato morte praeuento Petrus ab uno haeretico Alexandrinis episcopus ordinatur, quem nihilominus deici iussit imperator et reduci Timotheum catholicum, sicut etiam Acacii litteris continetur.

interea scribit ad sanctae memoriae papam Simplicium Timotheus catholicus rogans dicens Petrum olim in diaconio esse damnatum, nunc etiam a Christiana societate remotum, ut scriberet imperatori, ut eundem Petrum longius in exilio dirigeret, quia latebat in Alexandrina ciuitate et insidiabatur ecclesiae. per ferme triennium et amplius sanctae memoriae papa Simplicius numquam destitit scribere Acacio episcopo, ut fieret de Petro, quod Timotheus episcopus postulabat.

defuncto Timotheo episcopo a catholicis Iohannes catholicus episcopus ordinatur. mittit Iohannes episcopus synodicam suam. superuenit etiam Urbanius subadiuua contra Iohannem episcopum sacra principis deferendo, ut ab episcopi illius papa se confirmatione suspenderet. et quia in isdem sacris de restituendo Petro, quem ipse damnauerat, fecerat mentionem, haec pars omnino est abnegata. unde uisus est imperator offensus.

addidit etiam Acacius illo tempore, quo de Petro Alexandrino damnato retulit, etiam de Petro et Iohanne Antiocheno; sic scripsit: Petrum apud Constantinopolim monasterium gubernasse sed hoc propter crimina derelicto Antiochiam fugisse, ibi pulso Martyrio catholico episcopo per uilissimum populum et haereticos sedem ipsius occupasse continuoque damnatum ab episcopis atque a Leone imperatore deportatum deportatum.

qui fugiens redisse dicitur Constantinopolim et dedisse fidem, ut per uilissimas ulterius turbas nihil facere auderet, sed, sicut superius dictum est, Basilisci temporibus a Timotheo illo damnato, qui Constantinopolim uenerat, ad Antiochiam remissus, ut iterum illic episcopatum teneret. quo facto idem ipse Petrus Iohannem, de quo Acacium diximus retulisse, ordinat Apamenis episcopum: a quibus non receptus redit Antiochiam et Petrum episcopatus sui pellit auctorem et inuadit eius ecclesiam.

quos simul damnatos iterum dicit Acacius petens apostolicam sedem, ut, si ad eam forte confugerent, ne ipso quidem digni haberentur aspectu et, si iam aliquam indulgentiam forsitan impetrassent, irritam esse debere nec eorum paenitentiam recipiendam esse. quid multa? hunc ipsum Iohannem, quem Acacius cum Petro damnauerat et sine paenitentiae remedio fecit ab apostolica sede damnari, post tot damnationes Tyriorum misit ecclesiae praesidere.

In causa fidei Christiane, cui ab exordio sui numquam defuisse probantur inimici, nostro qui seculo sed per interualla temporis Nestorius et Euthices non noua dogmata suadentes sed nomina prodierunt.

nam Nestorius post centum quinquaginta et octo fere annos Fotini et Pauli Samosateni secutus errorem Oasitano exilio meruit religari dicendo, sicut ab auctoribus suis didicit, Christum dominum nostrum hominem tantummodo uirgine Maria esse progenitum. contra quem Euthices post annos plurimos extitit, disputando rectum tramitem tenere offendens in Apollinaris est raptus insaniam, ita prorumpens, quibus assereret Christum uerum hominem non fuisse nec in eo duas naturas esse credendas sed unam tantummodo dei uerbi, uerbum tamen incarnatum.

quod quidem non esse hominis perhibuit sed humane figure, ut similitudo magis humani corporis quam ipsa ueritas suaderetur, cum catholica fides uerum deum uerumque hominem Christum dei filium esse fateatur, non unius nature sed unius essentie atque persone.

cum ergo Euthicen istum presbyterum et abbatem Constantinopolitane ciuitatis Eusebius Dorolitanus episcopus suadere talia reperisset, zelo fidei manifestauit. ipse etiam Nestorium dudum in ecclesia res sacrilegas praedicantem

reprehendierat, ipse quoque ineptias Euthicis detulit et ad Flauianum Constantinopolitane sedis catholicum episcopum et ad iudicium prouocauit. dicta causa damnatus est Euthices. offenditur imperator Theodosius, cuius iussione fere trecenti sexaginta episcopi congregati sunt, inter quos Dioscurus hereticus Alexandrinus episcopus. affuerunt etiam uicarii ab apostolica sede directi Iulius Puteolanus episcopus et Hilarius archidiaconus, quia presbyter Renatus in Abedo insula morte prebentus est.

