Luke 8

1 Taavruma kiñuagun Jesus iglauniqsuq apqusaaqÅugich nunaaqqich nunaaqqiuratlu quliaqtuaqhuni tusaayugaallautamik aÅaayuqautaanik Agaayyutim. Qulit malÄ¡uich maliÄ¡uaqtaiñ maliÅniÄ¡aat. 2 IḷaÅisa aÄ¡nattuuq malikmiñiÄ¡aat iÅuaqsikkauruat irrusiqÅÌ£uÅniñ suli atniġñautiniñ. Taapkua Mary-lu (taiguutiqaqtuaq Magdalene-mik), taamna Jesus-Åum tallimat malÄ¡uÅnik irrusiqÅÌ£uÅnik anitchirvigikkaÅa, 3 Joanna-lu, uiqaqtuaq Chuza-mik aÅalatauruamik atanÄ¡um Herod-Åum iniqpaÅani, suli Susanna suli iñugiaktuat atlat aÄ¡nat. Tamatkua ikayuuttutiginiÄ¡aich pigikkatiÅ Jesus-mun suli maliÄ¡uaqtaiñun. 4 Iḷaatni iñugiaktuat iñuich utlautruÄ¡niqsut Jesus-mun nunaaqqipayaaniñ. Iñugayaat katikmata uqautiniÄ¡ai uumiÅa atrikusautmik. 5 “Iḷaatni iñuk nautchiityaÄ¡niqsuq. NautchirripkaqÅugu nautchiaksrat iḷaÅich katagaÄ¡niqsut apqutmun tutmiÄ¡aqatauplutiÅaasii, suli tiÅmiurat siḷami niÄ¡ipḷugich. 6 IḷaÅich kataÅniqsut uyaÄ¡auruamun nunamun. Nautchiaksrat qilamik naurut, aglaan pannaqÅuÅniqsut atakkii nuna aiḷaÅitḷuni. 7 IḷaÅich nautchiaksrat kataÅniqsut kakitḷaÄ¡nalgich akunÄ¡atnun. Aasiiñ kakitḷaÄ¡nat nauqasiqÅugich nautchiaksrat nagguviksraiġñiÄ¡aich. 8 Suli iḷaÅich nautchiaksrat kataÅniqsut nunagiksaamun. NaukamiÅ nauriñiqsut mukkaaksranik tallimakipiaÅuttaaqhutiÅ atautchimiñ.” Taamna uqausiÄ¡illaan nipitusipḷuni uqallaÅniqsuq, “Kiña siutiqaqtuaq naalaÄ¡niḷi!" 9 MaliÄ¡uaqtaiñ apiqsruÄ¡niÄ¡aat Jesus qanuutautilaaÅanik taavruma atrikusautim. 10 KiuniÄ¡ai, “Agaayyutim sagviÄ¡aa nalunaqtuaÅa aÅaayuqautmi ilipsitñuÅhiñaq, aglaali tamatkunuÅa ukpiqsriÅitchuanun uqaqtuÅa atrikusautitiguÅhiñaq. Taatnamik qiñiÄ¡aluaqhutiÅ iḷisaqsritḷaitchut, suli naalaÄ¡nigaluaqhutiÅ kaÅiqsitḷaitchut. Isaiah 6:9 11 “Uvvauna qanuutauÅha atrikusautim: nautchiaksraq uqaÅiÄ¡igaa Agaayyutim. 12 Nautchiaksrat kataktuat apqutmun atriqaqtut tamatkuniÅa tusaaruanik tusaayugaallautamik, aglaan TuunÄ¡aum tikitḷuni aattaÄ¡igai uqaÅhich uummatiÅitñiñ ukpiqsritquÅitḷugich anniqsukkautquÅitḷugiḷḷu. 13 Nautchiaksratli kataktuat uyaÄ¡auruamun nunamun atriqaqtut tamatkuniÅa tusaaruanik tusaayugaallautamik akuqtuqÅugu quviasukhutiÅ aglaan kaÅiḷiÅitḷutiÅ. UkpiqsriuraallakkaluaqhutiÅ akkuniisuÅaqani aasiiñ uuktuaqsiuÅiq tikitman qapiqtiÄ¡aÄ¡niqsut. 