LUKE 6

1 Jews daagodnÅsiníí bijįį nakigeehíí Jesus tÅ‘oh nagháí hentííníí yiyi’yú higaaÅ; bitsiÅke’yu yiÅ hikaahgo tÅ‘oh nagháí binest’Ä’ nadaayiá¹iiÅ; áígé’ daidnzhishgo daayiyÄÄ lę́’e. 2 Phárisees daanlíni Åa’ gádaabiÅá¹ii, Hat’íí bighÄ godilziníí bijįį doo hat’íí baa nach’ighaa dahíí ádaaÅt’įį? 3 Jesus gáá¹Ã­Ã­, Ya’ David Åa’íí yiÅ nakaihíí biÅgo shiá¹Ã¡’ daasilįįgo hago ádaasdzaa láŠshįhíí doo hwahá baa da’oÅshiih da née? 4 Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ daach’okÄÄh goz’ÄÄ yuá¹e’ ha’ayáágo, báŠBik’ehgo’ihi’á¹aÅ ye’okÄÄhgo baa hi’né’go nii’né’ n’íí náidnné’go yiyÄÄ, Åa’íí yiÅ nakaihíí aÅdó’ Åa’ yá’Åné’ lę́’e; áí báÅhíí okÄÄh yedaabik’ehi zhą́ daayiyÄÄgo goz’ánihi. 5 Shíí, ná¹ee k’ehgo Niyááhíí, godilziníí bijįį ndi beshik’eh, á¹ii, Jesus. 6 Åah Jews daagodnÅsiníí bijįį ha’ánáÅséh goz’ÄÄ yuá¹e’ Jesus ha’ayáágo iÅch’ígó’aah lę́’e: akóá¹e’ ná¹ee bigan dihe’nazhiá¹Ã©Ã©go binawod ásdįįdi itah sidaa. 7 Begoz’aaníí ye’ik’eda’iÅchíhi Åa’íí Phárisees daanlíni biÅgo Jesus daineőį́į́ lę́’e, godilziníí bijįį ná¹eehíí náyilziih shį daanzįgo; ágádzaayúgo Jesus hat’íhíta yee yaa dahdaago’aahíí bighÄ. 8 Ãíná’ Jesus áí natsídaakeesíí yígóÅsįhíí bighÄ ná¹ee bigan binawod ásdįįdi gáyiÅá¹ii, Nádndáhgo kodé’ hizįį. Ãík’ehgo nádiidzaago áígee hizį’ lę́’e. 9 Jesus begoz’aaníí ye’ik’eda’iÅchíhi Åa’íí Phárisees biÅgo gádaayiÅá¹ii, DaÅa’á nanohwídaadishkid, ya’ godilziníí bijįį nÅt’éégo ách’ít’įįgo goz’ÄÄ née, dagohíí dénchÇ«’égo ách’ít’įį née? Ya’ ná¹ee hasdách’iÅteehgo née, dagohíí ch’iziÅheego née? 10 Jesus ná¹ee yitah déz’įį lę́’e, áígé’ ná¹ee bigan binawod ásdįįdi gáyiÅá¹ii, Yushdé’ dahdinlá¹Ã­h. Ãgádzaaná’ bigan nÅt’éé násdlį́į́, Åahzhiá¹Ã©Ã©híí ga’at’éé. 11 Ná¹ee Jesus yik’edaaná¹iihíí hadaashkeego gádaaÅiÅdi’á¹ii, Jesus hagoshÄ’ ádaahiidle’? 12 Ãíná’ Jesus dasahn dziÅyú óyáá okÄÄhgo, Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ yich’į’ okÄÄhgo iskÄÄ. 