in hoc itaque conuentu repudiate sunt epistole pape Leonis, que fuerant ad synodum Flauiani episcopi directe, et penitus non permittuntur recensiri tota die nihilque aliud nisi quedam Nestorii damnati id est prioris Ephesine synodis gesta releguntur. simul etiam relictis chartis discutitur iudicium sancte memorie Flauiani super Euthicen. interea cum Euthicis blasphemia legeretur, acclamatum est hanc esse ueram et orthodoxam fidem.

contradicentibus itaque uicariis Romane sedis deicitur Flauianus episcopus, recipitur Euthices. damnatur etiam Eusebius episcopus accusator eiusdem Euthicis, qui, dum esset laicus, fuerat accusator Nestorii. deicitur Domnus Antiochenus, sancte memoria praedictus Flauianus dirigitur in exilium, ubi etiam defunctus est.

mortuo itaque Theodosio imperatore Marcianus factus est princeps, lesam fidem grauiter ferens. cuius religiosa iussione conueniunt Nice amplius quam quingenti et ultra episcopi totius Orientis et Egypti. quam synodum postea transtulit Calcedonam propter palatii uicinitatem. interfuit etiam ipse imperator conuentui, interfuit senatus et omnes iudices et aulice potestates.

Eusebius ille Dorolitanus episcopus ante annum de exilio fugiens Romam uenerat, etiam huic synodo interesse properauit. accusat ipse Dioscorum et alios Alexandrinos. quid multa? damnatur Dioscorus, sancte memorie Flauiani corpus officiosissime Constantinopolim reportatur, apud Alexandriam Proterius catholicus fit sacerdos.

quidam Timotheus presbyter et Petrus diaconus Dioscori sectatores se ab Alexandrina ecclesia separarunt. quos cum Proterius episcopus ad ministeria sua reuocare non posset, utrumque damnauit. mortuo igitur principe Marciano collectis hereticorum turbis Timotheus et Petrus ueniunt Alexandriam et ordinatur ab hereticis Timotheus episcopus. occupatur ecclesia, ad quam se sancte memorie Proterius episcopus timore contulerat ibique in baptisterio occiditur laniatur eicitur et fumus eius incenditur cinerisque ipsius spargitur in uentos.

Leo itaque subit imperium, ad quem tanti facinoris querella peruenit. heretici autem supplicabant, ut Calcedonensis synodus aboleretur; catholici et contra tanti sceleris uindictam expetebant. considerans itaque imperator nimis esse onerosum uexari tantos iterum sacerdotes, quorum plurimos aut etas aut infirmitas aut etiam paupertas hunc labore subire prohibebant, dirigit magis christianos per totum Orientem; dirigit etiam Anatolius episcopus Constantinopolitanus Asclepiadem diaconum suum ad episcopos, qui Calcedona fuerant congregati.

qui rescribunt Calcedonensem synodum usque ad sanguinem esse defendendam, quia non alteram fidem statuit quam synodus Nicena: Timotheum uero non solum episcopum non haberi sed etiam Christiana appellatione priuari. fit ergo apud Alexandriam alter Timotheus catholicus; Timotheus hereticus mittitur in exilium Cersonam, qui locus est in Ponto; Petrus fugit.

igitur quamdiu uixit Leo imperator, uixit etiam Timotheus episcopus Alexandrie cum quiete. cum autem Basilicus occupasset imperium, damnare cepit Calcedonensem synodum et catholicos persequi. tunc Timotheus ille dampnatus uenit Constantinopolym et damnatos hereticos suis reddidit locis et mox uenit Alexandriam. tunc Timotheus catholicus fugit et monasterio latet. Petrus ille iterum se iunxit Timotheo, cum quo fuerat damnatus.

imperator itaque Zeno redit ad regnum, Basilicus opprimitur. aput Alexandriam quoque pulso inuasore Timotheo Timotheus catholicus redditur ecclesie. sed isto Timotheo heretico morte damnato Petrus consors ipsius ab hereticis episcopus Alexandrinus est ordinatus. quem nihil omnius deici iussit Christianissimus imperator et reducit Timotheum catholicum.

interea cum plurimi seu clerici seu monachi seu seculares diuites ad communionem catholici episcopi nollent penitus conuenire, clementissimus imperator diuersis minis terruit uniuersos. denique Timotheus episcopus scribit ad papam Simplicium ut scriberet imperatori

de Petro, qui latebat in Alexandria et insidiabatur ecclesie, quatenus ad longinquum deportaretur exilium. igitur per ferme triennium sancte memorie papa Simplicius non destitit scribere ad Acacium episcopum, ut ageret cum imperatore, quatenus fieret de Petro, quod Timotheus episcopus postulabat, sed nihil omnino proficere potuit.