14 Nautchiaksratli kataktuat akunÄ¡atnun kakitḷaÄ¡nat atriqaqtut tamatkuniÅa tusaaruanik tusaayugaallautamik, aglaan isumatuyaaÅhum umialguÅhumlu suli quvianaÅan marruma iñuuniaÅhum suqutiginÄ¡iqsitaÄ¡iÄ¡aat ukpiqsriÅÌ£iq, aasiiñ asiaÅat piÄ¡utlaitchuq. 15 Nautchiaksratli kataktuat nunagiksaamun atriqaqtut tamatkuniÅa tusaaruanik tusaayugaallautamik akuqtupiaÄ¡ataqÅugu. Tamatkua tupiginiÄ¡aat Agaayyutim uqaÅha aasiiñ asirriaqaqhutiÅ anuqsruÅikun, suli iñuusiÅich atlaÅÅuqtauplutiÅ. 16 “Kia iñuum ikitnamiuÅ naniq matutlaitchaa utkusiÅmik naagaqaa iḷitlaitchaa ataatnun siñigviich. Aglaan iḷiraÄ¡igaa naniqaÄ¡viÅmun, iñuiḷḷi isiqtuat taututlarut naniqaqman. 17 Qanutchipayaaq irikkauruaq sagvikkaugisiruq, suli qanutchipayaaq matukkauruaq paqitaugisiruq. 18 Qaunagititchi taatnamik qanuq naalaÄ¡nisilaapsitñik atakkii kisupayaaq piqaqtuaq akuqtullaaÄ¡isiruq, aglaan taavruma piqaÅitchuam anniagisigaa taamnaunniiñ mikillapiaqtuaq pigikkani." 19 Jesus-Åum aakaÅan suli aniqatiuÅiñ utlaÅniÄ¡aat. Aglaan tikiḷguiññiÄ¡aat iñugiakpaitḷutiÅ. 20 IḷaÅata iñuich nipliutiniÄ¡aa Jesus, “Aakanlu aniqatiutinlu qichaqtut kigga qiñiÄ¡ukhutin." 21 Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai iluqaisa, “Aakagigiga aniqatigigitkalu makua tusaaruat uqaÅhanik Agaayyutim tupigiplugulu." 22 IḷaÅatni uvlut Jesus maliÄ¡uaqtiniḷu ikiniqsut umiamun, ilaa nipliqhuni, “Ki, ikaaqta igḷuanun narvam.” Tarra ayaksaaÄ¡niqsut. 23 TiÅilÄ¡aqsiaÄ¡viÅmikni Jesus siñiksaÄ¡niqsuq. TavrakÅatchiaq anuqÅiÄ¡uutiqpauraÄ¡niÄ¡ai narvami, umiaÅat immiaqsipḷuguasiiñ suli iluqatiÅ navianniuliqhutiÅ. 24 MaliÄ¡uaqtaiñ utlakÅugu Jesus itiqsaÄ¡niÄ¡aat nipliqhutiÅ, “Iirigii, Ataniiq! Kiviaqsirugut.” Jesus makitluni iñiqtiÄ¡niÄ¡aa anuÄ¡i qaiqpauratlu. AÅniÄ¡uiqman quunnitchiaÄ¡ullapiaÄ¡niqsuq. 25 Tavra Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai maliÄ¡uaqtini, “Naami ukpiqsriÅÌ£iqsi?” Aglaan quviÄ¡usuÅniqsut iqsiḷiqhutiÅ, aasiiñ uqaqhutiÅ iÅmiknun, “Qanusiuniqpa una iñuk anuÄ¡imunniiñ qaiḷiqpauratlu kamagivatruÅ?" 