Collectanea Antiariana Parisina (Latin)

Dilectissimis et beatissimis consacerdotibus episcopis Orientalibus omnibus per diuersas prouincias in Christo manentibus Gallicani episcopi salutem.

Omni quidem uitae nostrae fideique sensu gratias deo patri per dominum nostrum Iesum Christum confitemur, quod nos in lumine scientiae confessionis suae doctrinis et propheticis et apostolicis conlocauit, ne saecularis imperitiae tenebris detenti iudicio saeculi teneremur, cum sola spes sit plenissima ad salutem deum patrem omnipotentem per unigenitum eius dominum Iesum Christum in sancto spiritu confiteri.

sed plane non minor cotidie gratulationis nostrae causa cumulatur. quod liberans nos ab errore mundi nunc etiam inexpiabili hereticorum admisceri non patitur societati. ex litteris enim uestris, quas dilecto fratri et consacerdoti nostro Hilario credidistis, fraudem diaboli et conspirantia aduersus ecclesiam domini haereticorum ingenia cognouimus, ut diuisi in partibus Orientis atque Occidentis diuersis inuicem opinionibus falleremur.

nam plures numero, qui aut Arimini aut Nicheae adfuerunt, sub auctoritate uestri nominis ad \'usiae\' silentium sunt coacti. quod uerbum a uobis quondam contra Arriomanitarum heresim inuentum a nobis semper sancte fideliterque susceptum est.

maxime 〈cum〉dominus ipse lesus Christus ad discipulos suos sit professus dicens: ego et pater un unum sumus. quo non solum caritatem, quae ad patrem est, sed et diuinitatem, quae dei ex deo est, significat secundum illud: qui me uidit, uidit et patrem et: si mihi non uultis credere, uel operibus meis credite, quia pater in me et ego in patre.

Hanc igitur semper fidem tenentes et tenebimus detestantes quoque eos, qui dicunt: \'non erat ante quam nasceretur\'. non quod unigenitum deum innascibilem praedicemus, sed quod impium sit maxime deo temporum tempus aliquod anteferre, cum ipsud illud \'ante quam nasceretur, non fuit\', sit temporis.

sed et oboedientem quoquc patri etiam usque ad mortem crucis, secundum infirmitatem adsumpti hominis non negamus, cum ipse de ascensu suo ad caelos loquutus sit: si diligeretis me, gauderetis, quia uado ad patrem, quia pater ma i or me est., per cuius carnis susceptionem nos sibi fratres connuncupare dignatus est, eum in forma dei manens forma serui esse uoluisset.

Itaque, carissimi. cum ex litteris uestris in \'usiae\' silentio fraudem se passam simplicitas nostra cognoscat. etiam pietatem eorum. qui de Arimino Constantinopolim reuerterunt. conuentos, sicut epistola uestra contenta testatur, neque eos ad tantarum blasphemiarum dampnationem potuisse compellere fidelis dominici nominis pracdicator frater noster Hilarius nuntiauerit. nos quoque ab his omnibus, quae per ignorantiam perpere gesta sunt. referimus.

Auxentiumet Ursacium ac Ualentem, Gaium, Megasium et Iustinum excommunicatos habemus secundum litteras uestras et certe ut diximus. iuxta fratris nostri Hilarii professionem. qui se pacem cum his, qui horum sectarentur errores. habiturum negauit. blasphemias quoque omnes.

quas littcris uestris subiecistis, dampnamus maximeque eorum sacerdotes apostatas respuentes, qui in loca fratrum indignissime exulantium quorundam aut ignoratione aut impietate sunt substituti. pollicentes hoc coram deo atque etiam confitentes, ut, quisque his, quae statuimus, intra Gallias putauerit renitendum, a communione ac sede sit sacerdotii abiciendus. neque enim, ut alia, aut occasionem praedicandi non dampnamus permittens aut contra deum et Christi unigeniti dei maiestatem aliter. quam nos de \'omousion\' significatione sentimus.

obnitens, dignus erit sanctitate sacerdotii nomine iudicandus. a quo iam Saturninum, qui statutis salubribus impiissime contradixit, secundum fratrum nostrorum geminas iam litteras excomunicatum ab omnibus Gallicanis episcopis caritas uestra cognoscat. quem et uetera — dissimulata, iam diu licet — crimina et certa edita epistolis suis nouae temeritatis indignum indignum episcopi nomine esse fecerunt.

EXPLICIT FIDES CATHOLICA EXPOSITA APUD PARISEAM CIUITATEM AD EPISCOPIS GALLICANIS AD ORIENTALES EPISCOPOS.

(5). Litteras sinceritatis tuae accepi, quibus, ut decet episcopum et dei sacerdotem, transgressori te Ossio didici restitisse et cadentibus plurimis Arimino in communicatione l alentis, Ursacii et ceterorum, quos ipsi agnito blasphemiae crimine ante damnauerunt, tuum adsensum denegasse, fidem scilicet seruans, quam patres Nicheani scripserunt. gratulamur. tibi in hoc, gratulamur et nobis, quia hoc uiuis proposito et hac fide pollens nostri dignatus es meminisse.

permanenti autem tibi in eadem confessione et nullam cum ypocritis retinenti societatem nostram tibi communicationem promitte. quibus potes tractatibus, quanto labore praeuales, transgressores obiurga, infideles increpa nihil metuens de regno saeculari, ut fecisti, quia potior est, qui in nobis est, quam qui in hoc mundo.

Nos uero tui consacerdotes tertio laborantes exilio hoc dicimus, quod manifestum esse putauimus, quoniam omnis spes Arriomanitarum non in suo haud unito consensu, sed in protectione pendet regni saecularis, ignorantes scripta, quia maledicti sunt, qui spem habent in hominem. nostrum autem adiutorium in nomine domini, qui fecit caelum et terram. in passionibus perdurare cupimus, ut, secundum quod dictum est, in regno glorificari possimus.

dignare nobis scribere, quid malos corrigendo profeceris uel quantos fratres aut stantes agnoueris aut ipse monendo correxeris. salutant te omnes, qui mecum sunt, maxime Diaconus, simulque petunt, ut cunctos lateri tuo fideliter adhaerentes nostro digneris obsequio salutare.

EXPLICIT EPISTULA EUSEBI AD GREGORIUM EPISCOPUM SPANENSEM.

Ego Germinius episcopus credo et profiteor esse unum uerum deum patrem, aeternum, omnipotentem.

et Christum filium eius unicum et dominum deum nostrum, de uero deo putre uerum dei filium, ante omnia genitum, diuinitate, caritate, maiestate, uirtute, claritate, uita, sapientia, scientia patri per omnia similem utpote perfectum de perfecto genitum.

susceptionem etiam hominis ex uirgine Maria, sicut prophetae futurum praedixerunt et euangelicae atque apostolicae uoces conpletum docent, passionem quoque eius et mortem et resurrectionem et in caelis ascensionem suscipimus, credimus. profitemur et quod in fine mundi de caelis

Extitit namque temporibus nostris Marcellus quidam Galaciae, haereticorum omnium exeerabilior pestis, quique sacrilega mente, ore profano perditoque argumento uelit Christi domini regnum perpetuum, aeternum et sine tempore disterminare initium regnandi accepisse dominum dicens ante quadringentos annos finemque ei uenturam simul cum mundi occasu.

etiam hoc asserere coepti temeritate conatur, quod in corporis conceptione tunc factus

sit imago inuisibilis dei tuncque et panis et ianua et uita effectus. et quidem hoc non solum uerbis nec loquacitatis assertione confirmat, sed totum, quidquid fuerat sacrilega mente conceptum blasphemoque ore prolatum concupiscentia nitenti, libro blasphemiis et execrationibus pleno indens etiam alia multo peiora in ipsum calumniam faciens scripturis diuinis cum sua interpretatione et scelerata mente, quae contra illis, ex suo pestifero sensu applicabat.

quibus ex rebus aperte manifesteque constitit.haereticus. quique assertiones suas quibusdam squaloribus miscens, nunc falsitatibus Sabelli, nunc malitiae Pauli Samosatensis. nunc blasphemiis Montani, haereticorum omnium ducis, aperte permiscens unamque confusionem de supradictis faciens ut imprudens Galata in aliud euangelium declinauit, quod non est aliud secundum quod beatus apostolus Paulus tales condemnans ait: etsi angelus de caelo aliter annuntiauerit uobis. quam quod accepistis, anathema sit.

Magna autem fuit parentibus nostris atque maioribus sollicitudo de supradicta praedicatione sacrilega. condicitur namque in

Constantinopolim ciuitatem sub praesentia beatissimae memoriae Constantini imperatoris concilium episcoporum. ex multis Orientalium prouinciis aduenerunt. ut hominem malls rebus inbutum salubri consilio reformarent et ille ammonitione, sanctissima correptione, correptus a sacrilega praedicatione discederet. quique increpantes illum et exprobantes necnon etiam caritatis affectu postulantes multo tempore nec quicquam proficiebant.

namque post unam et secundam multasque correptiones cum nihil proficere potuissent — perdurabat enim et contradicebat rectae fidei et contentione maligna ecclesiae catholicae resistebat —, exinde illum omnes horrere ac uitare coeperunt. et uidentes, quoniam subuersus est et peccato et est a semet ipso damnatus, actis eum ecclesiasticis damnauerunt, ne ulterius oues Christi pestiferis contactibus malis macularet. tunc namque etiam eius aliquos prauissimos sensus contra fidem rectam ecclesiamque sanctissimam propter memoriam posterorum cautelamque suis sanctissimis scripturis in archiuo ecclesiae condiderunt.

Uehementer autem ammirati sumus, quatenus eum, qui aliter. quam in uero est. audet euangelium praedicare, quidam, qui se ecclesiasticos esse uolunt, facile ad communionem recipiunt nec blasphemias eius, quae in ipsius libro signatae sunt. inquirentes

nec illis, qui sollicite cuncta inuestigauerunt et inuenientes iuste damnauerunt, consensum accommodare uoluerunt. etenim Marcellus cum apud suos haereticus haberetur, peregrinationis auxilia requisiuit, scilicet, ut et illos falleret, qui et ipsum et eius scripta pestifera ignorarent. sed quidquid apud illos agit, impia sua scripta sensusque profanos occultat falsa pro ueris opponens, quaestum sibi de simplicibus atque innocentibus fecit. quique sub praetexto ecclesiasticae regulae multos ecclesiae pastores induxit eosque in suam redigens potestatem, Sabelli haeretici sectam inducens callida fraude decepit restaurans Pauli Samosatensis et artes et dolos.

mixta enim est oninium haereticorum sectis Marcelli extranea traditio, sicut supra memoratum est. unde conuenerat omnes ecclesiae sanctae praepositos memores dictorum domini Christi dicentis,: cauete nos a pseudoprophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces, a fructibus eorum cognoscetis eos uitare ab huiusmodi et horrere nec illis facile communicare-

municare, agnoscere illos ex actibus suis atque ex eorum seriptis sacrilegis praedamnare. nunc uero uehementer metuimus, ne nostris temporibus compleatur, quod scriptum est: cum dormiunt homines, uenit inimicus et sparsit zizania inter frumentum. cum enim non uigilant hi, quos uigilare oportet in custodia ecclesiae, falsa uera imitantia funditus. id quod rectum est, uertunt.

quae cum ita smt, nolite supradicti Marcelli prauissimi sequi errores et ea, quae ab ipso iniusta praedicatione contra dominum Christum inuenta traditaque sunt, praedamnate, ne blasphemiis scelenbusque etiam ipsi participes sitis. sed propter compendium haec hactenus de Marcello.

Uerum de Athanasio quondam Alexandriae episcopo accipite, quae gesta sunt. accusatus est grauiter iuxta deum sacrilegus et iuxta misteria ecclesiae sanctae profanus. quique propriis manibus comminuit poculum deo et Christo dicatum ipsumque altare uenerandum confregit sedemque sacerdotalem subuertit ipse atque ipsam basilicam, dei domum, ecclesiam Christi, demolitus usque ad solum est. presbiterum uero ipsum, uirum grauem et iustum, nomine Scyram. tradidit custodiae militari.

Nam propter haec necessario concilium apud Caesaream Palaestinam primo uidetur esse condictum et, cum minime ab ipso uel ab eius satellitibus ad supradictum concilium occurreretur,

post alterum annum in Tyro propter eius facinora necessario iterum celebratur. aduenerunt episcopi do Machedonia et de Pannonia, Bitynia et ex omnibus partibus Orientis imperatoris iussione constricti. quique actis Athanasi flagitia criminaque cognoscentes non passim nec temere accusatoribus credunt, sed suo de concilio inlustres et laudabiles episcopos eligunt atque in rem praesentem, ubi res gestae erant, de quibus arguebatur Athanasius, mittunt. quique oculata fide cuncta aspicientes atque uera cognoscentes

Sed dum Athanasius post damnationem suam reditum sibi de exilio compararet, de Gallia ad Alexandriam post plurimum tempus aduenit.

quique praetorita in nihilum ducens acrius in nequitia praeualebat. nam comparatione sequentium leuia sunt, quae ab ipso prima commissa sunt. etenim per omnem uiam reditus sui ecclesias subuertebat, damnatos episcopos aliquos restaurabat. aliquibus spem ad episcopatus reditum promittebat. aliquos ex infidelibus constituebat episcopos saluis et permanentibus integris sacerdotibus per pugnas et caedes gentilium. nihil respiciens leges, desperationi tribuens totum.

unde per uim, per caedem, per bellum Alexandrinorum basilicas depraedatur. constituto iam in eius loco ex iudicio concilii sancto et integro sacerdote [et] ut barbarus hostis, ut pestis sacrilega adductis gentilium populis dei templum incendit, altare comminuit et clam exui de ciuitate occulteque profugiit.

Sed de Paulo Constantinopolitanae ciuitatis quondam episcopo post reditum exilii sui, si quis audierit, perhorrescet. , , .... fuere namque et in Anquira prouinciae Galatiae post reditum Marcelli haeretici domorum incendia et genera diuersa bellorum. nudi ab ipso ad forum trahebantur presbyteri et, quod cum lacrimis luctuque dicendum est, consecratum domini corpus ad sacerdotum colla suspensum palam publiceque profanabat uirginesque sanctissimas deo Christoque dicatas publice in foro mediaque in ciuitate concurrentibus populis abstractis uestibus horrenda foeditate nudabat.

sed (et) in ciuitate uaza proumciae Palestinae post reditum suum Asclepas altare comminuit multasque seditiones effecit. praeterea Adrianopoli Lucius post reditum suum sacrificium a sanctis et integris sacerdotibus confectum, si fas est dicere, canibus proiciendum iubebat. igitur cum haec ita sint, numquidnam lupis tantis ac talibus oues Christi adhuc usque credemus et membraChristi membra fonucatonac faciemus? absit.

Nam postea Athanasius peragrans per diuersas partes orbis terrarum, scilicet seducens aliquos et per suam fallaciam adulationemque pestiferam decipiens innocentes episcopos, qui eius facinora ignorabant, uel Egyptios aliquos actus eius ignorantes scripta a singulis emendicando ecclesias pacificas perturbabat aut ipse sibi nouas pro sua uoluntate fingebat. nihil tamen hoc ualere potuit ad iudicium iam dudum a sanctissimis et inlustribus episcopis consecratum. non enim commendatio eorum, qui nec in concilio indices fuerunt nec concilii iudicium habuerunt aliquando nec praesentes,

Sed et iudices, qui illum digne stntentiauerunt, credere noluerunt (11) ideo. quia et alii quique in praeteritum pro suis facinoribus detecti sunt, nunc cum Marcello et Athanasio coniuncti sunt — dicimus autem Asclepan, qui ante decem et septem annos episcopatus honore discinctus est, deinde Paulum et Lucium et quotquot talibus coniuncti sunt — circumeuntes simul exteras regiones persuadebant iudicibus non esse credendum illis, qui in

eos digne sententiam protulerunt, ut hoc genere commercii sibi quondam ad episcopatus reditum procurarent. nce in ipsis locis, in quibus peccauerant, nec in proximis uel ubi accusatores habebant, se defendebant, sed iuxta peregrinos et longe a suis regionibus positos, ignorantes gestorum fidem, iustam sententiam conabantur perfringere ad illos referentes actus suos, qui illos per omnia nesciebant. astute hoc faciunt.

scientes enim de iudicibus, de accusatoribus, de testibus multos decessisse post tot tantasque sententias putauerunt aliud restaurare iudicium uolentes apud nos causam dicere, qui neque illos cxcusauimus neque iudicauimus. qui enim iudicauerunt, iam ad dominum perrexerunt.

Uoluerunt autem etiam Orientalibus episcopis et ueniunt pro iudicibus defensores, pro defensoribus ni. eo tempore cum eorum defensio non ualebat, maxime cum tunc defendi minime potuerunt, quando illos accusatores sui faciem ad faciem arguebant.

nouam legem introducere putauerunt, ut Orientales episcopi ab Occidentalibus iudicarentur. et uolebant ecclesiae iudicium per eos posse constare, qui non tam illorum miserebantur, quam actibus suis. hoc itaque nefas quoniam numquam recepit ecclesiastica disciplina, quaesumus, dilectissimi fratres, ut sceleratam perniciem conatusque mortiferos perditorum nobiscum etiam ipsi damnetis.

Etenim adhuc cum esset episcopus Athanasius, Asclepam depositum sua sententia ipse damnauit. sed et Marcellus similiter illi numquam communicauit. Paulus uero Athanasi expositioni interfuit manuque propria sententiam scribens cum ceteris eum etiam ipse damnauit. et quamdiu quisque eorum episcopus fuit, sua iudicia confirmauit.

sed cum diuersis ex causis diuersisque temporibus singuli eorum digne de ecclesia suis pro meritis pellerentur, maiorem concordiam una conspiratione fecerunt donantes sibi quisque delicta, quae. cum episcopi essent, pro auctoritate diuina damnarunt.

Namque quoniam Athanasius in Italiam et Galliam pergens sibi iudicium conparauit post mortem aliquorum accusatorum, testium iudicumque et credidit posse se denuo tempore audiri, quo \' eius flagitia uetustate teinporisobscurarentur — cuiconsensum commodantes non recte lulius urbis Romae episcopus, Maximinus et Ossius ceterique conplures ipsorum concilium apud Serdicam fieri

ex imperaturis benignitate sumserunt —, occurrinius ad Serdicam litteris imperatoris conuenti. quo cum uenissemus, didicimus in media ecclesia Athanasium, Marcellum, omnes sceleratos concilii sententia pulsos et merito singulos pro suis facinoribus praedam-

natos cum Ossio et Protogene sedere simul et disputare et - quod est deterius - diuina misteria celebrare. nec confundebatur Protogenes Serdicae episcopus communicare Marcello haeretico, cuius et sectam et reprobum sensum in concilio quater sententiis episcoporum suscribens propria uoce ipse damnauerat. unde manifestum est, quia sese ipse sua sententia condemnauit, cum se illi communicando participem fecit.

Uerum nos tenentes ecclesiasticae regulae disciplinam et uolentes miseros in aliquantulum iuuare mandauimus illis, qui cum Protogene et Ossio fuerunt, ut de suo coetu damnatus excluderent neque peccatoribus communicarent; deinde una nobiscum audirent ea.

quae a nostris patribus contra ipsos in praeteritum fuerant iudicata. nam liber Marcelli non expectabat accusationem — per se enim aperte haereticus noscebatur - et, ne falsis suggestionibus crederent, non eorum quisquam prauissimam mentem propter locum episcopatus obscurabat. at illi contra haec resistebant — qua ratione, nescimus — nec se noluerunt ab ipsorum communione secernere confirmantes Marcelli haeretici sectam et facinora Athanasi ceterorumque scelera fidei ecclesiasticae pacique praeponebant.

His itaque cognitis nos octoginta episcopi, qui propter pacem confirmandam ecclesiae ex diuersis longisque prouinciis cum ingenti exitu et labore ad Serdicam ueneramus, uidentes haec non sine lacrimis ferebamus. leue enim non erat, quod a se eos dimittere omnino negabant, quos patres nostri merito suis pro criminibus ante damnarunt.

his itaque communicare nefas duximus neque cum profanis uoluimus sancta domini sacramenta miscere seruantes et tenentes ecclesiasticae (regulae) disciplinam. nam ut non supradictos Ossium a se Protogencmque dimitterent. conscientia forte mala. qua sibi eorum unusquisque metuebant, nudari ab aliquo. quae adpalam fieri magnopere pertimescebant. nec sic in eos audebat eorum aliquis sententiam dicere, ne et se ipse damnaret, quod illis contra interdictum communicassent, quibus communicare nullo genere oporteret.

Uerum nos iterum illos atque iterum rogabamus, ne firma solidaque concuterent, nc subuerterent legem nec iura diuina turbarent, ne cuncta confunderent atque traditionem ecclesiae ne quidem in modica parte frustrarent, sed necnouam sectam inducerent aut Orientalibus episcopis conciliisque sanctissimis de Occidente uenientes aliqua in parte praeponerent.

at illi contra despicientes haec nobis minabantur et sese Athanasium et ceteros sceleratos uindicaturos pollicebantur, quasi uero aliud facere aut dicere possent, qui sceleratos omnes ac perditos in suum consortium receperunt. praeterea ingenti hoc tumore proponunt audacia potius ac temeritate quam legitima ratione possessi. uidentes enim, quod hi, qui damnatos recipiunt, in offensam crimenque incurrunt ut uiolatores caelestium legum, tali auctoritate iudicium constituere conabantur, ut sese iudices indicum dicere uellent atque eorum, qui iam cum deo sunt, si fas est, sententiam refricare.

nos uero rogabamus illos per plurimos dies. ut a sese damnatos abicerent et (se) ecclesiae sanctae coniungerent atque patribus uera dicentibus consensum accommodarent. sed illi se hoc facturos omnino negabant.

Altercantibus igitur nobis emerserunt quinque episcopi ex partibus nostris, qui superstates de sexto numero eorum, qui ad Mareotam directi fuerant, remanserunt. et talem illis optionem proponunt mittendos esse ex utroque concilio episcopos aliquos ad loca, in quibus Athanasius scelera flagitiaque commisit, ut sub testificatione dei cuncta fideliter scriberent et, si falsa inuenta

fuerint, quae concilio nuntiauimus, ipsi damnemur nec imperatoribus nec concilio nec cuiquam episcopo conqueramur. quodsi uerum constiterit, quod ante diximus, ad numerum nostrum ex uobis quos elegistis, id est, qui Athanasio post damnationem communicauerunt, sed et eos, qui Athanasio et Marcello fautores defensoresque sunt, exponamus nec imperatoribus nec concilio nec cuiquam episcopo uestrum aliqui conquerantur..hanc optionem a nostris propositam Ossius et Protogenes omnesque eorum socii suscipere timuerunt.

Inmensa autem confluxerat ad Sardiciam multitudo sceleratorum omnium ac perditorum aduentantium de Constantinupoli, de Alexandria. de hinc, qui rei homicidiorum. rei sanguinis, rei caedis, rei latrociniorum, rei praedarum, rei spoliarum nefandorumque omnium sacrilegiorum (et) criminum rei, qui altaria confregerunt, ecclesias incenderunt domosque priuatorum conpilauerunt, profanatores mysteriorum dei proditoresque sacramentorum Christi, qui impiam sceleratamque haereticorum doctrinam contra ecclesiae

fidem adserentes sapientissimos presbiteros dei, diacones, sacerdotes atroci caede mactauerunt. et eos omnes secum collectos in suo conuenticulo habuerunt Ossius et Protogenes. quosque honorantes nos omnes diacones et sacerdotes dei despiciebant, quia nec ipsi uolebamus talibus aliquando coniungi. quique uulgo omnibusque gentilibus id. quod inter nos fuerat, referebant pro\'ueris falsa fingentes nec discordiam inter non ex causa dei ortam. sed ex humana praesumtione narrabant.

diuinis humana miscentes et ecclesiasticis rebus priuatas adiungentes ciuitatis nobis concentum seditionemque conflarunt dicentes nus grauem schismate ciuitati importasse iniuriam, nisi illis — quod nefas erat — communicaremus, et haec frequenter acclamabant. nos enim omnino illis communicare noluimus, nisi eos, quos damnauimus, proiecissent et dignum honorem concilio Orientis tribuerent.

Quae uero ipsi egerint uel quale concilium habuerint. hinc addiscere poteritis. nam Protogenes, sicut supra diximus, apud acta anathematizans Marcellum ut Paulum postea eos in communionem suscepit. Dionisium uero ab Klida prouinciae Acaiae, quem ipsi exposuerunt, in concilio habuerunt. simul secum et exponentes ut expositi. iudices et rei [et] communicantes mysteria diuina pertractant.

