Acts 16

1 Paul-kuk iglaugaluaqamik tikiḷġataÄ¡niqsuk Derbe-mun suli Lystra-mun. Tavraniguuq ukpiqtuaqaqmiñiqsuq atiliÅmik Timothy-mik, aakaÅaptuuq ukpiqtuaÅupmiñiqsuaq Jew-Åupluni aglaali aapaÅa Greek-Åupluni. 2 IluqaÄ¡miÅ ukpiqtuat Lystra-mi Iconium-miḷu uqautigillautaÄ¡niÄ¡aat taamna Timothy. 3 Paul-Åum Timothy maliquniÄ¡aa iÅmigun. TaatnaqÅugu nalunaitÅutchiqsinniÄ¡aa piqutigiplugich Jew-Åuruat iñuuniaqtuat tamaani naluÅitmatruÅ taamna Timothy aapaqaÅha Jew-ÅuÅitchuamik. 4 ApqusrautiÅiÄ¡mikni nunaaqqiurani uqautiniÄ¡aich ukpiqtuaÅuruat tuvraqtaksranik, uqqiraqtit suli qaukÅiich Jerusalem-mi sivunnikkaÅitñik iliÅitñun tupigitquplugich. 5 TaatnaqhutiÅ ukpiqtuaÅuruat sayyikkauniqsut ukpiqsriÅÌ£iÄ¡miktigun suli iḷaniktuuÄ¡niqsut ukpiqtuaÄ¡uqtuanik uvluÄ¡aÄ¡ipman. 6 Taapkua igliÄ¡niqsut tumigiplugu Phrygia-miut Galatia-Ä¡miut nunaÅat. Ipqitchuam Irrutchim piyummataisitmatiÅ tusaayugaallautamik Asia-muutriÅiññiqsut. IliÅich taunuÅaÅiññiqsut. 7 Aasiiñ qallikamitruÅ Mysia-m killiÅa saqusukkaluaÄ¡niqsut Bithynia-m tuÅaanun, aglaan Jesus-Åum IrrutchiÄ¡migun taatnamuquÅiññiÄ¡ai. 8 TaatnaqhutiÅ nalÄ¡uÄ¡niqsut Mysia-kun tasamuÅa Troas-mun. 9 Tamarrumani unnuami Paul qiñiqquuraaÄ¡niqsuq Macedonia-Ä¡miumik qiññuaqtuqtuamik itnaqhuni, “Macedonia-mun ikaaÄ¡utin ikayuÄ¡iaqtigut!" 10 Paul qiñiqquuraaqtitqaaqÅugu itqanaiyaqtiqapta aullaqtiqtugut Macedonia-mun. Ikpigigikput tuqÅuÅiqput tusaayugaallautamik quliaqtuaÄ¡iaqupluta iñuÅnun taakipkunuÅa. 11 Troas-miñ umiakun aullaqtugut nalÄ¡uqhuta qikiqtamun Samothrace-mun, aasiiñ taavrumakÅa uvlutqikman Neapolis-mun tiksiqhuta. 12 TavrakÅa tagraqtugut Philippi-mun, qaukÅiÄ¡mun nunaaqqiatnun Macedonia-Ä¡miut, iñugiaktuanik Rome-maÄ¡miunik iñuqaqtuamun. Taavrumani nunaaqqimi uvliuqtugut. 13 MinÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvlua tikitman anipḷuta nunaaqqimiñ utlautirugut kuugum siñaanun iÅiqsruÄ¡iaÄ¡asugiplugich. Aquvitnapta uqaaqtuutrirugut aÄ¡nanik tavruÅaptuuq katiruanik. 