MATTHEW 13

1 Da’áí bijįį Jesus kįhdí’ ch’ínyáágo, túsikaaníí bahgee nezdaa. 2 Ãígee ná¹ee Åą́ą́go baa náÅÅsą́ą́, áík’ehgo tsina’eeÅíí yeh hiyaago dahnezdaa; áídá’ ná¹eehíí tábÄÄyú íÅa’adzaa. 3 Ãígee na’goá¹i’íí yee Åą́ą́go yiÅ ch’ígó’aah, gáá¹Ã­Ã­go, K’edileehíí yiÅ ke’go k’edileeyú óyáá; 4 K’edileegee k’edilzíí Åa’ intín bahyú nanehezdee, áík’ehgo dlǫ́’ íÅa’adzaago ÄÄÅ nádaihezlaa: 5 Åa’ k’edilzíí tsétahyú nanehezdee, ákú Åeezh doo dázhǫ́ Åą́ą́yú da: Åeezh da’ayą́háhíí bighÄ dagoshch’į’ hadaazhjeed. 6 Ãídá’ ya’áí hanadáhgee dilid; bikeghad doo yúyahyú nel’ÄÄ dahíí bighÄ nádaahesgÄ. 7 Åa’ihíí hosh bitahyú nanehezdee; áík’ehgo hoshihíí igháÅÅsÄÄgo nadaistseed. 8 Åa’ k’edilzííhíí Åeezh nÅt’ééyú nanehezdee, áí zhą́ nest’áŠáyíílaa, Åa’ daÅa’á gonenadín, Åa’íí gostÄdin, Åa’íí tádin bitisyú ánálzaa. 9 HadíŠbijeyi’ golííníí íyésts’ÄÄ le’. 10 BitsiÅke’yu baa hikaigo gádaabiÅá¹ii, Nt’é bighÄ iÅch’ígót’aahgo na’goá¹i’íí bee bich’į’ yáÅÅti’? 11 Ãík’ehgo gábiÅá¹ii, Yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí doo bígózį da n’íí nohwíí bídaagonoÅsįįhgo nohwaa daagodest’ÄÄdá’ bíhíí doo baa daagodest’ÄÄ da. 12 DahadíŠíyésts’ÄÄgo ígoÅ‘aahíí, bigoyđíí itisgo baa nádo’né’, áík’ehgo dayúweh bigoyÄ’ bá ínágododaaÅ: áídá’ dahadíŠdoo íyésts’ÄÄ dahíí, ayą́hágo ígoÅ’ÄÄ n’íí ndi bits’ą́’ da’ílíí nádodleeÅ. 13 Ãí bighÄ iÅch’ígót’aahgo na’goá¹i’íí bee bich’į’ yádaashti’: dédaineőįį ndi doo daayo’įį da; dédaidits’ag ndi doo ídaayésts’ÄÄ da, doo biŠídaagozį da. 14 T’ah doo hwahá gágoá¹Ã©h dadá’ Esáias yaa nagolá¹i’ n’íí begolzaa, gáná¹iidhi, Dédaadohts’ag ndihíí doo nohwiŠídaagozį da doleeÅ; dédaaneőį́į́ ndihíí doo daah’įį da doleeÅ: 15 Díí ná¹eehíí bijíí daantÅ‘iz daazlįį, doo da’dits’ag da daazlįį, Åa’íí daanéshch’il daazlįį; doo ágádaat’ee dayúgo biá¹Ã¡Ã¡ yee daago’įį doleeÅ ni’, bijeyi’ yee da’dits’ag doleeÅ ni’, bijíí yee biŠídaagozį doleeÅ ni’, áík’ehgo shich’į’ ádaaá¹e’go nádaasziih doleeÅ ni’. 16 Nohwíí nohwiá¹Ã¡Ã¡ biyaa gozhǫ́ǫ́, go’įįhíí bighÄ: nohwijeyi’ biyaa gozhǫ́ǫ́, idits’agâhíí bighÄ. 