Matyu 13

1 Nalö miaÅgöreÅök JisösnöŠmiri mi mosöta o aÅgö jitÅe geba tarök. 2 Tariga ambazip kambulelembenöŠyaÅgöreÅ anda tokogetka waÅgenöŠöÅgöba tarök. Tariga ambazip kambu pakpak yeÅön aÅgö göraÅe saknöŠtokoget. 3 Mewö tokogetka dopkeu gwötpuk jii mötketka kewö jiyök, “Mötket! Azi kunÅan nene kötÅi qesiÅ gilmamgöra nupnöŠanök. 4 Anda qesiÅ giliga kötÅi tosatÅan köna jitÅe geba kölget. Geba kölgetka (warawen) neiÅi neiÅi kaÅgota mi nem teköget. 5 “KötÅi tosatÅan köt jamönjiÅnöŠgeba kölget. Geba köla miaÅgöreÅ gölme gwötpuk qahö miwikÅaiget. Gölme dutÅi qahö ahöyöhaÅgöra korapÅi zilaÅ kotket. 6 Kotketmö, wehönöŠkota eÅguba jem kutum eÅgiiga jalöÅini qahöpköra soholiba gororoÅgöget. 7 “KötÅi tosatÅan siriuret wahiÅinambuknöŠgeba kölget. Geba kölgetka mieÅön kota qem turuba böbölohot mem eÅgiget. 8 Mewö pömsöm qeyökmö, kötÅi tosatÅan gölme ölöpÅe geba kölget. Geba köla tosatÅi mieÅgö kötÅini 100 asuhuget. TosatÅan kötÅini 60, tosatÅan 30 miaÅgö dop ahum sehiget. 9 KunÅan urukezapÅambuk malja ewö, yaÅön mönö dopkeu ki kezap ala möt kutuma.” Mewö. 10 Mewö jiiga gwarekurupÅan kaba Jisös kewö qesim waÅgiget, “Gi mönö wuanöÅgöra ambazip yeÅgö ‘Keu jimam,’ jiba dopkeunöŠala jimakzan?" 11 Qesim waÅgigetka kewö meleÅda jiyök, “Mi kewögöra: Suepkö bemtohoÅe aÅgota malbingö keu tölapÅi mi eÅgöra aukÅe jibi möt kutuzemö, yeÅgöra mi mewö qahö. 12 “MiaÅgö könaÅi kewö: KunÅan mötkutukutuÅambuk maljawi, AnutunöŠmönö mi toroqem waÅgiiga köl guliba möriamÅambuk malmapmö, kunÅan mötkutukutuÅi qahö maljawi, AnutunöŠmönö mötmötÅi moröÅi ahözawi, mi mewöyök qeköba waÅgitma. 13 “Ambazip yeÅgö keu jimam jiba kewögöra dopkeunöŠala jimakzal: YeÅön nanÅini jeÅinan yuai ekagun könaÅi töndup qahö ek kutume. NanÅini kezapÅinan keu törörök mötagun könaÅi töndup qahö möt asarime. 14 Kezapqetok azi AisaianöŠqeljiÅe keu kun jiba ohoyöhi, miaÅön ambazip mewöÅi yeÅgöreŠölÅambuk ahakza. Keu mi kewö, ‘Keu möt bibihibagun könaÅi töndup kude möt asarime. Yuai ek bibihibagun könaÅi töndup kude ek kutume. 15 Ambazip kambu kieÅgö uruÅinan mönö köhöikÅi gwözöÅda ahöza. KezapÅinan keu möt bibihiba jeÅini kömaziliköba (kömazilihiwa) malje. Mewö qahö akeak ewö, mönö jeÅinan yuai ek kutuba kezapÅinan keu möta uruÅinan könaÅi möt asariba uruÅini meleÅgetka nöÅön i ölöp mem ölöwak eÅgibileÅak.’ 