Acts 2

1 UvluÄ¡Ä¡uuq taiguutilik Pentecost tikiumapman iluqatiÅ ukpiqsriruat katimalgiññiqsut. 2 Taimmaiñaq iliÅisa tusaagaqsiḷiÄ¡niÄ¡aat siiÄ¡ruktuaq pakmakÅa liilaa anuqÅiqpaktitmatun. Taamna siiÄ¡ruktuaq tusaÄ¡naqsiñiqsuq iluqaani inimi. 3 IliÅich qiñiaqsiñiqsut ikniÄ¡mik liilaa qiññaliÅnik uqqatun siamitlutiÅ iñupayaanun. 4 Ipqitchuam Irrusim aÅalatkaqsiñiÄ¡ai iluqnaaqÅugich. Taapkua iñuich uqaaqsiñiqsut atlakaaÄ¡iiñik uqqiqhutiÅ, taatna kaÅiqsiñaqsipḷugich Ipqitchuam Irrusim uqaqupmatiÅ. 5 Tavraniguuq Jerusalem-mi Jew-Åuruat iñuuniaqtut nunaaqqipayaaÅiñiñ nunam taluqsriruat Agaayyutmik. 6 TusaakamitruÅ siiÄ¡ruktuaq iñugiaktuat iñuich katiniqsut taapkunuÅa. IluqatiÅ qanuÄ¡viiġñiqsut tusaakamisigik taapkua uqaqtuat kaÅiqsiñaqsipḷutiÅ sumiugiisigun uqqatigun. 7 QuviÄ¡utchallapiaqhutiÅ uqaaqsiñiqsut, “Tamatkua uqaqtuat Galilee-Ä¡miuÅurut, amii? QanuqhutiÅ ukua uqaqpat uqaptiknik? 8 Naagaunniiñ kaÅiqsitḷanigivut uqaqmata uqausiḷḷaaptigun iñuguqniaÅÅaptigun. 9 Uvagut Parthia-Ä¡miut, Media-Ä¡miut, Elam-miut, Mesopotamia-Ä¡miut, Judea-Ä¡miut, Cappadocia-Ä¡miut, Pontus-miut, Asia-Ä¡miut, 10 Phrygia-Ä¡miut, Pamphylia-Ä¡miut, Egypt-miut. Uvagut iñuich nunaaqqimiñ Cyrene-miñ nunami Libya-mi, suli iglaat nunaaqqimiñ Rome-miñ, 11 suli Crete-taÄ¡miut Arabia-Ä¡miutlu. AniÅaruaguut Jew-Åupluta aasiiñ mumiksuaguut Jew-Ä¡uqsimaaqhutaâiluqapta tusaagivut kaÅiqsipḷugiḷḷu tamatkua uqaqmata kamanaqtuatigun Agaayyutim iñiqtaigun." 12 QuviÄ¡utchallapiaqamiÅ kaÅiqsitḷaiqhutiÅlu apiqsruqtautiniqsut avatmun, “Qanuutauva una?" 13 Iñuiḷḷiasiiñ iḷaÅich mitautigiplugich ukpiqtuat uqaaqsiñiqsut, “Ukua imiliḷḷapiaqsimaplutiÅ piñiqsut." 14 Taatnaaqsipmata Peter makittuq piqasiqhuni uqqiraqtiqatmiñik kiutyaqÅugich. Nipitusipḷuni nipliutiniÄ¡ai, “Jew-Åuqatiptaa suli iñuuniaqtuasii Jerusalem-mi, naalaÄ¡niḷḷaksitÅa! Nalupqinaiġḷugu uqautiuraallaglapsi taavruma suutautilaaÅanik. 15 Ukua imiliqsauÅuÅitchut isumaÅÅapsisun atakkii uvlaaÅusugaaqtuqsuli. 16 Taamna atuumaruaq Joel-Åum sivuniksriqirim uqautigikkaÅa itna, 17 ‘Agaayyun uqaqtuq, itnaiḷiḷugu itkisiruq aqulliġñi uvluni, UvaÅa siamitkisigiga IrrusiÄ¡ikkaÄ¡a iluqaitñun iñuÅnun, Iġñasi suli panigikkasi sivuniksriqiaqsigisirut, nutaaÄ¡ikkasi qiñiqquuraaliÄ¡utiÅ suli utuqqanaasi siññaqtuqtaÄ¡utiÅ; 18 aa, kuvviqigisigitka savaktitka aÅutitlu aÄ¡natlu IrrusiÄ¡ikkamnik taipkunani uvluni aasii sivuniksriqiaqsiḷutiÅ. 