Bassum autem de Diocleciana ciuitate in flagitiis sceleribusque detectum et merito de Siria deportatum ordinauerunt episcopum. quique apud ipsos sceleratius uiuens detectus et ab ipsis damnatus cum ipsis hodie uidetur esse coniunctus. Aetio<uero> Tessalonicensi Protogenes frequenter probra multa criminaque obiecit, quod diceret illum concubus et habuisse et habere, cui communicare numquam uoluit. nunc uero in amicitiam receptus, quasi peiorum consortio expurgatus, apud ipsos habetur ut iustus.

Asclepas autem cum ad Constantinopolim ciuitatem propter Paulum uenisset, post immanitatem rerum atrocitatemque commisit, quae media in ecclesia Constantinupolitana gesta sunt post mille homicidia, quae altaria ipsa humano sanguine coinquinauerunt, post Inferfeetiones fratrum extinctionesque gentilium, hodieque cum Paulo, cuius causa haec gesta sunt, communicare non cessat, sed (et) illi, qui per Asclepan Paulo communicant accipientes ab eodem scripta atque ad illum mittentes.

Ex hac igitur coagulatione atque ex perditorum congregatione quale potuerit celebrari concilium, in quo flagitia sua non tam puniebant, quam agnoscebant! (21) non enim secundum nos, qui ecclesiis sanctissimis praesedemus populisque rectores

sumus, donantes et dimittentes, quae ab ipsis nec dimitti umquam possunt nec donari. quique -etiam Marcello et Athanasio ceterisque sceleratis flagitia. blasphemia, quae nefas fuerat dimittere, condonarunt. cum scriptum sit: si peccauerit homo in hominem, orabunt pro eo ad dominum; si autem in deum peccauerit. homo. quis orabit pro eo ?

nos autem talem consuetudinem non habemus nec ecclesia dei.sed nee haec docere aliquos patimur nec nouas traditiones inducere, ne proditores fidei traditoresque scripturarum diuinarum, quod nefas est, dicamur, ne a domino et ab hominibus eondnmnemur..

Uerum illi supradicti etiam haec aduersus nos machinabantur. et quoniam sciebant nos non posse sibi scelestorum beneficio communicare. ex scriptis nos imperatorum terrere putabant, ut inuitos ad suam communionem traherent. et spectabant diuidi totius mundi profundam ecclesiae aeternamque pacem propter

Athanasium et Marcellum, per quos nomen domini blasphematur in gentibus. quos oportebat, si in se aliquid timoris dei habuissent, ne turbor iste. qui per ipsos natus est. permaneret, a sua prauissima praesumtione uel sero discedere. ne ipsorum causa contra sese scinderetur ecclesia. aut si in his, qui pro ipsis certantur, metus dei esset. etiamsi nihil damnabile apud ipsos inueniretur. tamen uel quod propter ipsos unitas ecclesiae scinditur et propter insanam rabiem cupiditatemque honoris pax profunda subuertitur. exsecrari eos ac perhorrere deberent.

Cum ita res currere uideremus, ad suam patriam regredi nostrum unusquisque decreuit placuitque nobis de Serdica scribere et ea. quae gesta sunt, nuntiare nostramque sententiam declarare.

nos cnim Athanasium et Marcellum, qui in dominum impic blasphemantes scelerati uixerunt, expositos olim atque damnatos non possumus iterum in episcopatus honore suscipere. quique crucifigentes iterum filium dei atque illum denuo publicantes acerbis ictibus confixerunt. alter enim ipsorum blasphemando in filium dei atque in eius regnum aeterna morte mortuus est semel; alter in corpus domini et misteria eius profano more atrociter peccans ceteraque flagitia inmaniter gerens episcoporum sententia eiectus est atque damnatus.

quam ob rem. quoniam a parentum traditione discedere non possumus. quia nec talem auctoritatem sumsit ecclesia nec talem potestatem a deo accepit. supradictos ad honorem dignitatemque eccelesiae nec ipsi suscipimus et suscipientes digne damnamus.

sed nec alios, qui aut olim aut postea merito damnati sunt. in ecclesia recipimus adhaerentes legibus dei traditionibusque paternis atque ecclesiasticis disciplinis. credentes prophetae dicenti: noli transgredi term i nos aeternos. quos posuerunt patres tui. quare nos numquam fixa solidaque concutimus. sed magis ea, quae sunt a parentibus constituta. seruamus.

Post multa igitur, dilectissimi fratres, haec uobis ex aperto mandamus. ne quis uestrum ab aliquo circumuentus aliquando communicet, id est Ossio, Protogeni. Athanasio, Marcello, Asclepae. Paulo. Iulio, sed nec cuiquam damnatorum de ecclesia sancta reiectis neque sociis ipsorum. qui illis siue per se siue per scripta communicant. quare uos nec ad illos scribere umquam debetis nec ab ipsis scripta suscipere. iam quod superest.

oramus uis, dilectissimi fratres, ut unitati ecclesiae consulatis (et) paci perpetuae, sanctos episcopos eligatis, in quibus et fides integra et sancta sit uita, abhorrentes eos, qui pro criminibus suis ab episcopatus honore

discincti sunt uoluntque iterum recipere locum, quem digne pro suis facinoribus amiserunt. magis magisque hos execramini, quos post facinus uidetis peiora committere nec dominum audiunt dicentem: peccasti, quiesce. iuuenescunt enim et fortiores de sceleribus efficiuntur et, quanto plus in gurgitem uitiorum mergunt, tanto plus totum orbem subuertunt. seditionibus uitiorum bella persecutionesque acerrimas sanctis ecclesiis ingerunt et tyrannico more populos dei in suum dominium captiuare contendunt.

Namque ex his rebus pessimos eorum conatus agnoscite, quando talem mundo tempestatis procellam induxerunt. qua Orientem prope totum Occidentemque turbarent, ut relinquentes singuli ecclesiasticas curas populosque dei deserentes atque ipsam euangelii doctrinam post ponentes de longinquo adueniremus, [se] senes aetate graues, corpore debiles, aegritudine infirmes — trahebamurque per diuersa nostrosque aegrotantes in itineribus deserebamus propter perpaucos scelestos olim digne damnatos, primatus ecclesiae contra fas appetentes — geratque curam de nobis imperium atque religiosi imperatores, tribuni et duces dirissima re publica de episcoporum uita statuque exercerentur. sed nec populi silent. omnis etenim fraternitas omnibus in prouinciis suspensa ac sollicita expectat, in quem finem haec malorum procella succedit.

Nec hoc propter bonum quoque iustitiae inquirunt. non enim ecclesiis consulunt, qui leges iuraque diuina (ac) ceterorum decreta dissoluere perconantur. propterea hanc nouitatem moliebantur inducere, quam horret uetus consuetudo ecclesiae, ut, in concilio Orientales episcopi quidquid forte statuissent, ab episcopis Occidentalibus refricaretur, similiter et, quidquid Occidentalium partium episcopi. ab Orientalibus solueretur. sed hoc ex illo suo prauissimo sensu tractabant.

uerum omnium conciliorum iuste legitimeque actorum decreta firmanda maiorum nostrorum gesta consignant. nam in urbe Roma sub Nouato et Sabellio et l\'alentino haereticis factum concilium ab Orientalibus confirmatum est. et iterum in Oriente, sub Paulo a Samosatis quod statutum est ab omnibus est signatum.

ob quam rem hortamur uos, dilectissimi fratres, considerantes ordinem ecclesiasticae disciplinae et paci totius orbis consulentes. corripiatis eos, qui sceleratis communicant, et malos de ecclesiis radicitus amputetis, ut tempestate ruente ipsorum causa innatans Christus dominus omnibus imperet uentis procellisque maritimis discedere et tribuat ecclesiae sanctae pacem perpetuam et quietam.

Nos uero nulli iniuriam fecimus, sed legis praecepta seruamus. nam iniuriati grauiter et male tractati sumus ab his, qui uolebant ecclesiae catholicae regulam sua prauitate turbare, sed ante oculos habentes timorem dei, iudicium Christi uerum et iustum considerantes nullius personam accepimus.neque alicui pepercimus, quominus ecclesiasticam disciplinam seruaremus.

unde Iulium urbis Romae, Ossium et Protogenem et Gaudentium et Maximinum a Triueris damnauit omne concilium secundum antiquissimam legem ut auctores communionis Marcelli et Athanasi ceterorumque sec-

leratomm, quique etiam homicidiis Pauli Constantinopolitani (et) cruentis actibus eius communicauerunt. Protogenem namque esse anathematizandum una cum Marcello subscribendo frequenter sententiae in ipsum uel in eius librum tnlatae, quique etiam in

Paulum Constantinupolitanum sententiam dederunt et illi postea communicauerunt. Gaudentium autem ut inmemorem decessoris sui Cyriaci suscribentis sententiis in sceleratos digne inlatis commixtumque criminibus Pauli, quem etiam impudenter defendebat.

Iulium uero urbis Romae ut principem et ducem malorum. qui primus ianuam communionis sceleratis atque damnatis aperuit ceterisque aditum fecit ad soluenda iura diuina defendebatque

Athanasium praesumenter atque audaciter, hominem, cuius nec testes nouerat nec accusatores. sed Ossium propter supradictam causam et propter beatissimae memoriae Marcum. cui graues semper iniurias irrogauit, sed et quod malos omnes pro criminibus suis digne damnatos totis uiribus defendebat et quod conuixerit in Oriente cum sceleratis ac perditis. turpiter namque Paulino quondam episcopo Daciae indiuiduus amicus fuit, homini. qui primo maleficus fuerit accusatus et de ecclesia pulsus usque in hodiernum diem in apostasia permanens cum concubinis publice et meretricibus fornicetur, cuius maleficiorum libros Machedonius episcopus atque confessor a Mobso combussit. sed (et) Eustasio et Quimatio adhaerebat pessime et carus fuit, de quorum uita infami ac turpi dicendum nihil est; exitus enim illorum eos omnibus declarauit. his itaque ac talibus iunctus. ab initio Ossius.

Propter has igitur causas iustum duxit concilium, ut lulium urbis Romae et Ossium ceterosque supra memoratos discinigeret atque damnaret. quae cum ita sint, custodire uos ab ipsis et abstinere debetis, dilectissimi fratres, nec eos aliquando ad communionem uestram ammittere, sed nec ipsorum litteras accipere nec ad illos litteras dominicas dare.

et quoniam catholicam et apostolicam fidem uoluerunt infringere hi, qui cum Ossio erant, inducentes nouam sectam Iudeo couniti Marcelli, mixtam Sabellio et Paulo, iudaizantem, necessario ordinauimus catholicae ecclesiae fidem, quam negauerunt supradicti, qui cum Ossio sunt, et Marcelli haeretici induxerunt.

Est autem fides nostra talis:

(29) Credimus (in) unum deum patrem omnipotentem. institutorem et creatorem omnium, ex quo omnis creatura in caelo et in terra nominatur.

et in unum genitum filium eius dominum nostrum Iesum Christum, qui ante aeuum ex patre generatus est, [et] ex deo

Thracia, Emimonto, Mysia, Pannoniis duabus, hanc exposuimus fidem.

Credimus in unum deum patrem omnipotentem, ereatorem etfactorem uniuersorum, ex quo omnis paternitas in caelis et in terra nominatur. credimus et in unigenitum eius filium dominum nostrum Iesum Christum, qui ante omnia saecula ex patre genitus cst, deum ex deo, Hemimonti, PanDoniae, Moesiae, Daciae, hanc exposuerunt fidem.

Credimus in unum deum patrem umnipotentem, creatorcm omnium ct factorem, ex quo omnia in caelo et in terra nominantur. et in unicum filium eius dominum nostrum lesum Christum ante omnia saocula. ex patre natum, deum de deo; lumen

Πστεύομεν εìς iva θεὸν πατέϱα παντοϰϱύοϱα, ϰτίστην xai ποιητὴν rwv πάντων, ἐξ ov moa πατϱιὰ ev οὺϱανοīς xai ἐπì γη̄ς ὀνομάζεται. - ϰαì εἰς τὸν μονογενη̄ avrov vlov, τὸν ϰύϱιον ἡμω̄ν \'Ιησοῡν Χϱιστόν, τὸν πϱὸ πάντων τω̄ν aiwvwv ex τοῡ πατϱὸς γεννηθέντα, θεὸν ex θεοῡ, Εὺϱὡπης, θϱᾴϰης, \'Ημιμόντου, Ilavνονίας, Μυσίας, Δαϰίας, τήνδε τὴν πίστιν ε̌θηϰαν.

\'II ε̌ϰθεσις τη̄ς πίστεως.

ΙΙιστεύομεν εἰς eva deov πατέϱα παντοϰϱάτοϱα, ϰτίστην xai ποιητὴν άπάντων, ἑξ ov πᾱσα πατϱιὰ iv οὐϱανοīς xai ἐπì γη̄ς ὀνομάζεται. xai εìς τὸν vidv avrov τὸν μονογενη̄, τὸν ϰύϱιον ἡμω̄ν \'I ησοῡν Χϱιστόν, o; πϱὸ πάντων τω̄ν alwvwv ex τοῡ πατϱὸς ἐγεννήθη, θεὸν ex θεοῡ, fw; ἐϰ ϕωτός, δι\'ο̂ν deus, ex luce lux, per quem facta sunt omnia, quae in caelis et quae in terra, uisibilia et inuisibilia, sermo qui sit et sapientia, uirtus et uita et lux uera, qui in nouissimis temporibus propter nos induerit hominem et natus sit de sancta uirgine Maria et crucifixus et mortuus et sepultus sit. tertia die surrexit a mortuis et adsumptus in caelum sedet in dextera patris, uenturus in fine mundi

lumen ex lumine, per quem facta sunt omnia, quae in caelis et quae in terra, uisibilia et inuisibilia: qui est uerbum et sapientia et uirtus et uita et lumen uerum, et qui in nouissimis diebus propter nos incarnatus est et natus ex sancta uirgine, qui crucifixus est et mortuus ct sepultus. et surrexit ex mortuis tertia die ct receptus in caelo est et sedet in dc lumine, per quem omnia et proptcr quem omnia facta sunt in caelo et in terra, uisibilia et innisibilia, uerbum, sapientia et potestas, lumen uerum sempiternum in omnibus, qui nouissimis temporibus propter nos homo factus est et creatus ex sancta uirgine, crucifixus et mortuus et sepultus. et rcsurrexit a mortuis tertio die, receptum in caelis, sedentem ad dexteram patris et

ϕω̄ς ἐϰ ϕωτός, δι\'οὐ ἐγένετο τὰ πάντα ἐν τοīς οὐϱανοīς ϰαì ἐπì τη̄ς γη̄ς, τὰ όϱατὰ ϰαì τὰ ὰόϱασα, λόγον ο̄ντα xai σοϕίαν xai δύναμιν ϰαì ζωὴν ϰαì ϕω̄ς ἀληθινόν, τὸνἐπ\'ἐσχάτων τω̄ν ἡμεϱω̄ν δι\' ἡμᾱς ἐνανθϱωπήσαντα xai γεννηθέντα ix τη̄ς ἁγίας παϱθένου, w σταυϱωθέντα xai dnoθανόντα xai ταϕέντα xai ἀναστάντα ix νεϰϱω̄ν τη̄ τϱίτη ἡμέϱα, xai avaληϕθέντα ei; οὐϱανὸν xai ϰαθεσθέντα iv δεξιᾱ τοῡ πατϱὸς xai ἐχόϰαì δι\' οὐ πάντα ἐγένετο iv τοīς ovϱανοīς xai ὲπì τη̄ς γη̄ς, τὰ όϱατὰ xai τὰ ἀόϱατα, o; ἐστιν λόγος xai σοϕία xai δύναμις xai ζωὴ xai ϕω̄ς τὸ ὰληθινὸν τὸ ὰīδιον iv πᾱσιν, δς ἐπ\' ἐσχάτου τω̄ν ἡμεϱω̄ν δι\'ἡμᾱς ἐνηνθώπησε ϰαì ἐγεννήθη ἐϰ τη̄ς παϱθένου τη̄ς aylag, ó; ἐσταυϱώθη xai ὰπέθανε xai ἐτάϕη xai ἀνέστη ἐϰ νεϰϱω̄ν τη̄ τϱίτη ἡμέϱᾳ xai ἀνελήϕθη εἰς ovgavov xai ἐϰάθισεν ἐϰ δεξιω̄ν τοῡ πατϱὸς xai ε̌στιν ἐϱχόμενος iv συνiudicare uiuos et mortuos et reddere unicuique secundum opera sua, cuius regnum incessabile permanet in aeterna saecula. est enim sedens in dextera patris, non solum in isto saeculo, sed et in futuro.

credimus in spiritum sanctum, hoc est in paraclitum, quem promittens apostolis post adsumtionem suam in caelum misit

dextera patris, uenturus indicare uiuos, et mortuos et reddere unicuique secundum opera eius, cuius regnum sine cessatione permanet in inmensa saecula. sedet enim in flextera patris non sulum in hoc saeculo, sed et in futuro. credimus et in spiritum sanctum, hoc est paracletum. quem promittens apostolis post reilitum in caelos misit docere eos uenientem in fine saeculi iudicare uiuos et mortuos et reddere unicuique secundum facta sua, cuius imperium sempiternum manebit in aeterna saecula, sedens semper ad dexteram patris, non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro. credimus et in unum spiritum sanctum dei, hocest paradetum, quem pollicitus apostolis post in caelum ascensionem misit

μενον ijti ουντελείη τοῡ alwvos ϰϱῑ- ναι ζο̄ντας ϰαὶ νεϰϱοὺς xai ὰποδοῡ- ναι ἑϰἁστψ ϰατὰ τὰ ε̌ϱγα αὺτοῡ, ού y βασιλείεία ἀϰατλυτος ovoa διαμενεῑ ri; τοὺς ἀπείϱους αἰ̕̕ω̄νας. ε̄σται ydo ϰαθεζόμενος ἐν δεξιᾱ τοῡ πατϱός, OV μόνον ἐν τψ̄ αἰω̄νι τούτψ, ἀλλὰ xai ev τψ̄ μέλλοντι. xai εἰς τὸ ἂγιον πνεῡμα, τουτέτι τὸν παϱάϰλητον, ὅπεϱ ἐπαγγειλάμενος Toiç ἀποστόλοις μετὰ τὴν εἰς οὐϱανοὺς avrov α̌νοδον ἀπέστειλε τελείᾳ τω̄ν αἰώνων ϰϱïναι ζω̄ντας xai νεϰϱοὺς xai ἀποδοῡναι έϰάστψ ϰατὰ τὰ ε̌ϱγα αὺοῡ, ov η̒̕ βασίλεια α̌νευ συντελείας διαμένει εìς αìω̄νας α̌νευ τέλους. ϰάθηται γὰϱ ἐϰ δεξιω̄ν tov πατϱὸς dei ov μόνον ὲν τψ̄ αìω̄νι τούτψ, ἀλλὰ ϰαì ἐν τψ̄ μέλλοντι. πιστεύομεν xai εìς τὸ πνεῡμα τὸ δγιον τοῡ θεοῡ, τουτέστι τὸν παϱάϰλητον, τοῡτον δή, ο̈̕ν, ώς ὲπηγγείλατο o Χϱιοτὸς τοīς ἑαυτοῡ μαθηταīς, μετὰ τὴν docere illos et instruere de omnibus, per quem sanctificantur animae in ipsum fideliter credentes. credimus et in sanctam ecclesiam. in remissam peccatorum, in carnis resurrectionem, in uitam aeter- nam.

illos uero, qui dicunt ex \'id, quod non fuit\' filium aut ex alia substantia et non ex deo aut qui dicunt fuisse aliquando tempus uel saeculum, quando non fuit filius, haereticos damnat sancta et catholica ecclesia. similiter et illos, qui dicunt tres esse deos

ac memorari omnia, per quem et sanctificantur sincere in eum credentium animae. eos autem, qui dicunt de non cxstantibus esse filium dei uel ex alia substantia et nOli ex deo et quod erat aliquando tempus aut saeculum, quando non crat, alienos nouit sancta et catholica ecclesia. similiter et eos, qui dicunt tres esse deos uel cere eos et monere omnia, per quem et sanctificantur et niuunt religiosorum animae in eum credentes. dicentes autem ex nihilo esse filium uel ex alia substantia spiritum et non ex dco ct erat aliquando tempus\' uel saeculum\', \'quando non erat\', alienus nouit sancta ct catholica ecclesia. similitcr etiam dicentes tres esse deos uel

διδάξαι αὺτοὺς xai ύπομνη̄σαι πάνra, δι\' ού xai άγιαοθήσοται ai τω̄ν εìλιϰϱινω̄ς εìς αὺτὸν πεπιστευϰότων ψυχαί. TOV; δὲ λέγοντας ὲξ οὺϰ Svτων τὸν υίὸν ὴ ὲξ έτέϱας ύποστάσεως xai μὴ ἐϰ τοῡ θεοῡ xal \'ήν notE χϱόνος, ο̈τε ovx ὴν\', ἀλλοτϱίους oldev ἡ ϰαθολιϰὴ ἐϰϰληοία. ὁμοίως ϰαì τοὺς λέγοντας τϱεīς είναι ἄνοδον αὺτοῡ εìς τοὺς οὺϱανοὺς t_απέστειλεν τοῡ διδάξαι αὺτοὺς; ϰαì ύπομνη̄σαι αὺτοὺς πάντα, δι\' οὺ άγυιζονται xai άγιάζουοιν τὰς ψυχὰς τω̄ν ὰληθιω̄ν τω̄ν ὰληθω̄ς ei; αὺτὸν ntστευόντων. rovg δὲ λέγοντας, ο̈̕τι E; οὐϰ ο̌ντων ἐστν o vlό; TOV θεοῡ ὴ ἐξ ἐτέϱας ὑποστάσεως T6 ανεῡμα ϰαì μὴ ὲϰ τοῡ θεοῡ ἤὅτι ἤν ,-rore χϱόνς ἤ αìών, ὅτε οὐϰ ἤν, ἀλλοτίους οἱδεν ἡ uyia xαì ϰαθολιϰὴ ὲϰϰλησία. aut Christum non esse deum aut ante aeuum non fuisse Christum neque filium dei aut ipsum patrem et filium et spiritum sanctum aut non natum filium aut non sententia neque uoluntate deum patrem genuisse filium, hos omnes anathematizat et execratur sancta et catholica ecclesia.

Christum nOli osse deum et ante saecula neque Christum neque filium cum esse dei ueleum ipsum esse patrem et filium ct sanctum spiritum uel innascibilem filium uel quod neque consilio neque uoluntate patcr genuerit filium, anathematizat sancta et catholica ecclesia. 15

Christum non esse deum siue spiritum non esse dei uel ante saecula nec Christum nec filium et nec spiritum tlei esse uel eundem patrem et filium et spiritum sanctum uel nOli natum filium uel natum spiritum aut noluntate\' uel arbitrio\' pater genllit filium\', \'fecit\' siue \'ereauit\' ud demonstrauit\', sed \'secundum intellectum omnia scientem, uerbum del\', hos omnes anathematizat sanrta catholica ecclesia.

ϑεοὺς ἢ τὸν Χϱιστόν μὴ εlvαι ϑεόν ἢ πϱὸ τω̃ν αἰώνων μήτε Χϱιστὸν μήτε υἱὸν αὐτὸν εὶναι ϑεοῡ ἢ τὸν αὐτὸν 20 εἲναι πατέϱα ϰαὶ υἱὸν ἢ dytov πνεῡ- μα ἢ άγέννητον υἱὸν ἢ ὅτι ov βουλήσει οὐδὲ ϑελήσει ἐγέννησε o πατὴϱ τὸν viov, ὰναϑεματίζει ἡ ayia xai ϰαϑολιϰὴ ἐϰϰλησία. 25

τοὺς δὲ λέγοντας, ὂτι roEi; εἰσι ϑεοὶ ἢ ο̋τι ó Χϱιστὸς OVX ἒ ϑεὸς η̋ ο̋τι τὸ πνευ̃μα οὐϰ ἔστι ϑεου̃ ij ο̃τι πϱὸ αἰώνων ovdi ó Χϱιστὸς xai ó υίὸς ούδὲro πνεῡμα τοῡ ϑεοῡ ἐστιν ἢ ο̄τι 6 αὐτὸς Ó πατὴϱ ϰαὶ ó υἱὸς xai rd πνεῡμα τὸ ἂγιον ἢ ἀγέννητον τὸν υἱὸν ἢ γεννητὸν TO πνεῡμα ij ο̋τι βουλη̃ ij ϑελήματι Ó πατήϱ ἐγέννησε τὸνυἱὸνιj ὅτι ἐποίησεν ἤ ὅτι ἔϰτισεν ἢ ὄτι πϱοεχείϱισενἢ ο̋τι γνώμη γέγονεν Ó λόγος τοῡ ϑεοῡ, ὂς πάντα οἴδε ὁμοῡ σὺν τω̜̄πατϱί, xai τούτους πάντας ὰναϑεματίζει ἡ ayla ϰαϑολιϰὴ ἐϰϰλησία.