26 Jesus maliÄ¡uaqtaiḷu tiÅiḷġaqsiaÄ¡niqsut nunaÅanun Gerasene-naÄ¡miut, igḷuanun narvaÅan Galilee-m. 27 Jesus niupman umiamiñ paaÄ¡niÄ¡aa iñuum nunaaqqimiñ irrusiqÅÌ£uqaqtuam. Taamna iñuk atnuÄ¡aiḷaaÄ¡aÄ¡niqsuq aimmitḷaiqhuni, aglaan nayuutiraqniqsuq iḷuviÄ¡ni. 28 TautukamiuÅ Jesus igitluni isigaiñun nipliġñiqsuq nipitusipḷuni, “Jesus, iġñiÅa QutchiÅñiqsrauruam Agaayyutim, suniaqpiÅa? IÅiÄ¡ikpiñ anasiñÅuqsaquÅitḷuÅa!" 29 NipliutiniÄ¡aa taavrumiÅa atakkii Jesus-Åum tilipḷugu irrusiqÅÌ£uk anitquplugu ilaaniñ. Aippaavak aÅallaqÅuÅniÄ¡aa akulaiqÅÌ£ugu. TiguraugaluaÄ¡aqtuq argaiḷḷu isigaiḷu. QiḷiqsruqÅugich kalimñiġñik kiktuÄ¡aaÄ¡aÄ¡niÄ¡ai, aasii iñuiḷaamuktitaqÅugu irrusiqÅÌ£uum. 30 Jesus apiqsruÄ¡niÄ¡aa, “Kisumik atiqaqpich?” Taavruma kiuniÄ¡aa, “UvaÅa atiÄ¡a Iñugiaktuaq,” atakkii iñugiakhutiÅ irrusiqÅÌ£uich isiqsimaniqsut ilaanun. 31 IrrusiqÅÌ£uich iÅiqsruaÄ¡niÄ¡aat Jesus tuyuÄ¡itquÅitḷutiÅ samuÅa natiqsiñaitchuamun. 32 Uvvaasiiñ iñugiallapiaqtuat kuniat qanimi niÄ¡iñiaÄ¡niqsut qimiÄ¡aami. IrrusiqÅÌ£uich iÅiqsruaÄ¡niÄ¡aat Jesus aullaqtitquplutiÅ kunianun. Jesus-Åum aullaqtinniÄ¡ai tamatkunuÅa. 33 IrrusiqÅÌ£uich anikamiÅ iñuÅmiñ isiÄ¡niqsut kunianun. IluqatiÅaasiiñ kuniat paÅaliÅniqsut ipnakun. NaparaÄ¡niqsut narvamun aasiiñ ipiplutiÅ. 34 Iñuich munaqsriruat kunianik tautukamitruÅ taamna atuumaruaq, qimakhutiÅ tusaayugaaÄ¡utiginiÄ¡aat nunaaqqimi avataaniḷu. 35 Iñuich utlautiniqsut tautugiaqhutiÅ supmagaisa. TikitñamitruÅ Jesus paqinniÄ¡aat iñuk anitchivigikkaÅa irrusiqÅÌ£uÅnik aquppiruaq isigaiñi Jesus-Åum, atnuÄ¡aaqaqhuni suli qauÄ¡rimmaaÄ¡ikhuni. Iñuich tamatkua iqsitchaÅniqsut. 36 Tamatkua munaqsriruat tautuktuat taavrumiÅa uqautiginiÄ¡aat iñuÅnun qanuq iñuum mamitikkauÅha. 37 IluqatiÅ Gerasene-naÄ¡miut apiqsruÄ¡niÄ¡aat Jesus aullaquplugu iqsiḷiḷḷapiaqhutiÅ. Jesus ikipluni umiamun utiaqsiñiqsuq Galilee-mun. 38 Iñuum anitchivigikkaÅan irrusiqÅÌ£uÅnik iÅiÄ¡niÄ¡aa Jesus, “MaligukkaluaÄ¡ikpiñ.” Aglaan Jesus-Åum aullaqtitkaa nipliutiplugu, 39 “Aiḷutin uqaÄ¡iaÄ¡iñ Agaayyutim savauttutaanik ilipnun.” Taamna iñuk nunaaqqimukhuni uqaaqsiñiqsuq qanuq Jesus-Åum savauttutaanik iÅmiñun. 