defuncto namque isto Timotheo episcopo Ioannes economus officii candidatus, qui multis laudibus praedicabatur, catholicus episcopus ac catholicis est ordinatus. qui cum ad apostolicam sedem synodica scripta mississet, superueniente quodam Uranio ab Acacio destinato et contra Iohannem iam episcopum quedam falsa deferente, qui etiam de restituendo Petro mentionem faciebat, tunc ab episcopatus eiusdem Iohannis confirmatione papa suspensus est, eo quod scripta eius, que totiens ad Acacium propter Alexandrine ecclesie quietem et catholice fidei integritatem direxerat, nihil omnino proficerent.

dum hec agerentur, superuenit idem Iohannes episcopus, qui sicut decebat ab apostolica sede susceptus est. cuius etiam aduentus plenius uniuersa patefecit. quid multa? dum Accacii scripta legeremus, que de Petro et lohannem Antiochenis ad papam miserat, excessus Accacii etiam in hac causa grauissimus deprehenditur.

denique memoratus Petrus Iohannem quendam presbyterum ordinauit Apamenis episcopum, a quibus non receptus uenit Antiochiam et Petrum episcopatus sui pellit auctorem et inuadit eius ecclesiam. qui simul iterum damnatos dicit Acacius petens ab apostolica sede, ut si ad eam forte confugeret, nec uisu dignos haberet, et si fortassis iam aliquam indulgentiam impetrassent, irritam esse debere nec eorum poenitentiam recipiendam esse.

quod cum fatus Iohannes Alexandrinus episcopus relegisset, tacere non potuit, quod illum Iohannem quem Accacius damnauerat cum Petro et sine remedio penitentie fecit ab apostolica sede damnari, post tot damnationes Tyriorum miserit ecclesie presidere.

postquam ergo sanctus Felix papa litteras predecessoris sui nihil profecisset cognouit et ludibria quedam in euersionem fidei ab Acacio fieri, tunc Uitalem episcopum Troenitinum ex regione Picena et Misenum Cumane ecclesie episcopum ex regione Campanie direxit, ut Petrus de Alexandrina pelleretur ecclesia et ut Acacio libello sancti Iohannis episcopi Alexandrini responderet atque ipsi denuntiarent Acacio, ut anathema Alexandrino diceret Petro. porro idem legati professi sunt.

qui licet hostili more in custodia detrusi chartas amiserint, tamen perfidi atque damnatis hereticis consensum accommodare non debuerunt, quod uoluntas negare potuerunt. non solum ergo non egerunt que iussa sunt, sed etiam hereticis communicauerunt confirmatione Petri episcopi, ad quem pellendum missi fuerant. Acacius namque contumelias in episcopum Iohannem direxit.

quibus omnibus patefactissimus papa Felix commotus habita synodo Uitalem et Misenum ab officio et communione suspendit. Acacium uero damnauit. cuius audacia deteriora committens etiam illum Petrum Antiochenum eiecto catholico Calendione, quem ipse ordinauerat, ad Antiochienam misit ecclesiam.

DOMINO SANCTO AC REUERENTISSIMO URBIS ROMAE PAPAE HORMISDAE. Prima salus rectae fidei regulam custodire et a constitutis patrum nullatenus deuiare. et quia non potest domini nostri Iesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, haec, quae dicta sunt, rerum probantur effectibus, quia in sede apostolica inmaculata est semper seruata religio.

de hac ergo spe et fide mimme separantes et patrum sequentes in omnibus constituta anathematizamus omnes haereses, praecipue Nestorium, qui quondam Constantinupolitanae fuit (urbis > episcopus, damnatum in concilio Epheseno <a> Caelestino papa urbis Romae et sancto Cyrillo Alexandrinae ciuitatis antistite; una cum isto anathematizantes Eutichen (et) Dioscorum Alexandrinum in sancta synodo, quam sequimur et amplectimur, Calcedonensi damnatos;

his Timotheum adicientes parricidam Ellurum cognomento, discipulum quoque ipsius atque sequacem in omnibus Petrum Alexandrinum; idemque condemnamus atque anathematizamus Acacium Constantinupolitanum complicem atque sequacem uel qui in eorum communionis societate persistunt, quia quorum se communioni quia miscuit, ipsorum meruit in condemnatione sententiam; Petrum nihilominus Antiochenum damnantes cum sequacibus suis et omnium supra scriptorum.

quapropter suscipimus et probamus epistolas beati papae Leonis uniuersas, quas de Christiana religione conscripsit. unde, sicut praediximus, sequentes apostolicam sedem et praedicantes eius omnia constituta, spero, ut in una communione uobiscum, quam sedes apostolica praedicat, esse merear, in qua est integra et uera Christianae religionis soliditas; promittentes etiam sequestratos a communione ecclesiae catholicae, id est non consentientes sedi apostolicae, eorum nomina inter sacra non recitanda esse mysteria.