13 HayiÅką́ą́yú biké’ hikahíí, Yushdé’, daayiÅná¹iidná’ nakits’ádah hayiá¹il: áí shinadaal’a’á daayiÅá¹ii; 14 Simon, (Peter yízhi’ yá áyíílaahíí,) bik’isn Andrew, Åa’íí James, John, Philip, Barthólemew, 15 Matthew, Thomas, Åa’íí James Alphéus biye’i, Simon Zelótes holzéhi, 16 Judas James bik’isn, Åa’íí Judas Iscáriot, ch’íbido’aaÅ doleeÅi. 17 DziÅgé’ yiÅ nkenákainá’ dziÅíí bitl’ááhgee sizįį, áígee biké’ hikahíí, Åa’íí ná¹ee Åą́ą́go Judéagé’, Jerúsalemgé’, Åa’íí tádá’yú Tyre Åa’íí Sídongé’ daagolínihi daabidits’į́h hádaat’įįgo, Åa’íí daanezgaihíí nádaabidilziih hádaat’įįgo baa náÅÅsą́ą́; 18 Hayíí spirits nchÇ«’i biyi’ daagolííníí aÅdó’ baa hikai: áík’ehgo náda’bidilzii lę́’e. 19 Ná¹ee dawa bedaadilchiid hádaat’įį lę́’e: binawodíí nádaabilziihíí bighÄ. 20 Biké’ hikahíí yineőį́į́go gáyiÅá¹ii, Nohwíí tédaanoÅt’iyéhíí nohwiyaa gozhǫ́ǫ́ doleeÅ: Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ bilaÅtőáhgee daanliiníí itah daanoÅįį. 21 K’adíí shiá¹Ã¡’ daanoÅiiníí nohwiyaa gozhǫ́ǫ́ doleeÅ: náda’doÅdÇ«Ç«Å. K’adíí daaÅchagíí nohwiyaa gozhǫ́ǫ́ doleeÅ: daaÅdloh doleeÅ. 22 Shíí, ná¹ee k’ehgo Niyááhíí, shighÄ ná¹ee nohwik’edaaná¹iihyúgo, Åa’íí doo hádaanohwit’įį dayúgo, nchÇ«’go nohwich’į’ yádaaÅti’yúgo, nohwizhi’ nchÇ«’go yaa yádaaÅti’yúgo nohwiyaa gozhǫ́ǫ́ doleeÅ. 23 Ãí bijįį dázhǫ́ nohwiÅ daagozhǫ́ǫ́go yaadaoÅjah le’: yaaká’yú itisgo nohwaa hi’né’i dázhǫ́ nchaa doleeÅ: ná¹ee nohwik’edaaná¹iihíí bich’ą́’gé’ ná¹ee daanlínihíí Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ binkááyú nada’iziidi n’íí aÅdó’ ágádaayiÅsį lę́’e. 24 Ãíná’ nohwíí ízisgo da’oÅt’iiníí, nohwá góyéé doleeÅ! aÅk’iná’ dawa hádaaÅt’iiníí nohwíyéé. 25 K’adíí náda’soÅdįįdíí, nohwá góyéé doleeÅ! shiá¹Ã¡’ daanoÅįį doleeÅ. K’adíí daaÅdlohíí, nohwá góyéé doleeÅ! ík’edaadoÅ’á¹ii Åa’íí daoÅchag doleeÅ. 26 Nohwíí ná¹ee dawa nÅt’éégo nohwaa yádaaÅti’ihíí, nohwá góyéé doleeÅ! áí bich’ą́’gé’ ná¹ee daanlínihíí Bik’ehgo’ihi’á¹aÅ binkááyú nada’iziidíí daazhógo ádaadil’íni n’íí ágádaayiÅná¹iid aÅdó’. 