Mark 12

1 Tavrali Jesus uqautriñiqsuq Pharisee-Åuruanik atrikusautmik. “Unaguuq iñuk nautchiiviqaÄ¡niqsuq. NautchirriÄ¡viḷiuÄ¡niqsuq, sapukutchiqÅÌ£ugu avataagun, nivakhuni misuÄ¡uliuÄ¡viksramik, nappaipḷuni nasiqsruÄ¡viÅmik, tarraasiiñ atukkirrutigiplugu nautchirriqirinun, Taatnaanikami aullaÄ¡niqsuq uÅasiksaumun nunamun. 2 Katitchiñaqsipman nautchiiviqaqtuaq tuyuqaÄ¡niqsuq savaktaaÄ¡rukniamik atugaksraqtuanun piññaktaaksrautni aitquplugu iliÅitñiñ. 3 Tamatkua taamna tigukamitruÅ anauliÄ¡niÄ¡aat, aullaqtitluguasiiñ saagaiḷaaqÅugu. 4 Una tuyuqatqiÅñiqsuq atlamik savaktimik. Aasiasii tamatkua atniaqÅugu niaquagun, aullaqtinniÄ¡aat uqapiḷuutiplugu. 5 TuyuqatqiḷgiÅñiqsuq atlamik. Maatna tamatkua tuqunniÄ¡aat. Tarra iñugiaktuat atlat tuyuÄ¡ikkaÅi iñuum naÅititqatapiaqtaÄ¡niÄ¡aich, iḷaÅich anauraÄ¡aqÅugich, atlat tuqquttaqÅugich. 6 Uvvaguuq taamna nautchiiviqaqtuaq atautchimik iġñiqaÄ¡niqsuq piqpagikkaÄ¡miñik. Aqulliuplugu tuyuÄ¡iniÄ¡aa itnaqhuni, ‘Tamatkua taluÄ¡igisivalukkaat iġñiÄ¡ikkaÄ¡a.’ 7 Aglaan taapkua nautchiiriqirit iÅmiknun uqaÄ¡niqsut, ‘Taamnauvva paitchaktaaksralguruq. Ki, tuqullakput, aasii paitchaktaaksrautaa piyumagikput.’ 8 Atugaksraqtuat tigguqÅuÅniÄ¡aat iġñiÅa, aasiiñ tuqqutlugu iginniÄ¡aat taavrumakÅa siḷataanun nautchiivium. 9 QanuÄ¡niaqpa iñua nautchiivium? UtiÄ¡isiruq tuqqutchaÄ¡lugich taapkua nautchiiriqirit. Qaitkisigaa nautchiivik atlanun atugaksraqtuanun. 10 AgliqisimasruknaÄ¡iksi Agaayyutim uqaÅha: ‘UyaÄ¡ak tuppirit ayakkaÅat, taamna uyaÄ¡ak piitchuiḷḷapiaÄ¡aqtuq tuppirauni. 11 Taamna atanÄ¡um savaaÄ¡igaa suli quviqnaqtuaÅunasugigikput.’” Psalm 118:22, 23 12 Jew-ÅuplutiÅ sivulliuqtit iḷisimaniÄ¡aat uqaaqtuutigiplugu atrikusautmik akikÅaÅiqtiÅ. TaatnaqÅugu tigusuliqpiavsaaÄ¡aluaÄ¡niÄ¡aat Jesus maatna aglaan taluqsraÄ¡niqsut iñuÅnik. Aasiiñ qanuusiksraiqamiÅ uniññiÄ¡aat. 13 Jew-ÅuplutiÅ sivulliuqtit tuyuÄ¡iniÄ¡aich iḷaÅich Pharisee-Åuruat suli Herod-kuaqtuat pitchaquplugu Jesus apiqsruqtuutinik. 14 TikiumakamiÅ nipliutiniÄ¡aat, “Iḷisautrii, iḷisimarugut nalaunÅaruaÅutilaaqnik sugisuÅaqnagu qanuq iñuich isummatiqaqtilaaÅat. SugiÅitmigiñ iñuum suurautilaaÅa, aglaan iḷisautrirutin Agaayyutim iñuuniaÄ¡vigitqukkaÅanik. MaliÄ¡utaksrakuaÄ¡naqpa akiḷiiruni tax-sinik Caesar-mun Rome-mi? 15 Akiḷiiruksrauvisa tax-sinik naaga akiḷiiñiaÅitpisa?” Aglaan Jesus-Åum iḷisimaniÄ¡aa ukpiÅÅuaÄ¡utaat nipliutiplugich, “Suvaata uuktuaqpisitÅa? Kiata aatchuqsitÅa qiñillaaksramnik maniÅmik!" 