16 “Keu mewö ahözapmö, eÅgö jeÅinan yuai ek kutuzawaÅgöra mönö simbawoÅ akze. KezapÅinan keu möt kutuzawaÅgöra mönö simbawoÅ akze. 17 NöÅön keu öl töhönÅi kun kewö jibi mötket: Kezapqetok ambazip aka AnutugöreÅ ambazip solanÅi gwötpukÅan iÅini yuai ki ekzei, mi ekingö awöweÅgöba malgetmö, qahö eket. IÅini keu ki mötzei, yeÅön mi mötpingö awöweÅgöba malgetmö, qahö mötket.” Mewö. 18 “QesiÅ gilgil azigö dopkeu jizali, miaÅgö könaÅi mi kezap ala mötme. 19 Nene kötÅi qesiÅ giliga köna jitÅe geba kölöhi, mi kewö: KunÅan bemtohoÅgö BuÅa keuÅi möta könaÅi qahö möt asariiga BölöÅaÅgö ToÅan kaba uruÅe kötÅi kömötkeri, mi qeköma. 20 Nene kötÅi qesiÅniga köt jamönjiÅnöŠgeba kölöhi, mi ambazip söpsöpÅi kun. YeÅön BuÅa keu möta mi miaÅgöreÅök sösöÅgai qakÅe möt aÅgön kölakze. 21 “Mewö ahakzemö, uruÅine jalöÅi qahö ahöm eÅgimapmö, nalö töröptökÅi miyök kin köhöiba malme. BuÅa keugöra aka kahasililiÅ me sesewerowero asuhuiga nalö miaÅgöreÅök mönö tala eÅguma. 22 Nene kötÅi qesiÅniga siriuret wahiÅinambuknöŠgeba kölgeri, mi kewö: YeÅön BuÅa keu mötketka uruÅine gezapmö, gölmenöŠmalmalgö waimanjatÅi aka moneÅ inap memegö urukönöpÅi ahuba lömbörim eÅgimakza. QetbuÅaÅinambuk akingöra köpösöÅgögetka sihim kömbönaÅi bölöÅi tosatÅan mewöyök uruÅine dumgöba BuÅa keu böbölohot mem waÅgize. Mewö aiga ölÅini qahö gilipitÅi (ambetakÅi) akÅe. 23 “Nene kötÅi gölme ölöpÅe qesiÅniga geba kölgeri, mi ambazip kewöÅi: YeÅön BuÅa keu kezap ala möta möt asariba pöndaÅ kinda ölÅini miwikÅaimakze. TosatÅan keu jit mohotnöhök kötÅi 30 miwikÅaimakze. TosatÅan ölÅini 60, tosatÅan keu köt mohot mohot mieÅgö ölÅini 100 mem sehiba miwikÅaimakze.” Mewö. 24 JisösnöŠsöpsöp keu kun kewö jii mötket, “Suepkö bemtohoÅaÅgö könaÅi mi azi kewöÅaÅgö dop ala jimam. YaÅön nupÅe anda nene kötÅi ölöpÅi qesiÅ gilök. 25 QesiÅ gilökmö, suÅgem ahögetka miaÅgöreÅ kerök aziÅan kaba wit padi sutÅine miaÅgöreÅ dorowetkö kötÅi qesiÅ gila mosöta anök. 26 Wit padi kötÅan jula wahöta öÅgöba ölÅi asuhuyöhi, nalö miaÅgöreÅ dorowetnöŠmewöyök aukÅe asuhuyök. 27 “MiaÅön aukÅe asuhuiga welenqeqeurupÅan mi eka nup toÅaÅgöreÅ kaba kewö jigetka mörök, ‘KetaÅamnini, nupke nene köt ölöpÅi qesiÅ gilnöŠme qahö? Dorowetkö kötÅi mi mönö denikeyök miaÅgöreÅ geba asuhuza?’ 28 “Mewö jigetka möta kewö jii mötket, ‘Kerök azinöŠmi qesiÅ gilök.’ Mewö jii möta welenqeqe yeÅön kewö jiget, ‘Nini ölöp anda dorowet mi qözöla tokobingö mötzan me qahö?’ 29 Mewö jigetmö, kewö jii mötket, ‘Qahö! IÅini dorowet qözöla tokoba miaÅgöreÅ padi tosatÅi mi mewöyök qözölbepuk. 