17 Da’aá¹iigo gádaanohwiÅdishá¹ii, Doo aÅch’ídé Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ binkááyú nada’iziidi, Åa’íí ná¹ee nÅt’éégo ánát’įįÅíí daah’iiníí daayiÅtséh hádaat’įį ndi doo hak’i daayiÅtsÄÄ da; daadohts’agíí daidits’į́h hádaat’įį ndi doo hak’i daidezts’ÄÄ da. 18 Ãík’ehgo k’edileehíí iÅch’ígót’aahgo baa nagoá¹i’íí nt’é golzeego ágolzeehíí ídaayesóÅts’ÄÄ. 19 HadíŠyaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí baa yá’iti’íí íyésts’ÄÄgo doo biŠígózį dadá’, nchÇ«’i nlįįhÅ baa nyáágo bijíí yuá¹e’ k’edolzaa n’íí bits’ą́’ haiyiné’. ÃÅ k’edilzíí intín bahyú nanehezdee n’íí át’éé; 20 Ãídá’ tsétahyú nanehezdee n’íí, yati’ yidits’ago dagoshch’į’ biÅ gozhǫ́ǫ́go náidnné’híí át’éé; 21 Ãídá’ biyi’yú bikeghad doo yúyahyú nel’ÄÄ dago, da’aá¹ahzhį’ begodigháh: áídá’ yati’híí bighÄ nagontÅ‘ogíí, dagohíí biniigonÅt’ééhíí baa gowáhgee dagoshch’į’ t’ÄÄzhį’ nanánihidéh. 22 Hosh bitahyú nanehezdee n’íí yati’ yidits’agdá’ ni’gosdzáŠbiká’zhį’ nabi’dintÅ‘ogíí, hágoÅdzilgohíí k’izé’idiÅteehíí igháÅÅsą́ą́go yati’ k’edolzaa n’íí naistseed, áík’ehgo doo binest’Ä’ goleeh da. 23 Åeezh nÅt’ééyú nanehezdee n’íí, yati’ yidits’ago biŠígóziníí át’éé; áŠnest’áŠánáil’įįh, Åa’ daÅa’á gonenadín, Åa’íí gostÄdin, Åa’íí tádin bitisyú ánáil’įįh. 24 Ãídí’ Jesus iÅch’ígót’aahgo na’goá¹i’íí Åa’ ch’í’á¹ah anágodlaa, gáá¹Ã­Ã­go, Yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí díí k’ehgo at’éé: ná¹ee bik’edolzaayú k’edilzíí nzhooníí k’eidnláá: 25 Ãídá’ ná¹ee da’aÅhoshdá’ ná¹ee bó’á¹i’íí áígee nyáágo, tÅ‘oh nagháí bitahyú tÅ‘oh dénchÇ«’éhi k’eidnláádá’ onádzaa. 26 TÅ‘oh nagháí hájéédá’ binest’Ä’ gozlįįgee tÅ‘oh dénchÇ«’éhi aÅdó’ hájééd lę́k’e. 27 Bik’edolzaa golííníí bánada’iziidíí baa hikaigo gádaabiÅá¹ii, Nohwinant’a’, k’edilzíí nÅt’éhi la’ k’edíÅlaa ni’dá’ díí tÅ‘oh dénchÇ«’éhi hadí’go hajéédhi gá? 28 GábiÅá¹ii, Shó’á¹i’íí át’į́į́. Bánada’iziidíí gádaabiÅá¹ii, Ya’ áí tÅ‘ohíí daahi’á¹izh née? 29 Dah; tÅ‘oh daahá¹izhyúgo, tÅ‘oh nagháíhíí dánko biÅ daahá¹izhi at’éé. 30 Ch’ík’eh daÅa’ noÅseeÅ le’, inest’ÄÄzhį’: áík’ehgo inest’ÄÄgo tÅ‘oh nagháí daigeeshíí gádaaÅdishá¹iih, TÅ‘oh dénchÇ«’éhíí ntsé bee da’ohtÅ‘o’go didlid doleeÅhíí bighÄ: áídá’ tÅ‘oh nagháíhíí shitÅ‘oh nagháí bágowÄ yuá¹e’ ndaanohá¹Ã­Ã­Å. 31 Ãídí’ Jesus iÅch’ígót’aahgo na’goá¹i’íí Åa’ ch’í’á¹ah ánágodlaa gáá¹Ã­Ã­go, Yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí díí k’ehgo ánánát’éé: ná¹ee bik’edolzaayú ch’il mustard holzéhi biyigé k’eidnláá. 