[Opto uos in domino bene ualere].,

(1) Stephanus episcopus Antiochiae prouinciae Siriae Coelae, opto uos in domino bene ualere.

(2) Olympius episcopus Doliccus, opto uos in domino bene ualere.

(3) Gerontius episcopus Raphaniae (,opto uos in domino bene ualere).

(4) Menofantus episcopus ab Ephesoopto uos in domino bene ualere.

(5) Paulus episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(6) Eulalius episcopus ab Amasias, opto uos in domino bene ualere.

(7) Machedonius episcopus a Mopsuestia, opto uos in domino bene ualere.

(8) Thelafius episcopus a Calchedonia, opto uos in domino bene ualere.

(9) Acacius episcopus a Caesarea, opto uos in domino bene ualere.

(10) Theodorus episcopus ab Heraclia, opto uos in domino bene ualere.

(11) Quintianus episcopus a Gaza, opto uos in domino bene ualere.

(12) Marcus episcopus ab Aretusa, opto uos in domino bene ualere.

(13) Cyrotus episcopus a Roso, opto uos in domino bene ualere.

(14) Cyrotus episcopus a Lisinia, opto uos in domino bene ualere.

(15) Antonius episcopus a Zeumate, opto uos in domino beneualere.

(16) Antonius episcopus a Docimio, opto uos in domino bene ualere.

(17) Dianius episcopus a Caesarea, opto uos in domino bene ualere.

(18) Uitalis episcopus a Tyro, opto uos in domino bene ualere.

(19) Eudoxius episcopus a Germanicia, opto uos in domino bene ualere.

(20) Dionisius epicopus ab Alexandria prouinciae (Ciliciae), opto uos in domino bene ualere.

(21) Machedonius episcopus a Birito, opto uos in domino bene ualere.

(22) Eusebius episcopus ab Dorilaio, opto uos in domino bene ualere.

(23) Basilius episcopus ab Anquira, opto uos in domino bene ualere.

(24) Prohaeresius episcopus a Sinopa, opto uos in domino bene ualere.

(25) Eustatius episcopus ab Epiphania, opto uos in domino bene ualere.

(26) Pancratius episcopus a Parnaso, opto uos in domino bene ualere.

(27) Eusebius episcopus a Pergamo, opto uos in domino bene ualere.

(28) Sabinianus episcopus at Chadimena, opto uos in domino bene ualere.

(29) Bitinicus episcopus a Zelon, opto uos in domino bene ualere.

(30) Dominius episcopus a t Polidiane, opto uos in domino bene ualere.

(31) Pison episcopus a Trocnada, opto uos in domino bene ualere.

(32) Cartherius episcopus ab Aspona, opto uos in domino bene ualere.

(33) Filetus episcopus a Iuliopoli, opto uos in domino bene ualere.

(34) Squirius episcopus a Mareota, opto uos in domino bene ualere.

(35) Filetus episcopus a Cratia, opto uos in domino bene ualere.

(36) Timasarcus episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(37) Eusebius episcopus a Magnesia, opto uos in domino bene ualere.

(38) Quirius episcopus a Filadelfia, opto uos in domino bene ualere.

(39) Pison episcopus ab Adanis, opto uos in domino bene ualere.

(40) Thimotheus episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(41) Eudemon episcopus a Thaneos, opto uos in domino bene ualere.

(42) Callinicus episcopus a Pelusio, opto uos in domino bene ualere.

(43) Eusebius episcopus a Pergamo, opto uos in domino bene ualere.

(44) Leucadas episcopus ab Ilio, opto uos in domino bene ualere.

(45) Niconius episcopus a Troadosopto uos in domino bene ualere.

(46) Adamantius episcopus a Cio, opto uos in domino bene ualere.

(47) Edesius episcopus a Coo, opto uos in domino bene ualere.

(48) Theodulus episcopus a Ncocaesarea, opto uos in domino bene ualere.

(49) Sion episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(50) Theogenes episcopus a Licia, opto uos in domino bene ualere.

(51) Florentius episcopus ab Ancyra, opto uos in domino bene ualere.

(52) Isaac episcopus a Leto, opto uos in domino bene ualere.

(53) Eudemon episcopus, suscripsi pro ipso, opto uos in domino bene ualere\'.

(54) Agapius episcopus a Theno, opto uos in domino bene ualere.

(55) Bassus episcopus a Carpatho, opto uos in domino bene ualere.

(56) Narcissus cpiscopus ab Irenopoli, opto uos in domino bene ualere.

(57) Ambracius episcopus a Mileto, opto uos in domino bene ualere.

(58) Lucius episcopus ab Antinoo, opto uos in domino bene ualere.

(59) Nonnius episcopus a Laudocia, opto uos in domino bene ualere.

(60) Pantagatus episcopus ab Attalias, opto uos in domino bene ualere.

(61) Flaccus episcopus ab Laudocia, opto uos in domino bene ualere.

(62) Sisinnius episcopus a Perge, opto uos in domino bene ualere.

(03) Diogenes episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(64) Cresconius episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(65) Nestorius episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(66) Ammonius episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(67) Eugenius episcopus, opto uos in domino bene ualere.

(68) Antonius episcopus a Bosra, opto uos in domino bene ualere.

(69) Demofilus episcopus a Beroe, opto uos in domino bene ualere.

(70) Euticius episcopus a Filippopoli, opto uos in domino bene ualere.

(71) Seuerus episcopus a Gabula, opto uos in domino bene ualere.

(72) Thimotheus episcopus ab Ancialo, opto uos in domino bene ualere.

(73) Ualens episcopus a Mursa, opto uos in domino bene ualere.

EXPLICIT DECRETUM SYNODI ORIENTALIUM APUD SERDICAM EPISCOPORUM A PARTE ARRIANORUM, QVOD MISERUNT AD AFRICAM.

Beatissimo et gloriosissimo Augusto Constantio synodus Ariminensis.

Iubente deo et praecepto pietatis tuae credimus fuisse dispositum, ut ad Ariminensium locum ex diuersis prouinciis Occidentalium episcopi ueniremus, ut fides claresceret omnibus ΑΝΤΙΓΤΑΦΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ IIAPA ΤΗΣ .ΣΥΝΟΔΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΝ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΝ. 1. Ex τε τη̃ς τοῡϑεου̃ ϰελεύσεως xai τοῡ τη̄ς ση̄ςεὐσεβείας προστάγματος Ta πάλαι δογματισϑέντα γεγενη̄σϑαι πιστεύομεν. εἰς γὰρ \'Αρίμηνον ἐϰ πασω̄ν τω̄ν πρὸς Δύσιν πόλεων εἰς τὸ avro πάντες οἱ ἐπίσϰοποι συνήλϑομεν, Iva xai ecclesiis catholicis et haeretici noscerentur. dum enim omnes, qui recte sapimus, contractaremus, placuit fidem ab antiquitate perseuerantem, quam praedicauerunt prophetae, euangelia et apostoli per ipsum deum et dominum nostrum Iesum Christum, saluatorem imperii tui et largitorem salutis tuae, (ut), quam semper obtinuimus, teneamus.

nefas enim duximus sanctorum aliquid mutilare et eorum, qui in Nicheno tractatu consederant una cum gloriosae memoriae

ἡ πίστις τη̄ς ϰαϑολιϰη̃ς ἐϰϰλησίας, γνωρισϑη̃ ϰαὶ oi ravavria ϕρονου̃ντες ἔϰδηλοι γένωνται. ὡς γὰρ ἐπὶ πλεῑστον διασϰοποῡντες εὑρήϰαμεν, ἀρεστὸν ἐϕάνη rijv πίστιν τὴν ex παλαιου̃ διαμένουσαν, η̑ν xai oi προϕη̃ται xai ra εὐαγγέλια xai oi ἀπόστολοι διὰ τοῡ xvgiov ἡμω̄ν \'Ιησου̃ Χριστοῡ ἐϰήρυξαν, rov xal τη̃ς ση̃ς βαιλείας ϕρουροῡ xai τη̃ς ση̃ς ῥώσεως προστάτου, iva ταύτην ϰατασχόντες υλάξωμεν xal ϕυλάττοντες μέχρι τέλους διατηρήσωμεν. ἄτοπον γὰρ xai ἀϑέμιτον ἐϕάνη τω̃ν ὀρϑω̃ς xai διϰαίως ὡρισμένων τι μεταλλάσσειν xai τὡ̃ν iv Νιϰαία̜ ϰοινη̃ μετὰ τοῡ ἐνδοξοτάτου Kwvoravrlvov τοῡ σου̃ πατρὸς ϰαὶ βασιλέως ἐσϰεμμένων ὤν ἡ

Constantino patre pietatis tuae; qui tractatus manifestatus est et insinuatus mentibus populorum et contra haeresim Arrianam tunc positus inuenitur, (at non solum ipsa, sed etiam reliquae) haereses inde sunt expugnatae. a quo si aliquid demtum fuerit, uenenis haereticorum aditus panditur.

Ideo Ursatius et Ualens in suspicionem eiusdem haereseos Arrianae uenerunt aliquando et suspensi erant a communione et rogauerunt ueniam, sicut eorum continent scripta, quam meruerant tunc temporis a concilio Mediolanensi assistentibus etiam legatis

διδαϭxαλίαxai τὸ q ϱότημα διη̃λθέτε xai ἐxηϱύχθη εἰς πάϭυς ἀτθϱώπων ὰxοάς τε xai διατοίας, η̃τις ὰντίπαλος μόνη xal όλετὴϱ τη̃ς \'Αϱείgeιου αίϱέϭεως ύπη̄ϱξε, δι\'ή̄ςοὺ μόνον αυ̃τη. ἀλλὰ̕̕ xαὶ ai hunni alQeoet; xαθηϱέθηϭαν, ε̄ν ο̆ντως xαὶ τὸ πϱοϭθεῑναί τι ϭϕαλεϱὸν xai ἀϕελέϭθαι n ὲπιxίτδυνοτ πάϱχει ώς, εῐπεϱ τι θάτεϱον γένοιτο, ε̆ϭται τοῑς ἐχϕϱοῑς α̃δεια τοῡ ποιεῑν, α̈πεϱ βούλονται.

2. ΟθενΟὐϱϭάxιός τε xαὶ Οὐάλης, ἐπειδὴ ε̆xταλαι μέτοιχοί τε xαὶ ϭύμϕωνοι τοῡ\'Αϱειανοῡ δόγματος ὴ̄ϭαν xαθεϭτηxότες. xai τη̄ς ἡμετέϱας xοινωνίας χωϱιϭθέντες ὰπεϕάνθηϭαν. ή̄ςῑνα μετάϭχωϭιν, ἐϕ̕̕̕\' oi; iavToi; ϭυνεγνώxειϭαν πλημμελήϭαντες, μετανοίας τε xai ϭυγγνώμης ἠξίουν τυχεῑν, ώς xai τὰ ε̆γγϱαϕα τὰ π\'ἐxείνων γεγενημένα μαϱτυϱεῑ. δι\'ώ̄ν άπάντων ϕειδὼ γεγένηται xai τω̄ν ἐγxλημάτωτ ϭυγγνώμη. ή̄ν δὲ ú xαιϱός xαθ\'δν ταυ̃τα ἐ̕πϱάττετο, ο̄τε ἐν Μεδιολάνω τὸ ϭυνέδϱιοτ Tij; ϭυνόδου ϭυνεxϱοτεῑτο, ϭυμπαϱόντωτ δὲ xαὶ τω̃ν πϱε-

∗∗∗∗∗

σβυέϱων τη̄ς τω̃ν \'Ρωμαίων ϰϰλησίας - ἐγνωϰότες δὲ μα xal τὸν μετὰ τελευτὴν α̃ξιον μνήμης Κωνσαντῑνον μετὰ πάσης ἀϰϱιβείας xai ἐξετάσεως τὴν συγγϱαηεῑσαν πίστιν ἐϰτεϑειϰότα. ἐπειδὴ δὲ ὡς ἐξ ἀνϑϱώπων ἐγένετο βαπτισϑεὶς xai πϱὸς τὴν ὀφειλομέην εἰϱήνην ἀνεχώϱησεν,ᾰτοπον elvat μετ\' ἐϰεῑνόν TI xatvoτομεῑν xai τοσούτους ἁγίους ὁμολοητάς, μάϱτυϱας, τοὺς xai τοῡδε τοῡ δόγμαto; συγγϱαϕεῑς re xai εὑϱετὰς ὑπεϱιδεῑν, οιτινες xard τὸν παλαιὸν τη̄ς ἐϰϰλησίας ϑεσμὸν ἅπαντα ϕϱονοῡντες διαμεμενήϰασιν. wv ó ϑεὸς τὴν πίστιν xai εἰς rovg covç χϱόνους τη̄ς βασιείας μετέδωϰε διὰ rov δεσπότου ἡμω̄ν \'Ιησοῡ Χϱιστοῡ, δι\' ov σοι ϰαὶ τὸ βασιλεύειν οὕτως ὑπη̄ϱξεν ὡς xai τη̄ς ϰαϑ\'ἡμᾱς οἰϰουμένης ϰϱατεῑν. πάλιν yovv oi ἐλεεινοὶ xai οὶϰτϱοὶ τῳ̄ q ϱονήματι ἀϑεμίτῳ τολμήατι τη̄ς δυσσεβοῡς ϕϱονσζως ϰήϱυϰας ἑαυτοὺς ἀνήγγειλαν xai ὲπιχειϱοῡσιν ἀνατϱπειν πᾱν ἀληϑείας σύνταγμα. ὡς

∗∗∗∗∗.tunc etiam conabantur conuellere; quod fuerat positum ratione. et cum pietatis tuae litterae iusserunt tractari de fide, offerebatur nobis a supradictis turbatoribus ecclesiarum adsociato Genninio et Gaio nouum nescio quid.considerandum, (quod) multa peruersae doctrinae continebat. at uero cum uideretur displicere, quod offerebant publice in concilio, putauerunt aliter esse conscribendum. equidem haec breui tempore saepe mutasse manifestum est.

et ne frequentius ecclesiae perturbentur, placuit statuta uetera rata et inmutabilia seruari. ad

γὰϱ xard ro cov πϱόσταγμα ro συνέδϱιον τη̄ς ovvodov συνεϰϱοτεῑτο, ϰἀϰεῑνοι τη̄ς idlag ἀπάτης ἐγύμνουν τὴν σϰέψιν. ἐπειϱω̄ντο γὰϱ πανουϱγία τινὶ ϰαὶ ταϱαχη̄ πϱοσϕέϱοντές τι ϰαινοτομεῑν, τη̄ς τοιαύτης ἑταιϱίας τοὺς συναλιοϰομένους εὑϱόνες Γεϱμήιον, Αὐξέντιον ϰαὶ Γύϊον, τοὺς τὴν ἔϱιν xai dtxoστασίαν ἐμποιοῡντασ. wv ἡ διδασϰαλία μία μὲν ovaa πα̃ν πλη̄ϑος βλασϕημω̄ν ὑπεϱβέβηϰεν. ὡς de συνεῑδον οὺχὶ τη̄ς τοιαύτης πϱοαιέσεως ὄντας ovre ὁμογνωμοῡντας, ἐϕ\' οἰς ϰαϰω̄ς ἐϕϱόνουν, εἰς ro συμβολιον ἡμω̃ν μετήγαγον ἑαυτούς, w; δοϰεῑν ἔτεϱόν τι γϱάϕειν. ὴν δὲ o ϰαιϱὸς βϱαχὺς ó xai τὰς γνώμας αὐτω̄ν ηξελέγχων. iva ovv μὴ τοῑς αὐτοῑς dei τὰ τη̄ς ἐϰϰλησῑας πεϱιπίπτη xal ταϱαχὴ xai ϑόϱυβος ϰαλινδούμενος συγχέη, βέβαιον ἐϕάνη τὰ πάλαι ὡϱσμένα ἔννομα xai ἀμεταϰίνητα διαϕυλάττειν, τοὺς δὲ πϱοειϱημένους τη̄ς ἡμετέϱας ϰοινωνίας ὰποϰεχω4 ϱίσϑαι. δι\'η̑ν αἰτί τοὺς ἀναδιδάξοντας πϱέσβεις πϱὸς τὴν orjv ἐπιεί- instruendam igitur tuam clementiam (legatos nostros misimus, ut sententiam concilii per litteras nostras nuntiarent), quibus hoc ipsum solum mandauimus, ut non aliter legationem perferrent, quam (ut) statuta uetera permanerent firmissima, ut et sapientia tua cognosceret non hoc, quod promiserant supradicti Valens, Ursacius, Germinius et Gaius, si (aliquid rectorum) sublatum fuisset, pacem posse compleri. magis enim turbatio cunctis regionibus et ecclesiae Romanae inmissa est.

Ob quam rem tuam rogamus clementiam, ut placidis auribus et sereno uultu uniuersos legatos nostros et respicias et audias neue aliquid permittat clementia tua iniuria ueterum conuelli, sed manere ea, quae a maioribus nostris accepimus, quos fuisse et prudentes et sine spiritu sancto dei non egisse confidimus, quia ista

ϰειαν άπεστάλϰαμεν, τὴν γνώμην τοῡ συνεδϱίου διὰ τη̄ς έπιτολη̄ς μηνύcovra;\' τοίς δὲ πϱέσβεσι πϱό ye πάντων τοῡτο παϱεϰελυαάμεθα τὸ τὴν ὰλήϑειαν πιστώσασϑαι ἐϰ τω̄ν πάλαι ἀϱϰαίων xai dtxalwv ὁϱμωμένους. oi xui τὴν σὴν ὰναδιδάξυσιν ὁσιότητα, õτι οὐχ, ὦοπεϱ ε̌ϕησαν ὐϱσαάϰιός te xai Οὐάλης, ε̌σταιι εἰϱήνη, ει̌πεϱ rt τω̄ν διϰίων ἀνατϱπείη. πω̄ς γὰϱ εἰϱήνην οίόν τε α̌γειν τοὺς τὴν εἰϱήνην ϰαταλύοτας μα̃λλον γὰϱ ε̌ϱις xai ταϱαχὴ ix τούτων ovv ταῑς λοιπαῑς πόλεσι xai τη̃ τω̄ν \'Ρωμααίων ἐϰϰλησία γενήσεται .

3, Διὸ δὴ ἱϰετεύομεν τὴν oijv ἐπιείϰειαν, Iva πϱοσηνέσιν ἀϰοαῑς xai γαληναίϕ βλέμματι τοὺςήμετέϱους πϱέσβεις ἀϑϱήσειας μήτε πϱὸς ὕβϱιν TWV τετελευτηϰότων ϰαινόν n μεταλλάττειν ἐπιϱέϕειας, ἀλλ\' έάσης ἐμμένειν ἡμᾱς Toi; παϱὰ TWV πϱογόνων ὀϱισθει̃σι re xai νενομοϑετημένοις. οὔς Snavra μετὰ άγχινοίας re xai ϕϱονήσεως xai πνεύματος dytov πεποιηϰέναι ϕήσαιμεν α̌ν.

nouitate non solum fideles populi perturbati sunt, uerum etiam et infideles ad credulitatem uetantur accedere. oramus etiam, ut praecipias tot episcopos, qui Arimino detinentur, inter quos plurimi, qui aetate et paupertate defecti sunt, ad suam prouinciam remeare, ne destituti sine episcopis laborent populi ecclesiarum.hoc etiam frequentius postulamus, ut nihil innouetur, nihil minuatur, sed maneant incorrupta, quae patris sanctae pietatis tuae temporibus et tuis religiosis saeculis permanserunt. nec iam nos fatigari aut conuelli a sedibus nostris tua sancta prudentia permittat, sed ut quieti (cum populis suis episcopi) uacent semper postulationibus, quas

τὰ γὰϱ vvv παϱ\' ἐϰείνων ϰαινοτμον́μενα τοϊς μὲν πιστεν́σασιν ὰπιστίαν ἐμποιei, τοῑς de ἀπιστου̃σιν ὠμότητα. ἱϰετύομεν de hi, ῑνα ϰελεύσης τούς ἐπισϰóπους τοὺς ἐν ταῑς ὰλλοδαπαῑς διατϱίβοντας, ot); xai τό τη̄ς ἡλιϰίας ἐπίπονον xai τό τη̄ς πενίας ἐνδεὲς τϱύχει, τὴν εἰς τὰ oixeia ἁναϰομιδὴν ϱ̔ᾳδίαν ποιήσασϑαι, ῖνα μὴ ἒϱημοι τω̄ν ἒπισϰóπων ἀϕωϱισμένων ai ἐϰϰλησίαι δια-15 μένωσιν. ἒτι de πϱός ἅπασι xai τοῡτο δεóμεϑα, iva μηδὲν μήτε ἐλλείπῃ τω̄ν πϱοϋπαϱξάντων μήτε πλεονάξοι. ὰλλὰ πάντα ἅϱ̓ϱ̔ηϰτα διαμείνῃ ix τη̃ς του̃ σοῡ πατϱός εὐσεβείας xai εἰς τόν νυ̃ν χϱóνον διαϕυλαττóμενα, μήτε λοιπόν ἠμᾱς μοχϑεϊν xai ϰω̄ν οἰϰείων παϱοιϰήσεων ἀλλοτϱίους ἐπιτϱέψειας γίνεσϑαι\' ἀλλ\'ῖνα oi inioxonoi ovv Toiç ἰδίοις J.aoi; μετ̕̕̕̕\'εἰϱήνης εἰς εὐχάς τε xai λατϱείας σχολὴν ἅγοιεν, ίϰετεύοτες ὑπὲϱ τη̄ς ση̄ς βασιλείας habent semper et pro salute tua et pro regno tuo et pro pace, quam tibi diuinitas meritis tuis profundam et perpetuam largiatur.

(5). Cum consedissent episcopi mansionis Nicheae, quae

ϰαι σωτηϱίας xai είϱήνης, η̑ν ij θειότης σοι είς τὸ διηνεϰἑς χαϱιείται.oi δè ήμέτεϱοι πϱέσβεις τάς re ύπογϱαϕὰς xai τὰς τω̃ν ἐπισϰόπων πϱοσηγοϱίας ϰομίζουσιν, οι̎τινες xai ἐξ αὐτω̃ν τω̃ν ϑείων γϱαϕω̃ν ιὴν σὴν ἀναδιδάξουσιν δσιότητα. antehac Ustodizo uocabatur, in prouincia Tracia, Restutus, Gregorius, Honoratus, Arthemius, Yginus, lustinus, Priscus, Primus,-

mus, Taurinus, Lucius, Mustacius, Urbanus, Honoratus, Solutor, Restutus episcopus Carthaginis dixit: \'Scit prudentia uestra, consacerdotes sanctissimi, quod, cum Arimino de fide tractatus haberetur, contentio sic discidium fecerat, ut de sacerdotibus dei diabolo inmittente discordia fieret, atque exinde factum fuerat, ut in fratres nostros ego Restutus et pars episcoporum, quae sequebatur, Ursacium, Ualentem, Gcrminium et Gaium quasi in auctores mali intellectus sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur.

Sed quia in comminus positi uniuersa tractauimus et uniuersa discussimus inuenimusque, quod nulli displicere debeat, id est fidem in his catholicam iuxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haereticos fuisse et ideo, quia pacis concordia apud deum res est maxima, placuit, ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur et communio eorum deo fauente

integra conueniret nec quisquam in discidio remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat. et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere, an rectum sit, quod prosecutus sum, et manu sua suscribere\'. ab uniuersis episcopis dictum est \'placet\' et suscripserunt.

Domino merito gloriosissimo ac uictoriosissimo Augusto Constantio synodus Ariminensis Orientalibus consentiens [id est Migdonius, Megasius, Ualens, Epictetus et ceteri, qui haeresi consenserunt).

Inlustrati pietatis tuae scriptis maximas deo rettulimus et referimus gratias, quod nos beaueris intimans nobis illa, quae cum discursione pietatis tuae facere deberemus, ne quis \'usiae\' uel \'omousii\' nomina ecclesiae dei ignota aliquando, nominet, quod scandalum inter fratres facere solet. plurimum gratulati sumus, quia id, quod tenebamus, recognouimus.

o nos beatos, quibus occurrit tanta felicitas, ut cognitione tuae pietatis ceteri, qui haec nomina pro deo et dei filio adsumere solent, modum acceperint reuicti! nos igitur reddentes obsequium clementiae tuae, quod coram ueritatis status eluxit, quae, quia nesciat uinci, et obtinuit uictoriam,, ut indignum deo nomen, quod nusquam in legibus sanctis scriptum est, iam a nullo dicatur.