16 Tamatkua aatchuqmatni maniuramik apiqsruÄ¡niÄ¡ai, “Kisumik atriqaÄ¡niqpa?” KiuniÄ¡aat, “Caesar-mik." 17 Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai, “Utiqtitchumagiksi pigikkaÅa Caesar-m sua-samna ilaanun, suli Agaayyutmun sua-samna pigikkaÅa Agaayyutim.” Tamatkuatarra quviÄ¡usuutiginiÄ¡aat nipliutipmatiÅ taavrumiÅa. 18 Tavra iḷaÅich Sadducee-Åuruat Jesus-muÅniqsut, taapkua nipliÄ¡uuruat tuquruat aÅitqitḷaiññipḷugich. IliÅisa apiqsruÄ¡niÄ¡aat, 19 “Iḷisautrii, Moses-Åum uqautigaatigut maliÄ¡utaksrakun itnaqhuni, AÅun iḷaqatiqaqtuaq tuqukpan qitunÄ¡igaluaqani, taavruma aÅutim aniqataan iḷaqatniktaaÄ¡iraksraÄ¡iniÄ¡aa uiḷgaÄ¡naaq qitunÄ¡isiḷugu aÅutmik iḷisimanaÄ¡uniasiiñ tuquruam qitunÄ¡aÄ¡itilaaÅanik. 20 Uvva uqaaqtauÅurut itna, Iḷaatniguuq tallimat malÄ¡uich aniaqatigiich. AÅayukÅium nuliaÄ¡iliutiniÄ¡aa una aÄ¡naq, tuqupluniasiiñ qitunÄ¡igaluaqani, 21 suli tuglian nuliaÄ¡iliutilgiññiÄ¡aa taamna aÄ¡naq aasiiñ tuqulgitḷuni qitunÄ¡igaluaqani, taatnatunsuli piÅayuak. 22 Tarra taatnatunsuli tallimat malÄ¡uich nuliaÄ¡iniÄ¡aat qitunÄ¡igaluaqatiÅ. Aqulliupluni aÄ¡naq tuqupmiñiqsuqtuuq. 23 Taivrumani aÅitqiÅÌ£iÄ¡mi makitqikkumiÅ nalliata nuliaÄ¡igisivauÅ? Atakkii iluqatiÅ tallimat malÄ¡uich nuliaÄ¡iniÄ¡aat." 24 Jesus-Åum kiugai, “NaluniqpisiuÅ nalaunÄ¡iÅÌ£iqsi? NaluniÄ¡iksi Agaayyutim uqaÅha aglausimaruaq ilaanlu saÅÅia. 25 TuquÅaruat aÅitqikkumiÅ atrigigisigaich isaÄ¡ulgich atakkii iḷaqatniktuÅiq itchumiñaitchuq pakmani. 26 AgliqisimasuknaÄ¡iksi makpiÄ¡aaÅiñi Moses-Åum aÅitqiÅÌ£ikun tuquÅiÄ¡miñâAgaayyutim nipaa tusaÄ¡naqtuq ikualaruamiñ uqpigauramiñ itnaqhuni, ‘UvaÅa Agaayyutaa Abraham-Åum Isaac-Åumlu Jacob-Åumlu’. 27 KaÅiqsimaiññiqsusri. AgaayyutigiÅitkaat tuquÅaruat aglaan agaayyutigiplugu iñuuruat. Taatnamik kinnirusi ilipsitñun." 28 IḷaÅata aglaliqirit tusaaniÄ¡aa Jesus-Åum uqautigikkaÅa Sadducee-Åuruatnun. IḷitchuÄ¡iplugu Jesus-Åum kiggutillautaqaÅha apiqsruÄ¡niÄ¡aa, “Nalliat tillisit tupigitluktaksrauva iluqaÅitñiñ?" 29 Jesus-Åum kiugaa, “Una tilliñ piitchuiḷḷapiaqtuq, ‘NaalaÄ¡nisitÅa, Israel-aaÄ¡miuÅuruasii, SaÅÅiruaq Agaayyutvut kisimisauluk AtanÄ¡uruq. 30 PiqpagiraksraÄ¡igiñ Ataniq Agaayyutin iluqaaniñ uummatipniñ suli iluqaaniñ iñuutchipñiñ suli iluqaaniñ isummatipniñ suli iluqaaniñ sayagikkapniñ.’ Sivulliuruksraq tilliñ tavrataamna. 31 Tuglia taatnatun, ‘Piqpagiyumagiñ iñuuniaqatin iliptun iḷiḷugu.’ Atlamik piitchuq tillitmik kamanatluktuamik taapkuÅnakÅa." 32 Taavruma aglaliqirim kiuniÄ¡aa, “Iḷisautrii, uqaqtutin iḷumutuuruamik. Agaayyutaipiaqtuqtavra atlamik. 33 Iñuum piqpagiraksraÄ¡igaa Agaayyun iluqaaniñ uummatmiñiñ suli iluqaaniñ kaÅiqsimaÅiÄ¡miñiñ, suli iluqaaniñ sayagikkaÄ¡miniñ, suli piqpagilugu iñuuniaqatni iÅmisun iḷiḷugu. IÅuatluktuq tupiksriruni taapkuÅniÅa tillisiÅñik tikiutriÅÌ£iÄ¡miñ niÄ¡rutinik suli atlanik tuniḷḷautiksranik Agaayyutmun." 34 Taavruma kiupmani isumaturuatun, Jesus-Åum nipliutigaa, “UkpiÄ¡iÅhiñaaÄ¡uÄ¡niÄ¡iñ Agaayyutmun aÅalatchiiÅÌ£iksran.” TavrakÅa Jesus apiqsruqausiksraiġñiÄ¡aat. 35 Jesus iḷisautriḷḷaÄ¡mi agaayyuvikpaÅmi apiqsruÄ¡niqsuq, “Suvaata aglaliqirit nipliÄ¡aÄ¡ivat Christ, anniqsuqti akiqsruutauruaq, kiÅuviaÄ¡inipḷugu David-mun? 36 David, aÅalatlugu Ipqitchuam Irrutchim, itnaÄ¡niqsuq, ‘AtanÄ¡um uqaqtuq Atanimnun: Aquvittin kamagitchiiviksrapnun uvaÅnun akiiḷiñiaÅhatnunaglaan uumigiritin.’ Psalm 110:1 37 David-Åum iÅmiñik taiguutiqaqpagu AtanÄ¡uruamik, qanuÄ¡mi Anniqsuqti David-Åum kiÅuviaÄ¡itlaniqpauÅ?” IñugaaÄ¡ruich naalaÄ¡nisuurut Jesus-mik. 38 IḷisautriÅÌ£iÄ¡miñi nipliutigai, “Qaunagiyumagisi aglaliqirit pisuktuatlaturuat akuqturuanik atnuÄ¡aaqhutiÅ suli iñuÅnun paÄ¡latqusuuplutiÅ tauqsiġñiaÄ¡viÅñi. 39 KatraÄ¡viÅitñi suli iñuich niÄ¡iqpakmata aquppitḷaturut nakuutluktuani aquppiutaÅitñi. 40 Ivayaqtuqmigaich uiḷgaÄ¡naat tupiÄ¡ikkaÅich, aasiiñ agaayuuraalgupmiut sivisuplugu agaayuÅÅuaÅikun. Tamatkua tamarra anasiñÅuusiaqaÄ¡isirut pitḷuglugu atlaniñ iñuÅniñ." 41 Jesus aquvinniqsuq igḷuanun iḷirrivium aasiiñ tautuktuagaqsipḷugich iñuich iḷiriruat iḷirriviÅmun. Iñugiaktuat umialguruat iḷiriqpaÅniqsut. 42 Piqaqmiñiqsuq naalgiiktuamik uiḷgaÄ¡naamik iḷiriruamik malÄ¡uÅnik susauraaÅnik maniayauraaÅnik. 43 Jesus-Åum tuqÅuÄ¡niÄ¡ai maliÄ¡uaqtini nipliutiplugich, “Nipliutigipsi, taamna naalgiiktuaq uiḷgaÄ¡naaq iḷiritḷuktuq tamatkunakÅa atlaniñ iḷiriruaniñ. 44 IluqatiÅ atlat piksraqaqhutiÅ iḷirirut sippakuuqtuaqhutiÅ, aglaan aÄ¡naq piksraiñÅaÄ¡mi iḷiriruq tamatkiqÅÌ£ugu iluqaan pigikkani iñuuniutiksraiġḷuqhuniunniiñ."