14 IḷaÅat naalaqtikput atiqaÄ¡niqsuaq Lydia-mik. Taamna tunniuqqairuaÅuniqsuq suÅauraammaÄ¡iksuanik ukiÅÌ£haanik, aggiqsuaÅumapluni nunaaqqianiñ Thyatira-m. KamaksriruaÅuniqsuq Agaayyutmik. Aasriiñ Agaayyutim piyumiñaqsipkaÄ¡aa akuqtuiÅÌ£iksraÅanun Paul-Åum uqaÄ¡ikkaÅiñik. 15 Taamna aÄ¡naq paptaakkaukami piqasiqhuni tupiqatiuÅiñik ilaan aiyugaaqÅugich itnaqhuni, “UkpiqtauÅunasugigupsitÅa utlauttuttitchi tuppamni itchaqtuaÄ¡usi.” KayuÅaiġñiÄ¡ai tukkiqÅÌ£ugichaasiiñ. 16 Uvlut iḷaÅatni iÅiqsruÄ¡viptiknun utlautiÅÅaptikni kipaluuniksuaq niviaqsiÄ¡aksraq nalautkikput. Ilaa tuunÄ¡aqtaqaÄ¡niksuaq taatnatchikun saÅÅiqaÅiÄ¡migun sivuniksriqipluni, aasiiñ atqunaq maniÅmik piññautinikkaÅa atanni. 17 Taavruma Paul-lu uvagullu maliaqsigaatigut nipliapluni itna, “Ukua iñuich savaktai kamanaÄ¡niqsrauruam Agaayyutim." 18 Iñugiaktuani uvluni taamna niviaqsiÄ¡aksraq taatnaÄ¡niqsuq. Uvvaasiiñ Paul-Åum aÄ¡iuplugu kiÅiaqÅugu irrusiq itnaÄ¡niÄ¡aa, “Jesus Christ-Åum atqagun tiligikpiñ anitquplutin taavrumakÅa.” Tavrauvaaguuq tuunÄ¡aqtaq aniñiqsuq niviaqsiÄ¡aksramiñ. 19 Tavra pigirai iḷitchuÄ¡ikamiÅ maniññaÅniutriÅ piiqsiÄ¡niqman Paul-lu Silas-lu tiguniÄ¡aich. KaliksraqÅugik katimmaviÅmuutiniÄ¡aich sivulliuqtiÅitñun. 20 Rome-maÄ¡miunun atanniqsuqtinun tikiutiniÄ¡aich itnaqhutiÅ, “Ukua iñuich Jew-Åuruat akatchirut iñuÅnik nunaaqqipsitñi. 21 IḷisautripḷutiÅ atuqtaksrirrutit akikÅaqÅugich maliÅniakkavut. Rome-maÄ¡miuÅurugut! IliÅisa iḷisauttutiÅich akuqtuÄ¡umiñaitkivut unniiñ tupigiyumiñaitkivut." 22 IñugaaÄ¡ruich tappiutiniqsut piyuaqniktuanun. Rome-maÄ¡miut aÅalarrutilgich tilisiñiqsut aliktuiḷugik atnuÄ¡aaÅiknik Paul-Åumlu Silas-Åumlu aasii ipiÄ¡aqtuquplugik. 23 IpiÄ¡aqtuqqaaqÅugik isiqtaupkaÄ¡niÄ¡aich, tilipḷugu isiqsivium qaunaksraa qaunagillautaquplugik. 24 Taatna tilianikmatni qaunaksrim inillaÅniÄ¡ik qamaniakÅiÄ¡mun inimun, isigaÅiglu payaÅaiqsuusiqÅugik uqumaiḷanik qiruÅnik. 25 Uvvaasiiñ unnuaqpaguÄ¡uÅnaqsipman Paul-lu Silas-lu agaayuniqsuk quyaplugulu Agaayyun atuqhutik. Atlat isiqtauqatiÅikñik naalaÄ¡niñiÄ¡aich. 26 Taimmaiñaq nuna iḷiqsraaqsiñiqsuq. Isiqsivium tunÅavii auliyaÅniqsut, talupayaat aÅmaqÅugich suli kalimñiÄ¡ich isiqtapayaaniñ katakhutiÅ. 