27 Shihíí daashidoÅts’agíí gádaanohwiÅdishá¹ii, Nohwik’edaaná¹iihíí nohwiÅ daanzhÇ«Ç« le’, hayíí biÅ daanoÅchÇ«’íí nÅt’éégo bich’į’ ádaanoÅt’ee le’, 28 Yati’ yee daanohwókaaÅíí nÅt’éégo bich’į’ natsídaaÅkees le’, Åa’íí nchÇ«’go nohwich’į’ ádaat’eehíí bá da’oÅkÄÄh le’. 29 HadÅ nitÅ‘ah yonÅts’íyúgo Åahzhiá¹Ã©Ã© bich’į’ nnanínt’aah; hadÅ ni’íícho nich’ą́’ náidiÅtsoozyúgo n’íí aÅdó’ doo baa Åchį’ da. 30 DahadÅ hat’íí níyókeedíí baa nné’; hadÅ dahat’íhíta á¹Ã­yééhíí nich’ą́’ náidnné’yúgo doo t’ÄÄzhį’ bínáhóÅkeed da. 31 Ná¹ee hago’at’éégo nohwich’į’ ádaat’eego hádaaÅt’įįhíí k’ehgo nohwíí aÅdó’ bich’į’ ágádaanoÅt’ee. 32 Hayíí biÅ daanoÅshooníí zhą́ nohwiÅ daanzhÇ«Ç«yúgo, hago’at’éégo nÅt’éé áí? Ná¹ee doo daagodnÅsį dahíí ndi hayíí biÅ daanzhooníí biÅ daanzhÇ«Ç«. 33 Hayíí nÅt’éégo ádaanÅsį shįhíí zhą́ bich’į’ nÅt’éégo ádaanoÅt’eeyúgo, hago’at’éégo nÅt’éé áí? Ná¹ee doo daagodnÅsį dahíí ndi ágádaat’íni at’éé aÅdó’. 34 Nohwíí hadÅ hat’íí bá ch’ídaashoÅné’yúgo t’ÄÄzhį’ shaa nné’ daanoÅsįgo, hago’at’éégo nÅt’éé áí? ná¹ee doo daagodnÅsį dahíí ndi dawahá ÅáÅch’ínádai’né’i at’éé, da’áígee shaa nai’né’ daanzįgo. 35 Nohwik’edaaná¹iihíí nohwiÅ daanzhÇ«Ç« le’, Åa’íí nÅt’éégo ádaaÅt’įį, dahat’íhíta ch’ídaanoÅné’ le’ doo shaa nané’ daanoÅsį dago; áík’ehgo yaaká’gé’ Åą́ą́go nohwaa nané’ Åa’íí Da’tiséyú At’éhi bichÄgháshé daanoÅįį doleeÅ: áŠná¹ee doo ahédaanzį dahíí Åa’íí daanchÇ«’íí ndi yich’į’ nÅt’éégo at’éé. 36 NohwiTaa biÅ goch’oba’híí k’ehgo nohwíí aÅdó’ nohwiÅ goch’oba’ le’. 37 Doo hadÅ baa nádaaÅt’įį da le’, áík’ehgo nohwíí aÅdó’ doo nohwaa nádaach’it’įį da doleeÅ: ná¹ee doo nchÇ«’go baa natsídaaÅkees da le’, áík’ehgo doo nchÇ«’go nohwaa natsída’ikees da: ná¹ee nohwich’į’ nchÇ«’go ánát’įįÅíí baa nádaagodenoÅ‘aah le’, áík’ehgo nohwíí aÅdó’ nohwaa nágodet’aah: 38 Ná¹ee baa daanoÅné’, áík’ehgo nohwíí aÅdó’ nohwaa na’né’; áí nÅt’éégo bínel’ÄÄdgo, hayaa iÅk’ínábénisdzilgo, nÅt’éégo ÄÄÅ nnésgohgo haláh odaazlįįgo nohwaa nach’iné’. DáhoÅÄÄgo kaa daasoÅné’ láÅshį n’íí k’ehgo da’ágáhoÅÄÄgo nohwaa nádo’né’. 