30 “Mönö mosötketka mohotÅe qariba wahörohotkun ölÅi meme nalöÅan kam kuÅguiga nalö miaÅgöreÅ nöÅön padi misimisi ambazip yeÅgöra kewö jibi mötme: Mönö mutuk dorowet memba tokoba ohomegöra börangöba kösönöŠjöhöme. Mi jöhöbagun mönö wit padi ölÅi mi tokoba memba kaba nöÅgö köwe mire alme.’” Mewö. 31 JisösnöŠdopkeu kun kewö toroqeba jii mötket, “Suepkö bemtohoÅi mi kewö: Azi kunÅan nejoÅ (nemuya) kötÅi memba nanÅe nup gölmeÅe anda alök. 32 KötÅi mi morö közözömÅi. Mi nene köt pakpak mieÅgö eretÅini akzapmö, jula wahöta yöha pakpak eÅgoÅgita qariba ip akÅa. Mewö aka kiniga könakemba neiÅi neiÅi kaÅgota aipÅini ip miaÅgö böröÅe alakze.” Mewö. 33 JisösnöŠdumÅe kunbuk söpsöpkeu kun kewö jii mötket: “Suepkö bemtohoÅi mi yist me flaua mem qariqarigö dop kewö akza: Ambi kunöŠ‘Beret ohomam,’ jiba yist memba flaua amae (dis) karöbut miaÅgöreÅ mindiriba meleÅqeleÅ aka anda anda tari körekÅanök qariyök.” Mewö. 34 JisösnöŠkeu pakpak mi könagesö yeÅgöra söpsöp keunöŠjiyök. Söpsöpkeu qahö mewö keu kun qahö jii mötket. 35 Mewö aiga AnutunöŠkezapqetok azi kun sölölöhöiga keu kun jiyöhi, miaÅön ölÅambuk ahök. YaÅön keu mi kewö jii ahöza, “NöÅgö numbunan mönö amqeiga söpsöp keuÅi keuÅi jimam. AnutunöŠgölme miwikÅaiiga asuhuyöhi, nalö miaÅgöreÅök keu tölapÅe ahöi mala korini, nöÅön mönö keu mi aukÅe jim indelmam.” Mewö. 36 JisösnöŠsöpsöp keu mi jim teköba ambazip kambu ketaÅi eÅgömosöta miri uruÅe öÅgöyök. ÃÅgöiga gwarekurupÅan yaÅgöreÅ kaba kewö qesiba jiget, “Dorowet nene nupnöŠasuhuyöhi, gi mönö söpsöp keu miaÅgö könaÅi jim asarim neÅgiman." 37 Mewö jigetka kewö meleÅda jiyök, “Suep gölmegö azi ölÅan mönö nene kötÅi ölöpÅi ölöpÅi qesiÅ gilakza. 38 Nene nup mi gölmegö kantri pakpak. Nene kötÅi ölöpÅi mi bemtohoÅgö nahönbörat eÅgöra jizal aka dorowet mi azi bölöÅaÅgö nahönbörat yeÅgöra jizal. 39 KeröknöŠmi qesiÅ gilöhi, mi BölöÅaÅgö ToÅaÅgöra jizal. Padi misimisi nalöÅi mi gölmegö nalöÅan tekömawaÅgö nalö ketaÅi mi. Padi misimisi ambazip mi Suep garata yeÅgöra jizal. 40 “Dorowet tokoba könöpnöŠohoget jemawi, miaÅgö dop mönö gölmegö nalöÅan tekömawaÅgö nalö ketaÅe asuhuma. 41 Suep gölmegö azi ölÅan mönö garataurupÅi melaim eÅgiiga kaba keu areÅ bölöÅi pakpak Kraistkö bemtohoÅ uruÅe siÅgisöndok akingö kondorakzawi, mi qeapköba mindiÅgöme aka bölöÅi meme ambazip pakpak mi qözöla qezaköm eÅgime. 42 “Mewö mindiÅqindiÅ aka ambazip mi gil eÅgigetka owen imarurubuk jeba ahözawi, miaÅgöreÅ geme. MiaÅgöreÅ gemeaÅön mönö sahöt gigilahöba irimÅini yöhözömgögetka qetÅi qeri malme. 