Unde oramus pietatem tuam, quoniam in eo loco, ubi synodus gesta est, unde responsum per nostros legatos dedimus, adhuc detinemur, iubeat nos, qui integram cum Orientalibus doctrinam retinemus, iam ad nostras plebes dimitti, ut ex hac parte appareant amatores ueritatis, qui deo non mutant nomen, nec cum eis, qui peruersa doctrina infecti sunt, diutius nos, qui ueritatem catholicam tenemus, dctineamur.

Subueni, pie imperator, dei summi cultoribus, subueni eis, qui per Christum dei filium deum patrem omnipotentem orant; subueni eis, qui iudicio tuo deuotas offerunt aures, qui nesciunt colere nisi deum patrem per dominum nostrum Iesum Christum gloriae eius filium. et praecipe, domine imperator, ad nostras nos plebes remeare datis litteris ad u. c. praefectum praetorii Taurum, quia

et nos in praedicatione nominis dei Orientalibus et tuae dispositioni plenum reddimus obsequium. in hac re, in qua semper tenuimus, iam ad nostras plebes redire debemus. de hac autem re ad coepiscopos nostros Orientales litteras dedimus, ut sciant hoc semper tenuisse et in fide catholica cum ipsis permanere. diuina pietas gloriosissimum te semper et ubique per omnia faciat uindicem, domine piissime imperator. EXPLICIT.

Obsecro, tranquillissime imperator, ut mihi benignas aures clementia tua tribuat, quo possit mansuetudini tuae mentis meae propositum apparere. de Christiano enim imperatore et sanctae memoriae filio Constantini hoc ipsud sine cunctatione mereor impetrare; sed in eo me laborare intellego, quia repetita satisfactione placabilem etiam circa reos animum tuum in gratiam meam reuocare non possum.

sermo enim pietatis tuae iam dudum ad populum missus me quidem, quem patienter omnia ferre necesse est, plurimum lacerat, sed animum tuum, qui lenitati semper uacat, qui numquam, ut scriptum est, in occasum diei iracundiam seruat, retinere circa me indignationem miraculo mihi est. ego enim, religiosissime imperator, tecum ueram pacem requiro, quae non sit uerbis conposita\' interna dispositione fallaciae, sed praeceptis euangeliorum rationabiliter confirmata.

Sed multi ecclesiae membra lacerare festinant, qui confinxerunt me litteras subprcssisse, ne crimina eius, quem dicebantur condemnasse, apud omnes paterent, quasi illas litteras episcoporum-

scoporum Orientalium et Aegyptiorum, quibus in omnibus eadem (in) Athanasium crimina continebantur at satis omnibus clarum est nec quisquam negat nos Orientalium litteras intimasse, legisse ecclesiae, legisse concilio atque haec etiam Orientalibus respondisse. quis fidem et sententiam non commodauimus nostram, quod eodem tempore octoginta episcoporum Aegyptiorum de Athanasio sententia

repugnabat, quam similiter recitauimus atque insinuauimus episcopis ltalis. unde contra unam legem uisum est etiam, cum episcoporum numerus pro Athanasio maior existeret, in parte aliqua commodare consensum. haec scripta, si deo fidem debet Eusebius, qui missus fuerat, festinans ad Africam nobis reliquit. quae tamen postea omnia scripta, ne ad inpetrandum forte concilium deessent, Uincentius, qui cum ceteris missus fuerat, Arclatum pertulit.

Uidet igitur prudentia tua nihil in animum meum introisse, quod deo seruientibus non dignum fuerat cogitare. testis autem \\ mihi est deus, testis est tota cum suis membris ecclesia me fide et metu in deum meum cuncta mundana, ita ut euangelica et apostolica ratio praecepit, calcare atque calcasse. non furore temerario, sed constituto; atque obseruato iure diuino atque in alio ministerio ecclesiasticus uiuens nihil per iactantiam, nihil per gloriae cupiditatem, quod ad legem pertinebat, impleui.

ad istud officium — testis est mihi deus meus — inuitus accessi; in quo cupio quidem sine offensa dei, quamdiu in saeculo fuero, permanere. et numquam mea statuta, sed apostolica ut essent semper firmata et custodita, perfeci. secutus morem ordinemque maiorum nihil addi episcopatui urbis Romae, nihil minui passus sum. et illam fidem seruans, quae per successionem tantorum episcoporum cucurrit, ex quibus plures martyres extiterunt, inlibatam custodiri semper exopto.

Denique iam me aperire causam pietati tuae sollicitudo ecclesiastica atque ipsa deuotio persuadet. significant Orientales paci se nostrae uelle coniungi. quae est pax, clementissime imperator, cum sint ex partibus ipsis quattuor episcopi Demofilus, Macedonius, Eudoxius, Martyrius, qui ante annos octo, cum apud Mediolanium Arri hereticam sententiam noluissent damnare, de conoilio animis iratis exierunt? horum si fas est sententiis, quale sit aut quid periculi habeat, commodare consensum, aequitas et clementia tua poterit aestimare.

Accipe aliud, quia tranquillitas tua patienter admittit. manent legatorum litterae, qui ad clementiam tuam fuerant destinati, quae nuper uenerunt. quibus significant propter turbationem quidem omnium ecclesiarum se quidem ante succumbere sententiis Orientalium uoluisse, proposuisse tamen conditionem, ut, si idem

Arrii haeresem condemnassent, hoc genere inclinati eorum sententiis obedirent. placitum, ut ipsi significant, scriptura teste firmatur, itur in concilium, accipiunt cum deliberatione responsa Arri doctrinam se damnare non posse, Athanasium, (quod solum exigebant, communione esse priuandum). hinc iam clementia tua hoc quoque consideret, recte catholicae religionis iure seruato an, hominis causa debeat diligenter excusseque tractari. ti. Unde iterum atque iterum mansuetudinem tuam et animum tuum deo deuotum rogamus per eius uirtutem, qui se, in defensione tua quantus sit, uniuersis mortalibus adprobauit, ut habens ante oculos eius beneficia, qui imperium tuum in omnibus regit, haec in coetu episcoporum diligenter facias omni cum consideratione tractari, ut pacatis per te deo fauente temporibus, tranquillitate tua consentiente, sic omnia discutiantur, ut, quae iudicio sacerdotum dei confirmata constiterunt omnes in expositionem fidei, quae inter tantos episcopos apud Nicheam praesente sanctae memoriae patre tuo confirmata est, uniuersos consensisse, cum exemplo possint in posterum custodiri, ut ipse saluator, qui desuper mentis tuae propositum intuetur, in tanta rerum expeditione laetetur causam fidei et pacis etiam rei publicae necessitatibus non inmerito praeposuisse. ad exorandum igitur mansuetudinem tuam, 2 ut beniuolo animo allegationes nostras audire digneris, fratrem et coepiscopum meum sanctum uirum Luciferum cum Pancracio pres-. bytero et Hilario diacono placuit proficisci. quos credimus de clementia tua ad pacem omnium ecclesiarum catholicarum non difficulter posse concilium impetrare. dei omnipotentis clementia te nobis custodiat, clementissime (ac religiosissime) Auguste. EXPLICIT.

Continent priora statuta, uenerabiles, sanctimoniam legis rebus ecclesiasticis niti. satis superque perspeximus litteris ad nostram prudentiam datis isdem oportere operam dare, cum profecto et episcoporum id officio congruat et salus omnium longe lateque populorum hoc fundamine roboretur. sed res admonuit statuta rursus existere. non enim aliquis definita geminari superfluum

iudicabit, cum crebra consueuerit admonitio augere cumulum diligentiae. his ita se habentibus de fide atque unitate tractari debere cognoscat sinceritas uestra et operam dari, ut ecclesiasticis rebus ordo conpetens praebeatur. discurret namque cunctorum prosperitas ubique populorum et concordia fida seruabitur, cum penitus amputatis de huiusmodi quaestionibus cunctis sectanda commouerit.

Res ista non debet intentionem animi longius propagare; non enim de Orientalibus episcopis in concilio uestro patitur ratio aliquid definiri. proinde super his tantum, quae ad uos pertinere cognoscit grauitas uestra, tractare debebitis et conpletis celeriter uniuersis consentiente consensu decem mittere ad comitatum meum, ut prudentiae uestrae prioribus litteris intimauimus. praedicti enim poterunt omnibus, quae eisdem Orientales proposuerint, respondere

uel tractare de fide, ut exitu competenti omnis quaestio terminetur et ambiguitas sopiatur. quae cum ita sint, aduersus Orientales nihil statuere uos oportet. aut si aliquid uolueritis contra eosdem praedictis absentibus definire, id quod fuerit usurpatum, inrito euanescet effectu. non enim ullas uires habere poterit definitio, cui nostra statuta testantur iam nunc robor et copiam denegari. quae cum ita sint, moderatione religionis uenerabiles antistitibus consentanea debetis ueneranda perficere, ut id, quod religio postulat, explicetur et, quod audiri prohibet ratio, nullus usurpet. diuinitas uos seruet per multos annos, parentes. EXPLICIT. DATUM V. KAŁ. IUNIAS EUSEBIO ET VPATIO CONSS.

(3) Sic credimus placere omnibus posse catholicis a symbolo accepto recedere nos non oportere, quod in collatione apud omnes integrum recognouimus, nec a fide recessuros, quam per prophetas a deo patre per Christum dominum nostrum docente spiritu sancto et in euangeliis et in apostolis omnibus suscepimus, et per traditionem patrum secundum successionem apostolorum usque ad tractatum apud Nicheam habitum contra heresim, quae tunc temporis exurrexerat, posita nunc usque permanet. quibus om- 2 nibus nec addendum aliquid credimus nec minui posse manifestum

Placitum est in concilio habito, in quo credimus posse placere omnibus catholicis, [ut] a symbolo accepto recedi omnino non debere, quod in conlatione aput omncs integrum recognouimus, nec a fide nos recessuros, quam per prophetas a domino deo patre per Christum dominum nostrum docente spiritu sancto in euangelio et apostolis omnibus suscepimus per traditionem patrum secundum successionem apostolorum, quae aput Niciam tractata [sunt] contra hereses, quae eo tempore surrexerunt, proposita est (et) nunc usque permanct. quibus a nobis omnibus nec addendum aliquid credimus nec minuerc posse manifestum est. placuit ergo nihil nouum fieti, substantiae\' quoque, quod 2 est. placet ergo nihil nouum fieri, \'substantiae\' quoque nomen et rem, a multis sanctis scripturis insinuatum mentibus nostris, optinere debere sui firmitatem. quam rem cum suo nomine ecclesia catholica eunt doctrina deifica semper confiteri et profiteri consueuit.

Graeci dicunt \'usiam\', nomen quidem in multis sanctis scripturis insinuatum mentibus nostris obtinere sui debere firmitatem * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Cum apud locum Ariminensem episcoporum synodus fuisset collecta et tractatum fuisset de fide et sedisset animo, quid agi deberet, Grecianus episcopus a Calle dixit: \'Quantum decuit, fratres carissimi, catholica synodus patientiam habuit e piam ecclesia totiens (se)

Εως πϱοση̄ϰον η̌ν xai δυνατόν, ἀδελϕοι τιμιώτατοι, ἡ ϰαϑολιϰὴ σύνοδος xai ἡ ayia ἐϰϰλησία τη̃ ίδίᾳ ύπομονη̄ xai ἀνεξιϰαϰίᾳ η̌νεγϰεν οὺϰ ἀγεννω̄ς exhibuit iuxta Ursacium et Ualentem, Germinium, Gaium, qui totiens mutando, quod crediderant, omnes ecclesias turbauerunt et nunc conantur hereticum animum suum inserere animis Christianis, subuertere enim uolunt tractatum habitum apud Nicheam, qui positus est contra Arrianam heresim et ceteras. adtulerunt uobis praeterea conscriptam fidem a se, quam recipere nos non licebat.

iam quidem heretici antehac nobis pronuntiati sunt et multis diebus est conprobatum. quos et ad nostram communionem non admisimus uoce nostra damnantes eos praesentes. nunc iterum quid uobis placet, iterum dicite, ut singulorum suscriptione firmetur\'. uniuersi episcopi dixerunt: \'Placet, ut heretici suprascripti damnentur, quo possit ecclesia fide inconcussa, quae uere catholica est, in pace perpetua permanere\'. EXPLICIT.

Οὐϱσάϰιον ϰαὶ Οὐάλην xai rdiov xai Γεϱμɭνιον xai Αὐξέντιον ̇ οι̉τινες ἄλλοτε α̌λλα ϕϱονοῡντες πάσας τὰς ἐϰϰλησίας συνετάϱαξν, ol ϰαὶ vrv ἐπιχειϱη̄σαι τετολμήϰασιν τὸν αίϱετιϰὸν λογισμὸν τη̣̄ TWV ὀϱϑοδόξων πίστει συνάϕαι ϰαὶ διαλῡσαι τὴν iv Νιϰαία̣ σύνοδον, η̑τις ύπάϱχει τη̄ τω̃ν \'Αϱϱιανω̄ν αίϱέσαι, ε̌ξωϑεν ɭδίαν τινά ϰαὶ ὰλλοτϱιωτάτην τη̄ς ἁγιωτάτης ἐϰϰλησίας συγγϱαϕει̃σαν nlortv πϱοσϕέϱοντες, η̑ντινα ήμα̃ς δέξασϑαι ἀϑέμιτον ἡγησάμεϑα. ἔϰπαλαι γὰϱ οὐτοι αἱϱετιϰοὶ ovre; xai τὰναντία ϕϱονοῡντες ϰαὶ νῡν ἀπεδείχϑησαν. ου̑ς πϱὀς τὴν ἡμετέϱαν ϰοινωνίαν συνελϑεῑν οὐϰ ἐπιτϱέπομεν rrj ἰδία̩ ϕωνη̄ παϱόντας αὐτοὺς ϰαταϰϱίνοντες ϰαὶ ϰαϑαιϱοῡντες. νῡν τοίνυν, ὄπεϱ doxei, ἀποϕήνασϑε, Iva ἑνὸς ἑϰάστου ἡ γνω̃σις ἐϰ τη̄ς ὑπογϱαϕη̄ς είη βέβαιος. ὁμοϑυμαδὸν oi ἐπίσϰοποι ϕάσϰομν ̇ \'Oi πϱοειϱημένοι ἐχϑϱοὶ ϰαϑαιϱεϑω̄σιν, tva ἡ ϰαϑολιϰὴ πίοτις iv εἰϱήνη̣ διαμείνη ̓.

Sancto spiritu plenus Paulus apostolus ad Corinthios ita loquitur: manet autem fides, spes, caritas. magnum consummandae ueritatis sacramentum ita triplici humani sensus affectione conplectitur. reliquarum autem rerum siue officia siue dona, in quibus nunc pro parte uersamur, abolenda significat, cum aduentu domini nostri Iesu Christi caelestis concilii perfectio inueniatur. corruptione enim nostra in aeternitatis gloriam transformata hoc,

quod nunc esse aliquid creditur, non erit, quando tribui coeperit, quod, cum est, semper aeternum est. uerum fidei, spei, caritatis hoc meritum est, ut mortis debito corporibus dissolutis semper maneant nec umquam desinant et, cum omnia in homine pro parte sint, haec tamen sola perfecta sint. nam siue prophetiae abolebuntur siue linguae cessabunt siue scientia destruetur, tria illa superiora perfectionem inmutabilem consequuntur et nihil aut extrinsecus mutuabuntur aut ultra, quam optinent, uberius adquirent. cum enim prophetias et linguas et scientiam ueritas absoluta depellit, fidem, spem, caritatem, capessendae aeternitatis traduces et patronos, ipsa, sicuti erunt, aeternitas adprehendet.

ct singularum quidem rerum idcm beatus apostolus merita exigui honoris sui (ui) distinxit, ut intellegi promtum esset ceteris profectu augumenti caelestis abolendis non exiguo honoris sui fructu tria haec sola esse, quae maneant quidem.

Igitur deus iustitiae praemiis muneratur creditus ab ignorante,, quod deus sit. atque ob id Abraham fides prima iustificat et Cananae filiam silentio dominum temtantis matris fides saluat et credentibus in nomine eius potestas in Iohanne tribuitur, ut ex deo nati sint. magnum est fidei meritum et perfecta credentibus deo beatitudo, per quam genitis in corpore, (in) iniquitate, in aegritudine et iustitia et sanitas et ortus ex deo est.

Et huic tantae, tam graui apostolicae auctoritati ego quoque inter ceteros, si quid mihi post eos loci est, testimonium reddo per

hanc caritatem repositam nobis ante tempora saccularia in caeli spem adsumtis. et nomini dei ac domini Iesu Christi adhaereo iniquorum societatem et infidelium consortium respuens, cum quo florere bonis saeculi, otio domestico frui, commodis omnibus redundare, familiaritate regia gloriari et esse falso episcopi nomine, singulis uniuersisque et publice et priuatim in ecclesiae dominatu grauem effici par ut ceteris potestas dabatur, si modo ueritatem euangelicam falsitate corrumperem, conscientiae reatum blandimento ignorantiae consolarer, iudicii corruptelam excusatione alieni arbitrii defenderem, hereseos piaculo non fide mea, quae utique esset obnoxia, sed simplicitate ignorantium non tenerer, probitatem sub difficultate publicae intellegentiae mentirer.

enimuero uersari in sermone hominum iam diu memini quosdam sacerdotum dei idcirco exulare, quod in Athanasium sententiam non ferunt, et hic error prope omnium mentes occupauit, ut sub nomine eius non satis unicuique eorum dignam causam suscepti exilii arbitrentur.

Praetermitto autem, licet potissima regi sit deferenda reuerentia — quia enim a deo regnum est —, non tamen aequanimiter iudicium eius episcopalibus arbitriis admitti, quia Caesaris (\'Caesari, deo autem reddenda, quae dei sunt. taceo imperatoris sublata causae cognitione iudicium, non queror extorqueri de absente sententiam, quamuis apostolo dicente: ubi fides est, ibi et libertas est pati istud simplicitas sacerdotalis non debeat; sed haec, non quia contemnenda sunt, uerum quia his grauiora sint subiecta, praetereo.

quamquam enim ex his, quibusque in terris gesta sint, cognosci potuerit longe aliud agi, quam existimabatur, tamen propensiore cura rem omnem hoc uolumine placuit exponere. raptim enim tunc haec per nos

ingerebantur, corruptio cuangeliorum, deprauatio fidei et simulata Christi nominis blasphema confessio. et necesse fuit in eo sermone omnia esse praepropera, inconposita, confusa, quia, quanto nos inpensiore cura audientiam quaereremus, tanto illi pertinaciore studio audientiae contrairent.

Incipiam igitur ab his, quae proxime gesta sunt, id est ex eo tempore, quo primum in Arelatensi oppido frater et comminister meus Paulinus, ecclesiae Triuerorum episcopus, eorum se perditioni simuiationique non miscuit. et qualis fuit illa sententia, exponam,

a qua referens uoluntatem indignus ecclesiae ab episcopis, dignus exilio a rege est iudicatus. atque hoc ita fieri non rerum ordo, sed ratio ex praesentibus petita demonstrat, ut ex his primum confessio potius fidei quam fauor in hominem intellegatur, ex quibus in eum, qui adsensus his non est, coepit iniuria.

Atque hoc etiam non inutiliter admonebo, ut ad omne hoc uolumen diligens intentio adhibeatur. omnia enim sunt et separanda temporibus et distinguenda iudiciis et secernenda personis ot uerborum diiudicanda uirtutibus, ne forte tot epistulis, tot

Multa quidem et frequenter ausi sunt Arriani heretici aduorsus seruos dei, qui fidem rectam et catolicam custodiunt.

sancta synodus secundum dei gratiam aput Sardicam collecta ex Roma, Hispaniis, Galliia, Italia, Campania, Calabria, Africa, Sardinia, Pannonia, Moesia, Dacia, Dardania, altera Daria, Macedonia, Thessalia, Achaia, Epiro, Thraria, Europe, Palestina, Arabia, ubique episcopis conministris catholicae et apostolicae ecclesiae, dilectissimis fratribus.

1. Multa quidem et saepius ausi sunt Arriani aduersus seruos dei fidem seruantes rectam. adulterinam enim submittentes dortrinam orthodoxos perse-,.

\'H dyia σύνοδος ή ϰατὰ ϑεοῡ χάϱιν ev Σαϱδιϰη̣̃ ουναχϑεῑοα τοῑς άπανταχοῡ ὲπισϰόποις xai ουλλειτουϱγοῑς τη̄ς ϰαϑολιϰη̄ς ἐϰϰλησίας ὰγαπητοῑς ἀδελϕοῑς ev ϰυϱίω̣ χαίϱειν.

fidem, (ut) non religiosam pietatem id clementissimorum imperatorum lateret. denique gratia dei iuuante etiam ipsi clementissimi imperatores congregauerunt ex diuersis prouinciis et ciuitatibus ipsam synodum sanctam in Serdicensium ciuitatem (et) fieri permiserunt, ut omnis quidem dissensio amputaretur, iniqua autem doctrina penitus expulsa pietas sola, quae est in Christo hominibus, custodiretur. uenerunt enim ab Oriente episcopi

qui temptaueiunt. in tantum enim insurrexcrunt aduersus fidem, ut etiam bonitatem piissimorum imperatorum non lateat. igitur gratia dei subueniente ipsi piissimi imperatores congregauerunt nos ex diuersis prouinciis et ciuitatibus et sanctam hanc synodum aput Sardicam fieri penniõerunt, ut omnis discordia pertollntur, tota ucro mala fide expulsa in Christo religio sola aput omnes seruetur. βάλλοντες διδασϰσλιαν τοὐς ὸϱϑοδόξους; ἑλαύνειν ἐπειϱάϑησαν. TOOOVTOV δἑ λοιπὸν ϰατεπανέστησαν ϰατἁ τη̄ς πɭστεως, wg μηδἑ τὴν εὐσέβεαν τω̄ν εὺλαβεστάτων βασιλἑων λαϑεῑν. τοιγαϱοὺν τὴς χάϱιτος του̃ ϑεου̃ συνεϱγούσης ϰαὶ aura; οἱ ευ̛̛̉σεβέσατοι βασιλει̃ς συνήγαγον ̔̔̔̔̉̉ὴμα̃ς ex διαϕόϱων ἑπαϱχιω̃ν xai πόλεων xai τὴν aylav ταύτην ovvodov ε̉ν τη̃ Σεϱδω̃ν πόλει γενέσϑαι δεδώϰασιν, ̂ι̂να πα̃σα μὲν διχόνοια πεϱιαιϱεϑη̃, πάσης; δὲ ϰαϰοπιστίας ε̉ξελαϑείσης η̉ ει̉ς Χϱιστὸν ευ̉σέβεια μόνη παϱὰ πάντων ϕυλάηται. ὴλϑον γὰϱ xai oi ὰπό τη̃ς cohortatione excitati piissimorum imperatorum maxime propter id, quod frequenter in murmuratione fuit, id est (de) dilectissimis fratribus nostris et coepiscopis Athanasio, episcopo Alexandriae, et Marcello, episcopo Ancyro-Galatiae. arbitramur autem etiam ad uos ipsos peruenisse eorum calumnias et aures uestras tcmtasse eos commouere non dubitamus, ut aduersum innocentes quidem, quae dicunt, credatis, sceleratae autem heresis suae suspicionem tegant. sed non diutius haec illis facere permissum est; est enim gubernator ecclesiarum dominus, qui pro ecclesiis et pro omnibus nobis mortem sustinuit et

uenerunt enim et de Oriente episcopi cohortati et ipsi a religiosissimis imperatoribus praecipue ob ea, quae rumigerabantur frequenter (de) dilectissimis fratribus nostris et conministris Athanasio, episcopo Alexandriae, et Marcello, episcopo Ancyrae Galatiae, et Asclepa. forte enim ad uos peruenerunt de his accusationes, forte et uestras aures temptauerunt mouere, ut ea, quae aduersus innocentes dicunt maledici, credantur ae suae molestissimae heresis suspectionem abscondant. sed non diu haec perpetrare permissi sunt; est enim. qui praestat patrocinium ecclesiis dominus. qui pro his et nobis omnibus mortem sustinuit

\'Εω̩̍ας ε̉πίσϰοποι πϱοτϱαπέντες xai avroi παϱὰ τω̃ν ευ̉σεβεστάτων, μάλιστα δι\' α̑πεϱ ε̉ϑϱύλουν πολλάϰις πεϱι τω̃ν α̉γαπητω̃ν ὰδελϕω̃ν ήμω̄ν xai συλλειτουϱγω̃ν \'Αϑανασίου, ε̉πισϰóπου τη̄ς \'Αλεξανδϱείας, xai MaexiUov, ε̉πισϰóπου τη̄ς \'Αγϰυϱογαλατίας. ῐσως; γὰϱ xai εις ὑμα̃ς εϕ̆θασαν αὺτω̃ν al διαβολαι xai lows xai τὰς υ̉μετέϱας; ὰϰοὰς ε̉πεχείϱησαν παϱασαλευ̃σαι, ι̃να ϰατα μὲν τω̃ν αϑώων, & λέγουσι, πιστεύσητε, τὴν δὲ τη̄ς μοχϑηϱᾱς αυ̉τω̃ν αιϱέσεως υ̉πóνοιαν έπιϰϱύψωσιν. α̉λλ\' ovx ὲπι πολὺ ταυ̃τα αοιείν συνεχωϱήϑησαν. ε̆στι γὰϱ Ó πϱοïστάμενος τω̄ν ε̉ϰϰλησιω̄ν ϰύϱιος, ó ύπὲϱ propter eas ecclesias ascensum in caelos omnibus nobis tribuit.