39 IÅch’ígót’aahgo na’goá¹i’íí yee hadziigo gádaabiÅná¹iid, Ya’ná¹ee biá¹Ã¡Ã¡ ágodiníí Åa’ ná¹ee biá¹Ã¡Ã¡ ágodini ÅolÇ«Ç«s née? ágádaasdzaayúgo shÄ’ da’áÅa ínlwozh yuyaa oÅiÅdeeÅ? 40 BiÅch’ígót’aahíí biÅch’ígó’aahi doo yitisgo at’éhi at’éé da: áíná’ daakówa nÅt’éégo koÅ ch’ídaakost’ÄÄyúgo, áí biÅ ch’ígó’aahíí ga’ách’ít’éé daach’ileeh. 41 Hat’íí bighÄ nik’isn biá¹Ã¡Ã¡ yuá¹e’ tsįaÅch’ísÃ©Ì¨Ä sitaaníí hí’į́į́, áíná’ nihíí niá¹Ã¡Ã¡ yuá¹e’ tsį nchaahi sitaaníí doo hí’į́į́ da? 42 Ni niá¹Ã¡Ã¡ yuá¹e’ tsį nchaahi sitaaníí doo hí’į́į́ daná’, hat’íí bighÄ nik’isn gáÅná¹ii, Shik’isn, ai tsį aÅch’ísÃ©Ì¨Ä niá¹Ã¡Ã¡ yuá¹e’ sitaaníí ná haoshtįįh? Ni nzhÇ«Ç« ádÅőíni, iÅtsé niá¹Ã¡Ã¡ yuá¹e’ tsį nchaahi sitaaníí hatįįh, áík’ehgo nÅt’éégo go’į́į́ nleehgo, áníita nik’isn biá¹Ã¡Ã¡ yuá¹e’ tsį aÅch’ísÃ©Ì¨Ä sitaaníí bá hatįįh. 43 Tsint’áni nÅt’éhihíí doo nest’áŠdénchÇ«’éhíí baa dahnándahi at’éé da; Åa’íí tsint’áni dénchÇ«’éhíí nest’áŠnÅt’éhihíí doo baa dahnándahi at’éé da. 44 Tsint’áni daÅa’á hentį́į́go nest’áŠbaa dahnándahíí bee bígózį. Figs doo hosh baa ndaach’ihiá¹iiÅhi at’éé da, Åa’íí dasts’aa’íí doo hosh diwozhíí baa ndaach’ihiá¹iiÅhi at’éé da. 45 Ná¹ee nÅt’éhihíí bijíí yuá¹e’ nÅt’éégo goz’aaníí bich’ą́’gé’ nÅt’éhihíí zhą́ bee hagowá; áíná’ ná¹ee nchÇ«’íí bijíí yuá¹e’ nchÇ«’go goz’aaníí bich’ą́’gé’ nchÇ«’íí zhą́ bee hagowá: hago’at’éégo yách’íÅti’ shįhíí kojíí yuá¹e’ hago’at’éégo goz’ÄÄ shįhíí bich’ą́’gé’ ách’iá¹iihi at’éé. 46 Hat’íí bighÄ, SheBik’ehÅ, sheBik’ehÅ, daashiÅdoÅá¹iigo shich’į’ ádaadoÅá¹iiná’ da’ánohwiÅdishá¹iiyú doo ádaanoÅt’ee da? 47 DahadÅ shaa nyááhÅ shíyésts’ÄÄgo shiyati’ yikísk’eh at’ééhÅ, díí k’ehgo ako at’éhi at’éé: 48 Ná¹ee yúyahgo hagogéedgo tséé biká’ bigowÄ Ã¡godlaa: áík’ehgo tú idezjoolgo bigowÄhíí bídilk’oÅ ndi doo hago adzaa da; nÅdzilgo tséé biká’ ágolzaahíí bighÄ. 49 Ãíná’ dahadÅ shíyésts’ÄÄ ndi doo yikísk’eh at’éé dahÅ, díí k’ehgo ako at’éhi at’éé, ná¹ee bigowÄ dá sáí zhą́ yiká’ ágodlaa, doo tséé biká’ dahgoz’ÄÄ dago; áí gowÄhíí yich’į’ tú idezjoolgo dagoshch’į’ nangóngo’; áík’ehgo aanábígotőįįŠgozlįį.