43 Nalö miaÅgöreÅ ambazip solanÅi mieÅön mönö wehön tandök aka IwiÅinaÅgö bemtohoÅ uruÅe asariba mal öÅgöme. KunÅan urukezapÅambuk maljawi, yaÅön mönö keu mi kezap ala möt kutuma.” Mewö. 44 “Suepkö bemtohoÅi mi guli damandaÅ söÅgöröÅi öÅgöÅgöÅi miaÅgö dop kewö akza: Mi nupnöŠmesambötket ahöiga azi kunÅan mi miwikÅaiba aÅgön köla kunbuk gölmenöŠmesambörök. Mesamböta miaÅgöra söÅgaiba anda sukinapÅi pakpak bohonÅi memegöra ali moneÅ kaiga miaÅön nup gölme mi bohonÅi meyök.” Mewö. 45 “Suepkö bemtohoÅi mi stua azigö dop ala söpsöp keu kun kewö jimam: YaÅön sorom kötÅi ekjeritÅambuk jaruba malök. 46 Jaruba mala sorom kötÅi mohot söÅgöröÅi ketaÅi miwikÅaiba anda sukinapÅi pakpak bohonÅi memegöra ali moneÅ kaiga miaÅön sorom kötÅi mi bohonÅi meyök.” Mewö. 47 “Suepkö bemtohoÅi mi mösakö dop ala söpsöpkeu kun kewö jimam: Mi o aÅgönöŠgilget geiga söra tandökÅini könaÅi könaÅi gegetka eÅgömem tokoyök. 48 Tokoi kokolak qeiga ambazipnöŠmi örögetka körökÅe koriga eta tata söra ölöpÅi kewöta sakapnöŠtokogetmö, bölöÅi mi gilgetka anök. 49 Keu miaÅgö dop mönö gölmegö nalöÅan tekömawaÅgö nalö ketaÅe asuhuma. Suep garata yeÅön kaba ambazip bölöÅi mi solanÅi mieÅgöreÅök kewöt eÅgime. 50 Kewöt eÅgiba ambazip bölöÅi mi gil eÅgigetka owen imarurubuk jeba ahözawi, miaÅgöreÅ geme. MiaÅgöreÅ gemeaÅön mönö sahöt gigilahöba irimÅini yöhözömgögetka qetÅi qeri malme.” Mewö. 51 JisösnöŠsöpsöp keu mi jim teköba kewö qesim eÅgiyök, “Keu pakpak jizali, mi möt asarize me qahö?” Qesim eÅgiiga meleÅda “OÅ!” jiget. 52 “OÅ!” jigetka kewö jii mötket, “Miri toÅan miriÅaÅgö köweÅeyök inap yuai walÅi aka dölökÅi uzeta alakza. MiaÅgö dop Köna keugö böhi pakpak Suep bemtohoÅgö gwarekurupÅi akeri, yeÅön mönö mewöyök uruÅinaÅgö köweÅineyök keu aködamunÅinambuk dölökÅi aka keu ölöp sorokÅi walÅi uzeta jimakze.” Mewö. 53 JisösnöŠdopkeu mi jim teköba miri gölme mi mosöta anök. 54 Anda malqarip taonÅe aÅgota köuluk miriÅine öÅgöba BuÅa keu kusum eÅgiyök. Kusum eÅgiiga auruba welipköba kewö jiget, “Yei! Kezapjupjup! YaÅön mötkutukutu ki aka aÅgöletot kukösumÅinambuk mi mönö denikeyök meza? 55 Azi ki mönö miri kiaÅgö mitimqeqe azigö nahönÅa. NamÅaÅgö qetÅi Maria aka munurupÅi Jeims, Josef, Saimon aka Juda. Mi ölöp mötzin. 56 NenurupÅan mönö körek sutnine ki malje. MiaÅgöra yuai pakpak ki mönö denikeyök memba kaba akza?" 57 Nazaret yeÅön mewö jigetka uruÅinan böliiga miaÅgöreÅ qaköget. Qakögetmö, JisösnöŠkewö jii mötket, “Kezapqetok azi mi nanÅi taonöŠaka nanÅi mire jijiwilit ak waÅgimakzemö, miri tosatÅe mewö qahö." 58 Mewö jiiga mötnaripÅinan qahö asuhuiga yaÅgiseÅinaÅgöra aka aÅgöletot kukösumÅinambuk mi miaÅgöreÅ gwötpuk qahö meyök. Mewö.