Luke 22

1 NiÄ¡iqpagvikaaq atilik ApqusaakkauÅiÄ¡mik qalliñiqsuq iñuich niÄ¡ipmata puvlaksiÄ¡niÄ¡iḷaamik qaqqumik. 2 QaukÅiÅich agaayuliqsit suli aglaliqirit tuqqutchuÅniÄ¡aat Jesus nalunautchiḷutiÅ aglaan iqsiginiÄ¡aich iñuich. 3 TavrakÅa tuunÄ¡aq isiÄ¡niqsuq Judas-mun atiqaqtuamun Iscariot-mik, iḷaÅat qulit malÄ¡uk maliÄ¡uaqtit. 4 Judas-Åum uqaqatigityaÄ¡niÄ¡ai qaukÅiÅich agaayuliqsit aÅalatiÅitḷu agaayyuvikpaum iÅuaqtitchiñiaqtiÅiñ qanuq aatchuutigisukÅugu Jesus iliÅitñun. 5 QuviasukhutiÅ akiqsruÄ¡aat akiḷiÄ¡ukÅugu maniÅmik. 6 Judas aÅiÄ¡niqsuq. PiviksraqsiugaqsiñiÄ¡aa aatchuutigisukÅugu Jesus iliÅitñun iñuich nalupkaÄ¡lugich. 7 Akunniqsaami uvlua PuvlaksiÄ¡niÄ¡iḷaam qaqqum tikiññiqsuq, taamna ApqusaakkauÅhum ipnaiyaam tuqurviksraÅa. 8 Jesus-Åum tuyuÄ¡igik Peter-lu John-lu itnaqÅugik, “ItqanaiyaÄ¡iatku niÄ¡iqpaÅiksraqput." 9 ApiqsruÄ¡niÄ¡aak, “Nani itqanaiyaquvisiguk?" 10 Jesus-Åum kiuniÄ¡ik, “IsiÄ¡uptik nunaaqqimun paaÄ¡isigiktik iñuk akiyaqtuaq qattamik imiliÅmik. Malikkumaiktik isiqpan tupiÄ¡mun, 11 suliasiiñ nipliutilugu iñua tupqum, ‘Iḷisautri nipliġñiqsuq, Nani iniqaqpich tuyuÄ¡miaqaÄ¡viÅmik niÄ¡Ä¡iviksramnik ipnaimik piqasiġḷuÅa maliÄ¡uaqtimnik niÄ¡iqpagvikaami atiqaqtuami ApqusaakkauÅiÄ¡mik?’ 12 Uuma urriqsuutigisigaatik inimik nallauraallagviuluumaaqtuamik qulliÄ¡mi itqanaiḷaamik inuqsraÅaiqÅÌ£ugu. Tavrani itqanaiyaÅhiñaurutik." 13 Aullaqamik paqinniÄ¡aak taatnatun Jesus-Åum uqaÅhatun, aasiiñ itqanaiyaqhutiÅ niÄ¡iqpagviksramun atiliÅmun ApqusaakkauÅiÄ¡mik. 14 NiÄ¡Ä¡iviksraqtiÅ tikitman Jesus aquvinniqsuq piqasiqhuni uqqiraqtinik. 15 NipliutiniÄ¡ai, “NiÄ¡iqatigisullapiaÄ¡ipsi uumiÅa ipnaimik niÄ¡iqpagvikaami atiqaqtuami ApqusaakkauÅiÄ¡mik nagliksaaÅÅaiñÅaÄ¡ma! 16 Uqautigipsi, niÄ¡itqiÅñiaÅitkiga immiumaniaÅhanunaglaan aÅaayuqautaani Agaayyutim." 17 Taatnaanikami Jesus-Åum tiguplugu qallun, quyaniÄ¡aa Agaayyun nipliqhuni, “Tigulugu taamna imillagvigisiuÅ! 18 Uqautigipsi, uvakÅaniñaglaan imitqikkumiñaitchuÅa asiam misuÄ¡uanik aggiġñiaÅhanunaglaan Agaayyutim aÅaayuqautaan." 