19 Qiñiqtitkisigitka quviqnaqtuat qiḷaÅmi suli atlayuaÄ¡naqtuat nunami, auglu ikniÄ¡lu suli itchialaruaq, 20 siqiñiqunniiñ tanuÄ¡aaqsiḷugu unnuatun unniiñ tatqiq kaviqsaaÄ¡uÄ¡lugu auktun sivuani kamanallapiaqhuni uvluan AtanÄ¡uruam tikiumaÅiksraÅa. 21 Taipkunaniasii kisupayaaq tuqÅuqpan Agaayyutmun ilaan anniqsuÄ¡isigaa.’ Joel 2:28-31 22 “Israel-aaÄ¡miut, naalaÄ¡nisitchi uqaÅÅamnun! Jesus Nazareth-miñ aÅutauruq Agaayyutim tilikkaÅa. Agaayyutim savaaÄ¡ipkaÄ¡aa saÅÅiqaqhutiÅ atlayuaÄ¡naqhutiÅlu qiñikkiqsuutinik. QiñiÄ¡isi nalupqinaiqÅÌ£ugu iḷisimaplugich tamanna atakkii atuummipḷuni maani akunnapsitñi. Taavrumuuna iḷisimapmigiksipsuuq Agaayyutmun tuyuÄ¡iÅha. 23 Ilipsi aÅalataksrirrutigigiksi Jesus sumiuÅuruanun tuqqutitlugu kikiaktuutipkaqÅugu sanniÄ¡utamun. Aglaan Agaayyutim pisuÅiÄ¡migunlu iḷisimaÅiÄ¡migunlu sivunniuÅanikkaÅa taatna. 24 Aglaan Agaayyutim makititnamiuÅ tuquÅiÄ¡miñ pituiqÅÌ£ugu iñuuÅiÄ¡mun. Jesus tuqqutqikkumiñaitchuq atakkii ilaa nayuutiyumiñaitchuq iḷuviÄ¡mi tuquÅaruapayaatitun. 25 Taivruma David-Åum uqautiginiÄ¡aa itna, ‘UvaÅa qiñiÄ¡iga AtanÄ¡uruaq sivuqqamni ataramik. Ilaa taliqpimniitluni aasiiñ tunÅalguruÅa ilaani iÅuiḷḷiuqama. 26 TaatnaqÅugu uummatiga quviasuktuq, suli nipiqaqtuÅa quviasuÅiÄ¡mik. TuqugisigaluaÅÅaÄ¡maunniiñ niÄ¡iugaÄ¡igiga nalupqinaiqÅÌ£ugu, 27 Agaayyuun, unitchumiñaitchiñ iñuusiÄ¡a iḷuviÄ¡mun, naagaqaa timaa savaktivich piunÄ¡iÄ¡niaqulugu. 28 Urriqsuutriruasii uvamnun apqutmik iñuuniaÄ¡viksramnik, aasii quviasukkisiruÅa atakkii nayuutipluÅa ilipni.’ Psalm 16:8-11 29 “Aniqatiut, uvaÅa uqautiraksraÄ¡igipsi nalupqinaiġḷugu sivulliaptigun David-kun. Ilaa tuqupman iḷuviÄ¡aat, aasiiñ iḷisimagaat iḷuvÄ¡a marrumuÅaaglaan uvlumun. 30 Ilaa sivuniksriqirauruaq suli kaÅiqsimaplugu Agaayyutim akiqsruutigikkani iÅmiñun, Agaayyutim nalupqinaiqsruutinikkaÅa David-Åum kiÅuviaÅiñ iḷaÅat ataniÄ¡uqtitkisiñipḷugu iÅmisun. 31 David-Åum qiñiqquuraaÄ¡iniÄ¡aa qanuq Agaayyutim aÅipkatqiÅÌ£iksraÅa anniqsuqti akiqsruutigikkaÅa taamna Christ uqautigiplugu itnaqhuni, ‘Agaayyutim uniÅitchaa ilaa iḷuviÄ¡mun suli timaa piunÄ¡iÅitchuq.’ 32 Taamna Jesus Agaayyutim aÅitqiksitkaa iḷuviÄ¡miñ, aasii uvagut iḷisimaraurugut taavrumuuna. 