32 Ãí biyigéhíí dázhǫ́ aÅts’ísę́hi, ndi k’edolzaayúgo, dázhǫ́ nchaa hileeh, ch’il dawa bitisgo nchaahi, áídí’ ch’il dázhǫ́ ná¹eezgo hileehgo dlǫ́’ yúdahyú nada’iá¹iihíí bits’ádaaz’aahíí biyi’yú bit’oh ádaagole’. 33 IÅch’ígót’aahgo na’goá¹i’íí yee nanágolá¹i’ gáá¹Ã­Ã­go, Yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí díí k’ehgo ánánát’éé: isdzán ik’áán táádn ha’oką́ą́go, báŠbenilzooÅé yiÅ ná’ist’oodgo ÄÄÅ dahÅdiilzoolzhį’. 34 Díí dawa iÅch’ígót’aahgo nada’goá¹i’íí Jesus ná¹ee íÅa’ádaadzaahíí yee yiÅ nagosá¹i’; dá iÅch’ígót’aahgo nada’goá¹i’íí zhą́ yee yich’į’ yaÅti’ lę́k’e. 35 Ãí Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ binkááyú na’iziidi gáá¹Ã­Ã­ n’íí begolá¹e’go, IÅch’ígót’aahgo nada’goá¹i’íí bee yashti’ doleeÅ; ni’gosdzáŠalzaadí’ yushdí’ godezt’i’go nal’į’ n’íí baa nagodishá¹ih, á¹ii ni’. 36 Jesus ná¹ee Åáni nádohkáh yiÅná¹iidá’ kįh yuá¹e’ ha’ayáá: áígee bitsiÅke’yu baa hikaigo gádaabiÅá¹ii, TÅ‘oh dénchÇ«’éhi k’edolzaayú hentį́į́, ná¹iigo nagosíÅÅá¹i’íí nohwiÅ ch’í’á¹ah áÅle’. 37 Ãík’ehgo gádaabiÅá¹ii, K’edilzíí nzhóni k’edileehíí shíí, ná¹ee k’ehgo Niyááhíí ánsht’ee; 38 K’edolzaahíí ni’gosdzáŠát’éé; k’edilzíí nzhónihíí yaaká’yú dahsdaahÅ ná¹ee bilaÅtőáhgee siá¹ilíí át’éé; áídá’ tÅ‘oh dénchÇ«’éhíí nchÇ«’i nlįįhÅ bichÄgháshé át’éé; 39 Ã’á¹i’hi k’edilzíí dénchÇ«’éhíí k’eidnlááhíí ch’iidn nant’án at’éé; ÄÄÅ inest’aaníí nnágodáhíí át’éé; Åa’íí náda’igeeshíí Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ binal’a’á yaaká’yú daagolííníí ádaat’ee. 40 TÅ‘oh dénchÇ«’éhíí daÅa’ alzaago kÇ«’ yuá¹e’ didlidhíí k’ehgo nnágodzaago ágágot’ee doleeÅ. 41 Shíí, ná¹ee k’ehgo Niyááhíí, shinal’a’á yaaká’yú daagolííníí daadish’aago, da’iÅchÇ«Ç«híí Åa’íí ná¹ee doo bik’ehyú ádaat’ee dahíí shíí shilaÅtőáhgee goz’aaníí biyi’dí’ hadaayiá¹iiÅ; 42 Ãídí’ kÇ«’ yáádiá¹ah yuyaa oyihiÅkaad: ákú daach’ichag Åa’íí kowoo Åídaach’idiÅk’ash doleeÅ. 