19 Jesus-Åum tiguplugu qaqquq quyaniÄ¡aa Agaayyun. AvguqÅugu qaqquq qaiññiÄ¡aa nipliqhuni, “Taamna qaqquq timigigiga qaisauruaq ilipsitñun. NiÄ¡Ä¡isiuÅ itqakkutigilugu uvaÅnun." 20 Taatnatuntuuq, niÄ¡ianikamiÅ qallun qaiññiÄ¡aa nipliqhuni, “Asiam misuÄ¡ua uumani qallutmi Agaayyutim nutaaq sivunniuÄ¡utigigaa taluÄ¡niqusiqÅÌ£ugu aupkun maqikkauruamik ilipsitñun." 21 “AtaÅii! Iḷapsisamma aquppiqatima qaiññiaÄ¡aaÅa. 22 IġñiÅa Iñuum tuquruksrauniaqtuq Agaayyutim sivunniutaagun, aglaan nakÅiuÅ iñuÅmi qaitchiruami ilaanik!" 23 MaliÄ¡uaqtai apiqsruqtautiaqsiñiqsut avatmun nalliqsiÅ qaitchiyummatiqaqmagaan ilaanik. 24 MaliÄ¡uaqtai qapiqtaiḷitraÄ¡niqsut nalliqsiÅ kamanaÄ¡niqsraugisipmagaan. 25 Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai, “Jew-ÅuÅitchuat umialgich saÅÅiqaqtut iñuÅmikni suli aÅalatit taigukkautlatuplutiÅ IḷauraaÅitñik Iñuich. 26 Aglaan taatnatun itchuksrauÅitchusi. KamanaÄ¡niqsrauruaq akunnapsitñi iḷiḷi nukaqÅiqsun suli sivulliuqti savaktitun. 27 Kiña kamanaÄ¡niqsrauvaâtaamna aquvitluni niÄ¡iruaq naagaqaa taamna payuktaqtuaq? Tavrataamna aquppiruaq kamanatluktuq. Aglaan iqasiÄ¡ipsi payuktaqtitun. 28 “Ilipsi, nayuÄ¡ipsitÅa uuktuaqsiupayaaqama. 29 Atriḷiḷugu aapaa aÅalatchitḷasipkaiÅÌ£ha uvamnik, taatnatuntuuq aÅalatchitḷasipkaÄ¡isipmigipsi. 30 NiÄ¡iqasiÄ¡isigipsitÅa imiqasiġḷuÅalu aÅalatchiaqsiguma iñuÅnik, suli aquppiqasiÄ¡isigipsitÅa taivrumani atanniityaÄ¡uma kiÅuviaÄ¡iiñik qulit malÄ¡uÅnik iġñiÅitñik Israel-Åum. 31 “Annaa, Simon! NaalaÄ¡niḷḷagiñ! TuunÄ¡aum uuktuaÄ¡umiñaqsiñiÄ¡aasi iluqasi, nautchirriqiri aviktuipmatun mukkaaksranik sanikÅuÅniñ. 32 Aglaan agaayyutigikpiñ ukpiqsriÅÌ£hiñ qapiquÅiḷḷugu. UtiÄ¡uvich uvaÅnun sayyiÄ¡isigitin aniqatiutin." 33 Simon Peter-m kiuniÄ¡aa, “Ataniiq, isiqtauqasiÅÌ£hiñaugikpiñ suli tuquqasiÄ¡utin!" 34 Jesus nipliqsuq, “Peter, uqautigikpiñ, aqargiqpak qalÄ¡uqtaÄ¡aluaqnagu uvlaami piiḷaaÄ¡igisigikma piñasuniaglaan." 35 Jesus-Åum uqaanikami taavrumiÅa apiqsruÄ¡niÄ¡ai maliÄ¡uaqtini, “Taimani tuyuÄ¡ikapsi manikuviiḷaaqhusi puukataiḷaaqhusiḷu sakpakkiiḷaaqhusiḷu, inuqsraqpisi?” KiuniÄ¡aat, “InuqsraÅitchugut." 