27 Isiqsivium qaunaksraa itiqtiqami iḷitchuÄ¡iplugu talut aÅmaniqmata isumaniqsuq isiqtapayaat aninipḷugich. Taatnaqhuni satkuni tiguplugu tuqqutchaÄ¡umaaqsiḷiÄ¡niqsuq iÅmiñun. 28 Aglaan Paul-Åum nipitusipḷuni nipliutiniÄ¡aa, “Aniyasaaqnak ilipnun! Iluqata ittugut!" 29 Isiqsiri qiññuaÄ¡niqsuq nannimik. ItchaÄ¡lukami tatkivuÅa punniqsuq uulillaÄ¡mi sivuÄ¡aaknun Paul-lu Silas-lu. 30 TavrakÅa annisikamigik atlamun apiqsruÄ¡niÄ¡ik, “AÅutiik! QanuÄ¡luÅali anniqsuÄ¡ayaqpik?" 31 Taapkuak nipliutiniÄ¡aak, “AtanÄ¡uruakun Jesus Christ-kun ukpiqsriḷutin anniqsuÄ¡isirutin tupiqatituummaqpich." 32 Agaayyutim uqaÅhiñik quliaqtuaÄ¡vigiaqsiñiÄ¡aak atlallu ittuat tupqani. 33 Unnuaqpaguqman isiqsirim iÄ¡Ä¡uaqsiñiÄ¡ik atniaÄ¡niÅik aasiiñ ilaa tupiqatituummaÄ¡mi paptaaqtikkauniqsuq. 34 Taatnaanikami ilaan Paul-lu Silas-lu tupiÄ¡miñuutiplugik niÄ¡ipkaÄ¡niÄ¡ik. Tupiqatigiich quviatchaÅniqsut ukpiÄ¡iagutripḷutiÅ Agaayyutmik. 35 UvlaaÄ¡utqikman Rome-maÄ¡miut aÅalatiÅisa aikÅÌ£iqsuqtitiÅ tiliñiÄ¡aich anipkaquplugik taapkuak aÅutik aullaqtillugiglu. 36 Taavruma isiqsirim Paul uqautiniÄ¡aa itna, “QaukÅiich anitqugaatik Silas-lu. AullaÅhiñaaÄ¡uqtutik aniuraÄ¡niaÄ¡itchik." 37 Aglaan Paul-Åum aikÅÌ£iqsuqtit nipliutiniÄ¡ai, “Pasiyumiñaitkaatiguk savvaÄ¡luutiqaqtilaaptiknik aglaan ipiÄ¡aqtuqhunuk iñuÅnun qiñiqtitlugu inillakmipḷunuk isiqsiviÅmun. Uvaguktuuq Rome-maÄ¡miuÅuruguk. Uvvami pakma aullaqtitchuÅniqpatiguk iriqqakun? Taatniitchumiñaipiaqtuq! Rome-maÄ¡miut qaukÅiich iÅmiknik uvuÅaÄ¡utiÅ anipkaÄ¡lisiguk!" 38 AikÅÌ£iqsuqtit Rome-maÄ¡miut aÅalatiÅitñun uqautiginiÄ¡aich Paul-Åum uqautai. TusaakamiÅ Paul-lu Silas-lu Rome-maÄ¡miuÅuÅhakkuntuuq iqsitchaÅniqsut. 39 TaatnaqhutiÅ uqapsaaÄ¡iaÄ¡niqsut iliÅikñun. AnipkaÄ¡niÄ¡aich isiqsiviÅmiñ aullaquplugik nunaaqqimiñ. 40 Paul-lu Silas-lu anikamik isiqsiviÅmiñ utlautiniqsuk Lydia-m kiÅunÄ¡anun. Tavrani ukpiqtuaqatiutik qiñilgiññiÄ¡aik suli pitchuksaaqÅugich aasiiñ unitḷugich.