Olim quidem scribentibus Eusebio, Mari, Theodoro, Diognito, Ursatio et Ualente Iulio consacerdoti nostro, Romanae ecclesiae episcopo, aduersum praedictos coepiscopos nostros — dicimus autem Athanasium et Marcellum — scripserunt et ex aliis locis (episcopi), ut (testificarentur innocentiam Athanasii co)episeopi nostri; quae autem ab Eusebio facta sunt, nihil aliud quam falsitatis

et propter eas ascensum ad caelos nubis omnibus dedit.

Olim itaque scribentibus Eusebio, Mari, Theodoro, Theogene. Ursacio, Ualente, Minophanto et Stephano Iulio consacerdoti, Romanae ecclesiae episcopo, aduersus praedictos conministros nostros, hoc est Athanasium episcopum Alexandriae et Marcellum episcopum Ancyrae Galatiae nec non etiam Asclepam episcopum Gazae, scripserunt et. de aliis partibus episcopi adhibentes quidem testimonium sinceritati conministri nostri Athanasii, facta autem Eusebii ct

τούτων xai πάντων ήμω̃ν ϑάνατον ύπομείνας xai δι\'έαυου̃ τὴν εις ovoavov α̃νοδον πᾱσιν ήμιν δεδωϰώς.

2. Πάλαι μὲν ούν γϱαψάντων τω̄ν πεϱι Ευ̉σέιον \'Ιουλίω̩ τω̨̄ συλλειτουϱγω̨̄ ήμω̄ν, τω̜̃ τη̃ς \'Ρωμαίων ὲϰϰλησίας ὲπισϰόπω̨, xaza τω̄ν πϱοειϱημένων συλλειτουϱγω̄ν ήμω̃ν — λέγομεν δὴ \'Αϑανασίου xai Μαϱϰέλλου xai \'Ασϰληπᾱ — ε̆γϱαψαν xai oi ὰπὸ τω̄ν α̃λλων μεϱω̃ν ὲπίσϰοποι, μαϱτυϱοῡντες μὲν τη̄ xaDaϱότητι του̃ συλλειτουϱγοῡ ήμω̄ν \'Αϑανασίου, τὰ de παϱὰ τω̃ν πεϱι Εὺσέβιον et mendacii fuisse plena.

uenerunt enim et ad Sardicensium ciuitatem et uidentes Athanasium et Marcellum, Asclepium et alios timuerunt uenire ad iudicium. et non semel neque iterum, sed

eius soeiorum nihil aliud nisi mendaciis et calumniis plcna. et licet ex eo, quod uocati sunt a dilecto nostro et a consacerdote luJio, noluerunt occurrere et ex his, quae scripta sunt ab eodem lulio, manifestata sit ipsorum calumnia — uenissent enim, si confidissent operibus suis et factis aduersus fratres nostros et conministros-, tamen ex his, quae fecerunt in hac sancta et magna synodo, manifestiorem suam factionem demonstrauerunt. occurrentes etenim aput Sardiram ae uidentes fratres nostros Athanasium, Marcellum et Asclepium timuerunt ad iudicium uenire et non solum semel et bis, sed saepius uocati non responderunt

γενοόμενa μηδὲν έ̄τεϱον η̄ ψεύδη xai συϰοϕαντίαςelvai μεστά. xai ei xai τά μάλιοτα ex τοῡ ϰληϑέντς αὐτοὺς παϱά τοῡ ἀγαπητοῡ ἡμω̄ν xai συλλειτουϱοῡ \'Ιουλίου μὴ ὰπαντη̄σαι xai ex τω̄ν γϱαϕέντων παϱὰ τοῡ avrov \'Ιουλίου ϕανεϱὰ τούτων fj συϰοαντία πέϕηνεν — ήλϑον γὰϱ ᾱν, είπεϱ έϑάϱϱουν ol= ε̌πϱαξαν ϰαί πεποιήϰασι ϰαά τω̄ν συλλειτουϱγω̄ν ήμω̄ν —, ο̄́μως ϰαὶ et ὦν πεποιήϰασοιν ev ταύτη τη̄ άγία̖ ϰαί μεγάλη ουνόδῳ, ϕανεϱωτέϱαν τήν ἑαυτω̄ν συσϰευὴν άπέδεξαν. ἀπσντήσαντες γὰϱ εἰς τήν ∑εϱδω̄ν πόλιν, ί̓ο̂όντε ; τούς ἀ̕̕̕δελϕούς ήμω̄ν \'Αϑανάσιον xai Μάϱϰελλον ϰαί \'Ασϰληπᾱν xai TOO; α̃λλους, έϕοβήϑησαν el; ϰϱίσιν ἐλϑεῑν. xai οὐχ ᾱπαξ οὐδέ δεύτεϱον, άλλά

frequenter uocati contempserunt inuitationem synodi omnium nostrorum, qui conuenimus episcopi, et maxime uenerabilis senectae Ossium, qui et propter aetatem et confessionem et tanti temporis probatam fidem, qui tantum laborem id aetatis pro ecclesiae utilitate sustinuit, ut omni reuerentia dignissimus habeatur. expectantibus omnibus et cohortantibus eos uenire ad iudicium, ut omnia, quae de consacerdotibus nostris uel dixerunt uel scripserunt, praesentes possent conuincere, uocati non uenerunt, sicut praediximus, ostendentes etiam ex his falsitatem suam et non solum commentatiliam fraudem aut exquisitam uersutiam, quam fecerunt prodentes per

uocationibus, uidelicet episcopis conuentis et praecipue bonae senectutis Osio, qui propter tempus et confessionem et tantum laborem [ex] omni reucrentia dignus uidctur, et expectantibus et adhortantibus eos ingredi, quo ea, quae de absentibus conministris rumigerarunt et scripserunt, haec praesentes conuincant. sed uocati non uenerunt, sicut diximus, sed monstrantes ex hoc calumniam suam et non solum insidias et factiones fecerunt clamantes per

ϰαὶ πολλάϰς ϰληϑέντες οὐϰ ἐπήϰουσαν ταις ϰλήσεσι ϰαίτοι πάντων ήμω̄ν συνελϑόντων ἐπισϰόπων xai μάλιστα τοῡ εὐγηϱοτάτου \'Ooiov τοῡ xai διά τόν χϱόνον xai τὴν ὁμολογίαν xai διά τὸ TOOOVTOV ϰάματον ὑπομεμενηϰέναι πάσης σἰδοῡς άξίου τυγχάνοντος, ἀναμενόντων xai πϱοτϱεπομένων αὐτοὺς εἰσελϑεῑν εἰς τὴν ϰϱίσιν, ἳν\'ἃπεϱ ἁπόντων τω̄ν συλλειτουϱγω̄ν ήμω̄ν ἐϑϱὺλησαν xai ἔγϱαψαν ϰατ\' αὐτω̄ν, ταῡτα παϱόντες ἐλέγξαι δυνηϑω̄σιν. ἀλλ\' ovx ἡλϑον ϰληϑέντες, ϰαϑἁπεϱ πϱοείπομεν, δειϰνύντες xai ex τούτων τὴν συϰοϕαντἱαν έαυτω̄ν xai μονονουχί τὴν ἐπιβουλὴν xai συσϰευήν, ἡν πεποιήϰσσι βοω̄ντες διὰ τη̄ς παϱαι- excusationem. qui enim habent fiduciam probare ea, quae absentes dicunt, haec praesentes parati sunt conuincere.

Sed quia uenire non ausi sunt, arbitramur de cetero neminem ignorare, etiamsi illi iterum malitiam suam exercere uoluerint nihil sufficientes probare aduersus consacerdotes nostros, quos incusant quidem absentes, praesentes autem fugiunt.

Fugierunt enim, dilectissimi fratres, non solum propter hos, quos falso adpetiuerunt, uerum etiam hos, qui etiam ex diuersis locis conuenerunt, ut eosdem multis criminibus arguerent. ferrum enim et uincula proferebant de exilio reuertentes uiri; et rursum

onem. qui enim confidunt suis dictis, hi et ad id in praesentia esse potuerunt. quia igitur non occurrerunt, acstimamus iam nullum ignoram, etsi iterum ibi uoluerint astute agere, quoniam nihil habentes aduersus conministros nostros arguere hos accusant absentes. praesentes ucro subterfugiunt.

Εϕυγον γάϱ, ἀγαπητοὶ ἀδελϕοί, οὺ μόνον διὰ τὴν τούτων ουϰοϕαντίαν, ἀλλ\'ὂτι ϰαὶ τούς ἐπὶ διαϕόϱοις ἐγϰαλοῡντας αύτοῑς ἐϑεώϱον ἀταντήoavrag. δεσμὰ γὰϱ ἤν xai σίδηϱα πϱοψεϱόμενα, ἀΠ\' ἐξοϱιστίας ἐπανελϑόντες ueneab his, qui adhuc in exilio detinentur, missi adfines et proximi, amici et fratres querellas uel eorum, qui supersunt, detulerunt uel eorum, qui in ipsis exiliis decesserunt, indignam iniuriam prosecuti sunt.

et, quod est maximum, episcopi aderant, quorum alter ferrum et catenas praeferebat, quas per eos ceruicibus suis portauerat, alteri ex eorum insimulatione mortem sibi intentam testificabantur. in tantum enim desperationis eruperunt, ut etiam episcopos interfecissent quidem, nisi fugissent ipsorum cruentas manus. decessit enim coepiscopus noster beatissimus Theodulus fugiens ipsorum infestationem; iussus est enim ex ipsorum insimulatione mori.

runt enim ministri, parentes et amici mortuorum propter ipsos. et, quod maius est, aderant episcopi et quidam ferrum et catenas offerebant, quas propter ipsos portauerant. alii ex ipsorum insimulationibus mortem contestati sunt. in tantam enim peruenerant inmanitatem, ut etiam auderent episcopos uclle interlicere, et interfecissent, nisi effugissent manus eorum. surrexit itaque conminister noster beatus Theodulus fugiens eorum insimulationes: iussus enim fuerat ex eorum insimulatione interire. et alii gladiorum uulnera

α̃νϑϱωποι xai παϱὰ τω̄ν ε̌τι ϰρτεχομένων εἰς ἐξοϱιστίαν ἐλϑόντες η̌σαν συλλειτουϱγοὶ συγγενεῑς xai ϕίλοι de τω̄ν δι\'αὐτωδν ὰποϑανόντων παϱεγνοντο. ϰαὶ T6 μέγιστον, ἐπίσϰοποι παϱη̄σαν, ὤν Ó μὲν τὰ σίδηϱα xai τὰς ἁλύσεις πϱο-20 έϕεϱεν, â; δι\'αὐτοὺς ἐϕόϱεσεν, oi de τὸν ex τη̄ς διαβολη̄ς αὐτω̄ν ϑάνατον ἐμαϱτύϱαντο. Ei; τοσοῡτον γὰϱ ε̌ϕϑασαν ἀπονοίας, ω̂ς ϰαὶ ἐπισϰόπους ἐπιχειϱειν ανελεῑν. xai ἀνεῑλον ἴν, ei μὴ ἐξέϕυγον τὰς χεῑϱας αὐτω̄ν. ὰπέϑανεν οὔν ó συλλειτουϱγὸς ήμω̄ν Ó μαϰαϱίτης Θεόδουλοσ, ϕεύγων αὐτω̄ν τὴν διαβολήν. ϰεϰέλευοτο γὰϱ ex διαβολη̄ς αὐτω̄ν ὰποϑανεῑν. α̌λλοι de πληγὰς ξιϕω̄ν ἐπεδείϰυντο, ἄλλοι demonstranalii autem gladiorum signa, plagas et cicatrices ostendebant, alii sc fame ab ipsis excruciatos querebantur.

ct haec non innohiles testificabantur uiri, sed de ecclesiis omnibus electi, propter quas hic conuenerunt, res gestas edocebant, milites armatos, populos cum fustibus, iudicum minas, falsarum litterarum subpositiones – lectae sunt enim litterae factae a theognito, falsae aduersum coepiscopos nostros Athanasium et Marcellum, ut et imperator aduersus ipsos commoueretur, et haec conuincebant hi, qui tunc ipsius Theogniti diacones fuerunt —, ad haec uirginum nudationes, incendia ecclesiarum, carceres aduersus ministros dei: haec omnia propter iniquam atque execrabilem heresim

tes. nonnulli famem sustinuisse ah ipsis implorabant. et haec no(n inn)nobiles homines testabantur, sed ecclesiae omnes erant, pro quibus occurrentes et allegantes docebant milites cum gladiis, populO!! cum fustibus, iudicum minas, falsarum litterarum submissiones — nam lectae sunt litterae Theogpnis aduersus conministros nostros Athanasium, Marcellum et Asclepam, ut etiam imperatores mouerentur contra ipsos, et haec comprobauerunt, qui tunc fuerunt diacones Theogenis —, iam et uirginum nudationem, ecclesiarum incendia. carcerem aduersus conministros: et haec omnia oh aliam nullam causam nisi ob inmemorahilem haeresim Arrianorum. excusantes enim horum ordi-

δὲ λιμὸν ῡπομεμενηϰέναι παϱ\'αὺτω̄ν ὰπωδύϱοντο. xai ταῡτα οὐχ oi τυχόντες ἐμαϱτύϱουν ἄνϑϱωποι, ἀλλ\' ἐϰϰλησίαι ὅλαι ἤσαν, ὑπὲϱ ω̌ν ot ἀπαντήσαντες ϰαί πϱεσβεύοντες ἀδίδασϰον στϱατιώας ξιϕήϱεις, ὄχλους μετὰ ϱ̔οπάλων, διϰαστω̄ν ἀπειλάς, πλαστω̄ν γϱαμμάτων ὑποβολάς — ἀνεγνώσϑη γὰϱ γϱάμματα τω̄ν πεϱὶ Θεόγνιον πλαττομένων ϰατὰ τω̄ν συλλειτουϱγω̄ν ἡμω̄ν \'Αϑανασίου ϰαὶ Μαϱϰέλλου xai \'Ασϰληπᾱ, ἴνα ϰαὶ βασιλέας ϰατ\'αὐτω̄ν ϰινήσωσι, ϰαὶ ταῡτα ἤλεγξαν oi γενόμενοι τότε διάϰονοι Θεογνίου — πϱὸς τούτων παϱϑένων γυμώσεις, ἐμπϱησμοὺς ἐϰϰλησιω̃ν, ϕυλαϰὰς ϰατὰ τω̃ν \' συλλειτουϱγω̃ν· xai Tavra πάντα δι\' οὐδὲν ἔτεϱον ii διὰ τὴν δυσώνυμον αι̌ϱεσιν Arriomanitarum. qui enim communioni eorum renuntiabant, necessitateni patiebantur ista tolerare.

Haec igitur considerantes in angusto se teneri peruidebant. erubescentes quidem confiteri ea, quae conmiserunt, co quod de cetero non possent ea diutius occultare, uenerunt tandem in Sardicensi ciuitate, ut propter praesentiam suspicionem quasi mali actus uiderentur excludere.

uidentes enim eos, qui a se fuerant falsis obpressi testimoniis, eos etiam, quos uehementissime obpugnarunt, ex alia parte accusatores, conscientiae etiam suorum criminum proditores prae oculis habentes suis uenire uocati

nationem et communionem necessario haec sustinebant.

4. Haec itaque considerantes perducti sunt ad suae uoluntatis interitum. erubescebant enim sua confiteridelicta et, quoniam omnibus patefacta celari nnn poterant, Sardicam peruenerunt, quoper suum aduentum sinceritatis opinionem adquirant.

uisis itaque his, quibus calumnias ingerebant, et a se afflictis. accusatoribus, testibus ante oculos inspectis uocati uenire non poterant, conministris

τω̄ν \'Αϱειομανιτω̃ν. oi γὰϱ παϱαιτούμενοι τὴν πϱὸς τούτους xotvwvtav ὰνάγϰην εἴχον πειϱασϑη̄ναι τούτων.

4. Ταῡτα τοίνυν συνϱω̄ντες εἰς στενὸν εὶχον ra τη̄ς πϱοαιϱέσεως. ᾐσχύνοντο μὲν γὰϱ όμολογεῑν, d δεδϱάϰασι, διὰ de τὸ μὴ δύνασϑαι λοιπὸν in Tavra ϰϱύπτσϑαι ὰπήντησαν εἰς τὴν Σεϱδω̄ν πόλιν, iva διὰ τη̄ς ἀϕίξεως ὑπόνοιαν ὡς μὴ πλημμελήσαντες δόξωσιν ἀποϕέϱεσϑαι. ἰδόντες δὲ τοὺς παϱ\' avrwv συϰοϕαντηϑέντας xai τοὺς παϱ\' αὐτω̄ν παϑόνας, TOV; ϰατηγόϱους, τοὺς ὲλγχους πϱὸ ὸϕϑαλμω̄ν ἔχοντες ἐλϑεῑν οὐϰ ἐβούλοντο ϰληϑέντες, xahot TWV uidenon potuerunt, maxime consacerdotunm nostrorum Athanasi, Marcelli et Asclepi conscientia perturbati, qui et inplorabant iudicium et prouocabant accusatores, ut eos non solum conuincerent de his, quae aduersum sese falsa confinxerant, uerum etiam, quae aduersus ecclesias impia ac nefaria conmiserant, edocerent.

uerum illi tanto timore conprehensi sunt, ut fugam facerent et per eandem fugam falsitatem suam detegerent ac nudarent.

Tametsi non solum ex prioribus, sed etiam ex istis malitia eorum et falsitas ostenditur, ut nec ex ista fuga occasionem aliquam

licet nostris Athanasio, Marcello et Asclepa multa usis confidentia, inplorantibus et urgentibus adque prouocantibus et pollicentibus quoque non solum eorum arguere calumniam, sed insuper demonstrare, quae deliquerint iy ecclesiis ipsorum. illi autem tanto timore percussi sunt conscientiae, ut etiam uerterentur in tugam ae per cam suam calumniam demonstrarent et delicta faterentur.

j. Et licet ex hoc, quod noluerint, et non solum ex prioribus, sed etiam ex praesentibus ipsorum uersutia conprobata est, tamen, ne ex fuga quandam

ουλλειτουϱγω̄ν ἡμω̄ν \'Αϑανασίου ϰαὶ Μαϱϰέλλου xai \'Ασϰληπᾱ πολλη̄ τη̣̄ αϱϱησία̣ χϱωμένων, ἀποδυϱομένων xai ἑπιϰειμένων xai πϱοϰαλουμένων αὐτοὐς ϰαὶ ἐπαγγελλομένων μὴ μόνον ἐλέγχειν τὴν συϰοϕαντίαν, ἀλλὰ xai δειϰνύαι, ὄσα ϰατὰ τω̄ν ἐϰϰλησιω̃ν αὐτω̄ν ἐπλημμέλησαν. ol di τοσούτω̣ όβω̣ τoῡ συνειδότος ϰατεσχέϑησαν, ώς ϕυγει̃ν αὐτοὺς xai διὰ τη̄ς ϕυγη̄ς τὴν συϰοϕαντίαν αὐτω̄ν ἐλέγξαι xai, ἅπεϱ ἐϰοινώνησαν, διὰ τόν δϱασμόν ὁμολογη̃σαι.

5. El ϰαὶ τὰ μάλιστα τοίνυν ov μόνον ix τω̄ν πϱοτέϱων, ἀλλὰ xai ix τούτων αὐτω̄ν ἡ ϰαϰοτϱοπία δείϰνυται xai συϰοϕαντία, ὅμως, ἵνα prjdi ἐϰ τη̄ς alterius malae artis inuenire possint, probauimus secundum ueritatem et rationem ea, quae ab illis conmissa sunt, inquiri oportuisse et inuenimus eos etiam de his fuisse mendaces et nihil aliud quam inpugnationem aduersus consacerdotes nostros exercuisse. quem enim dicebant ab Athanasio interfectum fuisse nomine Arsenium, habetur in numero uiuorum; unde ex hoc etiam cetera, quae ab ipsis iactabantur, patuit esse plena mendacii et falsitatis.

quia autem de calice fracto quaedam loquebantur a Machario presbitero Athanasi, testificati sunt, qui praesentes fuerunt ex Alexandria de eodem loco, eo quod nihil tale esset factum. sed

occasionem alterius malitiae ualeant inuenire, cogitauimus secundum ueritatis rationem ab his conmissa uentilarc. quo facto reperimus eos et ex actitatis calumniatores et nihil nliut nisi conministris nostris insidias praeparasse. quem enim diccbant ab Athanasio interfectum Arsenium, uiuit et moratur inter uiuos. ex quo apparet etiam illa, quae de aliis uerbosabantur, ficta fuissc.

quoniam uero de calice fracto a Macario Athanasii prcsbvtero mentionem fecerunt, adhibuerunt testimonium hi, qui de Alexandriae et Mareotae locis ipsis uenerunt, nihil tale esse commissllm. etiam episcopi scribentes de Aegypto ad

ϕυγη̄ς πϱόϕασίν τινα ἑτέϱας ϰαϰουϱγίας ποϱίσασϑαι δυνηϑω̄σιν, ἐσϰεψάμεϑα xara τόν τη̄ς ἀληϑείας λόγον rà παϱ’ ixeivwv δϱαματουϱγηϑέντα ἐξετάσαι. xai τοῡτο πϱοϑέμενοι εὕϱομεν αὐτοὺς xai ex τω̄ν πϱαχϑέντων συϰοϕάντας xai μηδὲν ἕτεϱον ij ἐπιβουλὴν xazd τω̄ν συλλειτουϱγω̃ν ἡμω̄ν πεποιηϰότας. ov γὰϱ ἔλεγον παϱὰ Ἀϑανασίον πεϕονευ̃σϑαι Ἀϱσένιον, oὔτoς ζη̖̃ xai ἐν τοῑς ζω̄σιν ἐξετάζεται. ἀπό di τούτου xai τὰ πεϱὶ τω̄ν ἄλλων ϑϱυληϑέντα παϱ’ avrwv ϕαίνεται πλάσματα. ἐπειδὴ de xai πεϱὶ ποτηϱίου ἐϑϱύλουν ὡς ϰλασϑέντος παϱὰ Μαϰαϱίου τοῡ πϱεσβυτέϱου Ἀϑανασίου, ἐμαϱτύϱησαν μὲν oi παϱαγενόμενοι ἀπό τη̄ς Ἀλεξανδϱείας xai Μαϱεώτου xai rwv 〈λοιπω̄ν〉 τόπων, ὕτι μηδὲν τούτων πέπϱαϰται. xai oi ἐπίσϰοποι δὲ γϱάϕοντες oi ἀπό et episcopi scribentes ex Aegypto ad lulium consacerdotem nostrum abunde adseuerarunt nec suspicionem huiusmodi ibidem fuisse. dicunt autem acta etiam se habere aduersus ipsum. quae habent autem, absente parte altera constat fuisse confecta. simul tamen (in) ipsis actis gentiles et 〈cathecumeni interrogati sunt, ex quibus) cathecumenus interrogatus dicebat intus se fuisse, quando superuentum fecit Macharius, et alius interrogatus dicebat famosissimum illum Scyrum infirmantem in cella iacuisse, ut ex hoc appareat ex toto mysterium non fuisse celebratum, eo quod catecumeni intus fuerint, (Scyrus autem non intus fuerit),

consacerdotem nostrum lulium sufficienter firmauerunt ne suspectionem quidem talem fuisse. deinde acta, quae dicebant se aduersus habere, constitit ex una parte confecta et in ipsis gestis gentiles et catichumeni interrogati sunt. ex quibus unus catichumenus interrogatus dicebat se intus fuisse, quando Macarius ad locum superuenit, et alius interrogatus aiebat Ischyram aegrotum in cella iacuisse, quem dicunt, ut ex hoc appareat nihil de mvsteriis fuisse celebratum ex eo, quod catechumeni intus consistebant, et Ischvram non adfuisse, sed