43 Ãídá’ ná¹ee dábik’ehyú ádaat’eehíí ya’áí k’ehgo bik’inada’didlaad doleeÅ, biTaa bilaÅtőáhgee goz’ÄÄyú. HadíŠbijeyi’ golííníí, íyésts’ÄÄ le. 44 Yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí dant’éhéta koÅ ilíni ték’eyú nách’ides’įį Åehíí k’ehgo at’éé; ná¹ee náidnné’go náides’įįgo biÅ gozhǫ́ǫ́go bíyéé dawa baa nahazá¹iigo ték’ehíí nagohesá¹ii. 45 Yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí díí k’ehgo ánánát’éé: ná¹ee bana’iá¹iihi yoo’ ÅáŠílíni, dilkÇ«Ç«hé holzéhi, yíkantaa: 46 Ãík’ehgo yoo’ ÅáŠílínihíí yaa nyáágo, bíyéé n’íí dawa baa nahazá¹ii’go yoo’ n’íí nayihesá¹ii’. 47 Yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí díí k’ehgo ánánát’éé: Åóg behaidlehé nanestőóli tayi’ yuyaa olkaadgo, Åóg iÅtah at’ééhíí Åą́ą́go bee hanáltÄÄ: 48 Dáhalk’iÅgo, tábÄÄzhį’ ndaidistÇ«’go dinezbįh, nÅt’ééhíí táts’aa yiyi’ odaihezá¹il, áídá’ doo nzhÇ«Ç« dahíí yó’odaiskaad. 49 Díí k’ehgo ágot’ee doleeÅ nnágodáhgee: Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ binal’a’á yaaká’yú daagolííníí híkáhgo, ná¹ee dábik’ehyú ádaat’eehíí yits’ą́’zhį’ ná¹ee doo bik’ehyú ádaat’ee dahíí yita’iláh, 50 Ãídí’ doo bik’ehyú ádaat’ee dahíí kÇ«’ yáádiá¹ah yuyaa oyihiÅkaad: ákú daach’ichag Åa’íí kowoo Åídaach’idiÅk’ash doo. 51 Jesus gádaabiÅá¹ii, Ya’ díí dawa nÅt’éégo bídaagonoÅsį née? Ha’oh, nohweBik’ehÅ, daabiÅá¹ii. 52 Jesus gánábiÅdo’á¹iid, Begoz’aaníí ye’ik’eda’iÅchíhi daÅa’á ntį́į́go yaaká’yú dahsdaahÅ bilaÅtőáhgee begoz’aaníí baa biÅ ch’ígót’aaníí díí k’ehgo at’éé: ná¹ee bikįh golííníí nainonííhíí biyi’dí’ dawahá áníidéhi hik’e sá’áhíí ndi hanáyihi’á¹iiÅ. 53 Jesus díí iÅch’ígót’aahgo na’goá¹i’íí ÄÄÅ yaa nagosá¹i’dá’ dahnasdzá. 54 Ãídí’ dabíí bini’yú Åyáágo Jews ha’ánáÅséh goz’ÄÄ yuá¹e’ yiÅ ch’ídaago’aahgo, ná¹ee biÅ díyadaagot’eego gádaaá¹ii, Hadí’go díí ná¹eehíí bigoyÄ’ gozlíni, hagot’éégo ízisgo ánát’įįÅ? 55 DíŠla’ kįh ágole’íí biye’, bą́ą́ la’ Mary holzee, bik’isyú James, Joses, Simon Åa’íí Judas daaholzee? 56 Bilahkííyú la’ aÅdó’ kú nohwiÅ daanlįį? Díí ná¹eehíí hadí’ díí dawa nágodn’áni? 57 Ãí bighÄ bik’edaach’ishch’ii lę́k’e. Ãík’ehgo Jesus gádaabiÅá¹ii, Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ binkááyú na’iziidi dahot’éhé ná¹ee daabidnÅsį, áídá’ dágolį́į́gee, bik’íí bitahyú doo hadíŠbidnÅsį da, á¹ii. 58 Ãígee doo Åą́ą́go ízisgo ánát’įįŠda lę́k’e, doo daabodlÄÄ dahíí bighÄ.