Acts 17

1 Amphipolis-kuaqhutik suli Apollonia-kun igliÄ¡niqsuk Thessalonica-mun piqaÄ¡niqsuamun Jew-Åuruat katraÄ¡viatnik. 2 PiraÄ¡iÅiÄ¡misun tavruÅalgiññiqsuq iñuÅni uqaqataupluniasiiñ. PiÅasuni minÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvluani kaÅiqsipkautiginiÄ¡ai Agaayyutim uqaÅhi, 3 suli nalupqinaiyaÄ¡uÅniÄ¡aa Anniqsuutim nagliksaaqhuni tuqqutauruksrauÅha suli aÅitqiksuksrauÅha tuquÅiÄ¡miñ. Paul-Åum itnaÄ¡niÄ¡ai, “Taamna Jesus uqaÄ¡ikkaÄ¡a ilipsitñun Anniqsuutauruq." 4 IḷaÅich Jew-Åuruat ukpiqsriḷiḷḷapiaqhutiÅ iḷaliutiniqsut Paul-mullu Silas-mullu. Taatnaqmiñiqsuttuuq iñugiaktuat Greek-Åuruat agaayusriqisruuruat suli qulliuruat aÄ¡nat. 5 Aglaan Jew-Åuruat siqñaliġñiqsut. Katitchiñiqsut nalaunÅaniuraÅitchuanik iññukhutiÅ piqatiksraÄ¡miknik. IliÅisa nunaaqqim iñui akatkaqsiñiÄ¡aich. IsiÄ¡iaÄ¡niÄ¡aat Jason-Åum tupqa pakakhutiÅ Paul-miglu Silas-miglu iñuÅnuutisukÅugik. 6 Aglaan paqiÅitñamisigik Jason-lu atlatlu ukpiqtuatlu kaliksraÄ¡niÄ¡aich nunaaqqim aÅalataiñun. Tavraniasiiñ Paul-lu Silas-lu pasipḷugik niplianiqsut itna, “Taapkuak iññuk akatchiñiqsuk iñuÅnik nanipayaaq. Pakmatuuq nunaaqqiptiknuÅniqsuk 7 aasiiñ Jason-Åum tukkiqsimaplugik. PaaqÅaÅniÄ¡aich tillisai umialgum Rome-mi, uqaqhutiÅ atlamik umialiqaÄ¡nipḷugu atiqaqtuamik Jesus-mik." 8 Taatnaqmata iñugiaktuat iñuich nunaaqqimlu aÅalatai akanniÄ¡aich uqaatchagutiÅiÄ¡mun. 9 Taatnamik aÅalatit Jason-lu atlallu annitchiqsinniÄ¡aich maniÅñik aasiiñ aullaqtitlugich. 10 Unnupqauraqman ukpiqtuaqatiuÅiknik Paul-lu Silas-lu aullaqtinniÄ¡aich Berea-mun. Tavrani utlautilgiññiqsuk Jew-Åuruat katraÄ¡viatnun sivuanisun. 11 Iñuich Berea-mi uqautisuÅnatlukpayaaÄ¡niqsut apkunakÅa Thessalonica-Ä¡miuniñ. TusaayumallapiaqhutiÅ uqaÅiq naalaqÅugu, suli uvluÄ¡aÄ¡ipman Agaayyutim uqaÅhi iḷisaaÄ¡iniÄ¡aich iḷitchuÄ¡iniapiaqÅugu tamanna Paul-Åum uqaÄ¡ikkaÅa iḷumutuutilaaÅagun. 12 Iñugiaktuat tavrani ukpiqsriḷiġñiqsut, iñugiaktuat qulliuÅuplutiÅ Greek-Åuruat aÄ¡natlu aÅutitlu. 13 Aglaan Jew-Åuruat Thessalonica-mi tusaaniÄ¡aat Paul-Åum Agaayyutim uqaÅhiñik quliaqtuaqaÄ¡nipḷuguptuuq Berea-mi. Taatnamik tavruÅaqtiÄ¡niqsut akatchiaqsiḷgitḷutiÅ iñuÅnik isaaÅhiñaaÄ¡uqÅugich. 14 Ukpiqtuat qilamiksriġñiÄ¡aat Paul aullaquplugu taunuÅa taÄ¡ium siñaanun, aglaan Silas-lu Timothy-lu tavraniittuiñaÄ¡niqsuk Berea-mi. 15 Taapkua aullautriruat Paul-mik taunuÅautinniÄ¡aat Athen-mun. Taapkuali Berea-Ä¡miut utiÄ¡niqsut. Paul-Åum uqautitquniÄ¡ik Silas-lu Timothy-lu iÅmiñuquplugik piyumiñaqsipqauraqpaknik. 16 Paul taqqiÅÌ£iÄ¡miñi Silas-miglu Timothy-miglu Athen-mi aliatchallapiaÄ¡niqsuq qiñiqami iñugiaktuanik aanÄ¡uanik nunaaqqimi. 17 Paul uqaqatiqaÄ¡niqsuq Jew-Åuruaniglu katraÄ¡viatni suli Jew-ÅuÅitchuaniglu agaayyiaqtaqtuanik. Uvvasuli uvluÄ¡aÄ¡ipman uqaqatiginiÄ¡ai nalautnamigich atautchimugviatni. 