τη̃ς Alyvmov πϱός ’Ιούλιον τόν συλλειτουϱγόν ἡμω̄ν ἱϰανω̄ς διεβεβαιοῡντο μηδὲ ὑπόνοιαν ὅλως τοιαύτην ἐϰεῑ γεγενη̄σϑαι. ἄλλως te S λέγουοσιν ὑπομνήματα ἔχειν ϰατ’αὐτοῡ, ϰατὰ μονομέϱειαν συνέστηϰε γεγενη̄σϑαι. xal ὅμως xai ἐν τοῑς ὑπομνήμασι τούτοις ἐϑνιϰοὶ xai ϰατηχούμενοι ἠϱωτω̄ντο. ἐξ wv εlς ϰατηχούμενος ἐϱωτώμενος ἔϕασϰεν ἔνδον εἵναι, ὅτε Ó Μαϰάϱιος ἐπέστη τω̣̄ τόπω̣, xai ἕτεϱος ἐϱωτώμενος ἔλεγε τόν ϑϱυλούμενον παϱ’αὐτω̄ν ’Ισχύϱαν vooovvra τότε ϰαταϰει̃σϑαι iv ϰελλίω̣, ὡς ἀπό τούtου ϕαίνεσϑαι, μη̣δ’ὅλως γεγενη̄σϑαί zt τω̄ν μυστηϱίων διὰ τό τοὺς ϰατηχουμένους bdov εἱναι xai τόν ’Ισχύϱαν μὴ παϱει̃ναι, ἀλλὰ νοσοῡντα ϰαταϰεῑσϑαι. ϰαὶ γὰϱ xai sed male habens iacuerit.

nant et ipse totius malitiae Scyrus commentator exussisse Athanasium quendam de diuinis scripturis librum dicebat. ad hoc conuictus confiteri coepit infirmatum sc

fuisse, quando Macharius praesens fuit, ut etiam ex hoc falsum testem illum esse appareret. denique falsitatis praemium eidem Scyro honorem episcopatus dederunt, homini, qui neque presbiter quidem fuit. uenientes enim duo presbiteri nunc ad concilium, qui co temporis cum Melitio fuerant, postmodum ab Alexandro episcopo Alexandriae beatae memoriae uiro suscepti sunt, nunc cum Athanasio agunt, testati sunt nusquam omnino istum Meliti fuisse presbiterum neque omnino habuisse eundem Melitium in eodem

acgrotum fuisse. nam et ipse pessimus lschyras, qui mentitus est dicvndn Athanasium ussisse quosdam diuinos codices, et in hoc suum mendacium demonstrauit. nam confessus est illo tempore, quo Macarius aduenerat, se aegrotasse et iacuisse, ut etiam ex hoc calumniator demonstraretur. unde ob hane calumniam ipsi Ischyrae mercedem dederunt episcopi nomen, qui nec presbyter cst. occurrentes enim duo presbvteri, qui condam cum Melitio fuerunt, postmodum autem a beato Alexandro tunc episcopo Alexandriae suscepti et nunc cum Athanasio constituti, testimonium praebuerunt hunc

aὐ̕τός o παμπόνηρος \'Ισχύρας ψευσάμενος έπὶ τω̜̄ ε̕ιρηχέναιϰεϰαυϰέναι τόν \'Αθανἁσιόν τινα τω̄ν θεἱων βιβλἱων xai διελεϒχθεἰς ώμολόγησε xatixeivo xσιροῡ vooeiv, ore Μαxάριος παρη̄ν, xai ϰαταϰεῑσθαι, έϰ τούτου συϰοϕάντην avrov ειναιάμέλει της συϰοϕαντιας ταύτης μισθόν αύτω̦̃ τω̜̃ \'Ισχύρα δεδώϰααιν έπισϰοπη̄ς ο̆νομα, τω̜̃ μηδέ πρεσβυτέρῳ τυγχάνοτι. άπανατήσντες γάρ δύο πρεσβύτεροι ovv Μελιτιω̜ ποτέ γενόμενοι, υ̑στερον de ύπότοῡ μαϰαριτου \'Αλεξάνδρου τοῡ γενομένου έπισϰόπου \'Αλεξανδρειας δεχθένες xai vvv σύν \'Αθανσιω̨ ο̆ντες, έμαρτύρησαν μηδεπώποτε τοῡτον numloco apud Mareotem ecclesiam nec ministrum. quem tamen nunc uelut episcopum illum secum adduxerunt, qui ante nec presbiter fuit, ut nomine episcopatus uideantur falsitatem suam tegere apud audientes.

Lectus est autem et liber, quem conscripsit frater et coepiscopus noster Marcellus, et inuentaest Eusebi et, qui cum ipso fuerant, exquisita malitia. quae enim ut proponens Marcellus posuit, haec eadem quasi iam conprobans proferret, adsimilarunt. lecta sunt ergo, quae sequebantur, lecta etiam, quae anteposita erant quaestioni, et recta fides eius inuenta est; neque enim a sancta

quam Mclitii fuisse presbyterum et omnino non habuisse Melitium apnt Mareotam ecclesiam uel ministrum. et tamen eum, qui nec esset presbyter, nunc pro opiscopo produxerunt, ut hoc nomine obstupefaciant audientes enrum calumnias.

Lectus cst autem lilxr conministri nostri Marcelli et inuonta est Eusebii commentatio. quae enim proposita quaestione Marcellus diocbat, haec tamquam ab ipso confessa fingebant. lecta sunt igitur rt haec et sequentia et practerita quaestionum et recta fides uiri reperta est ; neque enim a sancta

πδεσβύτερον Μελιτι̇ον γεγενη̃σθαι μηδέ õλως έσχηϰέναι Μελίτιον ἐιςτόν . Μαρεώτην έϰϰλησιαν η̃ λειτουργόν. xai ο̃μως τόν μηδέ πρεσβύτερον τυγχάροvταvrv w; έπισϰοπον ijyayov, iva τω̜̃όνóματιτη̄ συϰοϕ τούς άϰούοντας.

6. \'Ανεγνώσθη de xai τό aayygajijta τοῡ συλλειτουργοῡ Μαρϰέλλου xai evoe/h] τω̄ν περιΕύσέβιον ή ϰαϰοτεχνια. å γάρ ώς ξητω̄ν o Μάρϰελλος ειϱηϰε, ταῡτα ώς όμολογούμενα διαβεβλήϰασιν. άνογνώσθη yovv τά έξη̃ς xai τά πϱό αύτω̃ν τω̃ν ξητημάτων xai όϱθή ή πιστις τοῡ άνδϱός εύϱέθη. ούτε ydo άπό τη̄ς uirgine Maria, sicut ipsi confingebant, initium dabat deo uerbo

neque finem habere regnum eius, (sed) sine principio ac sine fine esse conscripsit. sed Asclepius coepiscopus noster acta protulit, quae confecta sunt apud Anthiociam praesentibus aduersariis et Eusebio ex Caesarea et ex sententiis iudicantum episcoporum ostendit se esse inreprehensibilem.

Mento ergo acciti frequenter non ausi sunt uenire, merito fugierunt conscientiae suae inpulsu praecipitati. fuga enim falsitates suas confirmauerunt et credi ea fecerunt, quae praesentes accusatores eorum dixerunt et ostenderunt.

quid igitur?

Maria, sicut ipsi firmarunt, initium dedit uerbo doi nec finem ei in regno, sed imperium sine initio et fine saluatoris esse conscripsit. Asclepas etiam conminister protulit gesta aput Antiochiam confecta praesentibus accusatoribus et Eusebio de Caesarea Et ex sententiis iudicantum episcoporum ostendit se esse innoccntcm.

7. Merito igitur, fratrcs dilectissimi, frequenter uocati non responderunt, merito fugerunt. conscientia onim coacti per fugam suas calumnias firmauerunt et credi ista fecerunt, quae praesentes accusatores dicebant ac demonstrabant.

ryάγιας Μαϱιας, ώς airrol διεβεβαιώσαντο, άρχήν έδιδου τω̜̃ rov θεοῡ λόγω̜ οῠτε τέλος ε̆χειν τὴν βασιλειαν avrov, άλλά xai τὴν βασιλειαν ᾰναρχον xai άτελεύτητον dvat τὴν τούτου ἐγϱαψεν. ϰαι \'Ασϰληπᾱς δέ Ó συλλειτουϱγός πϱοήνεγϰεν ύπομνήματα γενόμενα ev \'Αντιοχεια παϱόντων τω̄ν ϰατηγόϱόων xai Εύσεβιου τοῡ άπό Καισαϱειας. xai έϰτω̃ν άποϕοϕάσεων τω̃ν διϰασάνων iniσϰόπων ε̆δειξεν ξαυτόν άθω̄ον ειναι.

7. Ειϰότως ούν, άγατηοι άδελϕοι, ϰαλούμενοι πολλάϰις ovx ύπήϰουσαν, ειϰότως ε̆ϕυγοv. ύπό γάρ τοῡ συνειδότος έλαυνόμεοι ϕυγη̃ τάς συϰοϕαντιας έαυτω̄ν έβεβαιωσαν xai πιστευθη̄ναι ϰατ\' αύτω̃ν πεποιήϰασιν, â παϱόντες oi ϰατηγοϱοῡντες ε̆λεγον ϰαι έπεδειϰνυον. έπει τοινυν πϱός τούτοις πᾱσι xai supra haec omnia etiam olim depositos atque eiectos ecclesia propter heresim Arrii non solum susceperunt, sed etiam in maiorem prouexerunt gradum, diacones quidem in presbyterium, de presbyteris autem in episcopatum propter nihil aliud, nisi ut impiam doctrinam dilatare ac disseminare possent et piam corrumperent fidem.

sunt autem istorum post Eusebios duos auctores etiam Theodorus ab Heraclia, Narcissus a Neroniade de Cilicia, Stephanus ex Antiocia, Georgius (ex) Laudocia -licet timens non adfuerit de Oriente —, Acacius ex Caesarea Palestinae, Menofantus ex Epheso Asiae, Ursacius a Singiduno Maesiae, Ualens ex Myrsa Pannoniae. etenim

qui itaque super his omnibus etiam depositos et eiectos ab ecclesia Arrianos non solum susceperunt, sed etiam ad maiorem gradum perduxerunt, diaconum quidem in presbyteratum, ex presbyteratu uero in episcopum ob nullam aliam causam, nisi ut impietatem spargant et latitent, piam uero fidem corrumpant. sunt autem post Eusebium et eius socios nunc primates Theodorus de Eraclea, Narcissus a Maronia Cilieiae, Stephanus Antiochiae, Acacius Cessareae Palaestinae, Narcissus Maroniae, Minophantus Ephesi Asiae, Ur-\'

τούς πάλαι ϰαϑαιϱεϑέντας xai έϰβληϑέντας διά τήν \'Αϱειου αιϱεσιν ov μόνον έδέξαντο, άλλά xal εις μειζονα βαϑμόν πϱοήγαγον, διαϰόνους μέν εις πϱεσβυτέϱιον, άπό δέ πϱεσβυτέϱων εις έπισϰόπους, δι\' ούδέν έτεϱον ή ινα τήνάσέβειαν διασπειϱαι xal πλατϋναι δυνηϑώσι ϰαι τήν εύσεβή διαϕϑειϱωσι πιστιν. εισι δέ τούτων μετά TOVQ πεϱι Εύσέβιον νύν έξαϱχοι θεόδωϱος ó άπό \'Ηϱαϰλειας, Νάϱϰισσος ó άπό Νεϱωνιάδος τής Κιλιϰιας, Στέϕανος ó άπό \'Avτιοχειας, Γεώϱγιος ó άπό Λαοδιϰειας, \'Αϰάϰιος Ó άπό Καισαϱειας τής Πaλαιστινης, Μηνόϕαντος άπό \'Εϕέσου τής \'Ασιας, Ούϱσάϰιος Ó άπό praedicti etiam, qui ab Oriente secum uenerunt, non permiserunt

sanctum concilium intrare neque omnino in ecclesiam dei sanctam accedere. uenientes etenim Serdicam per singula loca synodos faciebant inter se et pactiones cum interminationibus, ut omnino uenientes Serdicam ad iudicium non accederent neque in unum cum sancta synodo conuenirent. et ad id solum uenerunt (in) coetum, (ut manifestarent)praesentiam suam, atque statim fugerunt. haec enim

sacius Singiduni Moesiae, Ualens Mursae Pannoniae. qui illos, cum quibus de Oriente uenerunt, neque aput Asiam in concilio uenire nec ad ecclesiam dei penitus accedere permittebant. etiam Sardiiam uenientes per singula quaeque loca conuentus inter se faciebant et cum interminationibus posuerunt pactiones sibi, ut, cum Sardicam uenissent, omnino non ingrederentur in iudicio nec cum sancta synodo conuenirent, sed tantum uenientes imaginarie aduentum suum demonstrarent ac uelociter fugerent. haec autem scire potuimus a Σιγγιδόνον τής Μυσιας, Ούάλης άπό Μουϱσών τής Παννονιας. ϰαι γάϱ ούτοι τούς σύν αύτοις έλϑόντας άπό τής \'Εώ̗ας ovx έπέτϱεπον ούτε εις τήν άγιαν σύνοδον εισελϑειv οϋτε όλως εις τήν έϰϰλησιαν τού ϑεού παϱαβάλλειv. ϰαι έϱχόμενοι de εις τήν Σαϱδιϰήν ϰατά τότους συνόδους έποιούντο πϱός έαυτούς xai συνϑήϰας μετά άπειλώv, ώστε έλϑόντας αύτούς εις τήν Σαϱδιϰήν μηδέ όλως εις τήν ϰϱισιν έλϑειν μηδ\'έπι τό αύτό συνελϑειv τή άγια συνόδω̗, άλλά μόvov έλϑόντας xai άϕοσιώσει τήν έπιδημιαv έαυτώv έπιδειξάμενους ταχέως ϕυγειν. ταϋτα γάϱ γνώναι δεδυνήμεϑα παϱά τών συλλειτουϱγώv ήμώv Maxaconscire potuimus a consacerdotibus nostris, Ario scilicet ex Palestina (ac) Stefano de Arabia, qui cum ip is uenerunt quidem, sed et ab eorum perfidia recesserunt. hi enim uenientes in sanctam synodum uiolentiam quidem, quam passi fuerant, conquerebantur, nihil autem ab ipsis recte agi adserebant adserentes etiam hoc, quod essent ibi plurimi rectae fidei, qui prohibebantur ah ipsis uenire propositis ad nos interminationibus. hac igitur causa in uno loco omnes manere sategerunt et nec parum temporis [neque] habere eos liberam facultatem permiserunt.

Quia ergo non oportuit contic scere nec inultas retinere

ministris nostris Macario Palestinae et Asterio de Arahia, qui cum ipsis nenernnt et ab eadem incredulitate recessernnt. iai enim ad sanctam synodum uenientes uiulentiam, (quam) passi sunt, cum lacrimis exposuerunt. nihil autem rectum aput eos fieri dicebant. etiam hoc addebant esse quosdam rectae fidei et interminationibus adque accusationibus prohiberi <ire> ad noa. hac de causa in una domo conmanere studuerunt nullo momento cos separari permittentes.

Quoniam igitur non oportebat tacere et inultas eorum relinquere

ϱιου άπό Παλαιστινης xai \'Αστεϱιου άπό \'Αϱαβιας, τώv έλϑόντωv σύv αύτοις ϰαι άναχωϱησάντωv άπό τής άπιστιας αύτώv. ούτοι γάϱ έλϑόντες εις τήν άγιαν σύνοδοv τήv μέν βιαv, ήν έπαϑον, άπωδύϱοντο, ούδέv δέ παϱ\'αύτοις ὀϱϑόv έλεγοv πϱάττεσϑαι πϱοστιϑέντες ϰαι τούτο, ώς άϱα elev έϰει πολλοι τής ὀϱϑής άντιποιούμενοι δόξης ϰαι ϰωλυόμενοι παϱ\'αύτώv έλϑειv ένταύϑα διά ro άπειλειv ϰαι έπαγγέλλεσϑαι xard τώv βουλομένωv άναχωϱειv άπ\'αύτώv. τούτου yovv ένεϰα xai ev ένι οιϰω̗ πάντας μειναι έσπούδασαv μηδέ rd βϱαχύτατον ιδιάζειv αύτούς έπιτϱέψαντες.

H. \'Επει ούν ovx έδει παϱασιωπήσαι ούδέ άνεϰδιηγήτους έάσω τάς calumfalsitates, uincula, homicidia, pugnas, falsas epistulas, uerberationes, nudationes uirginum, exilia, euersiones ecclesiarum, incendia, translationes de ecclesia (minori) ad maiores et ante omnia contra rectam fidem insurgentes Arrianae heresis doctrinas, [ex] hac ex causa carissimos quidem fratres et coepiscopos nostros Athanasium Alexandriae et Marcellum Ancyro-Galatiae et Asclepium Gazae et eos, qui cum ipsis erant ministrantes deo, innocentes et puros pronuntiauimus scribentes ad unamquamque eorum prouinciam, ut cognoscerent singularum ecclesiarum plebes sacerdotis sui integritatem et habere se episcopum suum, illos autem, qui se eorum ecclesiis

nias, uincula, homicidia, plagas, falsas epistolas, mulrtationes, uirginum nudationes, exilia, ecclesiarum destrudiones, incendia, translationes de minimis ad maiores ciuitates ct ante omnia insurgentem per ipsos aduersus rectam fidem maledicam Arrianorum heresim, hac de causa dilcctissimos fratres nostros ct consaccrdotcs Athanasium, Alexandriae episcopum, et Marccllum Ancyrae Galatiae et Asclepam Gazae et eos, qui cum ipsis ministrant domino, innocentes et sinceros esse pronuntiamus scribentes ad singulorum prouincias, ut cuiusque cognoscant ecclesiae populi sui episcopi sinceritatem et hunc habere

συϰοϕαντίας, τὰ δεσμά, τοὺς ϕόνους, τὰς πληγάς, τὰς πεϱὶ τω̃ν πλαστω̃ν ἐπιστολω̃ν συσϰευάς, τὰς αἰϰἰας, τὰς γυμνώσεις rwv παϱϑένων, rd; ἐξοϱιστίας, τὰς ϰαταλύσεις τω̃ν ἐϰϰλησιω̃ν, rovg ἐμπϱησμούς, τὰς μεταθέσεις ἀπὸ̦ μιϰϱω̃ν πόλεων εἰς μεἰζονας παϱοιϰίας, al πϱό γε πάντων τὴν ϰατὰ τη̃ς ὀϱϑη̃ς πίστεως ὲπαναστᾱσαν δυσώνυμον \'Αϱειανὴν αι̃ϱεσιν δι \'αὺτω̃ν, τούτου ἔνεϰεν rovg μέν ὰγαπητοὺς ὰδελϕοὺς ήμω̃ν xai συλλειτετουϱγοὺς \'Αϑανάσιον xai Μάϱϰελλον xai \'Ασϰληπᾱν xai τοὺς ovv αὐτοῑς συλλειτουϱγου̃ντας τω̣̃ ϰυϱίῳ ἀϑώους xai ϰαϑαϱοὺς elvat ἀπεϕηνάμεϑα γϱάψαντες xai εἰς τὴν έϰάστου παϱοιϰίαν, ὤστε γινώσϰειν ἑϰάστης ἑϰϰλησίας τοὺς λαοὺς rov ἰδίου ἐπισϰόπου τὴν ϰαϑαϱάτότητα xai rovrov μὲν ἔχειν ἐπίσϰοπον xai πϱοσδοϰα̃ν, rovg de είς τὰς ἐϰϰλησίας inmerserunt luporum more, id est Gregorium in Alexandria, Basilium in Ancyra et Quincianum in Gaza neque nomen habere episcopi neque communionis omnino eorum habere participatum neque suscipere ab aliquo eorum litteras neque ad eos scribere.

illos autem, hoc est Theodorum, Narcissum, Acacium, Stefanum, Ursatium, et Ualentem, Menofantum et Georgium — etsi timens, ut dictum est, non adfuit, sed tamen quia a beatae memoriae Alexandro

episcopum (et) expectare, adgrcssos uero ecclesiarum ipsorum iudicium luporum lieurgium Alexandriae et Basilium 〈Ancyrae et〉 Quincianum Gazae nec episcopos nominari necChristianos penitus appcllari nec aliquam cum his habere communionem uel eorum litteras suscipere uel ad ipsos scribere. Theodorum Herarleatum Europae cum suis, [de] Maroniae Ciliciae et Caesareae Palaestinae Narcissum et Acacium, Stephanum Antiocensem, Ursacium Singidunensem Moesiae et Ualentem Mursensem Pannoniae, Minophantum Ephesium, Georgium Laudiciae — licet timens nun adfuerit de Oriente, tamen eo, quod a beato Ale-

αὐτω̃ν ἐπελϑόντας δίϰην λύϰων Γϱηγόϱιον τὸν ev \'Αλεξανδϱείᾳ, Βασίλειον τὸν ἐν \'Αγϰύϱᾳ xai Κυïντιανὸν τὸν ἐν Γάζη, τούτους μηδὲ ἑπισϰόπους ὀνομάζειν μηδὲ ὄλως ϰοινωνίαν τινὰ πϱὸς αὐτοὺς ἔχειν μηδὲ δέχεσϑαί nva παϱὰ τούτων γϱάμματα μηδὲ γϱάϕειν πϱὸς αὐτοὐς. τοὺς de ye πεϱὶ Θεόδωϱον ϰαὶ Nagxtooov xai \'Αϰάϰιον xai Στέϕανον xai Οὐϱσάϰιον xai Οὐάλεντα xai Μηνόϕαντον xai Γεώϱγιον — el xai ϕοβηϑεὶς μὴ παϱεγένετο ἀπὸ τη̃ς \'Εὠ̣ας, episcopo quondam Alexandriae deiectus est et quod sit tam ille quam etiam ceteri, qui conprehensi sunt, furoris Arriani et propter obiecta crimina —, hos omnes aequali sorte deiecit sancta synodus de episcopatus gradu et iudicauimus non solum illos episcopos non esse, sed neque communionem quidem cum fidelibus habere; separantes-

rantes enim filium et alienantes uerbum a patre separari ab ecclesia catholica oportet et alienos esse a nomine Christiano. sint igitur nobis anathema, eo quod ausi sunt adulterare uerbum ueritatis, apostoli cuius est praeceptum: si quis uobis

xandro episcopo Alexandriae depositus sit, propter se ac suos collegas. Arrianos et ob eis inlata nimina — omnes sanrta synodus deposuit episcopatu et statuimus non solum eos episcopos non esse, sed nec communionem cum fidelibus mereri; separantes enim filium a substantia patris ac de aequalitate alienantes uerbum a patre segregari oportet catholica ecclesia et alienari nomine Christianorum. sint igitur omnibus uobis anathema, propter quod negotiati sunt uerbum ueritatis; apostolica etenim est praeceptio: si quis uobis

ὄμως διὰ τὸ ὰπὸ του̃ μαϰαϱίτου \'Αλεξάνδϱου ϰαϑηϱη̃σϑαι αὺτὸν ϰαὶ διὰ τὸ εὶναι xai aivov xai τούτους τη̃ς \'Αϱείου μανίας xal διὰ τὰ ἐπενεχϑέντα αὺτοῑς ἐγϰλήματα — τούτους παμψηϕὶ ϰαϑεῑλεν ἡ ἀγία σύνοδος ὰπὸ τη̃ςἐπισϰοπη̃ς. xai ἐϰϱίναμεν μὴ μόνον αὐτοὺς ἐπισϰόπους μὴ ειναι, ὰλλὰ μηδὲ ϰοινωνίας μετὰ τω̃ν πιστω̄ν αὺτοὺς ϰαταξιοῡσϑαι. Toti; γὰϱχωϱίζονταςτὸν υίὸν xai ὰπαλλοτϱοῡντας τὸν λόγον ὰπὸ TOV πατϱὸς χωϱίξεϭθαι τη̄ς xaDoλιxη̃ς ἐxxληϭίας πϱοϭήxει xai ὰλλοτϱίους είναι τοῡ Χϱιϭτιανω̄ν ὄνόματος. ε̆ϭτωϭαν τοίνυν ύμῑν ὰνάθεμα διὰ To xεxαπηλευxέναι τὸνAoyov τη̄ς ὰληθείας. euangelizauerit praeter quam quod accepistis, anathema sit. his neminem communicare denuntiamu-; nulla enim communicatio luci ad tenebras. hos omnes longe facite; nulla enim participatio Christo ad Belial. obseruate, carissimi, ut neque scribatis ad eos neque eorum accipiatis litteras.

curate autem etiam uos, dilectissimi fratres et consacerdotes, quasi praesentes spiritu huic interfueritis synodo, omnia, quae a nobis instituta sunt, confirmare per litteras uestras, ut ab omnibus

annuntiauerit praeterquam quae accepistis, sit anathema. nullum hi, communicare praecipite ; nulla enim communio tenebris cum luce. longe omnes facite: nec cnim est aliqua conuentio Christo cum Beliar. et obseruate, fratres dilecto.corum litteras suscipere ue1 hi, scribere. studete etiam uos. fratres dilecti et conministri. spiritu praesentes in synodo nostra consentire et pronuntiare per scriptiones uestras. quo aput omnes ubique conministros nostros seruetur adsensus.