33 Agaayyutim ilaa taliqpiÅmiñuktitkaa kamanaqsipḷugu suli qaitchipḷugu Ipqitchuamik IrrusiÄ¡miñik Aapami akiqsruutigikkaÅatun aasiiñ Jesus-Åum qaitchipḷugu uvaptiknun. Tamanna akuqtuÄ¡ikput pakma, taatnamik qiñiaqsigiksi tusaaplugulu savaaqsipman uvaptigun. 34 David iÅmi timituummaÄ¡mi pakmuÅaqsimaitkaluaqtuq, aglaan nipliġñiqsuq, ‘Agaayyutim nipliutiniÄ¡aa AtaniÄ¡a, Aquvittin kamagiviksrauÅipnun, 35 aquppiÅÌ£ÅÌ£apni uumiksritin aÅalataksrirrutigigisigitka ilipnun.’ Psalm 110:1 36 “Aasiiñ Israel-aaÄ¡miupayaasii iḷitchuÄ¡iraksraÄ¡igiksi nalupqinaiġḷugu, taamna Jesus kikiaktuutikkaqsi Agaayyutim inillakkaa ataniÄ¡uqÅugu suli anniqsuutauplugulu." 37 Taapkua iñuich tusaakamitruÅ Peter-m uqautigikkaÅa iÅuiḷḷiuÄ¡niqsut. ApiqsruÄ¡niÄ¡aat Peter-lu atlatlu uqqiraqtit, “Aniqatiut, QanuÄ¡isiñiqpisami?" 38 Peter-m uqapsaaÄ¡niÄ¡ai, “NunuuraliÄ¡usi mumigitchi killuqsautipsitñiñ. Suli atausriukattaaÄ¡usi paptaaqtittitchi ukpiqsririÄ¡uÄ¡usi atqagun Jesus Christ. Agaayyutimli natqiutiyumagaasi killuqsautipsitñiñ, aasiiñ ilaan aatchuÄ¡isigaasi Ipqitchuamik Irrusimik. 39 Taamna Agaayyutim akiqsruutigikkaÅa tuÅaaqaqtuq ilipsitñun qitunÄ¡apsitñunlu iluqaitñunlu ittuanun uÅasiksuami, iñuich iluqaisa AtanÄ¡uruam Agaayyutipta tuqÅuÄ¡ai iÅmiñun." 40 Peter uqaqtuq iñugiaktuanik atlanik uqaÅiÄ¡nik. Aasiiñ ilaa naatchiqami itnaqÅugich, “AnnautillaksaÄ¡niaÄ¡itchi ilipsitñik anasiñÅuqsautmiñ tikiññiaqtuamiñ pigiitchuanun iñuÅnun tuqqutchiruanun Jesus-mik." 41 Iñugiaktuat ukpiqsriñiqsut uqaÅiÄ¡mik suli paptaaqtitlutiÅ, iñuk 3,000-yuÅnaq iḷaliutiniqsuq ukpiqsriruanun tamarrumani uvlumi. 42 IliÅich iḷisaaqaaqsiñiqsut uqqiraqtiniñ, aasii piqasiqsuutiniqsut niÄ¡iqatigiikhutiÅ suli iÅiqsruqatigiikhutiÅ. 43 Uqqiraqtit iñiqtaqaÄ¡niqsut iñugiaktuanik quviqnaqtuanik savaanik, naagaunniiñ iñupayaat ikpigiagutiniÄ¡aat Agaayyutim savaaqaÅha uqqiraqtitigun. 44 IluqaÄ¡miÅ ukpiqtuat atautchimiiyusiñiqsut suli piqaqtirrutiplutiÅ suuraÄ¡mikkun avatmun. 45 InuqsriuliqamiÅ tunisiñiqsut nunautmiknik suli suuramiknik, aasiiñ autaaqÅugich piññaktaatiÅ iluqaitñun inuqsriuqtuanun. 46 UvlutauÄ¡aÄ¡ipman iliÅich katraÄ¡niqsut agaayyuvikpaÅmun. NiÄ¡iraÄ¡aÄ¡niqsut atautchimi kiÅuniqmikni, aasiiñ niÄ¡ikamiÅ quviasukhutiÅ pisuiḷḷapiaqhutiÅlu. 47 IliÅisa quyaraÄ¡igaat Agaayyun, aasiiñ atlat iñuich nakuaÄ¡igaich ukpiqsriruapayaat. Suli uvluÄ¡aÄ¡ipman AtanÄ¡um iḷaniktuuqtinniÄ¡ai iñuÅnik ukpiqtuaÅuruanun tamatkuniÅa anniqsukkaÄ¡miñik.