18 Taatnaqami nalautchikami Epicurea-Åuruaniglu Stoic-Åuruaniglu iḷisautriÅitñik qapiqsiÄ¡iutraqatiqaÄ¡niqsuq. IḷaÅich uqaÄ¡niqsut, “Sumik una uqavaaÅÅakti uqaksraqtuva?” IḷaÅiḷḷiguuq niplianiqsut, “Atlanik agaayyutinik una uqaqaqpalliqsuq.” TaatnautiginiÄ¡aarguuq Paul quliaqtuaqman Jesus-mik suli aÅitqiÅÌ£iÄ¡mik. 19 Aasiiñ tikiutiniÄ¡aat Paul sivuÄ¡aatnun katimaruat Areopagus-mi itnaqÅugu, “Iḷisimasukkaluaqtugut tamarrumiÅa nutaamik iḷisauttutigikkapnik. 20 IḷaÅa tusaakkapta atlayuaÄ¡igikput. IḷitchuÄ¡isukkikput qanuutautilaaÅa tamarruma." 21 Tamaanili iluqaÄ¡miÅ Athen-naÄ¡miut suli avakÅaqtat tavrani naalaguuniqsut tamarrumuuna nutauplugu tusaakkaÄ¡mikkun unniiñ uqaksraqtuutigiplugich. 22 Tavrani Paul qikaÄ¡niqsuq sivuÄ¡aatnun taapkua katimaruat Areopagus-mi itnaqhuni, “Athen-naÄ¡miut! IḷitchuÄ¡igiga agaayyutinik ukpiqsriḷḷapiaÅiqsi. 23 PisuktauÅÅamni nunaaqqipsitñi qiñiÄ¡itka agaayumaniaÄ¡vigikkasi. PaqittuÅa aanÄ¡uaqtuÄ¡viÅmik aglaqaqtuamik, ‘Agaayyutmun nalukkaptiknun.’ Taavrumuuna agaayumaniaÄ¡vigikkapsitñun nalugaluaqÅugu uqautiniaÄ¡ipsi. 24 Agaayyun iñiqtaqaqtuq nunamik suli supayaanik imaÄ¡ikkaÅiñik. AtanÄ¡uruaq qiḷaÅmiḷu nunamiḷu irviqaÅitchuq agaayyuvikpaÅni iñuich iñiqtaÅitñi. 25 Unniiñ tunÅaÅitchuq iñuÅnun qaitchiÅÌ£iksraÅatnun inuÄ¡ikkaÄ¡miñik atakkii iñupayaat qaitchigai iñuuÅiÄ¡miglu aniÄ¡niÄ¡miglu supayaaniglu. 26 IñuÅmiñ atautchimiñ iñiqtaÄ¡igaa iñupayaaq, taamna aggiÄ¡vigiplugu iñuuniaqtuapayaat iluqaani nunami. Sivuani iñiqtaÄ¡igaluaqnagich sivunniqsimagai qanutun suli nani iñuich iñuutilaaksraÅat. 27 Agaayyutim inillaÅniÄ¡aa taatnatun iñuich pakaaÄ¡ikpatni paqitauyumiñaqsipḷuni atakkii Agaayyun qanitkaluaqtuq iluqaptikni. 28 Atakkii ilaagun kisian iñuuniaqhutalu aulaalukhutalu ittugut. TaatnaqhutiÅ aglaktipsi iḷaÅisa uqaÄ¡igaat itna, ‘Uvaguttuuq ilaan qitunÄ¡aÄ¡igaatigut.’ 29 Tavra qitunÄ¡aÄ¡iniqmatigut isumaruksrauÅitchugut Agaayyutim irrusia atriqaÄ¡asukniaÄ¡lugu aanÄ¡uanik maniÅñik kaviqsaanik naagaqaa qatiqtaanik unniiñ uyaÄ¡aÅnik piḷiukkanik savayuÅhatigun iñuich. 30 Taipkunani ukiuni iñuich naluplutiÅ piÅÌ£hatni Agaayyutim tautuiñaÄ¡aa iÅhat aglaan pakma tillisiqaÄ¡aa iñupayaaq mumiquplugu killukun iÅhatniñ. 31 Ilaa nalunaiqsaqaqtuq uvlumik atanniigaqsigumi nunam iñuanik nalaunÅaruaÅikun tumigiplugu iñuk piksraqtaaÄ¡imakkani. Ilaan nalupqinaiyaÄ¡niÄ¡aa iñupayaanun aÅipkaqamiuÅ piksraqtaaÄ¡imakkani tuqqutauÅhaniñ." 32 TusaakamitruÅ Paul-Åum uqaaqtuutaa aÅitqiÅÌ£ikun tuqqutauÅiÄ¡miñ iḷaÅisa tipsisautiginiÄ¡aat aglaan iḷaÅiḷḷi nipliġñiqsut, “NaalaqtaupsaaÄ¡ukkiptigiñ." 33 Tavra Paul-Åum uniññiÄ¡ai katimaruat. 34 IḷaÅisa iñuich piqasiġñiÄ¡aat ukpiliqhutiÅ. Piqasiqsai iḷaqaÄ¡niqsut Dionysius-mik, iḷaÅnatniglu Areopaa-Åuruat aÄ¡namiglu atiliÅmik Damaris-mik suli atlanik.