36 Jesus nipliġñiqsuq, “Aglaan pakma, kiña maniqaÄ¡viqaÄ¡umi naagaqaa puukataqaÄ¡umi saagaÄ¡ligik. Suli kiñapayaaq savikpaitchumi tuniraksraÄ¡igaa quppiÄ¡aani aasiiñ tauqsiÄ¡uni savikpaÅmik. 37 Uqautigipsi, Taamna uqaÅiq aglausimaruaq Agaayyutim makpiÄ¡aaÅiñi atuumaruksrauruq, itna ‘IrrutiniÄ¡aat savamaqÅuktuatun.’ Iluqaan aglausimaruaq uvapkun immiumakkauniaqtuq." 38 MaliÄ¡uaqtit nipliġñiqsut, “Ataniiq, uvva malÄ¡uk savikpaak!” KiuniÄ¡ai, “Tavra apai!" 39 Jesus aullalgiññiqsuq iÄ¡Ä¡imun atiliÅmun Olives-mik piraÄ¡iÅiÄ¡misun, aasiiñ maliÄ¡uaqtaiñ malikkaat, [aglaan Judas maliÅitchuq.] 40 TikitñamiÅ taruÅa nipliutiniÄ¡ai, “Agaayulusi ukpiqsrisaiÅitchumausiḷi uuktuaqsiugupsi." 41 TavrakÅa aullaqtaallakhuni sitquqhuni agaayuniqsuq. 42 Nipliġñiqsuq, “AapaaÅ, pisuÅiÄ¡iyupku piiÄ¡uÅ qallutaa nagliqsaaÅhum uvaÅniñ. UvaÅa pisuÅiÄ¡iÅiḷaaptun aglaan pisuÅhiñ savaaÅuli." 43 [IsaÄ¡ulgum qiḷaÅmiñ sagviutiniÄ¡aa sayyiqÅÌ£ugu. 44 IÅuiḷḷiuqpaÅikun agaayuniqsuq piḷiqitlukhuni, aasii ilaan siiqsipkaÅha kataktuq auktun nunamun.] 45 Makitnami agaayuÅiÄ¡miñiñ utiqhuniasiiñ maliÄ¡uaqtimiñun tavra paqinniÄ¡ai siñiktuat, minÄ¡uqhutiÅ iÅuiḷḷiuqpaitḷutiÅ. 46 NipliutiniÄ¡ai, “Suvaata siñikpisi? Makillusi, agaayyutitchi ukpiqsrisaiÅitchumausiḷi uuktuaqsiugupsi." 47 Jesus uqaqtitlugu iñugiaktuat iñuich tikiññiqsut, sivulliqÅÌ£ugich Judas-Åum, iḷaÅata qulit malÄ¡uk maliÄ¡uaqtit. UtlakÅugu Jesus kuniÅñiÄ¡aa. 48 Aglaan Jesus nipliutiniÄ¡aa, “Judas, kunikÅÌ£ugu aatchuutigiviuÅ IġñiÅa Iñuum?" 49 MaliÄ¡uaqtit nayuutiruat Jesus-mi tautukamitruÅ taamna atuumaruaq uqautiniÄ¡aat, “Ataniiq, atuÄ¡lavut savikpavut!" 50 IḷaÅata anauniÄ¡aa qaukÅiata agaayuliqsit savaktaa siutaiqsiqÅugu taliqpianik. 51 Aglaan Jesus nipliġñiqsuq, “AÅÅaa! Apaiqsuq!” AksikÅÌ£ugu iñuum siutaa mamitinniÄ¡aa. 52 Taavruma aquagun Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai qaukÅiÅich agaayuliqsit suli aÅalatiÅich agaayyuvikpaum iÅuaqtitchiñiaqtiÅiñ suli sivulliuqtiÄ¡ruat tikitchuat aipḷugu ilaa, “Aatai, tikitchuksrauvisi savikpaligaaÄ¡usi anautaniglu uvaÅa liilaa savamaqÅukti? 