40 Jesus utiqami igḷuanun narvam iñugayaat paÄ¡lagaat atakkii utaqqiñiÄ¡aat. 41 Iñuk atilik Jairus-mik, sivulliuqtaa Jew-Åuruat katraÄ¡viata, tikiumaniqsuq. Punniqsuq isigaiñun Jesus-Åum iÅiqsruqÅugu kiñuniÄ¡miñuquplugu, 42 atakkii panitaulua, qulit malÄ¡uÅnik ukiuqaqtuaq, tuquaqsiñiqsuq. Jesus taamuÅaqami iñugiaktuat iñuich tatviksraiġñiÄ¡aat avataaniñ. 43 Iñuich akunÄ¡atni itmiñiqsuq aÄ¡naq aunaaqsruÄ¡uitḷaiqsuaq qulit malÄ¡uÅni ukiuni. AkiḷiqsuutigigaluaÄ¡niÄ¡ai suurapayaani taaktinun, aglaan kia-unniiñ mamitilguiññiÄ¡aa. 44 AkunÄ¡atigun iñugayaat aÄ¡nam utlakÅugu tunuaniñ aksiÅñiÄ¡aa Jesus-Åum akuagun atnuÄ¡aaÅan. TavrakÅatchiaq aunaaqsruÄ¡uiqsiÄ¡niqsuq. 45 Jesus apiqsruÄ¡niqsuq, “Kia aksikpaÅa?” IluqatiÅ naluniñiqsut. Peter nipliġñiqsuq, “Ataniiq! Iñuich tatviksraiqhutiÅ tinuraÄ¡aatin. [Naagauvva apiqsruqtutin kimun aksiksilaaqnik?]" 46 Aglaan Jesus nipliqsuq, “Kia-imña aksikkaaÅa. IḷisimaliÄ¡iga anipman saÅÅigikkaÄ¡a uvamniñ." 47 AÄ¡nam tautukamiuÅ iḷitchuÄ¡ikkauÅÅi utlautiniqsuq uulillaÄ¡mi putluni Jesus-Åum isigaiñun. SivuÄ¡aatni iluqaisa iñuich uqautiniÄ¡aa suvaata aksiÅÌ£hanik Jesus suli qanuq iÅuaqsikkauÅÅi tavrakÅatchiaq. 48 Jesus uqautiniÄ¡aa, “AÄ¡naaq, [quviatchauÄ¡igiñ,] ukpiqsriÅÌ£iqpich iÅuaqsipkaÄ¡aatin. AullaÅhiñaaÄ¡uqtutin tutqiksiḷutin." 49 Jesus uqaqtitlugu kiliktuiruaq tikiññiqsuq Jairus-mun nipliqhuni, “Paniuran tuquruq. IḷaksiatqiÅñiaqnagu iḷisautri." 50 Aglaan Jesus-Åum tusaaplugu nipliutiniÄ¡aa Jairus, “Iqsiñak; ukpiqsriÅÌ£hiñaÄ¡iñ. Paniuran iÅuaqsigisiruq." 51 TikitñamiÅ tupiÄ¡mun Jesus-Åum isiquÅitchai iñuich avataagun Peter, John, James suli iḷiḷgaam aapaÅalu aakaÅalu. 52 IluqatiÅ iñuich qiaplutiÅ kiñuvÄ¡ugaat iḷiḷgaaq. Jesus nipliutiniÄ¡ai, “Qianasi. Iḷiḷgaaq tuquÅitchuq, siñiksiñaqtuq." 53 IluqatiÅ mitautigiaqsigaat iḷisimaplugu aÄ¡nauram tuquÅha. 54 Aglaan Jesus tigukamigich argai tuqÅuÄ¡niÄ¡aa, “Niviaqsiaq! Makittin." 55 Iḷiḷgaaq iñuutqiÅñiqsuq makitluniasiiñ tavrakÅatchiaq. Jesus-tavra tilisiñiqsuq aatchuquplugu niqiksraÅanik. 56 AÅayuqaak quviÄ¡utchaÅniqsuk. Aglaan Jesus-Åum uqaquÅiññiÄ¡ik kisumun taavrumiÅa atuumaruamik.