ὰποστολιϰιόνὲστιτόπαϱάγγελμα\' εἴτις ὐμᾱς εὐαγγε λίζerat παϱ\'δ παϱελάβετε, ὰνάϑεμαἒστω.τύτοις μηδένα ϰοινωνεīνπαϱαγγείλατε\' οὐδεμία γὰϱ ϰοινωνία ϕωτὶ πϱός σϰóτος.τούτους πάνταςμαϰϱὰν ποιεīτε\' οὐδεμία γὰϱ συμϕωνία N ϱιστψ̄ πϱός Βελίαϱ. ϰαὶ ϕυλάξασϑε, ὰγαπητοί, μἡτε γϱάq ειν πϱός αὐτοὐς μη̄τε γϱάμματα παϱ\'αὐτω̄ν δέχεσϑαι.σπουδάσατε δὲ μᾱλλον ϰαὶ ύμεīς, ὰδελϕοί ϰαὶ σνλλειτουϱγοί, ώς τψ̄ πνεὐματι παϱόντες τη̄ συνόδψ ἡμω̄νσυνεπιψηϕίσασϑαι δι\'ύπογϱαϕη̄ς ύμετέϱας ύπὲϱ τοῡ παϱὰ πάντωντω̄ν πανταχου̃ συλλειτουϱγω̃ν τὴν óμοϕωνίαν διασώζεσϑαι. η̒ϑεία πϱóνοια ϰαϑωσιωμένους ύμᾱς xai εὐϑυμοῡντας διαϕυλάττοι,ἀγαπητοι ἀδελϕοι Οσιος ἐπισϰοπος ὐπέγϱαϕϰαἰ οὓτω πάντες. episcopis idem sentire atque unam esse omnium uoluntatem ex litterarum consensione sit manifestum. optamus, fratres, uos in domino bene ualere. EXPLICIT.

(9). Quod semper credidimus, etiam nunc sentimus; experientia enim probat et confirmat, quae quique auditione audiuit. uerum est enim, quod beatissimus magister gentium Paulus apostolus de se locutus est: (quia experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus), quamquam utique, quia in ipso dominus Christus habitauit, dubitari non

possit spiritum per animam eius locutum et organum corporis personasse. et tu itaque, dilectissime frater, corpore separatus mente concordi ac uoluntate adfuisti et honesta fuit et necessaria excusatio absentiae, ne aut lupi scismatici furtum facerent et raperent per insidias aut canes heretici rabido furore exciti insani oblatrarent aut certe serpens diabolus blasphemiorum uenenum effunderet. hoc enim optimum et ualde congruentissimum esse uidebitur, si ad caput, id est ad Petri apostoli sedem, de singulis quibusque prouinciis domini referant sacerdotes.

Tria fuerunt, quae tractanda erant. nam et ipsi religiosissimi imperatores permiserunt, ut de integro uniuersa discussa disputarentur et ante omnia de sancta fide et de integritate ueritatis, quam uiolauerunt. secunda de personis, quos dicebant esse

deiectos de iniquo iudicio, ut, si potuissent probare, iusta fieret confirmatio. tertia uero quaestio, quae uere quaestio appellanda est, quod graues et acerbas iniurias, intolerabiles etiam et nefarias contumelias ecclesiis fecissent, cum raperent episcopos, presbitcros. diacones et omnes clericos in exilium mitterent, ad deserta loca transducerent, fame, siti, nuditate et omni egestate necarent, alios clausos carcere et squalore et putore conficerent, nonnullos ferreis uinculis, ita ut ceruices eis artissimis circulis stranguilarentur. denique ex ipsis quidam

uincti in eadem iniusta defecerunt poena, quorum ambigi non potest martyrio gloriosam mortem extitisse. adhuc quoque audent quosdam retinere nec ulla causa fuit criminis, nisi quod repugnarent et clamarent, quod execrarentur Arrianam et Eusebianam heresim et nollent habere cum talibus communionem, qui autem saeculo seruire maluerunt, prodesse. et qui ante fuerant deiecti, non solum recepti sunt, sed etiam ad clericalem dignitatem promoti et acceperunt praemium falsitatis.

Quid autem de impiis et de imperitis adulescentibus Ursacio et Ualente statutum sit, accipe, beatissime frater, quia manifestum erat eos non cessare adulterinae doctrinae letalia semina spargere et quod Ualens relicta ecclesia ecclesiam aliam inuadere uoluisset. eo tempore, quo seditionem commouit, unus ex fratribus nostris, qui fugere non potuit, Uiator obrutus et conculcatus in eadem Aquiliensium ciuitate tertia die defecit. causa utique mortis fuit Ualens, qui perturbauit, qui sollicitauit.

sed ea, quae beatissimis Augustis significauimus, cum legeritis, facile peruidebitis nihil nos praetermisisse, quantum ratio patiebatur. et ne molesta esset longa narratio, quae fecissent et quae commisissent, insinuauimus.

Tua autem excellens prudentia disponere debet, ut per tua scripta in Sicilia, in Sardinia, in Italia [sunt] fratres nostri, quae acta sunt et quae definita, cognoscant, et ne

ignorantes eorum accipiant litteras communicatorias, id est epistolia, quos iusta sententia degradauit. perseuerent autem Marcellus et Athanasius et Asclepius in nostra communione, quia obesse eis non poterat iniquum iudicium, faga et tergiuersatio eorum, qui ad iudicium omnium episcoporum, qui conuenimus, uenire noluerunt. cetera, sicuti superius commemorauimus, plena relatio fratrum.

(14) (1) Ursacius a Singiduno.

(2) Ualens a Mirsa.

(3) Narcissus ab Irenopoli.

(4) Stefanus ab Anthiocia.

(5) Acacius a Caesarea.

(6) Menofantus ab Efeso.

(7) Georgius a Laudocia.

qui in synodo fuerunt et suscripserunt idem (in) iudicio.

(15) (1) Ossius ab Spania Cordobensi.

(2) Annianus ab Spaniis de Castolona.

(3) Florentius ab Spaniis de Emerita.\'

(4) Domitianus ab Spaniis de Asturica.

(5) Castus ab Spaniis de Caesarea Augusta.

(6) Praetextatus ab Spaniis de Barcilona.

(7) Maximus a Tuscia de Luca.

(8) Bassus a Maehodonia de Dioclerianopoli.

(9) Porfirius a Machedonia de Filippis.

(10) Marcellus de Ancyra Galatiae.

(11) Euterius a Tracia de Gannos.

(12) Asclepius a Palestina de Gaza.

(13) Museus a Tessalia de Thebis.

(14) Uincentius a Campania de Capua.

(15) Ianuarius a Campania de Beneuento.

(16) Protogenes a Dacia de Serdica.

(17) Dioscorus de Terasia.

(18) Himeneus a Tessalia de Ypata.

(19) Lucius a Tracia de Cainopoli.,

(20) Lucius ab Italia de Uerona.

(21) Euagrius a Machedonia de Eraclia Linci.

(22) Iulius ab Acaia de Tebe eptapilos.

(23) Zosimus a Macedonia de Lignido.

(24) Athenodorus ab Achaia de Elatea.

(25) Diodorus ab Asia de Tenedos.

(26) Alexander a Thessalia de Larissa.

(27) Aethius a Machedonia de Tessalonica.

(28) Uitalis a Dacia Ripensi de Aquis.

(29) Paregorius a Dardania de Scupis.

(30) Trifon ab Acaia de t Macaria..

(31) Athanasius ab Alexandria.

(32) Gaudentius a Dacia de Naiso.

(33) Ionas a Machcdonia de Particopoli.

(34) Alypius ab Acaia de Megara.

(35) Machedonius a Dardania de Ulpianis.

(36) Caluus a Dacia Kipensi de Castramartis.

(37) Fortunatianus ab Italia de Aquileia.

(38) Plutarcus ab Acaia de Patras.

(39) Eliodorus a Nicopoli.

(40) Euterius a Pannoniis.

(41) Arius a Palestina.

(42) Asterius ab Arabia.

(43) Socras ab Acaia de t Asopofoebiis..

(44) Stcrcorius ab Apulia de Canusio.

(45) Calepodius a Campania (de Neapoli).

(46) Ireneus ab Acaia de Sciro.

(47) Martyrius ab Acaia de Naupacto.

(48) Dionisius ab Acaia de Elida.

(49) Seuerus ab Italia de Rauennensi.

(50) Ursacius ab Italia de Brixa.

(51) Protasius ab Italia de Mediolano..

(52) Marcus a Sauia de Siscia.

(53) Uerissimus a Gallia de Lugduno.

(54) Ualens a Dacia Ripensi de Isco.

(55) Palladius a Machedonia de Dio.

(56) Goroncius a Machedonia de Bereu. ,

(57) Alexander ab Acaia de Ciparissia.

(58) [59]. Euticius ab Acaia [Ticius ab Asia] de Motonis.

(60) Alexander ab Acaia de t Coronis.

Episcopi omnes numero sexaginta et unus.

(16). Res, quantum arbitror, sermonis alterius interpretatione non indiget. nam omnia ita edita sunt et expressa, ut in lucem cognitionis elata sint. testes ex Aegypto compositi, Athanasius ipse praesens, falsorum iudicum nocturna et turpis per conscientiam

fuga, tantorum scelerum grauis et subiecta uniuersorum oculis inuidia. adde originem causae, ex qua in Athanasium occasio est quaesita sententiae. reus presbyteri sui impetu disturbati altaris in ipso sacrificiorum tempore, ubi Scyras presbyter adsistebat, arguitur. Scyras presbyter negatur et criminis falsitas cum auctore damnatur. porro autem sacrificii opus sine presbytero esse non potuit. cum in hominem quaestio est, ipse facti tam grauis nullus est locus, apud Mareotem ecclesia nulla est. numquid potius ipsa soli religio defecit aut aliquo, ut adsolet, hiatu locus uiolati sacrificii desedit? Scyras de diacono episcopus adseritur ordinatus, ut de contumelia in presbytero perpessa mentientis episcopi maior auctoritas sit. sed locus ecclesiae si fuit, et est; si non est, nec fuit.

et quid ambiguum est hos potius falsorum criminum iudices adseruisse factum esse, quod esse patuit infectum, aut eos, qui postea iudicarunt, constitutum esse non fuisse, quod si fuit, non potest non fuisse?

Si quis igitur est humanis institutis ad usum communis intellegentiae eruditus, si quis prudentiae praeceptis in uiam consectandae ueritatis insistit, animum intendat et, quid in huiuscemodi negotiis tenere se arbitrii uelit, expendat.

taceo interim de iudiciorum auctoribus. existant haec duo iudicata: unum, quod crimen adfirmet, criminis locum nuncupet, perpessae iniuriae hominem designet, aliud uero, quod crimen, locum, hominem neget. quaero, in quam te sententiam concedere aequum uidebitur. certe, opinor, quisquam ab utroque consultus et positus in medio utriusque sententiae ita loquetur: \'si crimen est, docendum est; si locus est, demonstrandus est; si homo, contuendus est\'.- at uero cum et facti fides et loci religio et iniuriae homo nullus est, uesanum existimabitur rebus iudicem non extantibus iudicare.

Respicite in caelum et astra, uos sacerdotes, et in eum, qui ex nihilo fecit illa, cum libertate fidei et spei, quam accepistis, intendite recordantes talem uobis futuri in uos iudicii formam esse propositam: quo iudicio iudicaueritis, iudicabitur de uobis. haec quaerenti mihi respondete: \'Athanasium quo iudicio damnastis?\'

dicetis nempe: \'episcoporum\' et haec confessionis uestrae erit uenia. \'secuti\', inquit, \'sumus sanctam iudiciorum sub episcopali communione reuerentiam\'. sed ignorasse uos negabitis Athanasio, cuius damnationem a uobis Ualens, Ursacius, Saturninus exegerunt, ab Ossio, Maximino, Iulio redditam communionem? non facio communionem; rogo, quae uestra de crimine Athanasii sententia fuit.

presbyter eius Macharius inruisse in ecclesiam Mareotiden dicitur, Scyram presbyterum perturbasse et salutis nostrae sacramenta proiecisse. ad huius rei testes cathecuminum et gentilem interrogatos. uerum postea a sanctis nescitis iudicatum Mareotiden ecclesiam nullam esse, Scyram uero presbyterum non fuisse? quid est, quod secuti estis?

falsis episcopis auctoritatem datis, ueris negatis; quae sunt, non esse decernitis, iudicatis autem illa, quae non sunt. sed ut subiectioni huic credideritis, credo, carcer exegit, custos institit, tortor incubuit, gladius pependit, ignis ambussit. in non extantibus iudicandis episcopalem apud uos auctoritatem inprobitas optinuit, in ueritatc optinenda sanctitas fidem perdidit. o ueros Christi discipulos! o dignos successores Petri atque Pauli! o pios ecclesiae patres! o ambitiosos inter deum

plebemque legatos, ueritatem uos Christi falsitati hominum uendidisse ! satisfecimus igitur primae propositioni, qua spopondimus Athanasium reum teneri nullius eorum, quae obiecta sunt, criminum posse. superest, ut, quid de Marcello et Fotino gestum sit, paucissimis dicam.

Fotinus Synniensis episcopus fuit a Marcello imbutus; nam et diaconus sub eo aliquandiu fuit. hic corruptis innocentiae moribus ac disciplinis turbare euangelicam ueritatem persistebat nouis praedicationibus. et hoc ita saepe est, ut, cum incrementa

uitiorum detrimenta in amore dei fecerint, uesanum drprauatae scientiae studium increscat. igitur ad tollendum ex episcopatu Fotinum, qui ante biennium iam in Mediolanensi synodo erat hereticus damnatus, ex plurimis prouinciis congregantur sacerdotes, hoc magis solliciti atque anxii turbari rursum miscerique omnia, quod iam pridem plures episcopos reos uel falsorum in Athanasio

iudiciorum uel communionis heresis Arrianae ab ecclesia fuerat necesse resecari. quam oportunitatem nancti Ursacius et Ualens Romanae plebis episcopum adeunt, recipi se in ecclesiam deprecantur et in communionem per ueniam admitti rogant. Iulius ex consilio ueniam, quam orabant, inpertit, ut cum lucro catholicae ecclesiae uires quoque detraheret Arrianis, cum eos, qui unitatem ante turbauerunt, consilii huius et audaciae paenitentes in communionem catholicam per ueniam reconciliatae pacis admitteret. (20) et quia non est nisi de ueritate confessio, nisi de uitio paenitentia, nisi uenia de admisso, Ualens et Ursacius admittendi, ut orabant, in communionem de Athanasii innocentia, de iudicii falsitate, de Arrianae heresis piaculo talibus litteris ante profitentur.

Quoniam constat nos antehac multa grauia de nomine Athanasii episcopi litteris nostris insinuasse atque litteris sanctitatis tuae conuenti eius rei, de qua significauimus non praestitissc rationem, profitemur apud sanctitatem tuam praesentibus, cunctis presbyteris fratribus nostris omnia, quae antehac ad aures nostras peruenerunt de nomine praedicti, falsa nobis esse

\'Επειδὴ συέστηϰεν ἡμᾱς πρὸ τούτου πολλά re xai δειvἁ περἰ \'Αθαr ασίοv τοῡ ἐπισϰὁπου dta γραμμάτωv ὑποβεβληϰέvαι γράμμασί te τη̄ς ση̄ς χρηστότητος /ie#odevf>evres τοῡ̃ πράγματος χάριv, περἰ ov ἐδηλώσαμεv, οὐϰ ὴδυvήθημεv Xoyov ἀποδου̃vαι, δμολογου̃μεv παρὰ τῃ̄ σῃ̄ χρηστότητι παρόvτωv τϖv ἀδελϕω̃v ἡμω̄v πάvτωv τω̄v πρεσβυτέρωv,δτι πάvτα τὰ πρὸ τούτου ἐλϑόvτα ει̍ς ἀϰοὰς ὐμω̄v περὶ τοῡ dvd/iarog του̃ προειρημέvου A ϑαvασίου ψευδη̄ insinuata atque omnibus uiribus carere atque ideo nos libentissime amplecti communionem praedicti Athanasii, maxime cum sanctitas tua pro insita sibi beniuolentia errori nostro ueniam fuerit dare dignata. profitemur etiam, quod, si aliquando nos Orientales uolu-

erint uel idem Athanasius malo animo ad causam uocare, citra conscientiam tuam non adfuturos. hereticum uero Arrium, sed et satellites eius, qui dicunt: \'erat tempus, quando non erat filius\', et qui diiunt ex nihilo filium, et qui negant dei filium ante saecula fuisse, sicut per priorem libellum nostrum, quem apud Mediolanum porreximus, et nunc et semper anathematizasse hac manu nostra, qua scripsimus, profitemur. et iterum dicimus heresim Arrianam, ut superius diximus, et eius auctores in perpetuum damnasse. et manu Ursaci: Ego Ursatius episcopus huic professioni nostrae subscripsi.

xai πλαστά ἐστι πάση re δυνάμει ὰλλότϱια αὐτοῡ τυγχάνει. διά re τοῡτο ἡ- δέως ἀντιποιούμεϑα τη̄ς ϰοινωνίας τοῡ πϱοειϱημένου \'Αϑανασίου, μάλιστα ὅτι T) ϑεοσέβειά σον xard τὴν ἔμϕυτον ἑαυτη̄ς ϰαλοϰαγαϑίαν τη̣̄ πλάνη̣ ἡμω̄ν ϰατηξίωσε συγγνώμην δου̃αι. ὁμολογοῡμεν δὲ xui του̃το, on, dv ποτe ἡμᾱς oi Ἀνατολιϰοὶ ϑελήσωσιν n xai αὐτός Ἀϑανάσιος ϰαϰοτϱόπως πεϱὶ τούτου el; ϰϱίσιν ϰαλέσαι, μὴ ἀπέϱχεσϑαι παϱἀ γνώμην τη̄ς ση̄ς διαϑέσεως. τόν δὲ αἱϑετιϰόν Ἄϱειον xai τοὺς ὑπεϱασπίζοντας αὐτοῡ Tovg λέγοντας* \'ἧν note, STE οὐϰ yv ó υἱóς’ xai, ὅτι ἐϰ τοῡ μὴ ὅντος ó vlog ἐστι, xai τοὺς ἀϱνουμένους τόν Χϱιστόν ϑεόν εlναι ϑεοῡ υἱόν πϱό αἰώνων, ϰαϑὼς ϰαὶ ev up πϱοτέϱω̣ λιβέλλω̣ ἑαυτω̃ν ev τη̣̄ Μεδιολάνω̣ ὲπιδεδώϰαμεν, ϰαὶ νῡν xai dei ἀναϑεματίζομεν. ταυ̃τα de τη̣̃ χειϱὶ ἑαυτω̄η H γϱάψαντες ὁμολογοῡμεν πάλιν, ὅτι τὴν Ἀϱειανὴν αἵϱεσιν, ϰαϑὰ πϱοείπομεν, ϰαὶ τοὺς ταύτης αὐϑέντας ϰατεϰϱίναμεν εἰς TOV αἰω̄να. ἐγὼ Οὐϱσάϰιος τη̣̄ ὁμολογία̗ μου ταύτη̣ παϱὼν ὑπέγϱαψα. ὁμοίως ϰαὶ Οὐάλης.

ITEM EXEMPLUM ALTERIUS EPISTULAE UALENTIS ET URSACI, QVAM POST ALIQVANTUM TEMPORIS AB AQVILEIA, POSTEAQVAM HANC SUPERIOREM ROMA EMISERANT, AD ATHANASIUM MISERUNT EPISCOPUM.

Dedit se occasio fratris et conpresbiteri nostri Moysetis uenientis ad tuam dilectionem, frater carissime, per quem tibi salutem largisaimam dicimus ex Aquileiensium ciuitate, et optamus, ut incolomis litteras nostras recenseas. dederis enim fiduciam, si tu quoque in rescribendo uicem nobis rcpendas. sane scito habere t uos tecum pacem et communionem ecclesiasticam his litteris scito. diuina pietas te custodiat, frater.

Κυϱίω̣ ἀδελϕω̣̄ Ἀϑανασίω̣ ἐπισϰόπω̣ Οὐϱσάϰιος xai Οὐάλης ἐπίσϰοποι.

Ἀϕοϱμὴν εὑϱόντες διὰ τοῡ ἀδελϕοῡ xai συμπϱεσβυτέϱου ἡμω̄ν Movσαίου ἐϱχομένου πϱός τὴν σὴν ἀγάπην, ἀδελϕὲ ἀγαπητέ, ι’αὐτοῡ oe ϰαὶ πάνυ πϱοσαγοϱεύομεν ἀπό τη̄ς Ἀϰυλίης xai εὐχόμεϑα ὑγιαίνοντά σε τὰ γϱάμματα τὰ ἡμέτεϱα ἀναγνω̣̄ναι. δώσεις γὰϱ xai ἡμῑν ϑαϱϱεῑν, ἐὰν xai σὺ ἐν y γϱάϕειν τὴν ἀμοιβὴν ἡμῑν ἀποδω̣̄ς. γίνωσϰε γὰϱ ἡμᾱς εἰϱήνην εχειν μετὰ σου̃ xai ϰοινωνίαν ἔχειν ἐϰϰλησιαστιϰὴν xai τούτου γνώϱισμα ἡ διὰ τούτων τω̄ν γϱαμμάTWV πϱοσηγοϱία. rj ϑεία πϱόνοιά σε διαϕυλάττοι, ϰύϱιε, ἀγαπητὲ ἀδελϕέ.

Superioribus igitur litteris datis uenia indulgetur orantibus,, reditus ad catholicam fidem cum communione donatur, maxime cum Sardicensis synodi ueritatem ipsae orantium ueniam litterae continerent. (21) uerum inter haec Syrmium conuenitur. Fotinus hereticus deprehensus, olim reus pronuntiatus et a communione iam pridem unitatis abscisus, ne tum quidem per factionem populi potuit ammoueri.

∗∗∗∗∗ sed idem Athanasius Marcellum, qui post recitationem libri, quem scriptum ediderat .nam hunc nos quoque habemus — sententia synodi Sardicensis episcopatui erat redditus, ubi quaedam alia noua miscere sensit et ambiguis praedicationibus eius, in quam Fotinus erupit, doctrinae uiam quaerere, a communione sua separat anteriore tempore, quam Fotinus arguitur, praeuentam iudicio meditationem corruptae uoluntatis ostendens et non ex libri editione condemnans. sed quia promptum est ex bono malum effici, praebuit non illis, quae in Marcellum gesta antea fuerant, sed his, quae in Fotinum gerenda erant, auctoritatem.

extat autem in superioris epistulae corpore Marcellum ab Arrianis occasione libri, quem de subiectione domini Christi ediderat, una cum Athauasio fuisse damnatum. docetur etiam recitatione eiusdem libri innocentem deprehendi. falsitatem quoque iudicii Arriani extantis adhuc libri fides arguit. de Fotino autem tantum, sicuti mos poscebat, ad Orientales epistulae fiunt non iniuria extorquendi, ut nunc agitur, adsensum, sed instruendae uniuersorum scientiae consuetudine.

Sed cur abnegatae Marcello communionis Athanasius reus esserescribitur ? numquid propter libri uitium Marcellus abstentus est? testes ipsi sunt ex institutis eius Fotinum peruersitatis istius initia sumsisse. nam negata sibi ab Athanasio communione ingressu sese ecclesiae Marcellus abstinuit. ita communio cum eo inita fidem de subiectione (et) traditione regni docet, negata rursum prauitatem doctrinae alterius ostendit.

ac sic utrumque uiri istius iudicium caret culpa, cum in data communione synodi sit secutus adsensum, in abnegata uero ipso se Marcello abdicante olo sine ulla synodi auctoritate. uerum omnis ista alterius causae et doloris est quaestio. et quamquam conceptis iam diu in Athanasium odiis suis satisfiat, in maiorem tamen sceleris gradum molitio tanta procedit.

Nam tertius mihi locus praestat, ut fidem, quam epistulae primordio condiderunt, fraudulentam, hereticam et uerbis blandientibus ueneno interiore suffusam esse demonstrem.

profitemur enim ita: unum quidem ingenitum esse deum patrem et unum unicum eius filium, deum ex deo, lumen ex lumine, primogenitum omnis creaturae, et tertium addentes spiritum sanctum paracletum, ut, cum securitas legentium uel indoctorum simplicitas tam mollibus fuerit intercepta principiis uno eodemque subscripti-

onis elicitae adsensu in Fotini animaduersionem, in Athanasii reatum, in damnationem fidei catholicae transeatur. et spero, quod non cxiguam partom cognitionis istius synodus Serdicensis adtulerit, ubi insectatione Arrianorum omnia in Athanasium crimina conficta esse monstrantur et uis adhibita plebi dei, ut in pestiferam letalis doctrinae coniuentiam transirent. rem tamen omnem, quia causa postulat, breuiter dicam.