53 NayuÄ¡aÄ¡ikapsi agaayyuvikpaÅmi uvluÄ¡aÄ¡ipman tiguniatlaitchipsitÅa. Aglaan pakma savagviksraÄ¡igiksi saÅÅiagun taaqtuam." 54 Tamatkua tiguplugu Jesus aullautiniÄ¡aat tupqanun qaukÅiata agaayuliqsit, suli Peter-m maliÅniÄ¡ai taavakÅatluk. 55 IkniqaÄ¡niqsut siḷataani tupqum, aasii Peter-m iḷaliÄ¡niÄ¡ai aquppiruat tavrani. 56 IḷaÅata pirit aÄ¡nam tautuÅniÄ¡aa Peter aquppiruaq saniÄ¡aani ikniÄ¡um. QiñiqÅugu naliÅiñaaqÅugu nipliutiniÄ¡aa, “Una iñuk piqataupmiruaq Jesus-mi!" 57 Aglaan Peter piiḷaaÄ¡niqsuq, “AÄ¡naaq, nalugiga!" 58 KiñuuraÅagun iñuk iḷitchuqsripmiñiqsuq Peter-mik nipliqhuni, “Ilvich, iḷagigaatintuuq taapkua!” Aglaan Peter-m kiuniÄ¡aa, “Naagga, iḷagiÅitchaatÅa." 59 SassaÄ¡niÄ¡um kiñuagun atlam iñuum qapiÅaiqhuni upyaÅniÄ¡aa, “Iḷumun una iñuk piqataupmiruaq Jesus-mi, atakkii Galilee-Ä¡miuÅuruq!" 60 Aglaan Peter-m kiuniÄ¡aa, “NalullapiaÄ¡iga sumik uqaqtilaan.” Uqaqtitlugu tavrakÅatchiaq aqargiqpak qalÄ¡uqtaÄ¡niqsuq. 61 AtanÄ¡uruam qiviaqhuni tautuÅniÄ¡aa naliÅiñaaqÅugu Peter, aasii Peter-m itqaÄ¡niÄ¡aa atanÄ¡um nipliÅÌ£ha iÅmiñun, “Aqargiqpak qalÄ¡uqtaÄ¡aluaqnagu uvlaapak piiḷaaÄ¡utigigisigikma piñasuniaglaan." 62 Peter tavra anipḷuni qianiqsuq iÅuiḷḷiullapiaqhuni. 63 Iñuich munaqsriruat Jesus-mik mitautiginiÄ¡aat anaullaqÅugulu. 64 Matuplugik irrak apiqsruÄ¡niÄ¡aat, “Kia anauvatin? NalautchaÄ¡iñ?" 65 NipliutipmiñiÄ¡aat iñugiaktuanik pisaaÅÅatinik. 66 UvlaaÄ¡uqman Jew-Åuruat sivulliuqtiÄ¡ruat qaukÅiÅich agaayuliqsitlu aglaliqiritlu katiniqsut, aasiiñ Jesus tikiutiniÄ¡aat uqaqsittaaqtitchirinun, 67 nipliqhutiÅ, “Uqautitigut! Ilvich Christ-Åuvich, taimña akiqsruutauruaq Anniqsuqti?” Jesus-Åum kiuniÄ¡ai, “Uqautigupsi ukpiÄ¡iniaÅitchipsitÅa; 68 suli apiqsruÄ¡upsi apiqsruutmik kiuyumiñaitchipsitÅa. 69 Aglaan uvakÅa IġñiÅa Iñuum aquppigisiruq tuÅaani taliqpian Agaayyutim piqaqtuam saÅÅipayaamik." 70 IluqatiÅ nipliġñiqsut, “Ilvich, IġñiÄ¡ivatin Agaayyutim?” KiuniÄ¡ai, “Ilipsi, uqaqtusi IġñiÄ¡inipḷuÅa." 71 Kiisaimmalu nipliġñiqput, “InuqsraÅaiqsugut iḷisimarimik! Tusaagikput qanuq nipliÅÌ£ha."