Cura et negotium apostolicis uiris [constanti] semper fuit constanti et publica perfectae fidei praedicatione conatus omnes oblatrantis heresis comprimere et exposita euangeliorum ueritate peruersitatem doctrinae errantis extinguere, (ne) audientium mentes quadam labe contaminans contagione uitii adhaerentis inficeret.

itaque diligenter epistulis uariis, quae de deo patre opinio, quae de dei filio cognitio, quae in spiritu sancto sanctificatio oporteret esse, frequenter copioseque conplexi sunt, ut cognitus fieret de deo patre filius deus et in deo filio deus pater et in deo patre filius deus. ac sic secundum ipsius definitionem dicentis: ego et pater unum sumus et rursum: sicut pater, tu in me et

Cum igitur patribus nostris cognitum fuisset et Arrios duos profanissimae fidei praedicatores extitisse seque longius non iam opinio, sed iudicium labis istius tetendisset, ex omnibus orbis partibus in unum aduolant Nicheamque concurrunt, ut exposita fide populis et in luce intellegentiae cognitionis diuinae itinere directo intra ipsos auctores suos emergentis mali seminaria necarentur. tradebant autem Arrii talia:

\'patrem deum instituendi orbis causa genuisse filium et pro potestate sui ex nihilo in substantiam nouam atque alteram deum nouum alterumque fecisse\', profani in patrem ex nihilo opinantes aliquid ei simile potuisse generari, blasphemi in Christum infinitatis cum paternae generositate expoliantes, ut, cum didicissent ex persona patris: non est deus alius praeter me et filio: ego in patre et pater in me, et: ego et pater unum sumus, sanctae in utroque unitatis uinculum abrumperent non extantis creationis substantiae dantes dei filio domino nostro Iesu Christo initium de tempore, ortum de nihilo, nomen ex altero.

Credimus in unum deum, patrem omnipotentem, uisibilium et inuisibilium factorem.

et in unum dominum Iesum Christum filium dei, natum de patre, hoc est de substantia patris, deum de deo, lumen de lumine, deum uerum de deo uero, natum, non factum, unius substantiae cum patre, quod Graeci dicunt \'omousion, per quem omnia facta sunt, siue quae in caelo siue quae in terra, qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, incarnatus-

(28). Fides fidei conparata falsitatem intentionis exponit. nam quae apud Nieheam ordinata est, plena atque perfecta est et omnibus undique, quibus inrepere heretici solent, aditibus obseratis inuiolabili inter patrem et filium aeternae unitatis soliditate connectitur: haec uero simplicitate blanditur primum adserens nos ita credere, quod absit a quoquam.

ceterum Occidentalium fides euangelicis instituta doctrinis patrem in filio, filium confitetur in patre, patrem ingenitum, filium substantia aeternitatis aeternum, id est ut patrem semper, ita et filium semper in patre et natum de deo deum esse, non conceptum, scilicet in eo semper, de quo est.

Quin etiam haud dissimilis in trinitatis nuncupatione falsitatis eorum contextus est. ubi enim diuersis substantiis filium a patre impio et maledico ore disciderint et in separatis duobus adsistat auctoritas, tertia dinumeratur in spiritu, ut, cum sint pater in filio et filius in patre et spiritus sanctus accipiat ex utroque, in eo, quod spiritus exprimitur sanctae huius (trinitatis) inuiolabilis unitas, heretica parte parturiat trinitas pronuntiata discidium.

Sed diligens Nicheni tractatus perfectusque sermo artissimo ueritatis praescripto omnia hereticorum ingenia conclusit ita ponens: credimus in unum deum patrem et in unum filium eius Iesum Christum. \'unum\' ambo et uterque \'unum\': et in personali nomine patris et in filii \'unum\', quia unus est de utroque. \'deum uerum de deo uero\' docet et uirtutem et nuncupationem pari in utroque ueritate communem neque aliud in alio opinandum, cum deus de deo ut uerus de uero sit uterque unum.

cum uero sit in utroque (unum), natum uero, non factum\' ad proprietatem ortus et originis refert, quia fieri ex nullo subiaceat, nasci autem de patre proprium neque alia nascentibus quam originis suae forma uel uirtus est. quod autem fit, ex opere existit, ut fiat. atque ita non factura in eo coepit ex nihilo, sed est natiuitas (a) parente.

unius autem \'cum patre substantiae\', quod Graeci dicunt \'omousion\', ita est: aeternitas sola sui similis est et, quod est semper, in deo est. ne qua igitur labes in dominum Iesum Christum hereticae prauitatis incideret, idcirco in eo essentiae ueritas explicatur. essentia enim ex eo, quod semper est, nuncupatur. quae quia extrinsecus opis ad continendam se numquam eguerit, et \'substantia\' dicitur, quod intra se id, quod semper est, et in aeternitatis suae uirtute subsistat. ac sic, quod ait: ego e t pater unum sumus, et: qui me uidit, uiditet patrem, et rursum: ego in patre et pater in me, et illud: ego de patre exiui aequalis in utroque, id est

in deo, qui innascibilis est, et in deo, (qui genitus cst,) una atque eadem in utroque substantia aeternitatis expletur. quod autem \'descendit\', \'incarnatus est\', \'homo factus est\' et \'resurrexit tertia

die\', \'ascendit in caelos, uenturus iudicare uiuos et mortuos\', sacramenta salutis nostrae in his continentur. sed idcirco \'inmutabilis\' et \'inconuertibilis\' filius dei, ut in adsumtione hominis corruptioni potius gloriam intulerit, quam labem aeternitati. anathema autem in eos, qui \'ex nihilo factum\' dicunt, quod \'ex uc onton\' Graeci dicunt, et qui dicunt: \'erat, quando non erat\', et: \'priusquam nasceretur, non erat\', damnationem in Christo uiolatae aeternitatis, id est deitatis paternae, sub maledictione designant.

Huius igitur intimandae cunctis fidei Athanasius, in Nichea synodo diaconus, deinceps Alexandriae episcopus, uehemens auptor extiterat et Arrianam pestem in tota Aegypto ueri tenax

uicerat atque ob id coniuratis in eum testimoniis falsitas est criminum conparata. res postea fidelibus iudicum disiudicata sententiis. sed multum ad cognitionem proficiet, si, quae post absolutionem Athanasi ad Constantium imperatorem synodi Sardicensis oratio fuerit, cognoscatur. EXPLICIT.

INCIPIT EXEMPLUM EPISTULAE LIBERT EPISCOPI URBIS ROMAE AD ORIENTALES EPISCOPOS.

Dilectissimis fratribus et coepiscopis nostris uniuersis per Orientem constitutis Liberius episcopus urbis Romae aeternam salutem.

Studens paci et concordiae ecclesiarum, postcaquam litteras caritatis uestrae de nomine Athanasi et ceterorum factas ad nomen Iulii bonae memoriae episcopi accepi, secutus traditionem maiorum presbyteros urbis Romae Lucium, Paulum et Helianum e latere meo ad Alexandriam ad supradictum Athanasium direxi, ut ad urbem Romam ueniret, ut in praesenti id, quod de ecclesiae disciplina extitit, in eum statueretur.

litteras etiam ad eundem per supradictos presbyteros dedi, quibus continebatur, quod, si non ueniret, sciret se alienum esse ab ecclesiae Romanae communione. reuersi igitur presbyteri nuntiauerunt eum uenire noluisse.

secutus denique litteras caritatis uestrae, quas de nomine supradicti Athanasii ad nos dedistis, sciatis his litteris, quas ad unanimitatem uestram dedi, me cum omnibus uobis et cum uniuersis episcopis ecclesiae catholicae pacem habere, supradictum autem Athanasium alienum esse a communione mea siue ecclesiae Romanae et a consortio litterarum et ecclesiasticarum.

Quid in his litteris non sanctitatis, quid non ex metu dei eueniens est? sed Potamius et Epictetus, dum damnare urbis Romae episeopum gaudent, sicut in Ariminensi synodo continetur, audire haec noluerunt.

quin etiam Fortunatianus episcopus epistulam eandem rursum diuersis episcopis mittens nihil profecit. ut autem in negata Athanasio communione sibi potius esset onerosus remque omnem sibi periculi faceret, dummodo nihil Sardicensi synodo, quod Athanasius absolutus et Arriani damnati fuerant, decerperet, litterae ex Aegypto omni atque Alexandria missae admonebant, quoniam, quales ad Iulium pridem (de) reddenda exulanti Athanasio communione erant scriptae, tales nunc, ut de subiectis intellegetur, ad Liberium datae sunt de tuenda. EXPLICIT.

Imperitiae culpam oblitterat resipiscens. hoc autem et de scripturis sanctis aduertere est: pietatem ad omnia utilem esse legimus, cui cedit corporalis exercitatio, quamuis et ipsa utilitatis retineat fructus.

quam sectandam nobis etiam ratio temporis praesentis exposcit. non enim, si aliquis forte, qui hoc studii gerunt ratione prouisa destruere impudenter saeuiori censura, hoc acstimauerit et nouare, quod iam ex apostolica auctoritate munitum est de pietate, cum dictum est non esse parcendum his, qui apud Ariminum ignorantes egerunt, quibus nescire inlicitum fuit captum mors incidere, idcirco seueritas repudianda est.

sed mihi cui conuenit omnia moderate perpendere, maxime cum et Aegyptii omnes et Achiui hac usi sententia receperint multos parcendum quidem his, de quibus supra tractauimus, auctores uero esse damnandos, qui obliqua et maligna subtilitate caliginis offenderunt innocentium sensus, per quas uelamen obducerent ueritati. tenebras lucem et lucem tenebras uindicantes.

Igitur si quis ignorationis captum resipiscens sermonis nostri aduocatione lenissima illud uirus in se pestiferum Arriani dogmatis subdolum ac latebrosum fuerat expertus, reparatus exhauriat, condempnet uehementiusque in auctores eius insaeuiat, quos in se uiolentos expertus est totumque se fidei apostolicae et catholicae usque ad Nichenae synodi conuentum de integro mancipet; per quam professionem, etiamsi quibusdam leue et remissum uidetur, recuperet id, quod per astutiam rectitatis amiserat.

(3). Diuini muneris gratia est, ut secundum apostolum omnes unum sapere, omnes unum confiteri coeperimus. et quantum ad Italiam quidem pertinet, olim fidei paternae, hoc est apud Nicheam scriptae, se reddi it fraudem, quam passa est apud Ariminum, recognoscens. Inlyricum etiam deum clementi nutu respexisse gaudemus et

consortio infidelitatis, quo grauabatur, abiecto ea, quae sunt rectae sententiae, probare coepisse gratulamur. nostram igitur, dilectissimi fratres, unam eandemque accipite firmam suscriptione sententiam. Nicheni tractatus aduersus Arrium Sabelliumque, cuius Fotinus partiaria hereditate damnatur, decreta seruamus. Ariminensis concilii statuta quorundam tergiuersatione corrupta consensu omnium prouinciarum iure rescindimus. quorum etiam exemplaria transmittenda censuimus, ut nec in fide retinenda nec in confutando.

Cum de spe et salute sollicitudo incumbit, magis laudandi esse debent, qui solliciti sunt, quam reprehensionem aliquam sustinere; salus autem ac spes principaliter in fide catholica consistit.

et ideo, quamuis conuentione a dominis nostris fratribus et coepiscopis nostris Ualente et Paulo admonitus nolueris ad id, quod rumor iactitat de te, respondere, domine religiosissime, tamen, quia litteris tuis testificatus es te in eadem caritate perseuerare et paratum esse inlibatam dilectionem habere erga nos ostendere, propterea in unum apud Singidunum congregati iterum his commonefacimus sanctitatem tuam, ut omni occasione ambagum exclusa digneris rursus rescribere nobis. [si] a fide catholica, quae Arimini a sancto concilio exposita confinnataque est, cui etiam uniuersi Orientis episcopi consenserunt, — sicut iam professus es — te non recessurum apertius quaeritur significes.

est autem hoc, sicut in ea cautum est: similem dicimus filium patri secundum scripturas\', non \'secundum substantiam\' aut \'per omnia\',sed absolute. si enim haec expositio inmutata fuerit, manifeste quondam Basilii perfida adsertio, propter quam synodus facta est, quae etiam merito damnata est, reparabitur.

Dignare igitur hoc, quod quaeritur, euidenter litteris tuis declarare non dixisse aut dicere uel dicturum: \'similem esse per omnia filium patri excepta innatiuitate\', ne, quod perlatores litterarum Iouianus diaconus et Martirius subdiaconus uerbo deprecationis suae ante praedictos dominos meos fratres et coepiscopos nostros Ualentem et Paulum adserebant, magis credibile esse uideatur, quia \'per omnia similem esse filium patri\' profitearis.

si enim sic te, sicut optauimus, sentire scriptis tuis manifestaueris, querella pro iniuria a quibusdam clericis tuis Palladio et Gaio fratribus et coepiscopis nostris facta, licet nolueris, sicut prima conuentione admonitus es, inquirere, ad existimationem tuam non pertinet, illis scilicet praestantibus pro sua temeritate rationem.

haec per Sccundianum presbyterum, Pullentium lectorem et Candidianum exorcistam transmisimus caritati tuae, XV. Kalendas Ianuarias, Gratiano nobilissimo et Dagalaifo consulibus, exemplum penes nos retinentes.

Uitalis u. c. militantis in officio sublimis praefecturae relatione conperimus desiderare sanctitatem uestram significari uobis aperte, quid est, quod de fide nostra Valenti, Ursatio, Gaio et t\'anlo displiceat. necessarium duxi his litteris patefaciendum sanctitati uestrae et id, quod et in uobis ipsis ab initio esse confido, dicere.

nos hoc, quod et a patribus traditum accepimus et diuinis scripturis, quod semel didicimus, et cotidie docemus, Christum dei filium dominum nostrum per omnia patri similem excepta innatiuitate, deum de deo, lumen de lumine, uirtutem de uirtute, integrum de integro, perfectum de perfecto, ante saecula et ante uniuersa, quae intellegi uel dici possunt, genitum, cuius natiuitatem nemo scit nisi solus pater ipso filio asserente: quia nemo nouit filium, nisi pater, neque patrem quis nouit, nisi filius, et cui uoluerit filius reuelare.

quia in ipso habitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter. si ergo omnis plenitudo diuinitatis inhabitet in Christo, iam non ex parte similes et ex parte dissimiles, sicut nunc asserunt, qui propter contentionem suae libidinis retrorsum trorsum abeuntes semet ipsos a nobis auerterunt.

Nam quod putant se pro magno de scripturis diuinis proferre,I ut dicant Christum \'facturam\' et \'creaturam\', e contrario nos sp-l cundum scripturas dicimus et \'uiam\' et \'ianuam\' et \'lapidem offensionis\' et \'petram scandali\' et \'fundamentum\' et \'brachium\' et \'manum\' et \'sapientiam\' et \'uerbum\' et \'agnum\' et \'ouem\' et \'pastorem\' et \'sacerdotem\' et \'uitem\' et \'uitem\' et alia.

sed hace omnia sic intellegimus et dicimus, ut uirtutes et operationes filii dei intellegamus, non ut diuinam eius ex patre natiuitatem huiuscemodi nominibus conparemus, quia ex nihilo omnia per filium facta sunt, filius autem non ex nihilo, sed ex deo patre est genitus.

Miror autem praedictum Ualentem aut oblitum esse aut certe subdole dissimulare, quid in praeteritum gestum definitumque sit. nam sub bonae memoriae Constantio imperatore, quando inter quosdam coeperat esse de fide dissensio, in conspectu eiusdem imperatoris, praesentibus Georgio episcopo Alexandrinorum ecclesiae, 〈Pancratio episcopo) Pelusinorum, Basilio episcopo tunc Anquirilano, praesente etiam ipso Ualente et Ursatio et mea paruitate, post habitam usque in noctem de fide disputationem et ad certam regulam perductam Marcum ab omnibus nobis electum fidem dictasse, in qua fide sic conscriptum est: \'filium similem patri per omnia, ut sanctae dicunt et docent scripturae\', cuius integrae professioni omnes consensimus et manu nostra suscripsimus.

si autem nunc aliquid illis spiritus huius mundi suggerit, ex aperto adhuc scire non possumus. nam ut nos professi sumus de scripturis \'per omnia similem filium patri excepta innatiuitate, exponant et illi de scripturis, quemadmodum parte sit lis sit, parte dissimilis.

Et ideo, fratres dilectissimi, hanc intrepidanter et sino mora uestrae dilectionis ad conscientiam per Cyriacum officialem, cuius prima inuenta occasio est post Carinium diaconum, quem ad uos misi, professionem destinaui, ut per uestram quoque uigilan-

denique me in ipsa adhuc expectatinnc pendentem, quod a consortio uestro durior necessitas interim detrahit, satis contristor. optaueram enim, fratres deuotissimi, prior pro omnibus uobis impendi, ut exemplum gloriae per me magis uestra dilectio consequeretur. sed fuerit haec palma meritorum uestrorum, ut priores de perseuerantia fidei ad confessionis inlustrem gloriam ueniretis.

rquaeso igitur dilectionem uestram, ut me praesentem uobiscum esse credatis atque eo me affectu absentem non esse sentiatis et intellegatis dolere me satis, quod sim interim a uestro consortio disparatus. quantam denique gloriam fueritis consecuti, hinc magis scire potestis, quod, si qui in persecutione coronati sunt, solius persecutoris cruentos gladios sentire potuerunt, contra uos, deuoti per omnia dei milites, etiam falsos fratres inimicos experti uictoriam de perfidis pertulistis, quorum, quantumque in saeculo uiolentia increscere potuit, tanto sacerdotibus praemia laudis inueniuntur conferre. estote itaque de promissione caelesti securi.

Et quia proximiores estis deo effecti, uestris orationibus me uestrum consacerdotem famulum dei ad dominum subleuate. ut superuenientes impetus, qui de die in diem, cum annuntiantur, - grauiora uulnera infligunt, tolerabiliter ferre possim, ut inuiolata

fide, saluo statu ecclesiae catholicae, parem nobis dignetur me dominus efficere. et quia cupio, quae gesta sunt in ipsa congressione, fidelius scire, obsecro sanctitatem uestram, uniuersa fideliter litteris intimare dtgnemini, ut additamentum maius uel ipse animus, qui diuersis rumoribus cruciatur, uel uires corporis ipsius, quae iam extenuatae sunt, de uestra cohortatione possint sentire. et alia munii: Deus uos incolumes custodiat, domini fratres.

(5). Pro deifico timore sancta fides uestra deo cognita est et hominibus bonae uoluntatis. sicut lex loquitur: iusta iudicate, filii hominum, ego Athanasium non defendi, sed, quia susceperat illum bonae memoriae Iulius episcopus, decessor meus, uerebar, ne forte in aliquo praeuaricator iudicarer.

at, ubi cognoui, quando deo placuit, iuste uos illum condemnasse. mox consensum commodaui sententiis uestris. litteras adacque super nomine eius, id est de condempnatione ipsius, per fratrem nostrum Fortunatianum dedi perferendas ad imperatorem Constantium. itaque amoto Athanasio a communione ommium nostrum, cuius nec epistulia a me suscipienda sunt, dico me pacem cum omnibus uobis et cum uniuersis episcopis Orientalibus seu per uniuersas prouincias pacem et unanimitatem habere.

(8). Quia scio uos filios pacis esse, diligere etiam concordiam et unanimitatemecclesiae catholicae, idcirco non in aliqua necessitate impulsus - deo teste dico — sed pro bono pacis et concordiae.

quae martyrio praeponitur, his litteris conuenio uos, domini fratres carissimi. cognoscat itaque prudentia uestra Athanasium, qui Alexandrinae ecclesiae episcopus fuit, (a me esse damnatum), priusquam ad comitatum sancti imperatoris secundum litteras Orientalium episcopor(scriberem, quod) et ab ecclesiae Romanae communione separatus est, sicuti teste est omne presbiterium ecclesiae Romanae. sola haec causa fieri.

ut tardius uidcrer de nomine ipsius litteras ad fratres et coepiscopos nostros Orientales dare, ut legati mei, quos ab urbe Roma ad comitatum direxeram, seu episcopi, qui fuerant deportati, et ipsi ulla cum his, si fieri posset, de exilio reuocarentur.

Et hoc, autem scire uos uolo, quod fratrem Fortunatianum petii, ut [eum litteras meas ad clementissimum imperatorem perferat, quas ad Orientales episcopos feci, ut scirent et ipsi una secum Athanasii communione me esse separatum. quas credo quod pietas ipsius pro bono pacis gratulanter\'accipiet, quarum exemplar etiam Hilario imperatoris fideli eunuco direxi. peruidcat caritas uestra haec me benigno et innocenti animo gessisse.

quapropter his litteris meis conuenio uos et adiuro per deum omnipotentem et Christum Iesum filium eius, deum et dominum nostrum, ut dignemini ad elementissimum imperatorem〉 Constantium Augustum pergere et petere, ut bono pacis et concordiae, in qua pietas eius semper exultat, me ad ecclesiam mihi diuinitus traditam

iubeat reuerti, ut temporibus ipsius ecclesia Romana nullam sustineat tribulationi m. me autem -cum omnibus uobis episcopis eccle siae catholicae pacem habere his litteris meis aequo et simplici animo scire debetis, fratres carissimi. magnum solatium enim nobis in die

(10). Non doceo, sed ammoneo sanctum animum tuum, frater carissime, eo quod conloquia mala mores bono, corrumpant. insidiae hominum malorum bene tibi cognitae sunt, unde ad hunc laborem perueni; et ora, ut det dominus tolorantiam.

diloctissimus filius meus Urbicus diaconus, quem uidebar aere solatium, a me per Uenerium agentem in rebus sublatus est.

Sanctitati (uero) tuae significandum credidi me de contentione illa a nomine Athanasii recessisse et ad fratres et coepiscopos nostros Orientales litteras dedisse [et] desuper eius nomine. unde, quia deo uolente et pax nobis ubique est, dignaberis conuenire episcopos cunctos Campaniae et haec illis insinuare. ex ipsorum numero una eum epistula uestra de unanimitate nostra et pace ad clementissimum imperatorem scribite, de quo possim et ego de tristitia liberari.

Dilectissimis fratribus Ursatio, Ualenti, Magdonio, Megasio, Germinio, Gaio, Iustino, Optato, Marciali et certeris Ariminensis synodi legatis Siluanus, Sofronius, Nec, Erodianus, Patritiu , Helpidius, Theophilus, Theodorus, Eumatius, Didimion, Ecdicius, Arsenius, Passinicus, Ualentinus, Eucarpius, Leontius, Eortasius et Macarius in domino salutem.

(1) Unitati nos et uerae paci studentes et ex synodi mandato heresi renitentes manifesta fieri uobis ca, quae circa ecclesiam aguntur, iustum putauimus, ne ignoratio uos socios tantae impietatis efficeret [et], quamquam non nescire uos arbitremur non sine causa totius synodi legatos, episcoporum scilicet numero fere multo amplius centum, nunc usque ingressu huius ecclesiae nosmet ipsos abstinere.

post synodum enim Seleucicnsem Constantinopolim uenientes, quid est, quod statim dampnatis hereticis uos iungitis, non differtis in aliquo tempus adeundi neque de prudentis ratione consilii aliquam uobis moram ad percunctandum impenditis? adeunt deinde uos non communicantes episcopis legati synodi Orientales, gesta omnia edocent, dominantem quoque haeresim demonstrant. nonne oportuisset uos saltem uel nunc adsistere et cunctarum disceptionum arbitros reseruari?

sed nescio cuius uoluntatis uestrae conscientia recti iudicium non recepistis. uestris enim statim adgregamini et blasphemiarum ucstrarum communionem initis. nee id saltem consilii sumitis, sin pudor aliquos fefellisset, Ariminensem synodum aestimari. dolum enim uestrum in non anathematizandis uestris statim prodidistis.

dampnastis eos, qui non de substantia habere eum id, quod natus est, sed de uoluntate dixissent. \'aeternum\' quoque \'cum patre\' esse profitemini. uere sane dixeritis, si non reclamatum mihi esset, cur ante tempora aeterna de uero patre deo uerum unigenitum deum natum praedicassent, ut aeternitas ei cum patre angelorum

animarumque humanarum non iam anteriorum sit, sed futurorum. similem quoque secundum scripturas esse dixistis, quasi non secundum scripturas similis dco et homo sit et regno caelorum granum sinapi et fermentum et sagena. sed percurrere hypocrisis uestrae mendacia otiosum t\'st; clamant enim aduersum uos impietatis uestrae opera.